Thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên trường Đại học Hồng Đức

Bài viết phân tích thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên trường Đại học Hồng Đức, từ thói quen đến ảnh hưởng trong học tập và đời sống.

• Tác giả: Trương Thị Huy
• Người hướng dẫn: Cô Nguyễn Thị Duyên
• Trường học: Đại học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội và Kinh tế quản trị kinh doanh
• Đề tài: Thực Trạng Sử Dụng Facebook Của Sinh Viên Trường Đại Học Hồng Đức
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu
• 0.2.1. Lịch sử nghiên cứu thực trạng sử dụng facebook ngoài nước
• 0.2.2. Lịch sử nghiên cứu thực trạng sử dụng facebook ở Việt Nam
• 0.3. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
• 0.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.3.2. Khách thể nghiên cứu
• 0.3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 0.4.1. Ý nghĩa về mặt lý luận
• 0.4.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
• 0.5. Mục đích, mục tiêu nghiên cứu
• 0.5.1. Mục đích nghiên cứu
• 0.5.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• 0.6.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.6.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7.1. Phương pháp luận nghiên cứu
• 0.7.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu sẵn có
• 0.7.3. Phương pháp thu thập dữ liệu định tính
• 0.7.4. Phương pháp thu thập dữ liệu định lượng
• 0.7.5. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 0.8. Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.2. Công nghệ truyền thông xã hội
• 1.3. Thế giới ảo
• 1.4. Thực trạng sử dụng facebook của sinh viên
• 1.5. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.5.1. Lý thuyết nhu cầu
• 1.5.2. Thuyết nhận thức hành vi
• 1.5.3. Thuyết tương tác biểu trưng
• 1.6. Khung phân tích
• 1.7. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHẬN THỨC VÀ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG FACEBOOK CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC
• 2.1. Nhận thức của sinh viên trường Đại học Hồng Đức về vị trí vai trò của facebook
• 2.1.1. Nhận thức về vị trí
• 2.1.2. Nhận thức về vai trò
• 2.2. Thực trạng sử dụng facebook của sinh viên
• 2.2.1. Thời gian sử dụng facebook của sinh viên
• 2.2.2. Mục đích sử dụng facebook của sinh viên
• 2.2.2.1. Mục đích liên lạc
• 2.2.2.2. Mục đích giải trí
• 2.2.2.3. Mục đích tìm hiểu thông tin
• 2.2.2.4. Mục đích học tập
• 2.2.2.5. Mục đích kinh doanh
• 2.2.2.6. Mục đích thể hiện cái tôi
• 3. CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA FACEBOOK VÀ GIẢI PHÁP SỬ DỤNG FACEBOOK HIỆU QUẢ
• 3.1. Tác động tích cực
• 3.2. Tác động tiêu cực
• 3.3. Giải pháp sử dụng facebook hiệu quả
• 3.3.1. Giải pháp đối với nhà trường
• 3.3.2. Giải pháp đối với giảng viên
• 3.3.3. Giải pháp đối với sinh viên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU PHỎNG VẤN SINH VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thực Trạng Sử Dụng Facebook Của Sinh Viên

Internet đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt là đối với sinh viên. Trong số vô vàn các ứng dụng, mạng xã hội Facebook nổi lên như một công cụ giao tiếp và kết nối mạnh mẽ. Tuy nhiên, việc sử dụng Facebook cũng đặt ra nhiều vấn đề về thời gian, sức khỏe tinh thần và kết quả học tập. Nghiên cứu về thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên Đại học Hồng Đức là cần thiết để hiểu rõ hơn về những tác động này. Theo thống kê, số lượng người dùng Facebook không ngừng tăng lên, đặc biệt là trong giới trẻ. Điều này cho thấy sức hút và tầm ảnh hưởng của Facebook đối với đời sống sinh viên. Cần có cái nhìn khách quan để khai thác lợi ích và giảm thiểu tác hại của Facebook.

1.1. Sự Phát Triển Vượt Bậc Của Mạng Xã Hội Facebook

Facebook, ra đời từ năm 2003, đã trở thành mạng xã hội lớn nhất thế giới với hàng tỷ người dùng. Sự phát triển nhanh chóng này cho thấy Facebook đáp ứng được nhu cầu giao tiếp, chia sẻ và kết nối của con người. Facebook không chỉ là một nền tảng giải trí mà còn là một công cụ học tập, kinh doanh và kết nối cộng đồng. Sự tiện lợi và đa dạng của Facebook đã thu hút đông đảo người dùng, đặc biệt là sinh viên.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Về Sử Dụng Facebook

Nghiên cứu về thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên là vô cùng quan trọng. Nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những ảnh hưởng của Facebook đến học tập, sức khỏe và đời sống xã hội của sinh viên. Kết quả nghiên cứu có thể cung cấp thông tin hữu ích cho nhà trường, giảng viên và sinh viên để sử dụng Facebook một cách hiệu quả và có trách nhiệm. Việc đánh giá đúng mức tác động của Facebook sẽ giúp sinh viên tận dụng lợi ích và hạn chế tác hại.

II. Vấn Đề Nghiện Facebook Thách Thức Với Sinh Viên Hồng Đức

Mặc dù Facebook mang lại nhiều lợi ích, việc sử dụng quá mức có thể dẫn đến nghiện Facebook, gây ra nhiều tác hại cho sinh viên. Nghiện Facebook ảnh hưởng đến thời gian học tập, sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ xã hội. Nhiều sinh viên dành quá nhiều thời gian cho Facebook, bỏ bê việc học và các hoạt động khác. Điều này dẫn đến kết quả học tập giảm sút và sức khỏe suy giảm. Cần có những biện pháp để giúp sinh viên quản lý thời gian và kiểm soát việc sử dụng Facebook.

2.1. Dấu Hiệu Nhận Biết Nghiện Facebook Ở Sinh Viên

Một số dấu hiệu cho thấy sinh viên có thể bị nghiện Facebook bao gồm: dành quá nhiều thời gian cho Facebook, cảm thấy bồn chồn khi không được sử dụng Facebook, bỏ bê các hoạt động khác để sử dụng Facebook, và cảm thấy tội lỗi hoặc lo lắng về việc sử dụng Facebook. Thói quen sử dụng Facebook không kiểm soát có thể dẫn đến nhiều vấn đề nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu nghiện Facebook là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời.

2.2. Tác Hại Của Nghiện Facebook Đến Học Tập Và Sức Khỏe

Nghiện Facebook có thể gây ra nhiều tác hại cho sinh viên, bao gồm: giảm kết quả học tập, mất tập trung, sức khỏe suy giảm, mất ngủ, căng thẳng, và các vấn đề về tâm lý. Thời gian sử dụng Facebook quá nhiều ảnh hưởng đến thời gian học tập và nghỉ ngơi. Điều này dẫn đến kết quả học tập giảm sút và sức khỏe suy giảm. Cần có những biện pháp để giúp sinh viên quản lý thời gian và kiểm soát việc sử dụng Facebook.

III. Phương Pháp Sử Dụng Facebook Hiệu Quả Cho Sinh Viên

Để sử dụng Facebook một cách hiệu quả, sinh viên cần có những phương pháp và kỹ năng phù hợp. Điều này bao gồm việc quản lý thời gian, lựa chọn nội dung, và tương tác một cách tích cực. Sinh viên nên sử dụng Facebook để học tập, kết nối với bạn bè và cập nhật thông tin, thay vì chỉ giải trí và lãng phí thời gian. Việc sử dụng Facebook một cách có ý thức sẽ giúp sinh viên tận dụng lợi ích và giảm thiểu tác hại.

3.1. Quản Lý Thời Gian Sử Dụng Facebook Hiệu Quả

Quản lý thời gian là yếu tố quan trọng để sử dụng Facebook một cách hiệu quả. Sinh viên nên đặt ra giới hạn thời gian sử dụng Facebook mỗi ngày và tuân thủ nghiêm ngặt. Sử dụng các ứng dụng hỗ trợ quản lý thời gian có thể giúp sinh viên kiểm soát việc sử dụng Facebook. Việc lập kế hoạch và ưu tiên các công việc quan trọng sẽ giúp sinh viên tránh lãng phí thời gian trên Facebook.

3.2. Lựa Chọn Nội Dung Và Tương Tác Tích Cực Trên Facebook

Sinh viên nên lựa chọn nội dung và tương tác một cách tích cực trên Facebook. Theo dõi các trang học tập, cập nhật tin tức và kết nối với những người có chung sở thích. Tránh xa các nội dung tiêu cực, gây tranh cãi và lãng phí thời gian. Tương tác một cách văn minh, lịch sự và có trách nhiệm trên Facebook.

IV. Ứng Dụng Facebook Trong Học Tập Cơ Hội Cho Sinh Viên

Facebook không chỉ là một công cụ giải trí mà còn là một môi trường học tập tiềm năng. Sinh viên có thể sử dụng Facebook để trao đổi kiến thức, thảo luận bài tập, và tìm kiếm thông tin. Nhiều giảng viên sử dụng Facebook để giao tiếp với sinh viên, chia sẻ tài liệu và tổ chức các hoạt động học tập. Việc sử dụng Facebook trong học tập giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả.

4.1. Tạo Nhóm Học Tập Và Trao Đổi Kiến Thức Trên Facebook

Sinh viên có thể tạo nhóm học tập trên Facebook để trao đổi kiến thức, thảo luận bài tập và giúp đỡ lẫn nhau. Nhóm học tập trên Facebook giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả. Việc chia sẻ tài liệu, kinh nghiệm và giải đáp thắc mắc trong nhóm giúp sinh viên nâng cao kết quả học tập.

4.2. Tìm Kiếm Thông Tin Và Tài Liệu Học Tập Trên Facebook

Facebook là một nguồn thông tin và tài liệu học tập phong phú. Sinh viên có thể tìm kiếm thông tin về các môn học, tài liệu tham khảo và bài giảng trên Facebook. Nhiều trang học thuật và giảng viên chia sẻ tài liệu và thông tin hữu ích trên Facebook. Việc sử dụng Facebook để tìm kiếm thông tin giúp sinh viên tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả học tập.

V. Ảnh Hưởng Của Facebook Đến Giao Tiếp Và Đời Sống Sinh Viên

Facebook có ảnh hưởng lớn đến giao tiếp và đời sống của sinh viên. Facebook giúp sinh viên kết nối với bạn bè, gia đình và người thân ở xa. Tuy nhiên, việc sử dụng Facebook quá nhiều có thể dẫn đến mất kết nối với thế giới thực và các vấn đề về tâm lý. Cần có sự cân bằng giữa giao tiếp trực tuyến và giao tiếp trực tiếp để duy trì các mối quan hệ và sức khỏe tinh thần.

5.1. Facebook Và Sự Thay Đổi Trong Giao Tiếp Của Sinh Viên

Facebook đã thay đổi cách sinh viên giao tiếp với nhau. Giao tiếp trực tuyến trở nên phổ biến hơn, nhưng giao tiếp trực tiếp vẫn rất quan trọng. Sinh viên cần cân bằng giữa giao tiếp trực tuyến và giao tiếp trực tiếp để duy trì các mối quan hệ và phát triển kỹ năng giao tiếp.

5.2. Tác Động Của Facebook Đến Đời Sống Xã Hội Của Sinh Viên

Facebook có tác động lớn đến đời sống xã hội của sinh viên. Facebook giúp sinh viên kết nối với cộng đồng, tham gia các hoạt động xã hội và cập nhật thông tin. Tuy nhiên, việc sử dụng Facebook quá nhiều có thể dẫn đến mất kết nối với thế giới thực và các vấn đề về tâm lý. Cần có sự cân bằng giữa cuộc sống trực tuyến và cuộc sống thực để duy trì sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ xã hội.

VI. Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Facebook Hiệu Quả Tại Đại Học

Để giúp sinh viên Đại học Hồng Đức sử dụng Facebook một cách hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ từ nhà trường, giảng viên và sinh viên. Nhà trường nên tổ chức các buổi tập huấn về sử dụng Facebook an toàn và hiệu quả. Giảng viên nên khuyến khích sinh viên sử dụng Facebook trong học tập. Sinh viên cần tự nâng cao ý thức và kỹ năng sử dụng Facebook một cách có trách nhiệm.

6.1. Giải Pháp Từ Nhà Trường Và Giảng Viên Về Facebook

Nhà trường nên tổ chức các buổi tập huấn về sử dụng Facebook an toàn và hiệu quả. Giảng viên nên khuyến khích sinh viên sử dụng Facebook trong học tập. Tạo ra các cộng đồng học tập trực tuyến trên Facebook để sinh viên có thể trao đổi kiến thức và hỗ trợ lẫn nhau.

6.2. Giải Pháp Từ Sinh Viên Để Sử Dụng Facebook Hiệu Quả

Sinh viên cần tự nâng cao ý thức và kỹ năng sử dụng Facebook một cách có trách nhiệm. Quản lý thời gian sử dụng Facebook một cách hiệu quả. Lựa chọn nội dung và tương tác một cách tích cực trên Facebook. Sử dụng Facebook để học tập, kết nối với bạn bè và cập nhật thông tin, thay vì chỉ giải trí và lãng phí thời gian.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển mạnh mẽ của Internet và các công nghệ truyền thông trực tuyến đã đưa mạng xã hội trở thành phương tiện kết nối thông tin phổ biến trên phạm vi toàn cầu. Trong số các nền tảng trực tuyến, Facebook giữ vai trò nổi bật với lượng người dùng lớn. Tại Việt Nam, nền tảng này bắt đầu phát triển mạnh từ giai đoạn 2010–2011 và nhanh chóng thu hút đông đảo giới trẻ, đặc biệt là học sinh và sinh viên. Bên cạnh những tiện ích trong việc kết nối bạn bè, trao đổi tài liệu và hỗ trợ hoạt động học tập, việc sử dụng mạng xã hội không có kế hoạch đã dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực như giảm sự tập trung, ảnh hưởng tới sức khỏe, giảm sút kết quả học tập và gia tăng nguy cơ nghiện thế giới ảo.

Trường Đại học Hồng Đức (Thanh Hóa) là cơ sở giáo dục đại học công lập đa ngành với quy mô hơn 10.000 sinh viên thuộc 12 khoa đào tạo. Thành phần người học đa dạng đến từ nhiều vùng địa lý khác nhau, bao gồm cả lưu học sinh Lào. Tại trường, các kênh kết nối qua nhóm Facebook của khoa, lớp, câu lạc bộ và các nhóm học tập phát triển rộng rãi, khiến việc sở hữu và sử dụng tài khoản mạng xã hội trở thành nhu cầu thiết yếu đối với sinh viên. Từ thực tiễn đó, tác giả Trương Thị Huy, dưới sự hướng dẫn của cô Nguyễn Thị Duyên, đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Thực trạng sử dụng facebook của sinh viên trường Đại học Hồng Đức" nhằm khảo sát thực trạng, phân tích tác động và đề xuất giải pháp định hướng sử dụng hiệu quả.

Mục đích và các mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể trong văn bản:

• Mục đích nghiên cứu: Đánh giá thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên, từ đó đề xuất một số giải pháp giúp sinh viên sử dụng Facebook một cách hiệu quả hơn.
• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về Facebook, sinh viên và thực trạng sử dụng Facebook.
  2. Mô tả và phân tích thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức từ quan niệm, nhận thức đến mục đích và thời gian sử dụng.
  3. Đánh giá những tác động tích cực và tiêu cực từ việc sử dụng Facebook đến mọi mặt đời sống của sinh viên.
  4. Đưa ra một số giải pháp sử dụng Facebook hiệu quả cho sinh viên.

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức đang diễn ra như thế nào?
  2. Facebook có những tác động gì đến đời sống của sinh viên?
  3. Cần làm gì để giúp sinh viên sử dụng Facebook có hiệu quả hơn?
• Giả thuyết nghiên cứu:
  1. Việc sử dụng Facebook của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức phục vụ nhiều mục đích khác nhau như trao đổi, cập nhật thông tin, liên lạc, giải trí, kinh doanh.
  2. Facebook làm cho sinh viên giảm tương tác thực với các nhóm xã hội xung quanh; hiện tượng nghiện Facebook phần nào ảnh hưởng đến kết quả học tập.
  3. Sinh viên sẽ sử dụng Facebook một cách có định hướng, giúp cho các hoạt động học tập và công việc thuận lợi hơn.

Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tác động của việc sử dụng Facebook đến kết quả học tập của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức.
• Khách thể nghiên cứu: Sinh viên, giảng viên và cán bộ chuyên môn (Phòng Công tác học sinh sinh viên) Trường Đại học Hồng Đức.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Trường Đại học Hồng Đức (Thành phố Thanh Hóa).
  • Thời gian: Đề tài tiến hành trong 4 tháng, từ tháng 1/2019 đến tháng 5/2019 (khảo sát thực địa thực hiện vào tháng 1/2019).
  • Giới hạn nội dung: Thực trạng sử dụng, nhận thức, các tác động tích cực - tiêu cực và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng Facebook.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa các khái niệm công cụ xã hội học và ba lý thuyết nền tảng:

• Thuyết nhu cầu của Abraham Maslow: Phân tích nhu cầu sử dụng mạng xã hội của sinh viên từ các nhu cầu thiếu thốn (Deficit needs - nhu cầu D) như nhu cầu an toàn, được yêu thương, được tôn trọng, đến nhu cầu tồn tại/phát triển bản thân (Being needs - nhu cầu B) như nhu cầu khẳng định bản ngã và bộc lộ năng lực cá nhân.
• Thuyết nhận thức - hành vi (Burrhus Frederic Skinner): Tiếp cận hành vi sử dụng Facebook dưới góc độ phản xạ được củng cố bởi các kích thích và kết quả mong đợi; nhận thức của chủ thể quyết định cảm xúc và hành vi, từ đó điều chỉnh nhận thức lệch lạc để thay đổi thói quen sử dụng mạng xã hội.
• Thuyết tương tác biểu trưng (Herbert Blumer): Giải thích cách sinh viên gán ý nghĩa biểu trưng cho các tương tác trên mạng xã hội (nút like, bình luận, trạng thái) và cách thức các ý nghĩa này định hình hành vi ứng xử trong môi trường trực tuyến.
• Khung phân tích: Xác định các biến độc lập (độ tuổi, giới tính, năm học, ngành học, điều kiện gia đình), biến trung gian (yếu tố công nghiệp hóa, hiện đại hóa 4.0 và quy định, chính sách quản lý của nhà trường), biến phụ thuộc (thực trạng và tác động của việc sử dụng Facebook) nhằm hướng tới mục tiêu đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích tài liệu sẵn có: Tổng quan các công trình nghiên cứu quốc tế (Thomas Valente, Hager Elgendi, Cecilie Schou Andreassen, Mark Griffiths, Sreedhar Potarazu) và các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Thị Ánh Mai, Nguyễn Thị Diệu Linh, Nguyễn Thị Tuyết Mai & Nhâm Phong Tuân, Nguyễn Thị Kim Hoa & Nguyễn Lan Nguyên).
• Phương pháp thu thập dữ liệu định lượng: Sử dụng 200 bảng hỏi khảo sát phân bổ đồng đều tại 2 khoa có quy mô lớn của trường: Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh (100 bảng) và Khoa Khoa học xã hội (100 bảng). Tỷ lệ chọn mẫu theo khóa học được phân bổ đều 25% cho mỗi năm học từ năm thứ nhất đến năm thứ tư.
• Phương pháp thu thập dữ liệu định tính: Thực hiện phỏng vấn sâu trực tiếp một số sinh viên đang dùng Facebook và giảng viên Trường Đại học Hồng Đức.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Dữ liệu định lượng được làm sạch và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS 22, sử dụng các đại lượng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) và kiểm định Chi-square để đánh giá tương quan giữa các biến nhân khẩu học và hành vi sử dụng.

Đặc điểm nhân khẩu học	Phân loại	Số lượng (N)	Tỷ lệ (%)
Giới tính	Nam	100	50,0
	Nữ	100	50,0
Năm học	Năm 1	41	20,5
	Năm 2	57	28,5
	Năm 3	52	26,0
	Năm 4	50	25,0
Khu vực sinh sống	Miền núi	93	46,5
	Vùng trung du	53	26,5
	Đồng bằng ven biển	41	20,5
	Thành phố, thị xã, thị trấn	23	11,5
Điều kiện kinh tế gia đình	Trung bình	98	49,0
	Nghèo	68	34,0
	Rất nghèo	32	16,0
	Khá giả	8	4,0
Tình trạng sử dụng Facebook	Có sử dụng	192	94,0
	Không sử dụng	8	4,0

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Chương này tập trung chuẩn hóa hệ thống khái niệm công cụ và làm rõ bối cảnh địa bàn khảo sát:

• Hệ thống khái niệm công cụ: Định nghĩa cụ thể về Facebook (dịch vụ mạng xã hội trực tuyến lưu trữ danh bạ, trạng thái và hình ảnh), Mạng xã hội (loại hình dịch vụ kết nối cộng đồng ảo), Sinh viên (thế hệ trí thức trẻ đang học tập tại các trường đại học, cao đẳng), Công nghệ truyền thông xã hội, Thế giới ảo và Thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên.
• Vận dụng lý thuyết: Trình bày chi tiết cơ chế vận hành của Thuyết nhu cầu Maslow, Thuyết nhận thức - hành vi Skinner và Thuyết tương tác biểu trưng Blumer trong việc giải mã hành vi trực tuyến của sinh viên.
• Tổng quan địa bàn nghiên cứu: Trường Đại học Hồng Đức thành lập theo Quyết định số 797/TTg ngày 24/9/1997 của Thủ tướng Chính phủ. Trường đóng trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa với cơ sở chính tại số 565 Quang Trung, phường Đông Vệ; tổng diện tích đất 55,47 ha; quy mô đào tạo khoảng 12.000 sinh viên tại 12 khoa chuyên ngành. Đội ngũ gồm gần 800 cán bộ, giảng viên (trong đó có 16 Phó Giáo sư, 118 Tiến sĩ, 91,5% giảng viên có trình độ từ thạc sĩ trở lên). Nhà trường sở hữu cơ sở vật chất đồng bộ với hệ thống mạng Internet, thư viện kết nối liên trường và 33 nhóm phòng thí nghiệm phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Chương 2: Nhận thức và thực trạng sử dụng facebook của sinh viên trường Đại học Hồng Đức

Chương 2 trình bày kết quả phân tích dữ liệu khảo sát từ 200 sinh viên:

• Nhận thức về vị trí và vai trò: 94% sinh viên được khảo sát hiện đang sử dụng Facebook; 100% sinh viên nữ ủng hộ việc sinh viên nên dùng Facebook, trong khi 12% sinh viên nam cho rằng không nên dùng. Kiểm định Chi-square cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giới tính đối với nhận thức về vị trí của Facebook ($Sig = 0,013 < 0,05$). Có 74% sinh viên khẳng định không muốn từ bỏ Facebook trong tương lai. So với các mạng xã hội khác, Facebook chiếm vị trí vượt trội với hơn 40% sinh viên sử dụng rất thường xuyên và 35% thường xuyên.
• Đánh giá các vai trò cụ thể của Facebook:
  • Kết nối bạn bè: Được đánh giá cao nhất (34% rất quan trọng, 54% quan trọng, tổng cộng 88%).
  • Học hỏi kiến thức: 18% rất quan trọng, 36% quan trọng (tổng cộng 54% hay 104 sinh viên tán thành).
  • Kinh doanh online: 20% rất quan trọng, 23% quan trọng, 50% bình thường.
  • Cập nhật thông tin: 15% rất quan trọng, 25% quan trọng, 60% bình thường.
  • Bày tỏ quan điểm: 20% quan trọng, 50% bình thường, 20% quan trọng một phần, 10% không quan trọng.
  • Giới thiệu bản thân: Bị đánh giá thấp nhất với 50% cho rằng không quan trọng và 0% đánh giá quan trọng/rất quan trọng.
• Thời lượng và tần suất sử dụng: 83% sinh viên có thâm niên dùng Facebook từ 1 đến 3 năm. Về thời gian sử dụng trong ngày: 1–2 giờ chiếm 53% (106 người); 2–4 giờ chiếm 30% (60 người); 4–6 giờ chiếm 12% (24 người); trên 6 giờ chiếm 5% (10 người). Hơn 40% sinh viên truy cập vào mọi thời gian rảnh, tập trung vào buổi tối và đêm muộn; chỉ 5% dùng vào buổi sáng.
• Tần suất kiểm tra và việc sử dụng trong giờ học: 36% kiểm tra nửa ngày một lần; 27% kiểm tra 1 giờ một lần; 19% mở ngay khi có thông báo; 15% kiểm tra 15 phút một lần. Đáng chú ý, có tới 93% sinh viên thừa nhận có sử dụng Facebook ngay trong giờ học. Khi tự đánh giá mức độ hợp lý về thời gian truy cập: chỉ 3,2% đánh giá rất hợp lý; 13,6% hợp lý; 44,4% bình thường; và 38,8% tự nhận thấy thời gian sử dụng của mình là chưa hợp lý.
• Mục đích sử dụng: Ba mục đích hàng đầu là liên lạc (72%), giải trí (45%) và tìm hiểu thông tin (35%). Nữ sinh sử dụng vào mục đích liên lạc thường xuyên hơn nam giới (38% nữ rất thường xuyên so với 22% ở nam). Về tìm hiểu thông tin: 47% tìm kiếm thông tin xã hội, 26% tìm hiểu thông tin trường lớp.
• Hình thức học tập qua Facebook: Hình thức học nhóm trực tuyến đạt tỷ lệ cao nhất với 91% sinh viên sử dụng; trong khi đó, hình thức tham dự hội thảo online đạt tỷ lệ thấp nhất với chỉ 8%.
• Mức độ công khai thông tin cá nhân và thể hiện cái tôi: 73% sinh viên chọn chế độ công khai với bạn bè; 20% công khai hoàn toàn; chỉ 7% đặt ở mức bí mật tuyệt đối. Nội dung đăng tải chủ yếu là tâm sự, trạng thái cá nhân và các câu chuyện, bài học về kỹ năng sống.

Chương 3: Tác động của facebook và giải pháp sử dụng facebook hiệu quả

Chương này khái quát các tác động đa chiều và hệ thống giải pháp:

• Tác động tích cực: Hỗ trợ kết nối nhanh chóng giữa sinh viên với bạn bè, người thân và giảng viên; tạo không gian học nhóm, chia sẻ tài liệu ôn thi tiện lợi; tiết kiệm chi phí liên lạc và mở rộng cơ hội kinh doanh online.
• Tác động tiêu cực: Lạm dụng thời gian gây xao nhãng bài giảng (93% dùng trong lớp); thức khuya lướt mạng ảnh hưởng thể lực và thị lực; nguy cơ giảm tương tác trực tiếp ngoài đời thực; lan truyền thông tin chưa kiểm chứng và tình trạng nghiện mạng xã hội làm giảm sút kết quả học tập.
• Các nhóm giải pháp đề xuất:
  • Giải pháp đối với nhà trường: Ban hành quy chế rõ ràng về việc sử dụng thiết bị công nghệ trong giờ học; nâng cao hiệu quả các kênh thông tin chính thức của trường trên mạng xã hội; tổ chức các chuyên đề ngoại khóa giáo dục văn hóa mạng và kỹ năng quản lý thời gian.
  • Giải pháp đối với giảng viên: Kết hợp linh hoạt Facebook vào việc lập nhóm học tập, giao nhiệm vụ và giải đáp học thuật ngoài giờ; đồng thời giám sát chặt chẽ kỷ luật phòng học, hạn chế việc sinh viên dùng điện thoại riêng trong giờ giảng.
  • Giải pháp đối với sinh viên: Tự nâng cao ý thức cá nhân, lập thời gian biểu khoa học cho việc truy cập mạng xã hội; tắt thông báo khi đang học; chủ động khai thác các nhóm chuyên môn và khóa học trực tuyến thay vì sa đà vào các ứng dụng giải trí vô bổ.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa chi tiết hành vi và nhận thức của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức đối với mạng xã hội Facebook thông qua số liệu khảo sát thực tế:

Chỉ số khảo sát	Dữ liệu định lượng cụ thể
Tỷ lệ sinh viên sử dụng Facebook	94,0% sinh viên đang sử dụng; 74,0% không muốn từ bỏ nền tảng
Nhận thức về vị trí (theo giới tính)	Kiểm định Chi-square: $Sig = 0,013 < 0,05$ (Nữ giới đánh giá quan trọng cao hơn Nam)
Thời lượng sử dụng mỗi ngày	1–2h: 53,0%; 2–4h: 30,0%; 4–6h: 12,0%; >6h: 5,0%
Tần suất kiểm tra ứng dụng	Nửa ngày/lần: 36,0%; 1h/lần: 27,0%; Khi có thông báo: 19,0%; 15 phút/lần: 15,0%
Thực trạng trong giờ học	93,0% sinh viên thừa nhận có truy cập Facebook trong giờ học
Tự đánh giá tính hợp lý về thời gian	Chưa hợp lý: 38,8%; Bình thường: 44,4%; Hợp lý: 13,6%; Rất hợp lý: 3,2%
Mục đích sử dụng chính	Liên lạc: 72,0%; Giải trí: 45,0%; Cập nhật thông tin: 35,0%
Hình thức học tập phổ biến nhất	Học nhóm trực tuyến: 91,0% (thấp nhất: Hội thảo online 8,0%)
Mức độ công khai thông tin cá nhân	Bạn bè: 73,0%; Công khai hoàn toàn: 20,0%; Bí mật tuyệt đối: 7,0%

Về mặt đóng góp:

• Đóng góp lý luận: Hệ thống hóa và kiểm chứng tính ứng dụng của Thuyết nhu cầu Maslow, Thuyết nhận thức - hành vi Skinner và Thuyết tương tác biểu trưng Blumer trong phân tích hành vi trực tuyến của sinh viên đại học địa phương.
• Đóng góp thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực nghiệm về thực trạng sử dụng mạng xã hội tại Trường Đại học Hồng Đức; đóng vai trò là tài liệu tham khảo cho cán bộ quản lý giáo dục, phòng công tác sinh viên và giảng viên trong việc định hướng văn hóa số và xây dựng môi trường sư phạm tích cực.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Khảo sát được giới hạn ở quy mô 200 sinh viên tại 2 khoa (Khoa Khoa học xã hội và Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh) trong tổng số 12 khoa của Trường Đại học Hồng Đức; thời gian nghiên cứu thực địa tập trung trong 4 tháng (từ tháng 1/2019 đến tháng 5/2019) nên chưa bao quát toàn bộ các khối ngành đào tạo kỹ thuật, tự nhiên và sư phạm khác.
• Hướng mở tiếp theo: Tác giả định hướng mở rộng dung lượng mẫu khảo sát trên toàn bộ các khoa đào tạo của nhà trường, tiến hành nghiên cứu so sánh hành vi giữa sinh viên các khối ngành chuyên môn khác nhau, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về tác động dài hạn của mạng xã hội đến điểm số rèn luyện và kết quả học tập định lượng (GPA).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên chuyên ngành Xã hội học, Tâm lý học, Quản lý giáo dục và Công tác xã hội cần tài liệu về hành vi thanh niên; cán bộ phòng ban quản lý sinh viên tại các trường đại học, cao đẳng; các nhà nghiên cứu về truyền thông xã hội.
• Nội dung giá trị nhất: Khung phân tích kết hợp ba lý thuyết xã hội học nền tảng; hệ thống bảng hỏi và ma trận số liệu khảo sát thực nghiệm xử lý bằng SPSS 22; các dẫn chứng định tính từ phỏng vấn sâu sinh viên và giảng viên phản ánh chân thực thói quen sử dụng mạng xã hội trong nhà trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ sinh viên Trường Đại học Hồng Đức sử dụng Facebook trong giờ học là bao nhiêu?
Kết quả khảo sát thực tế cho thấy có tới 93% sinh viên thừa nhận có sử dụng Facebook trong giờ học.

2. Sự khác biệt theo giới tính trong nhận thức về vị trí của Facebook có ý nghĩa thống kê không?
Có. Kiểm định Chi-square cho giá trị $Sig = 0,013 < 0,05$, khẳng định với mức ý nghĩa 95% có sự khác biệt rõ rệt giữa sinh viên nam và nữ. Sinh viên nữ có nhận thức về tầm quan trọng và nhu cầu sử dụng Facebook cao hơn sinh viên nam.

3. Mục đích sử dụng Facebook nào được sinh viên lựa chọn nhiều nhất?
Mục đích liên lạc chiếm tỷ lệ cao nhất với 72% sinh viên ưu tiên lựa chọn, tiếp theo là giải trí (45%) và tìm hiểu thông tin (35%).

4. Trong các hình thức học tập qua Facebook, hình thức nào chiếm tỷ lệ cao nhất và thấp nhất?
Hình thức học nhóm qua Facebook chiếm tỷ lệ cao nhất với 91% sinh viên sử dụng; hình thức tham dự hội thảo online chiếm tỷ lệ thấp nhất với chỉ 8%.

5. Tỷ lệ sinh viên tự đánh giá việc sử dụng Facebook của bản thân là chưa hợp lý chiếm bao nhiêu phần trăm?
Có 38,8% sinh viên tự nhận định việc phân bổ thời gian sử dụng Facebook của mình là chưa hợp lý, 44,4% đánh giá ở mức bình thường, và chỉ 16,8% đánh giá từ hợp lý đến rất hợp lý.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trương Thị Huy đã phác thảo toàn diện thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên Trường Đại học Hồng Đức thông qua mẫu khảo sát 200 sinh viên tại hai khoa Khoa học xã hội và Kinh tế - Quản trị kinh doanh. Dữ liệu thực nghiệm xử lý bằng SPSS 22 khẳng định Facebook giữ vai trò thiết yếu trong việc kết nối, trao đổi tài liệu học tập nhưng cũng bộc lộ nguy cơ làm giảm sự tập trung khi có tới 93% sinh viên sử dụng trong giờ học. Dựa trên các khung thuyết xã hội học, tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ cho nhà trường, giảng viên và sinh viên nhằm tối ưu hóa giá trị giáo dục của mạng xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, đề tài đƣợc bố cục thành 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu Chƣơng 2. Nhận thức và thực trạng sử dụng facebook của sinh viên tƣờng Đại học Hồng Đức Chƣơng 3: Tác động của facebook và giải pháp sử dụng facebook hiệu quả 14 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Các khái niệm công cụ 1.

Facebook Facebook là một dịch vụ MXH trực tuyến miễn phí. Tên của nó xuất phát từ tên của cuốn sách cho học sinh đƣợc phát vào đầu năm học tại một số trƣờng đại học tại Mỹ để giúp học sinh làm quen với nhau [21]. Facebook là một website (trang mạng), cho phép mọi ngƣời đăng ký tài khoản, sau khi đăng ký tài khoản bạn sẽ phải cập nhật hình ảnh của bản thân, hồ sơ cá nhân gồm tên tuổi, địa chỉ, email, trƣờng học, sở thích, giới tính,. Sau đó ngƣời dùng thêm những ngƣời sử dụng facebook khác vào danh sách bạn bè của mình, từ đó họ có thể nhắn tin, trò chuyện, chia sẻ tâm trạng trên trang của mình, rồi ngƣời khác vào đọc dòng tâm trạng đó, họ sẽ bình luận hoặc nhấn nút like để thể hiện quan điểm về bài viết đó.

Ngƣời dùng cũng có thể chơi game trên facebook, cũng có thể tạo các trang Fan Page để làm nơi sinh hoạt, quảng bá cho câu lạc bộ, lớp học, công ty, sản phẩm nào đó. Mỗi ngƣời dùng facebook ứng với 1 ngƣời ngoài đời thực, toàn trang web facebook.com là một xã hội ảo trên mạng Internet, facebook còn là cách để những ngƣời sử dụng máy tính, điện thoại có thể giao tiếp, trò chuyện với nhau nhƣ ngoài đời thật. Facebook chính là “cuốn sách in những khuôn mặt”. Nó nhƣ một cuốn danh bạ, một cuốn nhật kí tổng hợp của thế giới.

Mạng xã hội Mạng xã hội một cụm từ không còn quá xa lạ đối với chúng ta. Ngày nay hầu nhƣ không có ai không sử dụng cho mình một MXH, nó đã trở nên thông dụng ở nƣớc ta. 15 MXH là một loại hình dịch vụ kinh doanh. Tại sao lại nói nhƣ vậy, bởi nó sẽ là công cụ kết nối mọi ngƣời khắp cả nƣớc lại với nhau thông qua internet về các vấn đề sở thích, hay thông tin quan trọng, nó không phân biệt đối tƣợng sử dụng và có thể kết nối ở bất kì không gian thời gian nào.

Khi ta sử dụng đồng nghĩa ta phải bỏ tiền ra thì ta mới có thể kết nối với mọi ngƣời, do đó đây là loại hình kinh doanh dịch vụ thu tiền gián tiếp từ ngƣời sử dụng [22]. MXH, hay còn có thể biết đến dƣới những tên gọi khác nhƣ "cộng đồng ảo" hay "trang hồ sơ", là một trang web mang mọi ngƣời đến với nhau để nói chuyện, chia sẻ ý tƣởng và sở thích, hay làm quen với những ngƣời bạn mới. Dịch vụ MXH có những tính năng nhƣ chat, e-mail, phim ảnh, voice chat, chia sẻ file, blog và xã luận. Mạng đổi mới hoàn toàn cách cƣ dân mạng liên kết với nhau và trở thành một phần tất yếu của mỗi ngày cho hàng trăm triệu thành viên khắp thế giới.

Các dịch vụ này có nhiều phƣơng cách để các thành viên tìm kiếm bạn bè, đối tác: dựa theo group (ví dụ nhƣ tên trƣờng hoặc tên thành phố), dựa trên thông tin cá nhân (nhƣ địa chỉ e-mail hoặc screen name), hoặc dựa trên sở thích cá nhân (nhƣ thể thao, phim ảnh, sách báo, hoặc ca nhạc), lĩnh vực quan tâm: kinh doanh, mua bán. Chúng ta có thể hiểu theo một các chung nhất, MXH là nơi tập hợp các cá nhân, nhóm với các mối quan hệ về một hay nhiều mặt đƣợc gắn kết với nhau thông qua phƣơng tiện internet.