Thực Trạng Khai Thác Nghệ Thuật Dân Gian Truyền Thống Ở Hải Phòng Phục Vụ Du Lịch

Khóa luận tốt nghiệp phân tích thực trạng khai thác nghệ thuật dân gian truyền thống tại Hải Phòng phục vụ hoạt động du lịch, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Tô Thị Hương Thảo
• Người hướng dẫn: Thạc sĩ Phạm Thị Khánh Ngọc
• Trường học: Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Văn hóa du lịch
• Đề tài: Thực trạng khai thác nghệ thuật dân gian truyền thống Hải Phòng cho du lịch
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Thực trạng khai thác nghệ thuật dân gian truyền thống Hải Phòng cho du lịch

Thực trạng khai thác nghệ thuật dân gian truyền thống Hải Phòng cho du lịch đang là vấn đề được quan tâm trong bối cảnh phát triển du lịch bền vững. Hải Phòng, với vị trí địa lý thuận lợi và nền văn hóa đa dạng, sở hữu nhiều loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo như múa rối nước, hát chèo, và ca trù. Tuy nhiên, việc khai thác các giá trị này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều loại hình nghệ thuật đang dần mai một do thiếu đầu tư và bảo tồn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp nhằm phát huy giá trị của nghệ thuật dân gian trong hoạt động du lịch.

1.1. Vai trò của nghệ thuật dân gian truyền thống trong du lịch

Nghệ thuật dân gian truyền thống không chỉ là di sản văn hóa mà còn là nguồn tài nguyên du lịch quan trọng. Nó góp phần tạo nên bản sắc văn hóa địa phương, thu hút du khách trong và ngoài nước. Ở Hải Phòng, các loại hình như múa rối nước và hát chèo đã được đưa vào các chương trình du lịch, mang lại trải nghiệm độc đáo cho du khách. Tuy nhiên, việc khai thác chưa đồng bộ và thiếu chiến lược dài hạn, dẫn đến hiệu quả chưa cao.

1.2. Hiện trạng khai thác nghệ thuật dân gian tại Hải Phòng

Hiện trạng khai thác nghệ thuật dân gian tại Hải Phòng cho thấy nhiều bất cập. Mặc dù một số loại hình như múa rối nước và hát chèo đã được đưa vào phục vụ du lịch, nhưng việc đầu tư và quảng bá còn hạn chế. Nhiều nghệ nhân không được đào tạo bài bản, dẫn đến chất lượng biểu diễn không ổn định. Bên cạnh đó, thiếu sự kết hợp giữa nghệ thuật dân gian với các loại hình du lịch khác như du lịch sinh thái hay du lịch văn hóa, làm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm du lịch.

II. Giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác nghệ thuật dân gian cho du lịch

Để nâng cao hiệu quả khai thác nghệ thuật dân gian truyền thống cho du lịch, cần có những giải pháp đồng bộ và chiến lược dài hạn. Đầu tư vào bảo tồn và phát triển các loại hình nghệ thuật là yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, việc kết hợp nghệ thuật dân gian với các loại hình du lịch khác sẽ tạo nên sản phẩm du lịch đa dạng và hấp dẫn hơn.

2.1. Đầu tư và bảo tồn nghệ thuật dân gian

Đầu tư và bảo tồn nghệ thuật dân gian là giải pháp cơ bản để phát huy giá trị của các loại hình này. Cần có chính sách hỗ trợ tài chính cho các nghệ nhân và tổ chức biểu diễn. Đồng thời, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để duy trì và phát triển nghệ thuật dân gian. Việc xây dựng các trung tâm văn hóa và bảo tàng nghệ thuật dân gian cũng là cách hiệu quả để quảng bá và thu hút du khách.

2.2. Kết hợp nghệ thuật dân gian với các loại hình du lịch

Kết hợp nghệ thuật dân gian với các loại hình du lịch như sinh thái, văn hóa, và ẩm thực sẽ tạo nên sản phẩm du lịch đa dạng. Ví dụ, tổ chức các chương trình biểu diễn múa rối nước tại các điểm du lịch sinh thái, hoặc kết hợp hát chèo với các lễ hội truyền thống. Điều này không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần quảng bá văn hóa địa phương một cách hiệu quả.

III. Kiến nghị và hướng phát triển

Để phát triển bền vững nghệ thuật dân gian truyền thống trong du lịch, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp du lịch, và cộng đồng địa phương cần cùng nhau xây dựng chiến lược dài hạn. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền và quảng bá để nâng cao nhận thức về giá trị của nghệ thuật dân gian.

3.1. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần có chính sách hỗ trợ cụ thể cho việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật dân gian. Đồng thời, tăng cường quản lý và giám sát các hoạt động du lịch liên quan đến nghệ thuật dân gian để đảm bảo chất lượng và hiệu quả. Việc xây dựng các tiêu chuẩn và quy định cụ thể cũng là yếu tố quan trọng để phát triển bền vững.

3.2. Hướng phát triển trong tương lai

Hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế để quảng bá nghệ thuật dân gian Hải Phòng ra thế giới. Việc ứng dụng công nghệ vào quảng bá và quản lý cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả khai thác nghệ thuật dân gian trong du lịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Vai trò của nghệ thuật dân gian truyền thống trong hoạt động du lịch 1.1 Những vấn đề chung 1.1 Khái niệm du lịch Du lÞch hiÖn nay ®· trë thµnh mét hiÖn t-îng kinh tÕ x· héi phæ biÕn ë hÇu kh¾p c¸c n-íc trªn thÕ giíi nãi chung trong ®ã cã ViÖt Nam. Tuy nhiªn cho ®Õn nay do hoµn c¶nh thêi gian, khu vùc kh¸c nhau d-íi mçi gãc ®é nghiªn cøu du lÞch kh¸c nhau nªn kh¸i niÖm vÒ du lÞch còng kh¸c nhau. Theo Pirojnick: “Du lÞch lµ mét d¹ng ho¹t ®éng cña c­ d©n trong thêi gian nhµn rçi cã liªn quan tíi sù di chuyÓn vµ l-u tró t¹m thêi bªn ngoµi n¬i c- tró th-êng xuyªn nh»m nghØ ng¬i, ch÷a bÖnh, ph¸t triÓn thÓ chÊt vµ tinh thÇn, n©ng cao tr×nh ®é nhËn thøc v¨n ho¸ hoÆc thÓ thao kÌm theo viÖc tiªu thô nh÷ng gi¸ trÞ vÒ tù nhiªn kinh tÕ - v¨n ho¸”. Phã gi¸o s- TrÇn Nh¹n: “Du lÞch lµ mét qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña con ng­êi rêi khái quª h-¬ng ®Õn mét n¬i kh¸c, víi môc ®Ých chñ yÕu ®-îc thÈm nhËn nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn ®Æc s¾c, ®éc ®¸o kh¸c l¹ víi quª h-¬ng, kh«ng nh»m môc ®Ých sinh lêi”.

Theo LuËt du lÞch Việt Nam: “Du lÞch lµ c¸c ho¹t ®éng cã liªn quan tíi chuyÕn ®i cña con ng-êi ngoµi n¬i c- tró th-êng xuyªn cña m×nh nh»m ®¸p øng nhu cÇu t×m hiÓu, gi¶i trÝ, nghØ d­ìng trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh”.2 Khái niệm khách du lịch Vµo ®Çu thÕ kØ XX nhµ kinh tÕ häc ng-êi Áo, Jozef Stander ®Þnh nghÜa: “Kh¸ch du lÞch lµ hµnh kh¸ch xa hoa ë l¹i theo ý thÝch, ngoµi n¬i c­ tró th­êng xuyªn ®Ó tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu sinh ho¹t cao cÊp mµ kh«ng theo ®uæi c¸c môc ®Ých kinh tÕ”. Gi¸o s- Khadginicolov - mét trong nh÷ng nhµ tiÒn bèi vÒ du lÞch cña Bulgarie ®­a ra ®Þnh nghÜa vÒ kh¸ch du lÞch: “Kh¸ch du lÞch lµ ng­êi hµnh tr×nh tù nguyÖn, víi nh÷ng môc ®Ých hoµ b×nh. Trong cuéc hµnh tr×nh cña m×nh hä ®i qua nh÷ng chÆng ®-êng kh¸c nhau vµ thay ®æi mét hoÆc nhiÒu lÇn n¬i l-u tró cña m×nh”. Sinh viªn: T« ThÞ H-¬ng Th¶o - VHL201 Trang : 7 Thùc tr¹ng khai th¸c nghÖ thuËt d©n gian truyÒn thèng ë H¶i Phßng cho ho¹t ®éng du lÞch Theo LuËt du lÞch Việt Nam: “Kh¸ch du lÞch lµ ng-êi ®i du lÞch, lµm viÖc hoÆc hµnh nghÒ ®Ó nhËn thu nhËp ë n¬i ®Õn”.

Kh¸ch du lÞch bao gåm: kh¸ch du lÞch néi ®Þa vµ kh¸ch du lÞch quèc tÕ. * Kh¸ch du lÞch quèc tÕ (International tourist) : §Þnh nghÜa do Liªn hîp quèc tæ chøc vÒ c¸c vÊn ®Ò du lÞch quèc tÕ vµ ®i l¹i quèc tÕ (n¨m 1963): “Kh¸ch du lÞch quèc tÕ lµ ng­êi l­u l¹i t¹m thêi ë n­íc ngoµi vµ sèng ngoµi n¬i c- tró th-êng xuyªn cña hä trong thêi gian Ýt nhÊt lµ 24h (hoÆc sö dông Ýt nhÊt mét tèi trä)”. §éng c¬ khëi hµnh cña hä ®­îc ph©n nhãm nh­ sau: - Thêi gian rçi (®i du lÞch ®Ó gi¶i trÝ, ®Ó ch÷a bÖnh, ®Ó häc tËp, víi môc ®Ých thÓ thao hoÆc t«n gi¸o). - §i du lÞch liªn quan tíi môc ®Ých c«ng viÖc lµm ¨n (ký kÕt giao -íc), th¨m gia ®×nh, b¹n bÌ, hä hµng, c¸c cuéc ®ua thÓ thao,… - Ng-êi n-íc ngoµi, kh«ng sèng ë n-íc ®Õn th¨m vµ ®i theo c¸c ®éng c¬ nãi trªn.

- C«ng d©n cña mét n-íc, sèng c- tró thuêng xuyªn ë n-íc ngoµi vÒ th¨m quª h-¬ng. - Nh©n viªn cña c¸c tæ l¸i (m¸y bay, tµu thuû…) §Þnh nghÜa cña Héi nghÞ quèc tÕ vÒ Du lÞch t¹i Hµ Lan n¨m 1989: “Kh¸ch du lÞch quèc tÕ lµ nh÷ng ng-êi ®i th¨m mét ®Êt n-íc kh¸c, víi môc ®Ých tham quan, nghØ ng¬i, gi¶i trÝ, th¨m hái,… trong kho¶ng thêi gian nhá h¬n 3 th¸ng, nh÷ng ng-êi kh¸ch nµy kh«ng ®-îc lµm g× ®Ó ®-îc tr¶ thï lao vµ sau thêi gian l-u tró ë ®ã du kh¸ch trë vÒ n¬i ë th­êng xuyªn cña m×nh”. LuËt du lÞch ViÖt Nam: “Kh¸ch du lÞch quèc tÕ lµ ng­êi n­íc ngoµi, ng­êi ViÖt Nam ®Þnh c- ë n-íc ngoµi vµo ViÖt Nam du lÞch vµ c«ng d©n ViÖt Nam, ng-êi n-íc ngoµi c­ tró t¹i ViÖt Nam ra n­íc ngoµi du lÞch”. * Kh¸ch du lÞch néi ®Þa (Domestic tourist) : TiÓu ban vÒ c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi trùc thuéc Liªn hîp quèc (United Nations Department of Economic and Social Affaires): “Kh¸ch du lÞch néi ®Þa lµ c«ng d©n cña mét n-íc (kh«ng kÓ quèc tÞch) hµnh tr×nh ®Õn mét n¬i trong ®Êt n-íc ®ã, kh¸c n¬i c- tró th-êng xuyªn cña m×nh trong kho¶ng thêi gian Ýt nhÊt lµ 24h, Sinh viªn: T« ThÞ H-¬ng Th¶o - VHL201 Trang : 8 Thùc tr¹ng khai th¸c nghÖ thuËt d©n gian truyÒn thèng ë H¶i Phßng cho ho¹t ®éng du lÞch hay mét ®ªm víi mäi môc ®Ých trõ môc ®Ých ho¹t ®éng ®Ó ®-îc tr¶ thï lao t¹i n¬i ®Õn”.

LuËt du lÞch ViÖt Nam: “Kh¸ch du lÞch néi ®Þa lµ c«ng d©n ViÖt Nam vµ ng­êi n­íc ngoµi c­ tró t¹i ViÖt Nam ®i du lÞch trong ph¹m vi l·nh thæ ViÖt Nam”. Nghiên cứu một số khái niệm khác nữa về khách du lịch cho thấy rằng, mặc dù còn rất nhiều khái niệm khác nhau về khách du lịch nói chung, khách du lịch quốc tế và khách du lịch nội địa nói riêng, song xét một cách tổng quát chúng đều có một số điểm chung nổi bật sau: * Nh÷ng ng-êi ®-îc coi lµ kh¸ch du lÞch: Nh÷ng ng­êi khëi hµnh ®Ó gi¶i trÝ, v× nguyªn nh©n gia ®×nh, søc khoÎ,… Nh÷ng ng-êi khëi hµnh ®Ó gÆp gì, trao ®æi c¸c mèi quan hÖ vÒ khoa häc, ngo¹i giao, t«n gi¸o, thÓ thao… Nh÷ng ng-êi khëi hµnh v× c¸c môc đÝch kinh doanh (Business reasons). Nh÷ng ng-êi cËp bÕn tõ c¸c chuyÕn hµnh tr×nh du ngo¹i trªn biÓn (Sea cruise) thËm chÝ c¶ khi hä dõng l¹i trong kho¶ng thêi gian Ýt h¬n 24h. * Nh÷ng ng-êi kh«ng ®-îc coi lµ kh¸ch du lÞch: Nh÷ng ng-êi lao ®éng, kinh doanh cã hoÆc kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng.

Nh÷ng ng-êi ®Õn víi môc ®Ých ®Þnh c-. Sinh viªn hay nh÷ng ng-êi ®Õn häc t¹i c¸c tr-êng. Nh÷ng ng-êi ë biªn giíi sang lµm viÖc. Nh÷ng ng-êi ®i qua mét n-íc mµ kh«ng dõng l¹i mÆc dï hµnh tr×nh kÐo dµi h¬n 24h.

Nh÷ng ng-êi tÞ n¹n. C¸c nhµ ngo¹i giao. Nh- vËy, c¸c ®Þnh nghÜa ®· nªu ra ë trªn vÒ kh¸ch du lÞch Ýt nhiÒu cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau song nh×n chung chóng ®Òu ®Ò cËp ®Õn ba khÝa c¹nh sau: Thø nhÊt: ĐÒ cËp ®Õn ®éng c¬ khêi hµnh (cã thÓ lµ ®i tham quan, nghØ d-ìng, th¨m ng-êi th©n, kÕt hîp kinh doanh… trõ đéng c¬ lao đéng kiÕm tiÒn) Thø hai: ĐÒ cËp tíi vÊn ®Ò thêi gian (®Æc biÖt chó träng tíi kh¸ch tham quan trong ngµy vµ kh¸ch du lÞch nghØ qua ®ªm). Sinh viªn: T« ThÞ H-¬ng Th¶o - VHL201 Trang : 9 Thùc tr¹ng khai th¸c nghÖ thuËt d©n gian truyÒn thèng ë H¶i Phßng cho ho¹t ®éng du lÞch Thø ba: §Ò cËp tíi nh÷ng ®èi t-îng ®-îc liÖt kª lµ kh¸ch du lÞch vµ kh«ng ph¶i kh¸ch du lÞch.3 Khái niệm tài nguyên du lịch Tµi nguyªn du lÞch lµ tæng thÓ tù nhiªn vµ v¨n ho¸ - lÞch sö cïng c¸c thµnh phÇn cña chóng gãp phÇn kh«i phôc vµ ph¸t triÓn thÓ lùc vµ trÝ lùc cña con ng-êi, kh¶ n¨ng lao ®éng vµ søc khoÎ cña hä, nh÷ng tµi nguyªn nµy ®-îc sö dông cho nhu cÇu trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp, cho viÖc s¶n xuÊt dÞch vô du lÞch.

LuËt du lÞch ViÖt Nam: “Tµi nguyªn du lÞch lµ c¶nh quan thiªn nhiªn, di tÝch c¸ch m¹ng, gi¸ trÞ nh©n v¨n, c«ng tr×nh lao ®éng s¸ng t¹o cña con ng-êi cã thÓ ®-îc sö dông nh»m tho¶ m·n nhu cÇu du lÞch, lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó h×nh thµnh c¸c ®iÓm du lÞch, khu du lÞch n»m t¹o sù hÊp dÉn với du khách”. Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn: “Tài nguyên du lịch tự nhiên là hiện tượng trong môi trường tự nhiên bao quanh chúng ta có khả năng làm thoả mãn các nhu cầu của khách du lịch như: nghỉ ngơi, tham quan, nghiên cứu khoa học, vui chơi, giải trí… được con người khai thác để sử dụng - phục vụ cho mục đích du lịch”. “Tài nguyên du lịch nhân văn là toàn bộ công trình nhân tạo do con người tạo ra và các giá trị văn hoá, lịch sử về nhận thức phục vụ cho các nhu cầu du lịch”.4 Khái niệm về nghệ thuật dân gian truyền thống Văn hoá là tất cả những gì do con người sáng tạo nên và mang dấu ấn con người. Có rất nhiều những khái niệm khác nhau về “Văn hóa dân dân gian”.

Theo tác giả Đinh Gia Khánh trong cuốn “Văn hóa dân gian Việt Nam trong bối cảnh văn hóa Đông Nam Á” cho rằng: Thuật ngữ “Văn hóa dân gian” được hiểu theo hai nghĩa : nếu hiểu theo nghĩa rộng thì thuật ngữ quốc tế “Folk Culture”, còn nếu nghư được hiểu theo nghĩa hẹp thì tương đương với thuật ngữ quốc tế “Folklore”. Trước hết, hiểu theo nghĩa rộng: Văn hóa dân gian tức “Folk Culture” bao gồm toàn bộ văn hóa vật chất và tinh thần của dân chúng. Đó là phương thức sản xuất ra của cải vật chất, từ phương pháp, công cụ đến quy trình công nghệ (technologic) của mọi ngành sản xuất: nông nghiệp, thủ công nghiệp, công nghiệp, dịch vụ xã hội… Đó là sinh hoạt vật chất của dân chúng, từ cách thức cho đến Sinh viªn: T« ThÞ H-¬ng Th¶o - VHL201 Trang : 10 Thùc tr¹ng khai th¸c nghÖ thuËt d©n gian truyÒn thèng ë H¶i Phßng cho ho¹t ®éng du lÞch phương tiện trong việc ăn, mặc, ở, đi lại, chữa bệnh… Đó là mọi mặt của phong tục, tập quán gắn với các tổ chức của các cộng đồng người từ nhỏ tới lớn (gia đình, gia tộc, phe, giáp, thôn, xã, dân tộc). Đó là mọi mặt sinh hoạt như học tập, dạy nghề, giải trí, vui chơi, văn nghệ, hội hè, thị hiếu, tín ngưỡng, tôn giáo… Đó là tri thức về tự nhiên cũng như về xã hội của dân chúng, như các tri thức liên quan tới kĩ thuật, kỹ xảo, ngành nghề liên quan tới môi trường tự nhiên và môi trường xã hội.

Đó là tình cảm, tư tưởng, quan niệm về đạo đức, nhận thức thế giới, về nhân sinh, về mối quan hệ giữa con người và thế giới. Tìm hiểu Văn hóa dân gian theo nghĩa hẹp, tức là “Folklore”. Folklore chính là “Folk Cultre” được tiếp cận dưới góc độ thẩm mỹ. Nói một cách khác, “Folklore” chính là những phần nào mang tính thẩm mỹ trong “Folk Cultre”, bởi vì không phải tất cả các hiện tượng trong “Folk Cultre” đều mang tính thẩm mỹ.