Thực trạng bệnh sâu răng ở học sinh tiểu học người mông tại huyện mù cang chải tỉnh yên bái năm 2023

Nghiên cứu thực trạng sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại Mù Cang Chải, Yên Bái năm 2023. Phân tích và đánh giá tình hình sức khỏe răng miệng, đề xuất giải pháp phòng ngừa.

• Người hướng dẫn: PGS.TS. Đào Thị Dung
• Trường học: Đại học Thiên
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Thực Trạng Bệnh Sâu Răng Ở Học Sinh Tiểu Học Người Mông Tại Huyện Mù Cang Chải Tỉnh Yên Bái Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Y Học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng quan thực trạng sâu răng ở học sinh Mù Cang Chải 55

Nghiên cứu này tập trung vào thực trạng sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại huyện Mù Cang Chải, Yên Bái năm 2023. Sâu răng là một vấn đề sức khỏe răng miệng phổ biến ở trẻ em, đặc biệt là ở các vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa, nơi điều kiện kinh tế xã hội còn hạn chế và việc tiếp cận dịch vụ y tế còn nhiều khó khăn. Nghiên cứu này nhằm đánh giá một cách chi tiết về tình trạng sâu răng, các yếu tố liên quan và đề xuất các giải pháp can thiệp phù hợp. Huyện Mù Cang Chải với đa số dân tộc Mông sinh sống, là một địa bàn đặc biệt quan tâm trong việc cải thiện sức khỏe răng miệng cho thế hệ trẻ. Nghiên cứu này sẽ cung cấp những thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức y tế và cộng đồng để triển khai các chương trình phòng ngừa sâu răng hiệu quả.

1.1. Sự cấp thiết của nghiên cứu sâu răng học sinh tiểu học

Sâu răng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe tổng thể, khả năng học tập và sự phát triển của trẻ em. Việc nghiên cứu thực trạng sâu răng ở học sinh tiểu học, đặc biệt là ở những vùng khó khăn như Mù Cang Chải, là vô cùng quan trọng để có cơ sở khoa học cho các biện pháp can thiệp hiệu quả. Nghiên cứu này, theo luận văn Thạc sĩ, khẳng định sự cấp thiết của việc tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này để bảo vệ sức khỏe răng miệng cho trẻ em.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu tại Mù Cang Chải Yên Bái

Nghiên cứu này đặt ra các mục tiêu cụ thể như: (1) Đánh giá tỷ lệ sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại Mù Cang Chải. (2) Xác định các yếu tố nguy cơ liên quan đến sâu răng. (3) Đề xuất các biện pháp can thiệp phòng ngừa sâu răng phù hợp với điều kiện địa phương. (4) Nâng cao nhận thức về sức khỏe răng miệng cho học sinh, phụ huynh và cộng đồng. Nghiên cứu được thực hiện tại hai trường PTDTBT Tiểu học và THCS Chế Cu Nha và Dế Xu Phình, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái năm 2023.

II. Những thách thức trong phòng ngừa sâu răng vùng cao 58

Việc phòng ngừa sâu răng ở vùng cao, đặc biệt là ở các cộng đồng dân tộc thiểu số như người Mông, đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như: (1) Điều kiện kinh tế xã hội khó khăn. (2) Thiếu kiến thức về vệ sinh răng miệng. (3) Chế độ ăn uống không hợp lý, nhiều đường. (4) Khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ nha khoa. (5) Phong tục tập quán lạc hậu. Tất cả những yếu tố này góp phần làm gia tăng tình trạng sâu răng ở trẻ em. Luận văn Thạc sĩ đã chỉ ra, việc khắc phục những thách thức này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành y tế, giáo dục và cộng đồng.

2.1. Ảnh hưởng của kinh tế xã hội đến sâu răng trẻ em Mông

Điều kiện kinh tế xã hội có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe răng miệng của trẻ em. Ở các vùng khó khăn, việc tiếp cận các sản phẩm chăm sóc răng miệng như bàn chải, kem đánh răng còn hạn chế. Thậm chí, trẻ em còn không được vệ sinh răng miệng thường xuyên. Bên cạnh đó, do nhận thức còn hạn chế, nhiều phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc phòng ngừa sâu răng cho con em mình.

2.2. Khó khăn tiếp cận dịch vụ nha khoa tại Mù Cang Chải

Hệ thống nha khoa ở các vùng cao còn nhiều hạn chế. Số lượng nha sĩ còn ít, trang thiết bị còn thiếu thốn. Hơn nữa, do địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, việc di chuyển đến các cơ sở nha khoa gặp nhiều trở ngại. Điều này khiến cho việc điều trị sâu răng cho trẻ em trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Chính vì vậy, việc tăng cường đầu tư cho y tế địa phương là điều vô cùng quan trọng.

III. Cách tiếp cận toàn diện phòng ngừa sâu răng hiệu quả 52

Để giải quyết thực trạng sâu răng ở học sinh tiểu học tại Mù Cang Chải, cần có một cách tiếp cận toàn diện, kết hợp nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm: (1) Nâng cao nhận thức về sức khỏe răng miệng cho cộng đồng. (2) Cải thiện vệ sinh răng miệng cho trẻ em. (3) Thay đổi chế độ ăn uống, hạn chế đồ ngọt. (4) Tăng cường tiếp cận dịch vụ nha khoa. (5) Sử dụng fluoride để phòng ngừa sâu răng. Theo nghiên cứu, sự kết hợp của các giải pháp này sẽ mang lại hiệu quả cao nhất.

3.1. Giáo dục sức khỏe răng miệng cho học sinh và phụ huynh

Giáo dục sức khỏe răng miệng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa sâu răng. Cần tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, phát tờ rơi, poster để cung cấp thông tin về cách chăm sóc răng miệng đúng cách cho học sinh và phụ huynh. Các thông tin này cần được trình bày một cách dễ hiểu, phù hợp với trình độ dân trí của người dân địa phương.

3.2. Hướng dẫn vệ sinh răng miệng đúng cách cho trẻ em

Cần hướng dẫn trẻ em cách chải răng đúng cách, ít nhất hai lần mỗi ngày, vào buổi sáng và buổi tối trước khi đi ngủ. Cần sử dụng bàn chải mềm và kem đánh răng có fluoride. Ngoài ra, cần hướng dẫn trẻ em cách sử dụng chỉ nha khoa để làm sạch kẽ răng. Theo số liệu nghiên cứu, các em thường xuyên thực hiện chải răng theo hướng dẫn sẽ giúp ngăn ngừa sâu răng hiệu quả hơn.

3.3. Kiểm soát chế độ ăn uống và giảm tiêu thụ đồ ngọt

Cần khuyến khích trẻ em ăn nhiều rau xanh, trái cây và hạn chế ăn các loại bánh kẹo ngọt, nước ngọt có ga. Nên cho trẻ uống nước lọc thay vì các loại đồ uống có đường. Chế độ ăn uống khoa học sẽ giúp bảo vệ men răng và phòng ngừa sâu răng hiệu quả. Đây là một yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến sức khỏe răng miệng.

IV. Ứng dụng Fluoride Bí quyết phòng ngừa sâu răng 57

Sử dụng fluoride là một biện pháp phòng ngừa sâu răng hiệu quả đã được chứng minh trên toàn thế giới. Fluoride giúp tăng cường men răng, làm cho răng chắc khỏe hơn và chống lại sự tấn công của vi khuẩn gây sâu răng. Có nhiều cách sử dụng fluoride như: sử dụng kem đánh răng có fluoride, súc miệng bằng dung dịch fluoride, bôi fluoride lên răng. Cần có sự tư vấn của nha sĩ để lựa chọn phương pháp phù hợp.

4.1. Sử dụng kem đánh răng có fluoride để phòng ngừa sâu răng

Kem đánh răng có fluoride là một sản phẩm chăm sóc răng miệng phổ biến và dễ sử dụng. Nên chọn loại kem đánh răng có hàm lượng fluoride phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Cần hướng dẫn trẻ em sử dụng kem đánh răng đúng cách, chỉ lấy một lượng nhỏ bằng hạt đậu và chải răng nhẹ nhàng trong vòng 2 phút.

4.2. Súc miệng bằng dung dịch fluoride để tăng cường men răng

Súc miệng bằng dung dịch fluoride là một biện pháp bổ trợ giúp tăng cường men răng và phòng ngừa sâu răng. Nên sử dụng dung dịch fluoride theo chỉ dẫn của nha sĩ. Cần hướng dẫn trẻ em cách súc miệng đúng cách, ngậm dung dịch trong miệng khoảng 30 giây rồi nhổ ra.

V. Nghiên cứu 2023 Đánh giá sâu răng học sinh tiểu học 59

Nghiên cứu năm 2023 đã tiến hành khảo sát thực trạng sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại Mù Cang Chải. Kết quả cho thấy tỷ lệ sâu răng ở mức cao, nhiều trẻ em bị sâu nhiều răng cùng một lúc. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm: vệ sinh răng miệng kém, chế độ ăn uống không hợp lý và thiếu kiến thức về sức khỏe răng miệng. Nghiên cứu này cung cấp những bằng chứng khoa học quan trọng để xây dựng các chương trình can thiệp hiệu quả.

5.1. Phân tích tỷ lệ sâu răng và các yếu tố liên quan

Nghiên cứu đã phân tích tỷ lệ sâu răng theo độ tuổi, giới tính, địa điểm sinh sống và các yếu tố kinh tế xã hội. Kết quả cho thấy tỷ lệ sâu răng cao hơn ở trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, ít được chăm sóc răng miệng. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và tình trạng sâu răng.

5.2. Đề xuất các giải pháp can thiệp dựa trên kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các tác giả đã đề xuất các giải pháp can thiệp cụ thể như: tăng cường giáo dục sức khỏe răng miệng, cung cấp miễn phí bàn chải, kem đánh răng cho trẻ em nghèo, tổ chức các đợt khám răng miễn phí và tăng cường điều trị sâu răng tại các trường học. Các giải pháp này cần được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả để cải thiện sức khỏe răng miệng cho trẻ em.

VI. Tương lai cho sức khỏe răng miệng học sinh vùng cao 55

Cải thiện sức khỏe răng miệng cho học sinh tiểu học người Mông tại Mù Cang Chải là một quá trình lâu dài và cần có sự cam kết của tất cả các bên liên quan. Trong tương lai, cần tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phòng ngừa sâu răng, nâng cao nhận thức về sức khỏe răng miệng và tăng cường tiếp cận dịch vụ nha khoa. Với sự chung tay của cộng đồng, chúng ta có thể mang lại nụ cười khỏe mạnh cho trẻ em vùng cao.

6.1. Tiếp tục duy trì và mở rộng các chương trình nha học đường

Chương trình nha học đường đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa sâu răng cho trẻ em. Cần tiếp tục duy trì và mở rộng các chương trình này, đảm bảo tất cả học sinh đều được hưởng lợi. Cần tăng cường các hoạt động giáo dục sức khỏe răng miệng, khám răng định kỳ và điều trị sâu răng kịp thời.

6.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan để đạt hiệu quả

Để đạt được hiệu quả cao nhất trong việc cải thiện sức khỏe răng miệng cho trẻ em, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành y tế, giáo dục, các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng. Cần có sự phối hợp đồng bộ trong việc xây dựng chính sách, triển khai chương trình và phân bổ nguồn lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh sâu răng là một trong những vấn đề sức khỏe răng miệng phổ biến nhất trên thế giới, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến trẻ em ở các vùng dân tộc thiểu số và vùng sâu vùng xa. Theo ước tính, tỷ lệ mắc bệnh sâu răng ở trẻ em tiểu học tại các khu vực khó khăn có thể lên đến 70-80%, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống của các em. Nghiên cứu này tập trung khảo sát thực trạng bệnh sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái trong năm 2023. Mục tiêu chính là đánh giá tỷ lệ mắc bệnh sâu răng, mức độ nghiêm trọng và các yếu tố liên quan nhằm đề xuất các giải pháp can thiệp phù hợp.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các trường tiểu học thuộc hai xã Chế Cu Nha và Dế Xu Phình, nơi có đông học sinh người Mông sinh sống. Thời gian thu thập dữ liệu diễn ra trong năm 2023, với cỡ mẫu khoảng 300 học sinh tiểu học. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp số liệu cụ thể, làm cơ sở khoa học cho các chương trình chăm sóc sức khỏe răng miệng tại địa phương, góp phần nâng cao nhận thức và cải thiện tình trạng sâu răng ở trẻ em dân tộc thiểu số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết sức khỏe cộng đồng và mô hình hành vi sức khỏe. Lý thuyết sức khỏe cộng đồng giúp hiểu rõ vai trò của môi trường xã hội và điều kiện sống trong việc hình thành và phát triển bệnh sâu răng. Mô hình hành vi sức khỏe tập trung vào các yếu tố cá nhân như kiến thức, thái độ và thực hành vệ sinh răng miệng của học sinh và gia đình. Các khái niệm chính bao gồm: sâu răng (dental caries), chỉ số DMFT (Decayed, Missing, Filled Teeth) để đánh giá mức độ sâu răng, vệ sinh răng miệng, và yếu tố nguy cơ như thói quen ăn uống, tiếp cận dịch vụ y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang với cỡ mẫu khoảng 300 học sinh tiểu học người Mông, được chọn mẫu ngẫu nhiên theo phương pháp phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện. Dữ liệu được thu thập qua khám răng trực tiếp bởi đội ngũ y bác sĩ tại trạm y tế xã, kết hợp với bảng hỏi phỏng vấn học sinh và phụ huynh về thói quen vệ sinh răng miệng và chế độ dinh dưỡng. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê SPSS với các phương pháp phân tích mô tả, kiểm định chi bình phương và phân tích hồi quy logistic để xác định các yếu tố liên quan đến bệnh sâu răng. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ mắc bệnh sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại huyện Mù Cang Chải là khoảng 72%, trong đó tỷ lệ sâu răng nặng (chỉ số DMFT ≥ 3) chiếm 35%. Đây là mức cao hơn so với tỷ lệ trung bình toàn quốc (khoảng 60%).

2. Tỷ lệ học sinh có thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách (đánh răng ít nhất 2 lần/ngày) chỉ đạt 40%, trong khi 60% còn lại có thói quen vệ sinh kém hoặc không đều đặn.

3. Có mối liên hệ chặt chẽ giữa chế độ ăn nhiều đường, đồ ngọt và tỷ lệ sâu răng; học sinh tiêu thụ đồ ngọt trên 3 lần/tuần có nguy cơ sâu răng cao gấp 2,5 lần so với nhóm ít tiêu thụ.

4. Việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc răng miệng còn hạn chế, chỉ khoảng 25% học sinh từng được khám răng định kỳ trong vòng 1 năm qua.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tỷ lệ sâu răng cao có thể do điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, thiếu kiến thức và nhận thức về vệ sinh răng miệng trong cộng đồng người Mông. So với các nghiên cứu tại các vùng dân tộc thiểu số khác, tỷ lệ sâu răng tại Mù Cang Chải cao hơn khoảng 10-15%, phản ánh sự cần thiết của các chương trình can thiệp chuyên biệt. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ sâu răng theo độ tuổi và bảng phân tích mối liên hệ giữa thói quen ăn uống và chỉ số DMFT. Kết quả nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục sức khỏe và cải thiện dịch vụ y tế cơ sở trong việc giảm thiểu bệnh sâu răng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục sức khỏe răng miệng: Triển khai các chương trình giáo dục tại trường học và cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức về vệ sinh răng miệng, đặc biệt nhấn mạnh việc đánh răng đúng cách và hạn chế đồ ngọt. Thời gian thực hiện trong vòng 1 năm, chủ thể là ngành y tế phối hợp với giáo dục địa phương.

2. Phát triển dịch vụ khám và điều trị răng miệng định kỳ: Thiết lập các đợt khám răng miễn phí định kỳ 6 tháng/lần tại các trường tiểu học, ưu tiên vùng dân tộc thiểu số. Chủ thể thực hiện là trạm y tế xã và các tổ chức y tế địa phương.

3. Cung cấp vật liệu và dụng cụ vệ sinh răng miệng: Phân phát bàn chải, kem đánh răng fluoride miễn phí cho học sinh, đồng thời hướng dẫn sử dụng đúng cách. Thời gian triển khai trong 6 tháng đầu năm, do các tổ chức xã hội và y tế phối hợp thực hiện.

4. Nghiên cứu và giám sát liên tục: Thiết lập hệ thống giám sát sức khỏe răng miệng để theo dõi tiến triển và hiệu quả các biện pháp can thiệp, cập nhật dữ liệu hàng năm. Chủ thể là các cơ quan nghiên cứu y tế và trường học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngành y tế công cộng và nha khoa: Sử dụng số liệu và phân tích để xây dựng chính sách, chương trình chăm sóc sức khỏe răng miệng phù hợp với vùng dân tộc thiểu số.

2. Các trường học và giáo viên: Áp dụng kiến thức về thực trạng và nguyên nhân sâu răng để tổ chức các hoạt động giáo dục sức khỏe hiệu quả cho học sinh.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Răng Hàm Mặt: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và đề xuất để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc luận văn tương tự.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân tộc thiểu số: Dựa vào kết quả nghiên cứu để triển khai các dự án hỗ trợ cải thiện sức khỏe răng miệng cho trẻ em người Mông và các dân tộc khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ sâu răng ở học sinh người Mông lại cao hơn trung bình?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện kinh tế khó khăn, thiếu kiến thức về vệ sinh răng miệng và hạn chế trong tiếp cận dịch vụ y tế. Ngoài ra, thói quen ăn uống nhiều đường cũng góp phần làm tăng nguy cơ sâu răng.

2. Chỉ số DMFT là gì và tại sao quan trọng?
   DMFT là chỉ số đánh giá số răng sâu (Decayed), mất (Missing) và trám (Filled) trên mỗi cá nhân, giúp đo lường mức độ nghiêm trọng của bệnh sâu răng. Đây là chỉ số chuẩn trong nghiên cứu nha khoa để so sánh và đánh giá hiệu quả can thiệp.

3. Làm thế nào để cải thiện thói quen vệ sinh răng miệng cho học sinh?
   Cần tổ chức các chương trình giáo dục sức khỏe răng miệng tại trường học, hướng dẫn kỹ thuật đánh răng đúng cách, đồng thời cung cấp dụng cụ vệ sinh phù hợp và khuyến khích phụ huynh tham gia hỗ trợ.

4. Tại sao việc khám răng định kỳ lại quan trọng?
   Khám răng định kỳ giúp phát hiện sớm các tổn thương sâu răng, từ đó có biện pháp điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng và giảm thiểu chi phí điều trị về lâu dài.

5. Các giải pháp đề xuất có thể áp dụng cho các vùng dân tộc thiểu số khác không?
   Có thể áp dụng với điều chỉnh phù hợp theo đặc điểm văn hóa, điều kiện kinh tế và cơ sở hạ tầng y tế của từng vùng, nhằm đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của chương trình.

Kết luận

• Tỷ lệ sâu răng ở học sinh tiểu học người Mông tại huyện Mù Cang Chải năm 2023 là khoảng 72%, với mức độ sâu răng nặng chiếm 35%.
• Thói quen vệ sinh răng miệng chưa được thực hiện đúng cách, chỉ 40% học sinh đánh răng đều đặn 2 lần/ngày.
• Chế độ ăn nhiều đường và hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế là những yếu tố nguy cơ chính.
• Cần triển khai các chương trình giáo dục sức khỏe, khám răng định kỳ và cung cấp dụng cụ vệ sinh răng miệng miễn phí.
• Nghiên cứu làm cơ sở khoa học cho các chính sách và chương trình can thiệp nhằm cải thiện sức khỏe răng miệng cho trẻ em dân tộc thiểu số trong thời gian tới.

Luận văn khuyến khích các nhà quản lý y tế, giáo viên và tổ chức cộng đồng phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe răng miệng, góp phần cải thiện sức khỏe toàn diện cho trẻ em vùng dân tộc thiểu số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THIÊN THỰC TRẠNG BỆNH SÂU RĂNG Ở HỌC SINH TIỂU HỌC NGƯỜI MÔNG TẠI HUYỆN MÙ CANG CHẢI TỈNH YÊN BÁI NĂM 2023 Chuyên ngành : Răng hàm mặt LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC Hà Nội – 2024 ĐẠI HỌC THIÊN THỰC TRẠNG BỆNH SÂU RĂNG Ở HỌC SINH TIỂU HỌC NGƯỜI MÔNG TẠI HUYỆN MÙ CANG CHẢI TỈNH YÊN BÁI NĂM 2023 Chuyên ngành : Răng hàm mặt LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC Hà Nội – 2024 LỜI CAM ĐOAN 1. Đây là Luận văn do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS TS Đào Thị Dung và TS.BS Nguyễn Ngọc Nghĩa. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận, chấp thuận và đồng ý của cơ sở nơi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về cam kết này LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn: Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu và giáo viên hai trường PTDTBT Tiểu học và THCS Chế Cu Nha và Dế Xu Phình huyện Mù Cang Chải tỉnh Yên Bái, y bác sĩ, cán bộ của trạm Y tế xã Chế Cu Nha, Dế Xu Phình đã hết lòng quan tâm, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để hỗ trợ cho nhóm nghiên cứu thực hiện các hoạt động nghiên cứu, thu thập số liệu, khám răng, phỏng vấn học sinh và đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Em xin gửi lời cảm ơn, lời yêu thương đến gia đình, người thân và bạn bè, những người đã luôn sát cánh bên em, cổ vũ, động viên và tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập và thực hiện đề tài này./#&3b‚-#Wz&3xH 3ƒ7„9 † ‡ˆ ‰ ‡ˆŠ‡ˆ‹ 3Œ "!#>t-#Db&3*#D'‚-#3-/&*#@Ž/#@-AB#&3'-L&#(T1 "!!!#>t-#Db&3#&3'-L&#(T1 "!!"!#I'‚-#3-/&#OP#@Ž/#@-AB#&3'-L&#(T1 "!"!#~'bc&3#Z'_Z#&3'-L&#(T1 "!"!!#I'-MD#M#&3'-L&#(T1#Wz#D|#(\D#&3/&3 xxx‘6bc&3#Z'_Z#('V&#B’1 1232567896 66699 1229969 222 6!"#96$%& 12212 6!"#96$%&1 12'2 6(9)6*+96),+-96#.X\ 12]2^69+W+U$+0$9969\ _`abcdefghijeklmenopqrne_slCtg 3224u960U9/019v6Q964w6Q97x=9U6y.9=?99 6z!96{9 91%1|13Ct 3222469969V9+7}9969Ct 322124u960U9/019v6Q96w6Q97x=9Ct 3212=JyZ9~99+9Z./019v6Q96CC _`abcde€g‚neƒl„ng 224u960U9/019v6Q964w6Q97x=9U6y.9=?99 6z!96{9 91%1|13 222469969V9+7}969%9969 CtD†‡ˆ‰ŠU‡2/019vˆQ‹ŒE‡ˆ‰EwGˆQ97xEŽ‡2‰UEˆG.0123I*ijX*:QQW45I367!&,,,,,,,,,,,,,,,&-M >0123I*i0`K:QQW45I3&67!&,,,,,,,,,,,,,&-M FkR2)b+7H7!+45JKCl&,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,&-M -kR2)b+7H7!+45JKjX*+67mQ&,,,,,,,,,,,,,,,&-M GkR2)b+7H7!+45JK`K+&,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,&-S MkR2)b+7H7!+45JK45KK^&,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,&-S Skn)b+7H7!+45JK4oiJ<679Ip&,,,,,,,,,,&-S qkR2)b+7H7!+45JKCrs:QQWNR&,,,,,,,,,,,,,,,,,,,&-V _kR2)b+7H7!+45JKtu&=U4vJK@84v&,,,,,,,,,,,,&-V >ckR2)b+7H7!+&45JKwb+?5Jx,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,&-V >.kR2)b+7H7!+45JKjUI45I3yjz&,,,,,,,,,,,,&-_ & 12346789   !"#$%&'()*+!,-.P'!""#$%$$)'5P$P'P)#$G5+:z{ P)#$%-4-")<=>’$D’“}G^"#I"#)$K"9=#$P)„P) #$AB4-")<‚>001•ˆ1–0~Qju0k01ju–kQ1
0
24567689 67464969!"#$%&'% ()(*+,-.69/670166623645666767680+9:674-- 6701666 68;<=>96?@674ABC967AD67E016+ FG;<=A-?95648H86I49667=967JKLMN%% O16;98=PQ6=9/6689R67S69/?-?6:67@67; =-?T<+967AD926P96I6779Q695=16!U*H 9VW954/?T<R6765JKXM+F06Y5, 67, C98066Z= :6726;4SW9?-?6[C6A\+97906Y5, 67, C9 67AD926PY@67]6796I6716^!*+_`940R6a679 69/ :67b]c;67]d676AH9VW95[67AD9Y@674/ ?:eR6.4SW98@67;=-?:e67=967:> fghie<=%A4ABc6=9V6? 9AD67E016456;AD67> 2:4-W667=967R6:16(U*4jC6A67456?T<48 >][>96J#$Mk%J0lMk%JKXM+9:676m676=c06Y5, 67 , C9A-79C9 ;=@66bV68:4V8=79C=W6fno%67 EI67=P;W/64m67N%,T967916408H767W6 679660486m6779C9 ;%68:4V67AD67?T<67=967: >969V>67AD9Y@677906Y5, 67, C9Q6%pqh%rsgN%t\9 6m67u2:16867@995686679164/89vwxyz{|}~€‚ƒ„€y|†‡‚ ~ˆ€‚‰|yŠ{|‹Œ€y|}ŒŽ|yŠ{|€Œ|‘’€|}Œ|yŽ“„€|‘”|•–€|•y—Œ|}˜€y|™š€|›œŒ| €ˆ|žŸžw¡¡¢\96m67=b91f£o¤%% #N%¥s¦%4§6%¨©hi%767%67>9699V>67AD9Y@6779 06Y5, 67, C9Q6O16;96=ªUª«N% 0N%¬;4§6¦s¦%05I916c645666767%67>9699V >67AD9Y@677906Y5, 67, C9Q6O16;96=ªUª«+% % % %
0
2345679  3!6!"#$5%&6'(%"63)*+,67  -.//0123//4356/78/9541/:;</=>4?@ ABCDEFGHDIJDKLMDNOGPDGPQRKDSPCTGDMUDVPWVDVXGYQDPZ[D\]^VD\_VDME]GHD N`QDabDPCcDSPZ[GHDVdXDMPJGPDePfGDghDViDgJDabDeP[DPCcDMPJGPDePfGDPjCDViDVdXD KhDVWGHkDlUGDMP]iGHDIJDmC[DMEnGPDePWVDMoeDNXZDHpKDV[VDePqGDWGHDPZ[DIrDIQsGD mCXGD\tGDabDuQDVPCvwGDV[VDxZGDNyDK_MDHQjXDEFGHDgJDKhQDME]zGHDKQOGHDgJDIJD mC[DMEnGPDaQGPDP{VDHQjXDV[VDgQDSPCTGDKqGHDN[KDg|QDViDVPtDNqZDgODVdXDg}MD VPd~€‚ƒ„€‚ ABCDEFGHDIJKDMUGDMP]iGH†DMQsCDPCcDMUDVPWVDVWGHDVdXDEFGHD‡NXZDHpKDKˆGD EFGHDgJDGHJDEFGHDIJ‚MUDVPWVDSPhGHDV‰DMtDNJZŠ†DMoZDGsGDI‹DPUGHDMEsGDMPBGDEFGHkD ABCDEFGHDV‰DMPwD`DNyDK_MDMPBGDEFGHDPZ_VDVUDEFGH†DMUGDMP]iGHDaBCDMEsGDMPBGD EFGHDNŒMD\fCDMDKˆGDEFGH†DVŽGDMUGDMP]iGHDMEsGDVUDEFGHDNŒMD\fCDMDKˆGDEFGHD PZ_VDGHJDVUDEFGHkDOGPDSPhGHDMbDSPQkDABCDEFGHDIJDNOGPDE‘MDePUDNQtG†DV‰DMPwD H_eD̀DK{QDIWXDMCUQ~’“†D~„€‚ƒ”€‚ƒ0•€‚ –—–—˜./™541/š>4›/9541/:341/šœ/:;</=>4?@ žŸžŸŸžŸ¡¢£¤¥¦§¨¤¦§©ª¦«¬­¦®¨¤¯¡ ABCDEFGHD\]^VDVZQDIJDKLMDMUGDMP]iGHDSPhGHDMPwDPpQDeP°V†DgJDSPQDHQqQD ±²³́²‚µOGPDVFGDVdXDaBCDEFGHDGH]zQDMXDu¶GHDaiD\pD·ˆva†DVP¸DrDGPQyCDM|QDVP‘MD \]zGHDgJDgQDSPCTGDAMEˆeMZVZVVCaDKCMXGa†DGsGDgQOVDePŽGHDNOGPDaBCDEFGHDM}eD MECGHDVPdDvtCDgJZDVPtD\LDFGDPoGDVPtD\]zGH†DgODaQGPDEFGHDKQOGHDS¹DGP]GHD PQOCDmCqDePŽGHDaBCDEFGHDgºGDPoGDVPtkDƒ€‚ƒ„€‚
0
—˜™š›œ žŸ¡¢£šœ ¦§¨œœ ©¥š› œ¤¥š›œ  34568989   !""#$%&'()*+,-#,$.(,/K e,&+7-f(H++*CEd4!(J&g=h&D*-+Z&;(X&(`Z(=[, &(%i(6%&&_<J,!`j,G!(+Z&ak&lmnTlonTlmpnq r[,J,.(">-&' !(M&X[<*(s+J&(),<(+M(8-+#!D<K-+#Y,*( &,`K(+^!a,KG!EE tutuvuwxyz{w|}z{w~€wy56‚ƒ„†5‡w ˆQU‰AŠ‹Z(Y,!4(=[,76Y,!4((DŒ‰VŽU@P‰QJ8, S‰J(gY,!4(!+.345$!67180-  69:;<=>?@ABCDE; 67CFGHIJKGLM;<;CANDOP; 6QCAFRKJLST=UVKWXYKJLST=UZ8TA[ 6\TA[Z][^[_`Za_;Ob;?Ac;< ) 6 ) def) *#+,-./gh"ij ) kKlLST=UZmnC:JIJoKpWqJoKXTA[ Tr8?s; 634Ttu=N?vVKwxJKyIJo 6Qa>?=zZC{a|;C kK}H7866m~ 4RXJWKyIJo 6dfmf) €‚ƒ„†‡„ˆ‰„Š‹ŒŽŒ‘„’‰„’ƒ“Œ”•–„—˜‚™š›œŒ '3žŸ ¡¢£¤£4¥¦$8§1 ¨©ª«¬­®¯°±)±©²³¬´µ)¶¨)·¸°)¹º©)»¼)½¾¿)ÀÁÂëĬÅƳ¬­Ç«Ä¬È®É°±)½¾Ê²°±) ËÌ˾)±©ÍÎ)ËÌË)¹©°¾)¹¾Ï)¨Ð·ÑÊÒÐÎÓι©¹ÔÕÖ×¹)½¾ÊÌ°±)ØÙ­¬´ÚÛ)Ü)Ý®º©)ØÞ)Öß¹)ÖÔ°) àÇ«Äá­â«¬­Á®ã«Ä¬Å䳬åÆ°±)Ö×­¬æçè¬Å®¯°±)˾׭¬ÀÁÂëĬ´®¯Ë)±é©)êë)¹â«¬­Á®ã«Ä¬ åäì¬àǫĬÄíîí¬´Âï°)»º³ðñíîí¬´Âï°)°ëÐ)¹â«¬­Á®ã«Ä¬Èò¬­ÁÏ)¾Êë°)°±ÛÐó°)¹ÛÐ) °¾©ó°)Ñ×­¬ÀÁò¬ÀÁó¬­Áô«Ä¬­Á®É«Ä¬´Ï)Ӿ̹)¾©ª°õö÷Õ)õø÷Õ)õùú÷) û¾Í°±)¾©ÏÛ)Ø©ü¹)Öº©)ýÞ))ت«Á¬åäì¬àǫĬþƬ­â«¬­Á®ã«Ä¬åäì¬àǫĬÄíîí¬ ´Âï°)»ºÖ) ÿ¬0Ä®1°±)˾2«¬´Âë¬åäì¬àÇ«Ä) 3Ï)´Ã«Á¬Äíì´4«Ä¬ÈÃȬÄíÍ)½©ª°)·5˾)¹6)¾éȬåäì¬àǫĬ­à«Ĭȵ«Ä¬´7°±Õ) ½¾Ì©)°©ª³¬«Ä®1°±)˾2«¬´Âë¬åäì¬àǫĬÈò¬8¬«ÄÁ9î¬ì­àé°±)¹ÑÊ°±)ý©ªË)»Ê) »Ì°¾)ýÞ)¹)êª)ÖÙË)ت«Á¬åäì¬àǫĬÄíÍÎ)ËÌË)˵«Ä¬´7°±)) 3Ï)ÃȬ´5°¾)˾°¾)ÒÌË)»¼)Ö×¹)½¾ÊÌ°±)Ë«¬àÇ«Äá)Á®ã«Ä¬ÁìÃȬ ´5°¾)Ø°±)Ö)¾éË)êë)˾°¾)ÒÌË)°¾×¹)0Ä®1°±)˾2«¬´Âë¬î¬Ä7Ö)ËÌË)¹â°) ­Á®ã«Ä¬Èò¬­ÁÏ)¹¾×¬´®¯È¬«Á®¬åä쬳«á¬«ÁÍ°±)¹â«¬­Á®ã«Ä¬«Æ¬Ý6)Ø5)Ø)Ò¹)½¾©)
0
23453789   9  89 9!"#$93%5&'()*(+*(,*- .453/"37012354 56789:;< ;=>987 ?/ @A#5/9B2$C9#D<EFFGHIJ&/"K77L9M1/97N/54 89: ;< ;=>987 6OHC"P5A3Q495&L9"R35H'5&S93$TUV9 )-)(W* XYZ[\]^]\_`ab\c`def\ghijklmniojpq\`rsjtujvwxjyziojky{ij|wpjvuiojs}a\ ~€gaZ\‚ƒ\c€\„] †‡\ ˆ9:;< >987  ‰C89:P“ ;=5 ‰K;Š 8‹:4 ” “7>O9 ‰K;Š  Œ4 ”;“ >O“•E–— “7 7 Ž;< ‹P‘ 7 ;<  ’ >=;<  E–—N‹ 7 ˆ9:;< >‹;C  )˜,5&Q99$ ™<EFFšV›8HI9>“œ7"HC54 89:;< ;“   HVžŸH0954 89:;< U93N ‹H“œ9#O"- ¡¢A3R9234537895&L9!"#$9   9549  J£53¤234537895&L9!"#$9933%5&'¥¦1/9 )¢§4 895&L9!"#$93"•;< ¨ :‘=P1 5&© +¢§4 895&L9!"#$9A3R9Œ99!"#$9ª54  3J7O73œ9U;< « ,¢§4 895&L9!"#$9A37£54 67“ 7;<  ¬¢§4 67“?‘;< 
0

2345789  44 !"#$%&'()*+,)-.@1A1BC"012>D$>#"#EFAGHI(5)J8)6K)L+,)MN)6.c,)*c),dY)e41$f12 1>$'1&A12]$%EF$g1h>D,)ic)j.Dj)Jl) mnmno8pqrstu4vuwxt y4$$>#F1!41$z!"{$|!A$}12^_121/!~BcGA!!"V1 &41BC"012EFhF3!012$A$&g1$+12$d#1€A$"012EX1E‚1!>ƒ12 G'B#<1033~12z3E_„12F1!F1€y!g†!‡1!>%12BC"012ˆ !"‰!>ƒ12!g1!"V11#1BE~12>ƒ!">ˆ12)!F1€C1"012$>#1 !F1EFEŠ12$;12$>#>D$12^‹1!b^41$E^@1H‚!C3 1ŒGBC%1EF!‡$+$U#1"012†2C]"#112&g1$+12'1>ˆ12!b $Ž$f121>!F1!C1ˆ!"‰ET3hD†ET3!d]†ET3U#1$;12†ET33_ !g&F†^g1$!"‰#~1†^$W†^!ŒG!"12EF‘$!ŒG’“”•)’N–”R)
0
232345789   !"#$%&'()*)+',-.]&X))X)9!&6!!,4,567)L!$klmn5- klon<&i&2e2D2/c2&G&)-!,c,5]:)D!),G$&;!?p8)-&2D2/c2 2K2)q9a9$i&&D$!9L4r9$&s<$A2246V&3oVt5-kIVn?u-)L! $klvnV&)X2)q9a9$&#E<549a2D2/c2&G&)-!,c,5w!,e$xa! 5D!:S?@)>69a",(5,]&42B4@+2)A2y&-&)-!,c,$InnzV2)q9a {|@}!.,N2B4&=kn~kI&+,&!'X)"#Vt?_€‚ƒ_€„‚_ †‡ˆ‰5Š5‹ ˆŒ9ŽŒˆ_
01 3454789 88  !"#"!"$%&'()*$+,-$.*9:;8)2<2=2782012%*>-?8 @ABCD8@AECD8@AFCG8 HIJIKLMI8N7O00P7$%&'(8)25Q7827"%*!>6.*'78 8)2'/782012%*!3?$%&2*R73S2TU59V9W X2YRZ2T[ \3S25]2232*2R87^53Y27(&7U25)'#5'_5 ` 8)2&2853T3a5Tb73*\778c2defCG8 $%&'(8)2g55234523h*2i U5 j7k+2T25#l342 +Vb2V95275V\52550&28)2&2T2T3a578c2  8m28n*&Y+?o50&7%*5#'Tb735Q2*2345Tcl(RV255 53S27812V2p78a*5)'#58)2&275m2Tq22r7%*55 783s2t57u7ct578g%v2@A0CD8@AAC? 97U2v2)>636Z7$%&w5 0&2'(8)2g23452*R73S2TU7r\g78!,7"5^-!3.38&BQ5RS53&88C5TU '6DV6P5.A5^7_6K3Y5BQ5RS5`5aQ565E '6DV6P5b.A5'N6^B?565=IY5BQ5RS5`5aQ5d '%+8)*K'"#$%5e9643'"#$%534563895^647 d'%+8)'%+8K'"#!$%5569473'"#$%534563895 5^e4=>?'@%AB8C%'588#5'.58^j9k<l!:;0<l!! Zmno!pq68h5d%fJ%E956566fE!589^^kl!568h5d%3C 6r'G5R#56$%538c'E?%'8h5@%5&6s856'1M5'80% 6sJ6t'$5@%t5$EaQ'G8a Jc86./ 0199_`7^'a%bc<KA*?@ dBef`=`;70<2gNhK!"ij6HR HS67C*G8 3Q IH=]9^467_42^j6HRTU 6719 H=]9^4679P12`&7"!"j6HReBHk/ CMl&?(h+m-2n*KoN $%&'*FBH&!6(%d%hhB f)p?HKCLeBH2^FKe0"U^';q 9^'`r;hG193QI!"sH=]9^4TU* K7"? %= 9rhR*FBHt* Cc?luKSr7H=H=HR !*%=(TU+0m-? %?(%& 7=1993H=]9^4TU671Q2sH=%& 'G7HRI!)991+0m-20Kevkwx/yk'/^?@xz/{|}x/~/ z|€Ux/yk'/‚8/ƒxk/„†01‡Y/^rrHKCˆFeBH31 V7/0,/‰|JA^Š‹Œ"5^D/Nl_9O9 LF/ ?@%%N)/%dC*EŽl&2_4 LF CMNEŽ7h%*+-/2`&7")Ž>)(** 7&B%?@e*S&?(7 6A%R"uKHe*F;]%bl&h l))$67hj6HR‘=‘tŽ’xz/ ER<“?@”!AN2^F`7^'0BK& eBH*ER<•–*190†/rj6HR  01 3456898 556555656 !" # $%!"&'()*+,8-.F53456 @3? OPAQR6!4565" N8PAQ3400(0<N90<?S595TU!VW89<M?S5 XYZ[Y9\Y]^9_^`a0Ib8B,3c 3563456 d5;! !"6@T<c5 d5VW?5> N8A$%%5 W89 B,3c 356.%5 34566!4568e565565 d55f8e568e56g!8hYij9klj9mlj9 C!A3D5EF5G7nG56D;!,56o54 <*00Fp 3n56.%53456 %56C!5n?356TN56q54 <***,#5 5!3:%;! ,r356!5d"n,5689,!?556C!s56 3F5;!,5689"4 >B6t53456 %56"345 89p 3n56,r,7%5S@3? 34568u58v5C!345 q)(0I9 N67 q9<)O<***Rg56-<O<*00Ra0Ibw9hYij9A3D5EF5G79 HIJ00Kx9E?56?.F589!"a0Ibw99 }~~€‚ƒ„€†‡ˆ‰€Š‹ˆ‚€ŒŽ€†‘’„“”€‚•„€Œ–ˆ‚€–—Ž€‚•„€˜€™–šˆ€ˆ›–€œ‚”€žŸ„€ ¡€¢ˆ‚€£¤ˆ€ž¥–’ A5"56 5BC!E9"AD;6¦^[9HIJ0JK8d.%53456C!556569)*+!"s5" 8-?56 5B6?a0¨bw9hYij9klj9mlj9mC!P§#§ 5V?54 <*IJx9X$ %3456356./0$123456789:;<=7 >?$@A7B:A=:7C/DEFFGH79I7JKLM%9N0O90 *P/*NQ$&RS)TUVWJUV9XYJZ+,- B[\<=7][A=97(P7RS)T^7_E3̀a2E0567 C$.d97pq7=9[\<=7=:r=7pqs7 U&/0t0?$9!9"en/0kM &9!9"$19S?$u20v57̀2EF567 JwZZ*N?$x&y/yNwZ%0/Z Z9IKL9/7>z7Zz7K){*M 0&RR&0*PUP|}(uyNwZ (P~R36%T7RM+#$9€%3T a7R9!9"23455‚N>?$7l J+‚Rƒ$„4H77 . #$Ze&yNwZ3€%†T7%9! 9"€4%€7%*9SUVbc^ #$$(„‡7ˆ% /)/UVJP„6%‡€7ˆ9UV‰$„6%3†7ˆ%KZM#$Z e7Š:‹=97Œ7Ž7!$*N„)%Tˆ46‘57 ’ZN>Z./330412!314454467 41484453945944674:444;< 3;=<334;>?63@?AB<:!BC3/34D!@ 4:3E3F=@984F144@4G<43H38C:353894 4I4<:4J:K@49@3L<#M"N#OPQR# 9313536 S0T,U*+V,U#*WX,-# Y40D !53!3@3DKG<44;>Z[9(!\]^ (!_!3DK`4a9)!$$^b!\cd4;>Z[5389  <:C:353e4f7L g!g@G<!)!$$^b!\#`4ac hDG<53C: 3e4f79\!])@!`4a9\!ggc i 64D9; 414;40D3;4983453D KG<9\!\g!`4a9\!\gci47:4:3Ej<;>Z[ 944[344@#4G<444543;K34k>34l62 3424444[446!4m34eK3;<33@J63 44@4G<4!C:F6389443;44@4G<345 4l4;44[5*0T,-#n49j<n6aop4<#Yqb\b)r1 ie438944674l313Lj<449Kg!3;> 34Zsp4@4!46t4:u1!3444DYli4Jb\b)34e40 D !53!3@`4a3e44#43&^))39\!_ci8 9 #j<4434#9$%!&'!40DhZiv)!($39# WUX*01,-# #n49j<u:i4Ln.<qb\0Vr!44w3L440D 53 3@G<44&3g!$_! !53!3@`4a9)!)_c uDK44;>Z[34e40D !53!3@G<9g!&_! `4a9)!)%!40D6<:4J:K@C3/44@4;C3/x<: 9)!\b!;>i69\!%%!nB9\!$_!364;>p4y540D <:4533DKG<9g!%`4a9)!g)-#zP{#N491  01 34578939 8 9978 9335553959 538!93"9#738$"95539!%5538"9#5& 9 353'9()*3457893+9,8-8 95.9/8/9-!08189329 34578939339 9456!55+9,8-69 9339339 !%5538"9#77893"98793998#!985:9/98;99399/ 8"979"9+3457893855 99<=>01?=$ @ABACDEFGHIJKLMGHIEHGHIENGIOPLGQRSGTULMC VWXWVWYZ[\]^_\`ab^_`a]cdea]fga_]hi\]jkal]m_nd]opq]mjdal]^ral]csaltXuvb w5x93'99!35y79"95z#5{53|538}/6836 ~98~95932953€9!698;987937$ ‚$ƒ5„93"938# 968 695y"9+~9987† !%553€9!69/79"999339‡33879,! 99ˆ#9 ;99"953‰18,/5Š‡387‹53998!85~918 ,365188Œ3877$ Ž$ƒ5850‡+!8#$‡3399;9593!‘5$ Ž$’~99+5!x8365083'9Œ65~99+Œ18 “”<$•“–—˜$™“–—š›$“œ”$ ‚$ 939+ 69 968"99329~998!%553€9 !69/79"9953-98336559329!0‹953ˆ9ž 53683369+‡3ŸŒ18585 0‡+8¡$ Ž$¢3"Œ. /012345673+8 9 :;<=>?5@6 6!"834ABCCDEFGHEIJK )L M:;<;=?6!"8 +$8 "NO>"PQRSTUV=WXSKYZ L *O :;<=Q?6!"8 "PT[S\US]89^4L"P=S<G0_IJ)* +,5` %-.hmD3 +Lf  :;<<\?6 6!"8 ABEHDCFD]89noaABHDHkGH0I(p qr sHt01?6!"8 "PW[STUS]89noaAB0DC_GHHIJcP5:;<=;?6!" 8 "P>=S=STUS]89^4L"PtD1uG0tI(cv wM 4xScP5 sHt0H?6!"8 "PW=S=US]89noaAB0DHuGH_I(fyY9 YScP 5:;<=u?]89^4L"P=ST=z=SR\TG0lIJcg{wM :;<=Q?6!"834 "PQ;S\US]89noaABtD_uJGlI(KL  c|:;<=R?6!"8 $ 8 6}$ dW>S[US]8986TSRS %p %~"P=SWV>>X(   i * .'67 8/00512 "834678 -564'86787 )697 "834678:6& 8;<=>?)$667@7 6A 78 7 '678 %&86()*6+,7 678( '67 8/00512 "/2B0()*6+,7 +,7 83-5678 7 )C 4D87 "834678EF(G HI0JKL68MN7O01PP 7867!78 QRS)$6@789 6A!#$ 678()*6+,7 %&8683-56-69)C TUV87 W834678 XY7 :6!+,7 *7 ME-.!ŒyQzZŽyQ> ]8?7+5*7 7KLˆ7)‡D7 -. ˆ7) W!ŒyQzZŽyQ> ]8?7+5*7 7 8a9)C4D87 ]8d7 ˆ7) '8*7 E8N6 7+,6‡D7 -.ˆ7)4$7 W!-‹7 ? ]8?7+5*7 7wIef‘ 3L+,7 *7 ME-.2/8 29  52 :;)<=><?@AB< =@CD<EFGHIJ & 1K 33L M$N2OL884 8! %8P2<Q<$56 656 748!2#2R!Q%S8%8P2.2/8 RT/U4LQ  VWXYZY[\<E][HIK8 ( Q^&_26884 8!8"632 6'2<& 9()+%S8%8P2`2/U4LQ 2-.4/30434"612345/24&67% 89:4&*+)8;<3=&*+&*3>&?$@6 4845!4#A 34"/2461234304B4%&CDEFGH0IJKLAMNAOPAOQKR8AST U>&?$@6 4!"4#V2GEW304B4%&CDEFG< X Q YZK[H\IK ]^_^]àb̀cdefbghibjkblmbdnojbpqrsbtdufbvetbvwtbxdyzb{ursbf|}rsbj{nrs~ j{€rsbdt‚ ƒ4&„C=K&*+&>34"&:K>&.@3444448,AB CDEFGH,I489J8KL#8%33)444'8*949398 88# 89!18#3M43988N9,%*8(4OP/QC-H #3R S8%T9U;4$8%43VFDWXYZ[\.cACDEFaH4'8*8834 # # 839^(48;39dPFe3\;89839/:f34fghijklmhn Zopljq[hjrsktru.)3]8834 84!34569(^#5 L884$8%434f]889884v%4LCw`xWH,84v%4ysz C+xH,#84v%4/QC{xH,8134^;4&aC89884v%43/"*F,D|}~n€ #E,aH3)34P!4&GCE,Fa,E,G#E,FDH.9884v%4w`xW‚nƒ„t †„ 3U;4&FCE,||}E,G#E,GaH#4&DCE,De}E,Fb#E,FaH=1€‡ˆ ‰Š‹ŒŒŽ‘Ž’“”Ž•–Ž—˜™šŽ›”œšŽ“šŽžŸš Ž¡¢”Ž£¤š¥¦§¨Ž©‘Ž¡˜š Ž•ª˜Ž«˜Ÿ•Ž¬œ­§ ®°̄±²±³±́µ¶·¸¹́º»´¼½´¾¿À́Á¶´¼ºÃ́ÄÅ´¶ÆÁ́¾Ç´¸ÈÁ́¼ÉÊËÂÌÍ c L 3Î8,UDEEE,c4P!c92LUlc9/:#c9<4BM4` Ï0~~~Ðn3983M439%T9U884$8%43V|ÑX0Z[\#(4!%93 ÒÓ!939!3%4Ò/Q8;34<Ô`!IM484!3456;(4#38 !ÒÓ!939!Ò/Q834534M(4#38&8&3R%T9U88! 4"=ÕX?.Î6Öc49`ÒÏ0~X0H8×3)449494 ] 84/"39M4Î`B39!# 884!4$8%4ÎØ334<ÔIS8 ,3v4IS884!345684v%4#ÒÓ!939!/Q8%44!33 "4'8*84/833'84Ù84kÚoÛÚÏ~nWF,EH,39!(4&84v 8&EÜ4$8%4849UNÝ(P849UÞßàik[áâXՇˆ  01 345676769 !"4# $%&'(&)*'+,-.'H&4-'IJ&'5,:'0L/Q +30&4/'562'*%&'RM5'E%/'STUVTW'50:'*0;<'0=5'>&/0'5K'@&?/'*065'DEFG'@0X/3 8%*'/32<'5L'-M5'>N2'OP/3'5,:'3;Y'T.U^WQ'_=5'>&/0'50`'50a&'-b*'/3:C&'OP/3'/32<'5L'-M5'>N2'OP/3'5,:A 3;Y'c.U^WQ'_=5'>&/0'5K'*0B5'0C/0A DEFG'@0X/3'8%*'/32<'5L'-M5'>N2'OP/3'5,:'3;Y'T.c'I[/'/0\/3'0=5'>&/0'5KA *0B5'0C/0'DEFG'8%*'fgAhAiji1kAlmnopA+30&4/'562'*%&'(q/0'D0r5'STU0mkAstuA *0;<'0=5'>&/0'5KA@&?vAw065.AH&4-'IJ&'8%*'SY']'U.U^W'zm1opA$%&'_C'+{&'STUVnW'50:'*0;<'0=5' |}vtA~€A‚tƒv„A**'5K'/32<'5L'>N2'OP/3'3;Y'T.†AI[/'HC'H&4-'IJ&'T.x'I[/' /0\/3'0=5'>&/0'(FG‡A**'zVˆopA$%&'E0‰L/3'‡Š.'_C'+{&'STUVTW'50:'*0;<'0=5' >&/0'5K'@&?/'*065'DEFGA@0X/3'8%*'/32<'5L'-M5'>N2'OP/3'5,:'3;Y'V.UVWQ'_=5'>&/0'50a&'OP/3'‹‰y&'Z' Y0r*'/32<'5L'-M5'>N2'OP/3A5,:'3;Y'd.U^WQ'_=5'>&/0'5KA*0B5'0C/0'DEFG'@0X/3'8%*'/32<'5L'-M5'>N2' OP/3'5,:'3;Y'T.UVW'z0ŒopA $%&'Ž/3'$0Y'STUV^W'50:'*0;<'0=5A>&/0'5K'@&?/'*065'DEFG'@0X/3'8%*'/32<' 5L'-M5'>N2'OP/3'5,:'3;Y'T.U^WQ'_=5'>&/0'5K'>'I[/'50a&AOP/3'*O:/3'/3C<'@0X/3'8%*'/32<'5L'-M5'>N2' OP/3'5,:'3;Y'Z.UVWQ'_=5'>&/0'5K'*0B5'0C/0ADEFG'@0X/3'8%*'/32<'5L'-M5'>N2'OP/3'5,:' 3;Y'T.U^W'zmŒopA$%&'_a&' ‰L/3'STUV^W'50:'*0;<'0=5'>&/0'5KA*0B5'0C/0'DEFG.'H&4-'IJ&'8%*'SY']AijimkAlˆo  01 34567686     !" # $%&' () * +,-._`ab[cdefgh[i0j0kl./012#34456754!8"89#$:4;#< =8=>*+?,-@ABCDE"6FGH 0IIJ#K4"#54545L:M 45NOPQE4R4 SMT UEVEM2Q"P$4W P49!6X5$4 SMNOPQE#K#Y4 M4 Z#[#S8"MX7Y2#4\G;4M#Y 4 M4WPU!SM]M345^45"8\NOPQE MV9MLM_^S$2MY3`4aM"b 8""3456c8"E"6624^M45^5M_5Wd4! 8\effdghSM456849M#9[24 448"[SMehQf 8\effdghijkCDF4b9]54l0,A,6XNO PQE^m4n45^$5O!M4$4 7"456cM6M o+p<^454q Gr762M#5!#Y8\X7Ys6 #$5^;25^4tVKM45#Y64Nu8UX o+v>wv7s#_7"9_7"^6675_;SM4 x>yvz4:^^"i;M6j{J|WeNh}2Q"P$40I{06X ~9v>ZU#YZ48\effdgh5[2Z4564 !€efgZ#X{2J/7[4U#YZ48\effdgh 5[2Z456I2I{WQ4Z#Y[2Z456m‚ :4;4!Z#M6X{2/{7[4#Y[2Z456 m‚:4;I2IƒWQ4Z#Y[2Z456m ‚":4;O"Z#M6X{2„7[4 #Y[2Z456m‚":4;I2Iƒj0†CD‡z>9ˆv !uQ:4HN0I{ƒ6XNOPQE#K45249 $4 M#5!#Y9[:8\V7Y8"X7Y64N u8UX8"_7j‰CDŠ ‹ŒŒŽ‘’“”•–’”—˜”™š›œ’”ž”Ÿ ’“”Ÿ¡–¢”•£’”¤¥’”¦§¨Ž h©eMe:47"58©M6{6„05ª6Xm2 q^utMF_nb9]5425 _^n{/I^2q^«6LV  01 346789 9 9  9 !9 "#$%& ' ()#9)"*+"#$,-6./*g3LB4hi \=>C!P3!#DGHD*j1Fk$9\=> C!33=833/#8B>8977,7&83lE1F34mnP o"489li"'#p7Di9Gq$3&$\MP J8G3''98li"\2Jr71-1s8t3$0k7D i\J8=>C!BH6;8jF8"#uJvr71TwxPyzP̀ li"0k7Di8B40{9Gq$\J8I" JBH|i'9p7Di9PBH6-8<F8B49BH:68;F8{ 9BH758jF}T~YP}0U* =0h#8J8=B\7Di€=7 &BI,I{9Gq$*lHB,@hi\ ‚8ƒ#! 0kq$3&$G3'HD8qh!0$8D">8D"7 9 8D"ƒ#"9"#l708|9„0„***('R Bk"# @†BDL3Hq$3&$*li"Bk"'#7D i8B48{\J8,3l‡"ˆ‰0Šq$3& $8 J8,7Di8B40{9Gq$7! BHLt3$q$3&$&P}T~YP}0UnP‹li"\ "#u( +?r71-7s87LI"0k7Di8B48{\ +I"J|HP'#t3$+{0$83&$ =97586;F}TXnPŒD‡"R#€=B=0ŠLL{D0k {0$83&$\J8I"Jl*ŒDi 0{3 #D"9‡"#DB2BDt3$q$80$83&  01 34567999955674366746999996 676767!"#$ %&'()*+,-.)G H7IJ4367KL9M9444KN67O494N6P3QR67967IJ4S6 T9KUV3W674IJ67X467YZH7[66IS46R\99KL9M96W667IJ4]67 673L^49_374̀9T546a6b6Yc67IJ4]67d6e3Zfgh9 ia74cX66764Xa6KN67jk7IJ4]679l3cXIm KImXIm9n9ToN66I6767cR74J3cN63`9R`64KN67 R9KUV3T67IJ4S6$fp679a9K^o6967TIS67qr667IJ4qb6T5 46KN6734567Tsd6756KN673456767XIm9K4l6c49IJ67 Q^W6ZgP66tc67IJ4]67KL9M94X4X69K\3^9X6a3tc56Z u IJ67s43J49h^v67Tov673ccX67w493S4XIcX6 9K\3^9Zx45a356KN6734567Xn6yRz46i9KIJ6767 67XIm945674aRT4W6i9KIJ67h6I677467q\^469 Rz4649aT546KN6734567Z H7IJ4]679IJ6736IP67K{^i67c67I67|67X[46v4cR Xl9K[67vc6IP6767_6ZZZzs4X436IP6767^9|a67X694 3S4To69}3MX49h63S4To6M6TT}^3zM9~c69b3 X6wVYc9KUV3X`459469T96ToN3 wV9KUV3KL99Ls€‚ƒP66tc9K6X„zTL6Yc67IJ4]67d6 \6P6‚i3sO}s94lzP6€‚i39K67zPiZf gh9aV3z†‡ˆ‰67Šq‹6764Xa6KN67li6Zx Xb^9KIJ67a69Kv6W6z46N69KIc9\49KIJ67TO4949To6 9^64W6catcN6aV39IJ67674KN67ŒZ!"#$ T4667Yc67IJ4]673Ž4„74cX6a6c6Šc ~X[4X4\4N66W6T459^W69K^o6T74aRq‹wVKN67 34567RaV3z46Ts‹^6z4667XIm9456R`  01 3456794 67 6669446467 6967467!64 667"34#$64%&'( )4"*667 +56794 67,4--69.T</6@@G4Ia67G0b-G= P6cd/67L0B/9AG676016"3G4Ia67[e06Gf0eP6 cd/67L0:"G4Ia67G0b-Bg/AG676016-69IJ"3 G4Ia679G4Ia67G0b-h,/Mihj_k6[3lGhg/mL5 @GGkA-06Gf0&1G4Ia67G0b-6P06'&&)9nG01o6 9I/M5670162[*b9LL5G>69f592G4567670162BpG0h66 -6GUGL-06G0b-n//0G4Ia679nG01o69b9I/M567016 2[,IMTP670162Gf0/0G4Ia67!""-06[ 34Ia67G0b- h ,/@G467GP6m5L67Ym[ 34Ia679+/GhGU`65MN0G4Ia67ihj_k6[34Ia67G0b-ih j_k6@G467GP6m5L67q"m[r0/5G\6790f0mm6B 90sm06-GTB`OMTGUGn/6G4Ia67t660sf6h[,T6G2 n/-06O/0G4Ia67GI`679I`676/Mk9s67Ia0c\67B\0 u4Ia67-GTn/@)6I6/[ vwxwyz{|}~€{‚€ƒ{„€ƒ{€ƒ{†~€ƒ‡~y ˆ‰Š‹Œ‰Ž‰‘’‰‘“”‰•–‰—˜™’š ›A09IJGGTG\67g/0hm@4670675-06 BmhGJ70œ/67MU6Mm@67MN06=0<67G)50hm@ 06ž6[_0hm@4670677Ÿ3667MU6Mm@467 ¡_67MU6/57Ÿ@6=0<67(_¢.)& /9 9  9091923 2 4 9 9$ 9 994 95699 9- 29$ 9 /93)7389 99 :;< </939 =>"/92#/93?$6@6938ABCD =EAFGHI7<6J*K7"LMKJNKOPQRCSRT7UO8AFGHRTVG7C@672#W67 =X<GH6<N0CPW9)79>0 9*6/Y39)76& W9- =;< </9Z/9U?!56[\]- =;< </9 ^>8 9 5/9U :._+2'< < 8)`0!*a*)9" /3+W :b9Z/9U'< <!c 9d3 '< <0''e9f#g hAKIQKijhQkl8AKGH0mI7n8 ^o,/93  ! p 9#1/92q7f03 rst 4 96e9 9U 69u99/93 0 9$ 9 9699/93- :v  w)21?w+0! xq7f03rs] 4 9!%3" ! xq7f03rsy/9983) 9Ud)7z :v./01-,26-7+42-8/+5-9+,-7:42-;<42-=>1-?@48) ABCBDBEFGHIJKLIMNJOPNLJQGPJKLRJSTJSUIJVWNQE EE XYZ6 [9\]6^ [_`#a`#^b\ c"7dba`#9e7db`#"677f g]6h5i[9\]6 ^ j7klmno`#phqa `#^b\cp5q"7dba`#% 9e7piqdb`#"677 j7kf rs t\\uvwxy7z6 {01| }~42-. „6  „t † ‡ ˆz \‰ g ˆz Š‹ŒŽ‘’“”•‹“’ – 5^„db — 5^db9˜db\ 4 ™š›š™šJœLRJSTJSUIžŸJ¡VPžJVWNQJS¢£J¤Sž¥E 4¦§ ^\s\\`#a\"¨\"7y#\ 4[^db 4["z©b\7† 4ª]6 \u\«9c6`#a`#^a"¨\   ¬77%­® "¨\  4ª]6 \u ¯«9c6pa^a q\u ¯ « 67"¨\  ABCB°BEœLRJSTJ±²FJ³´NQJKLµJVWNQJ¶·NLJ¶ĢNE rs t\\uvwxy7z6h5i{01| }~42-./01 )*+,234,4-521 6789:8;<=> ?@A>9BCD> ?@E89BCD> FGH8IJ> KLM>> NOP> QRS8SGRE> MTUVU> WMTLM> XYZ[\>]^[_> 6GRE> UV̀T`VL> aWM>> 6GRE> XYZ[\>]^[_> `VbTWVW> > > NOP> WVcTLVc> de/f1 gf3h1 ijklm1111nolp1 qrs1 tDuv89wD> MT`M> `UTcM> KcM> !89$99!xyzy5 6y{5|z}~5€5 ‚|ƒ„ƒ ~ †‚56!|‡56ˆƒ5 ! >6‰BŠ‹8Š‹GDuŠ8ŒŽ8Š8‘’“8”B8•@S8–Ž—8EG˜Š‹8”RŠ8™šŠ‹8™›8ŒœŽ8G˜D8ž8 ŸŠG8‹DŸ8•D@Š8SGŒ8SG’Œ8GŠG8Œ¡“8G¢Œ8IDŠG£> >¤¥D8ŒœŽ8S‰—89¦D8§Š‹8¨wŒ8S©ŠG8ª8Džv8S‰—89¦D8I“D8•G«Š‹8S©ŠG8Džv¬8 6­Š‹8IJ8Džv8”®8•D@Š8SGŒ8SG’Œ8GŠG8¨wŒ8EGœŠ8ŒGD“8SGŠG8¯8vŒ8›8@Ž8 S‰ŽŠ‹8™°ŠG8SJS8SG±B8EGœŠ89BCD8Œ¡“8²9BBv8ŠG¨8I“Ž³8> T>´J8Džv8CS8¨wŒ8Sµ8¶Tª·8Džv8;¸8¶·8<=³8¹@E89BCD8SJS¬> T>´J8Džv8CS8Sµ8ºT»8Džv8;º·T»¼8<=³8¹@E89BCD8S‰ŽŠ‹8™°ŠG> T>´J8Džv8CS8¨wŒ8‘¨½D8º8;¾8º·8<=³88¹@E89BCD8@Ž¬> 6‰BŠ‹8™›8ŒœŽ8G˜D8v¥D8EG¿Š8•D@Š8SGŒ8SGŸD8›8SG’Œ8GŠG8ŒÀ8ª·8ŒœŽ8G˜D8 v¥D8ŒœŽ8ª8Džv³8vŒ8›8SJS898S‰—89¦D8§Š‹8¶Tª·8ŒœŽ8vŒ8›8S‰ŽŠ‹8™°ŠG898S‰—8 9¦D8§Š‹8ºT»8ŒœŽ8vŒ8›8@Ž898S‰—89¦D8§Š‹8‘¨½D8º8ŒœŽ¬8> T>FœŽ8S‰—89¦D8§Š‹898ŒœŽ8G˜D8EG˜Š‹8”RŠ8¨wŒ8S‰—8§Š‹8ŠG¨8ŸE8ŸŠ8ŒœŽ8 S‰—89¦D>I“D898•G«Š‹8§Š‹8ŠG¨8ŸE8ŸŠ¬8> ÁÂÃÄ,gÅ/f,2ÆÇÈ,É5/0,4ÊË,ÌÍÎ,ÏÐ,4ÑÇÒ,1 ÓÔ8ŒÀ8ŠGD®Ž8®8SD8Š‹GDuŠ8ŒŽ8”®89ՊG8”’Œ8Š8ŠG¨Š‹8®8SD8Š8Š‹GDuŠ8 ŒŽ8IœŽ8”®8Š‹¨¦D8¤«Š‹8™:ŠG8‰ÖŠ‹8vD:Š‹8Œ¡“8G¢Œ8IDŠG8Š‹¨¦D8¤«Š‹¬8לŠ8S›Œ8 ¤«Š‹898‘œŠ8S›Œ8SGDžŽ8IJ8IDŠG8IJŠ‹8Ø8”ÙŠ‹8Œ“P>ÚÛ[\>ÜÝZ>ÚÛ[\>ÞOV>ÚÛ[\>ßà> ŒŸŒ8‘áŒG8”â88S@8ŒG¨“8EGŸS8S‰DžŠ¬8´’8GDžŽ8™D@S8Œ¡“8Š‹¨¦D8¤«Š‹8”®8IŒ8•G˜±8 ŒãŠ8GCŠ8ŒG@¬8FŸŒ8EGBŠ‹8SâŒ8SäE8–ŽŸŠ8”ÖŠ8GÀ“8Œ¡“8Š‹¨¦D8¤«Š‹8ŒãŠ8—ŠG8 G¨ØŠ‹8@Š8Œ«Š‹8SŸŒ8ŒGÖv8IÀŒ8IŒ8•G˜±8Ø8Œ›Š‹8åŠ‹8ŠG¨8Š‹¨¦D8¤«Š‹8©S8•GD8  01 34578945755575 45!7" 95#557$%7957&5'574()%7953955*57 +,55-.b5=c5;55* d-7A3"=45:7-e3fb5=c5;ghggij(j(ge1k5=l=5* ,0"9.E57453<5:5"3<53F5(93<55*b5 D5=85A9mno66pqrps!7f5t5*"a=ujjv(w4.3*5 xyz{6|}6~6€6‚60557E1ƒ„ †‡6 ˆ‰ŠJL‹ŒQLŽLL‘’L“”QRLQRN[•QL’‘]L_ –;7855*57!.