Kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc tổng công ty xây dựng công trình hàng không acc thực trạng và giải pháp luận văn thac sỹ kinh tế

Bài viết phân tích thực trạng kế toán quản trị chi phí tại doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty Xây dựng Công trình Hàng không ACC, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Ngô Thị Thơm
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Tuyết Minh
• Trường học: Học viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC - Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Khái quát về kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm và bản chất của kế toán quản trị chi phí
• 1.1.2. Vai trò của kế toán quản trị chi phí
• 1.1.3. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh xây lắp ảnh hưởng đến tổ chức kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp
• 1.2. Nội dung của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp
• 1.2.1. Phân loại chi phí trong kế toán quản trị
• 1.2.2. Hệ thống định mức và lập dự toán chi phí
• 1.2.3. Xác định chi phí cho các đối tượng chịu chi phí
• 1.2.4. Tổ chức thu thập thông tin về chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp phục vụ yêu cầu quản trị doanh nghiệp
• 1.3. Một số mô hình kế toán quản trị chi phí ở các nước trên thế giới và bài học cho các doanh nghiệp Việt Nam
• 1.3.1. Mô hình kế toán quản trị chi phí của Mỹ
• 1.3.2. Mô hình kế toán quản trị chi phí của Pháp
• 1.3.3. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp xây lắp nói riêng
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP THUỘC TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH HÀNG KHÔNG ACC
• 2.1. Khái quát chung về tình hình các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 2.1.2. Đặc điểm quy trình công nghệ và tổ chức, quản lý tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 2.1.3. Đặc điểm công tác kế toán tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 2.2. Thực trạng kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 2.2.1. Đặc điểm chi phí, phân loại chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty
• 2.2.2. Thực trạng công tác lập định mức và dự toán chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty ACC
• 2.2.3. Công tác hạch toán các khoản mục chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty ACC
• 2.3. Đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 2.3.1. Những mặt đạt được
• 2.3.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP THUỘC TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH HÀNG KHÔNG ACC
• 3.1. Định hướng phát triển của Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC trong những năm tới
• 3.1.1. Các mục tiêu chủ yếu của Tổng công ty
• 3.1.2. Chiến lược phát triển trung và dài hạn
• 3.2. Yêu cầu hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 3.3. Các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 3.3.1. Hoàn thiện về mô hình tổ chức kế toán quản trị chi phí
• 3.3.2. Hoàn thiện về phân loại chi phí
• 3.3.3. Hoàn thiện xây dựng định mức và lập dự toán chi phí
• 3.3.4. Hoàn thiện về phương pháp xác định chi phí sản xuất sản phẩm
• 3.3.5. Hoàn thiện hạch toán chi phí thực hiện
• 3.3.6. Hoàn thiện về lập báo cáo chi phí
• 3.3.7. Hoàn thiện phân tích thông tin về chi phí phục vụ cho công tác kiểm soát chi phí, ra quyết định kinh doanh
• 3.4. Các điều kiện cơ bản để thực hiện giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp hàng không

Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận quan trọng trong hệ thống quản lý doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực xây lắp hàng không. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn cung cấp thông tin để ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, việc tối ưu hóa chi phí là yếu tố sống còn để doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh. Doanh nghiệp xây lắp hàng không thường phải đối mặt với các chi phí lớn như nguyên vật liệu, nhân công, và máy móc thiết bị. Do đó, việc áp dụng kế toán quản trị chi phí giúp doanh nghiệp phân tích và kiểm soát các khoản chi phí này một cách hiệu quả.

1.1. Khái niệm và bản chất của kế toán quản trị chi phí

Kế toán quản trị chi phí là quá trình thu thập, phân tích và cung cấp thông tin về chi phí phục vụ cho việc ra quyết định quản lý. Nó khác biệt với kế toán tài chính ở chỗ tập trung vào thông tin nội bộ và hướng đến tương lai. Trong doanh nghiệp xây lắp hàng không, kế toán quản trị chi phí giúp xác định và phân bổ chi phí cho từng dự án, từ đó đưa ra các quyết định về giá thành và lợi nhuận.

1.2. Vai trò của kế toán quản trị chi phí

Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp hàng không là không thể phủ nhận. Nó giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý. Thông qua việc phân tích chi phí, doanh nghiệp có thể xác định được các khoản chi phí không cần thiết và đưa ra các biện pháp tiết kiệm. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc đấu thầu các dự án xây lắp hàng không, nơi mà giá thành là yếu tố quyết định.

II. Thực trạng kế toán quản trị chi phí tại doanh nghiệp xây lắp hàng không

Thực trạng kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp hàng không hiện nay còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có sự quan tâm đến việc kiểm soát chi phí, nhưng hệ thống kế toán quản trị vẫn chưa được hoàn thiện. Nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu tập trung vào kế toán tài chính mà chưa chú trọng đến việc phân tích và dự báo chi phí. Điều này dẫn đến việc quản lý chi phí không hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

2.1. Đặc điểm chi phí trong doanh nghiệp xây lắp hàng không

Chi phí xây lắp hàng không thường bao gồm các khoản chi phí lớn như nguyên vật liệu, nhân công, và máy móc thiết bị. Các chi phí này thường biến động theo thị trường và phụ thuộc vào quy mô dự án. Do đó, việc kiểm soát và quản lý chi phí đòi hỏi sự chính xác và linh hoạt. Kế toán quản trị chi phí giúp doanh nghiệp phân tích và dự báo các khoản chi phí này, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp.

2.2. Những tồn tại trong công tác kế toán quản trị chi phí

Một trong những tồn tại lớn nhất trong thực trạng kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp hàng không là thiếu sự đồng bộ trong hệ thống kế toán. Nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng các phương pháp truyền thống, chưa áp dụng các công nghệ hiện đại để quản lý chi phí. Điều này dẫn đến việc thông tin về chi phí không được cập nhật kịp thời, ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của nhà quản lý.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại doanh nghiệp xây lắp hàng không

Để hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp hàng không, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc nâng cao nhận thức đến việc áp dụng công nghệ hiện đại. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí hiệu quả mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Hoàn thiện mô hình tổ chức kế toán quản trị chi phí

Một trong những giải pháp kế toán quản trị chi phí quan trọng là hoàn thiện mô hình tổ chức kế toán. Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống kế toán quản trị độc lập, tập trung vào việc phân tích và dự báo chi phí. Điều này giúp nhà quản lý có được thông tin chính xác và kịp thời để ra quyết định.

3.2. Áp dụng công nghệ trong quản lý chi phí

Việc áp dụng công nghệ hiện đại như phần mềm quản lý chi phí là một giải pháp kế toán quản trị chi phí hiệu quả. Các phần mềm này giúp doanh nghiệp tự động hóa quá trình thu thập và phân tích chi phí, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý. Đặc biệt, trong doanh nghiệp xây lắp hàng không, việc sử dụng công nghệ giúp kiểm soát các khoản chi phí lớn một cách chính xác và nhanh chóng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, đặc biệt sau khi gia nhập WTO và ký kết các hiệp định thương mại quốc tế như TPP, các doanh nghiệp xây dựng cơ bản phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Theo ước tính, khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xây lắp phụ thuộc chủ yếu vào việc kiểm soát chi phí nhằm hạ giá thành sản phẩm, từ đó nâng cao lợi nhuận và khả năng trúng thầu các công trình. Luận văn tập trung nghiên cứu kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty xây dựng công trình hàng không ACC, với phạm vi nghiên cứu năm 2016 tại các công ty thành viên như Công ty cổ phần ACC 244 và Công ty TNHH MTV đầu tư và xây lắp ACC.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng công tác kế toán quản trị chi phí, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, hỗ trợ nhà quản trị trong việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định kinh doanh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin chi phí chính xác, kịp thời, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cho các doanh nghiệp xây lắp trong bối cảnh thị trường đầy biến động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kế toán quản trị chi phí, trong đó kế toán quản trị được định nghĩa là quá trình thu thập, xử lý và cung cấp thông tin tài chính, phi tài chính phục vụ cho việc hoạch định, kiểm soát và ra quyết định của nhà quản trị. Hai mô hình kế toán quản trị chi phí được áp dụng gồm:

• Mô hình kế toán quản trị chi phí truyền thống: Tập trung vào phân loại chi phí theo chức năng, mối quan hệ với mức độ hoạt động, khả năng quy nạp chi phí và yêu cầu ra quyết định. Các khái niệm chính bao gồm chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp, chi phí biến đổi, chi phí cố định, chi phí hỗn hợp, chi phí cơ hội, chi phí chênh lệch và chi phí chìm.

• Mô hình kế toán quản trị chi phí theo hoạt động (ABC): Nhấn mạnh việc tập hợp chi phí theo các hoạt động phát sinh chi phí, từ đó phân bổ chi phí chính xác hơn cho các đối tượng chịu chi phí. Phương pháp này giúp nâng cao tính hợp lý và tin cậy của thông tin chi phí phục vụ quản trị.

Ngoài ra, luận văn còn vận dụng các khái niệm về hệ thống định mức chi phí xây dựng, dự toán chi phí và các phương pháp xác định chi phí sản xuất sản phẩm như phương pháp theo công việc, theo quá trình sản xuất và theo mục tiêu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và thống kê để đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty ACC. Nguồn dữ liệu chính là các chứng từ kế toán, sổ sách và báo cáo tài chính năm 2016 do phòng tài chính - kế toán các công ty cung cấp.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào hai đơn vị điển hình: Công ty cổ phần ACC 244 và Công ty TNHH MTV đầu tư và xây lắp ACC. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu tiêu biểu nhằm phản ánh đúng đặc điểm và tình hình thực tế của các doanh nghiệp xây lắp trong tổng công ty.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong năm 2016 với các bước: thu thập dữ liệu, phân tích thực trạng, đánh giá tồn tại và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định lượng các khoản mục chi phí, so sánh tỷ lệ chi phí giữa các loại chi phí và phân tích định tính các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kế toán quản trị chi phí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân loại chi phí chưa đồng bộ và chưa phù hợp với đặc thù xây lắp: Chi phí sản xuất được phân loại thành chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung. Tuy nhiên, tỷ lệ chi phí sản xuất chung chiếm khoảng 25-30% tổng chi phí, cao hơn mức trung bình ngành, cho thấy việc phân bổ chi phí gián tiếp còn chưa hợp lý.

2. Hệ thống định mức và dự toán chi phí chưa sát với thực tế thi công: Định mức chi phí chủ yếu dựa trên các quy chuẩn ngành và chưa được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thi công cụ thể của từng công trình. Khoảng 40% dự toán chi phí có sai lệch so với chi phí thực tế phát sinh, gây khó khăn trong kiểm soát và quản lý chi phí.

3. Phương pháp xác định chi phí chủ yếu theo công việc, chưa áp dụng rộng rãi phương pháp ABC: Việc tập hợp chi phí theo công việc giúp xác định giá thành từng công trình, nhưng chưa tận dụng được lợi ích của phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động để phân bổ chi phí gián tiếp chính xác hơn. Điều này dẫn đến thông tin chi phí chưa phản ánh đầy đủ mức độ sử dụng nguồn lực của từng hoạt động.

4. Tổ chức thu thập và xử lý thông tin chi phí còn nhiều hạn chế: Hệ thống chứng từ kế toán chưa đồng bộ, việc thu thập thông tin chi tiết theo từng công trình, hạng mục công trình và đơn vị thi công chưa được thực hiện đầy đủ. Khoảng 30% chứng từ có sai sót hoặc thiếu sót, ảnh hưởng đến độ chính xác của báo cáo chi phí.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên là do đặc thù sản phẩm xây lắp có tính đơn chiếc, quy trình thi công phức tạp và biến động chi phí theo địa điểm, thời gian thi công. So với các nghiên cứu trong ngành xây dựng, tỷ lệ chi phí sản xuất chung cao và sai lệch dự toán chi phí phản ánh sự chưa hoàn thiện trong tổ chức kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty ACC.

Việc chưa áp dụng rộng rãi phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động làm giảm hiệu quả kiểm soát chi phí gián tiếp, trong khi đây là phương pháp được nhiều doanh nghiệp xây dựng tiên tiến trên thế giới áp dụng để nâng cao tính chính xác và minh bạch của thông tin chi phí.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu chi phí sản xuất và bảng so sánh dự toán chi phí với chi phí thực tế để minh họa rõ hơn mức độ sai lệch và phân bổ chi phí chưa hợp lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện mô hình tổ chức kế toán quản trị chi phí: Thiết lập bộ phận kế toán quản trị chi phí chuyên trách, phân công rõ ràng nhiệm vụ theo từng công trình và đơn vị thi công nhằm nâng cao tính chính xác và kịp thời của thông tin chi phí. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, chủ thể là Ban lãnh đạo Tổng công ty và phòng kế toán.

2. Cải tiến phân loại chi phí và xây dựng hệ thống định mức nội bộ: Xây dựng định mức chi phí nội bộ phù hợp với điều kiện thi công thực tế của từng công trình, giảm sai lệch dự toán chi phí xuống dưới 10%. Thời gian thực hiện 12 tháng, do phòng kế toán phối hợp với các phòng kỹ thuật và thi công.

3. Áp dụng phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động (ABC): Triển khai áp dụng phương pháp ABC để phân bổ chi phí gián tiếp chính xác hơn, giúp nhà quản trị có thông tin chi phí chi tiết theo từng hoạt động, nâng cao hiệu quả kiểm soát chi phí. Thời gian thực hiện 9 tháng, do phòng kế toán và bộ phận quản lý dự án phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường hệ thống chứng từ và công nghệ thông tin kế toán: Xây dựng hệ thống chứng từ chi tiết, đồng bộ và áp dụng phần mềm kế toán quản trị chi phí hiện đại để thu thập, xử lý và báo cáo thông tin chi phí nhanh chóng, chính xác. Thời gian thực hiện 12 tháng, do Ban lãnh đạo Tổng công ty và phòng CNTT phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các doanh nghiệp xây lắp: Giúp hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của kế toán quản trị chi phí trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và quản lý hiệu quả chi phí thi công.

2. Phòng kế toán và tài chính doanh nghiệp xây dựng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về phân loại chi phí, xây dựng định mức và áp dụng các phương pháp xác định chi phí phù hợp với đặc thù ngành xây lắp.

3. Nhà quản lý dự án và kỹ thuật thi công: Hỗ trợ trong việc phối hợp với kế toán để lập dự toán chi phí chính xác, kiểm soát chi phí phát sinh và ra quyết định tối ưu trong quá trình thi công.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quý giá về kế toán quản trị chi phí trong ngành xây dựng, giúp nâng cao kiến thức lý thuyết và thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị chi phí khác gì so với kế toán tài chính?
   Kế toán quản trị chi phí tập trung cung cấp thông tin chi tiết, kịp thời phục vụ nhà quản trị trong việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định, còn kế toán tài chính chủ yếu phản ánh tình hình tài chính tổng quát theo chuẩn mực kế toán để báo cáo bên ngoài.

2. Tại sao doanh nghiệp xây lắp cần xây dựng định mức chi phí nội bộ?
   Định mức nội bộ giúp phản ánh chính xác điều kiện thi công thực tế của từng công trình, giảm sai lệch dự toán, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và khả năng trúng thầu.

3. Phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động (ABC) có ưu điểm gì?
   Phương pháp ABC phân bổ chi phí gián tiếp dựa trên các hoạt động phát sinh chi phí, giúp xác định giá thành sản phẩm chính xác hơn, hỗ trợ nhà quản trị ra quyết định hiệu quả.

4. Làm thế nào để cải thiện hệ thống chứng từ kế toán trong doanh nghiệp xây lắp?
   Doanh nghiệp cần thiết kế chứng từ chi tiết, phù hợp với đặc thù thi công, đồng thời áp dụng công nghệ thông tin để thu thập và xử lý dữ liệu nhanh chóng, chính xác.

5. Thời gian thực hiện các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí là bao lâu?
   Tùy theo từng giải pháp, thời gian thực hiện dao động từ 6 đến 12 tháng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban và sự chỉ đạo quyết liệt từ Ban lãnh đạo.

Kết luận

• Kế toán quản trị chi phí đóng vai trò trung tâm trong việc kiểm soát chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xây lắp thuộc Tổng công ty ACC.
• Thực trạng kế toán quản trị chi phí còn nhiều hạn chế như phân loại chi phí chưa hợp lý, sai lệch dự toán chi phí và hệ thống chứng từ chưa đồng bộ.
• Việc áp dụng phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động (ABC) và xây dựng định mức chi phí nội bộ là cần thiết để nâng cao tính chính xác và hiệu quả quản lý chi phí.
• Các giải pháp hoàn thiện cần được triển khai đồng bộ trong vòng 6-12 tháng với sự phối hợp của Ban lãnh đạo, phòng kế toán, kỹ thuật và CNTT.
• Luận văn kêu gọi các doanh nghiệp xây lắp chú trọng đầu tư phát triển hệ thống kế toán quản trị chi phí nhằm đáp ứng yêu cầu cạnh tranh ngày càng cao trên thị trường xây dựng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 C ơ S Ở L Ý L U Ậ N VÈ KẾ T O Á N Q U Ả N T R Ị CHI PH Í T R O N G D O A N H N G H IỆ P X Â Y LÁP L I K hái quát về kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp 1.1 K hái niệm và bản chất của k ế toán quản trị chi p h í Kê toán là một bộ phận của hoạt động quản lý, với chức năng đo lường, xử lý và cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra các quyết định điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Khái niệm về kế toán được Luật kế toán Việt Nam cụ thể hóa như sau: “Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động”. Do đó kế toán là một công cụ quan trọng để quản lý nền kinh tể nói chung và các đon vị trong nền kinh tế nói riêng. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, các chủ thể tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh có quyền hạn, trách nhiệm, lợi ích kinh tế khác nhau, dẫn đến nhu câu thông tin về hoạt động doanh nghiệp khác nhau, đó là nhu cầu thông tin của nhóm đôi tượng bên ngoài và nhóm đối tượng bên trong doanh nghiệp.

Xuất phát từ nhu cầu thông tin khác nhau của các chủ thể kinh tể, hệ thống kế toán phân thành 2 bộ phận chuyên môn để đáp ứng nhu cầu thông tin cho 2 nhóm đối tượng, bao gôm Kê toán tài chính và Ke toán quản trị. Mục đích cơ bản của kế toán quản trị là cung câp thông tin giúp cho nhà quản trị đánh giá, kiểm soát quá trình hoạt động, đưa ra quyết định lựa chọn các phương án kinh doanh, dự án đầu tư tối ưu và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Trong khi đó, kể toán tài chính phản ánh sự biển động hiện tại về vốn, tài sản của doanh nghiệp dưới dạng tổng quát, cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư, cổ đông, ngân hàng, cơ quan quản lý thuế. Thông tin của kế toán tài chính thường phản ánh quá khứ tuân theo các chuẩn mực, chế độ kê toán hướng dân.

Thông tin của kế toán quản trị thường hướng về tương lai, hiện tại và rất linh hoạt. Ke toán quản trị họp nhất với kế toán tài chính làm cho quy trình công việc kế toán hoàn thiện và phong phú hơn. 5 Quan điểm về kế toán quản trị từ trước đến nay có nhiều, tuy nhiên nhận thức về kế toán quản trị ở các to chức, quốc gia không giống nhau: - Theo Liên đoàn Kế toán quốc tế (IFAC): “Ke toán quản trị là một quy trình định dạng, kiểm soát, đo lường, tổng hợp, phân tích, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin tài chính, thông tin phi tài chính liên quan đến hoạt động của tổ chức cho những nhà quản trị thực hiện hoạch định, đánh giá, kiểm soát, điều hành hoạt động tô chức nhằm đảm bảo sử dụng có trách nhiệm, hiệu quả nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp”. - Theo Hội kế toán viên quản trị (IMA - Hoa Kỳ): “Ke toán quản trị là một quy trình nhận dạng, tồng họp, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin thích họp cho nhà quản trị thiết lập chiến lược kinh doanh, hoạch định, kiểm soát hoạt động, ra quyết định kinh doanh, sử dụng có hiệu quả nguồn lực kinh tế, cải tiến và nâng cao giá trị doanh nghiệp, đảm bảo an toàn cho tài sản, kết họp chặt chẽ với việc quản trị và kiểm soát nội bộ”.

- Theo Luật kế toán Việt Nam (2003): “Ke toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”. Theo các quan điểm trên cho thấy, kế toán quản trị được xem như là một bộ phận chuyên môn của hệ thống kể toán doanh nghiệp, đưa ra các thông tin kinh tế đã được đo lường, phân tích diễn giải và truyền đạt thông tin kinh tế, tài chính, để cung cấp cho cấp lãnh đạo doanh nghiệp điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh, hay nói cách khác kế toán quản trị giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp cân nhắc và quyết định lựa chọn một trong những phương án có hiệu quả kinh tế cao nhất: sản xuất cái gì, sản xuất bằng cách nào, bán các sản phẩm đó bàng cách nào, với mức giá nào, làm sao đê sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và phát triển khả năng sản xuất. Xuất phát diêm của kế toán quản trị là kế toán chi phí, nghiên cứu chủ yếu quá trình tính toán giá phí sản xuất, từ đó nhằm đề ra các quyết định cho phù họp, xác định giá trị sản phẩm và kết quả hoạt động kinh doanh theo từng hoạt động. Ke toán chi phí là một kỹ thuật hay phương pháp đề xác định chi phí cho một dự án, 6 một quá trình hoặc một sản phâm .Kê toán chi phí vừa cung cấp thông tin cho các đối tượng bên ngoài, lại vừa cung cấp thông tin cho cấp quản trị nội bộ.

Như vậy kế toán chi phí bao gồm một phần của kế toán tài chính và kế toán quản trị. Bộ phận kê toán chi phí trong kế toán tài chính có chức năng tính toán, đo lường chi phí phát sinh trong đon vị theo các nguyên tắc, chế độ kế toán hiện hành nhăm cung câp thông tin về giá thành, giá vốn, về các chi phí trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Bộ phận kê toán chi phí trong kể toán quản trị được gọi là kê toán quản trị chi phí, có chức năng đo lường, phần tích tình hình chi phí và khả năng sinh lời của các hoạt động, bộ phận đom vị; từ đó cung cấp thông tin để mồi tổ chức thực hiện chức năng quản trị doanh nghiệp, đó là lập kế hoạch, kiểm soát, đánh giá và ra quyết định. Như vậy, kê toán quản trị chi phí là một bộ phận của kế toán quản trị, tập trung chủ yếu vào việc thu thập, đo lường, phân tích và báo cáo các thông tin tài chính và phi tài chính nhăm hô trợ, phục vụ cho hoạt động quản trị doanh nghiệp.

Mặt khác, nhấn mạnh đến tính dự báo của thông tin và trách nhiệm của các nhà quản lý thuộc các câp quản lý. Đôi tượng báo cáo chi phí của kế toán quản trị chi phí không chỉ đơn thuần là các sản phẩm mà được mở rộng cho các đối tượng chịu chi phí khác như quy trình, giai đoạn sản xuất, dự án, phương án kinh doanh.2 Vai trò của kế toán quản trị chi p h í Kê toán quản trị là công cụ đánh giá việc thực hiện những mục tiêu thông qua phân tích các chi phí, là công cụ kiêm tra quá trình thực hiện hoạt động sản xuất kmh doanh theo kê hoạch đã đè ra, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp để giúp cho việc hoạt đông ngày càng hiệu quả hơn. Đê làm tốt chức năng quản lý đòi hỏi người quản lý phải có các thông tin cần thiết nhằm đưa ra được các quyết định đung đăn. Kê toán quản trị chi phí là nguôn chủ yêu cung cấp các thông tin đó Mục tiêu của kế toán quản trị chi phí là xác định được giá phí của các loại sản pham, dịch vụ sản xuât ra nhăm cung câp các thông tin hừu ích, trợ giúp các nhà quản trị ra được các quyết định phù họp.

7 Ke toán quản trị là phưcmg pháp xử lý các dừ liệu kế toán để đạt được mục tiêu thiết lập các thông tin cho việc lập dự toán ngân sách về chi phí, doanh thu và kết quả trong một thời kỳ hoạt động; kiểm soát một cách có hiệu quả tình hình hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp. Vai trò của kế toán quản trị chi phí thể hiện trong các khâu của quá trình quản lý được thể hiện như sau [7], [9]: - Cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch và dự toán: Mọi hoạt động của doanh nghiệp đều được tiến hành theo các kế hoạch đã đề ra, do đó kế toán quản trị cung câp thông tin vê chi phí ước tính đê giúp nhà quản trị có căn cứ cho việc ra quyết định. Kế toán quản trị chi phí tham gia vào quá trình lập kế hoạch, lập các dự toán chi phí giúp cho doanh nghiệp chủ động hon trong việc tìm kiểm nguồn lực, huy động tối đa năng lực hiện có của doanh nghiệp. - Cung cấp thông tin cho quá trình tổ chức thực hiện và điều hành: Đe thực hiện hoạt động tổ chức và điều hành đòi hỏi nhà quản trị cần có một lượng thông tin lớn, đặc biệt là những thông tin về chi phí phát sinh hằng ngày để có thể kịp thời đưa ra các phương án điều chỉnh.

Kế toán quản trị chi phí có vai trò thu thập và cung câp các thông tin đã và đang thực hiện để phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh của nhà quản trị và chỉ đạo các quyết định như theo dõi quá trình thực hiện, các chi phí phát sinh. - Cung cấp thông tin cho quá trình kiểm tra, đánh giá: Ke toán quản trị chi phí cung câp thông tin thực hiện của từng bộ phận, so sánh số liệu thực hiện với kế hoạch và dự toán, xác định những sai biệt giữa kết quả đạt được với mục tiêu đã đề ra, giúp nhà quản lý nhận diện và đánh giá kết quả thực hiện, những vấn đề còn tồn tại và cần có tác động của quản lý, đồng thời phục vụ cho việc lập kế hoạch, dự toán kỷ tiếp theo. - Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định: Phần lớn thông tin do kế toán quản trị cung cấp nhằm giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định. Đó là một chức năng quan trọng, xuyên suốt các khâu quản trị doanh nghiệp, từ khâu lập kế hoạch, tồ chức thực hiện đến kiểm tra, đánh giá.

Đẻ có các quyết định đúng đắn và kịp thời, nhà quản trị cần có thông tin đầy đủ, hợp lý, đáng tin cậy. Kế toán quản trị 8 chi phí thực hiện các nghiệp vụ phân tích số liệu, chọn lọc những thông tin cần thiêt, thích họp, tông họp và trình bày báo cáo, tư vấn cho nhà quản trị lựa chọn phưcmg án, quyết định phù họp và tối ưu nhất, (quyết định đấu thầu, định giá đấu thầu, giao khoán, lựa chọn nhà cung cấp nguyên vật liệu,.