Nghiên cứu phát triển loại hình du lịch lễ hội tại thành phố Hà Nội

Khám phá luận văn thạc sĩ về phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội, phân tích tiềm năng và giải pháp nâng cao trải nghiệm du khách.

• Tác giả: Lương Như Huế
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Hồng Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Loại Hình Du Lịch Lễ Hội Trên Địa Bàn Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH DU LỊCH LỄ HỘI
• 1.1. Một số vấn đề về du lịch lễ hội
• 1.2. Du lịch và các loại hình du lịch
• 1.3. Quan niệm, đặc điểm và phân loại lễ hội
• 1.4. Khái niệm và đặc điểm của du lịch lễ hội
• 1.5. Phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 1.5.1. Khái niệm phát triển du lịch lễ hội
• 1.5.2. Mục tiêu và tiêu chí đánh giá phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 1.5.3. Nội dung phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 1.7. Kinh nghiệm phát triển loại hình du lịch lễ hội của tỉnh Nam Định và một số bài học rút ra cho công tác phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 1.7.1. Kinh nghiệm phát triển loại hình du lịch lễ hội của tỉnh Nam Định
• 1.7.2. Một số bài học rút ra cho công tác phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH DU LỊCH LỄ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tiềm năng phát triển loại hình du lịch lễ hội tại Hà Nội
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Hà Nội ảnh hưởng đến phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 2.1.2. Tiềm năng phát triển loại hình du lịch lễ hội
• 2.2. Thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 2.2.1. Tình hình kinh doanh du lịch ở Hà Nội
• 2.2.2. Thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội Hà Nội giai đoạn 2009-2013
• 2.2.3. Thực trạng quản lý phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 2.2.4. Thực trạng hoạch định phát triển du lịch lễ hội
• 2.2.5. Thực trạng tổ chức thực hiện quy hoạch và các chính sách phát triển du lịch lễ hội
• 2.2.6. Thực trạng kiểm soát phát triển du lịch lễ hội
• 2.3. Đánh giá phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội
• 2.3.1. Đánh giá theo tiêu chí
• 2.3.2. Điểm mạnh trong phát triển du lịch lễ hội của chính quyền Thành phố Hà Nội
• 2.3.3. Điểm yếu trong phát triển du lịch lễ hội của chính quyền Thành phố Hà Nội
• 2.3.4. Nguyên nhân của điểm yếu
• 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH DU LỊCH LỄ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Phương hướng và mục tiêu phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội đến năm 2020
• 3.1.1. Phương hướng phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển du lịch lễ hội Hà Nội
• 3.2. Các giải pháp phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020
• 3.2.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện hoạch định phát triển du lịch lễ hội
• 3.2.2. Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện quy hoạch và các chính sách phát triển du lịch lễ hội
• 3.2.3. Nhóm giải pháp tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động du lịch lễ hội trên địa bàn
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Hà Nội đến năm 2020
• 3.3.1. Kiến nghị với Trung ương
• 3.3.2. Kiến nghị với các doanh nghiệp kinh doanh du lịch lễ hội
• 3.3.3. Kiến nghị với dân cư địa phương nơi diễn ra hoạt động du lịch lễ hội
• PHỤ LỤC
• appendix.1. Danh mục các bảng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển loại hình du lịch lễ hội

Phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội không chỉ là một xu hướng mà còn là một nhu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Du lịch Hà Nội có tiềm năng lớn nhờ vào sự phong phú của các lễ hội tại Hà Nội. Những lễ hội này không chỉ phản ánh văn hóa, tín ngưỡng mà còn là cơ hội để phát triển kinh tế địa phương. Theo nghiên cứu, du lịch văn hóa và du lịch lễ hội có thể tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho thành phố. Tuy nhiên, việc khai thác các lễ hội này vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Các yếu tố như quản lý, tổ chức và quảng bá còn nhiều hạn chế. Để phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và các cơ quan liên quan.

1.1. Một số vấn đề về du lịch lễ hội

Lễ hội là một phần không thể thiếu trong văn hóa Việt Nam, đặc biệt là ở Hà Nội. Du lịch lễ hội không chỉ thu hút khách du lịch trong nước mà còn cả khách quốc tế. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy rằng du lịch lễ hội tại Hà Nội vẫn chưa được khai thác triệt để. Các lễ hội lớn như Hội Gióng hay Hội Chùa Hương chỉ thu hút một lượng khách nhất định, trong khi nhiều lễ hội khác vẫn chưa được biết đến rộng rãi. Việc thiếu thông tin và quảng bá cho các lễ hội này là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Cần có những chiến lược cụ thể để nâng cao nhận thức và thu hút khách du lịch đến với các lễ hội đa dạng của Hà Nội.

II. Thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thực trạng phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Từ năm 2009 đến 2013, lượng khách du lịch đến với các lễ hội chủ yếu tập trung vào một số lễ hội lớn, trong khi nhiều lễ hội khác vẫn chưa được khai thác. Quản lý du lịch tại Hà Nội cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Doanh thu từ du lịch lễ hội chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng GDP của thành phố, cho thấy sức hấp dẫn của các lễ hội chưa tương xứng với tiềm năng. Cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm cho du khách.

2.1. Tình hình kinh doanh du lịch ở Hà Nội

Tình hình kinh doanh du lịch lễ hội tại Hà Nội hiện nay cho thấy sự phát triển không đồng đều. Các doanh nghiệp du lịch cần có sự liên kết chặt chẽ với các cơ quan quản lý để phát triển sản phẩm du lịch hấp dẫn hơn. Việc tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội cần được chú trọng hơn để thu hút khách du lịch. Các doanh nghiệp cũng cần nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Đặc biệt, việc quảng bá và truyền thông về các lễ hội cần được thực hiện một cách bài bản và chuyên nghiệp hơn.

III. Một số giải pháp phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn thành phố Hà Nội

Để phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội một cách bền vững, cần có những giải pháp cụ thể. Trước hết, chính quyền thành phố cần xây dựng một chiến lược phát triển du lịch lễ hội rõ ràng, bao gồm việc quy hoạch các điểm du lịch lễ hội, tổ chức các sự kiện văn hóa thường niên và tăng cường quảng bá. Bên cạnh đó, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các doanh nghiệp du lịch và các cơ quan quản lý để tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn. Việc đào tạo nguồn nhân lực trong ngành du lịch cũng cần được chú trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ. Cuối cùng, cần có những chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực du lịch lễ hội để thu hút nhiều hơn nữa khách du lịch trong và ngoài nước.

3.1. Phương hướng và mục tiêu phát triển loại hình du lịch lễ hội

Phương hướng phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội đến năm 2020 cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm cho du khách. Mục tiêu là tăng cường sự hiện diện của các lễ hội trong bản đồ du lịch Việt Nam, đồng thời phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Cần có các chương trình khuyến mãi, giảm giá cho khách du lịch tham gia các lễ hội, từ đó tạo động lực cho việc phát triển du lịch lễ hội. Việc xây dựng các sản phẩm du lịch kết hợp với các lễ hội cũng là một hướng đi cần được xem xét để thu hút khách du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Du lịch lễ hội là một trong những loại hình du lịch văn hóa có tiềm năng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, đặc biệt tại thủ đô Hà Nội – nơi hội tụ hơn 1.070 lễ hội truyền thống sau khi mở rộng địa giới hành chính năm 2008. Tuy nhiên, theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội giai đoạn 2009-2013, lượng khách du lịch lễ hội chủ yếu tập trung vào hai lễ hội lớn là chùa Hương và Gióng, chiếm hơn 50% tổng lượng khách du lịch lễ hội của thành phố. Doanh thu từ du lịch lễ hội mới chỉ chiếm chưa đến 1% GDP của Hà Nội, cho thấy sự khai thác tiềm năng chưa tương xứng với thực tế. Nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn 2009-2013, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quản lý phát triển du lịch lễ hội tại Hà Nội, dựa trên số liệu thống kê chính thức và các báo cáo ngành. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác loại hình du lịch lễ hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thủ đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững, quản lý kinh tế du lịch và phát triển loại hình du lịch lễ hội. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết phát triển du lịch bền vững: nhấn mạnh việc cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch lễ hội.
• Mô hình quản lý phát triển du lịch lễ hội: tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng như chính sách nhà nước, nguồn lực nhân lực, cơ sở hạ tầng, sự phối hợp liên ngành và vai trò của cộng đồng địa phương.

Các khái niệm chính bao gồm: du lịch lễ hội, tài nguyên du lịch lễ hội, phát triển bền vững trong du lịch, quản lý nhà nước về du lịch lễ hội, và các tiêu chí đánh giá phát triển loại hình du lịch lễ hội như số lượng doanh nghiệp, lượng khách, doanh thu và nguồn nhân lực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Cục Thống kê Hà Nội, Trung tâm Xúc tiến Du lịch Hà Nội, cùng các tài liệu nghiên cứu, luận án, và văn bản pháp luật liên quan.
• Phương pháp phân tích: Phân tích hệ thống, tổng hợp, mô hình hóa để xây dựng cơ sở lý luận; thống kê mô tả, phân tích so sánh để đánh giá thực trạng phát triển du lịch lễ hội; phân tích quy nạp để xác định điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân.
• Cỡ mẫu và timeline: Dữ liệu tập trung vào giai đoạn 2009-2013, với phân tích chi tiết các chỉ số về lượng khách, doanh thu, số lượng doanh nghiệp và lao động trong ngành du lịch lễ hội tại Hà Nội. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng lượng khách du lịch lễ hội chưa đồng đều: Lượng khách du lịch lễ hội tại Hà Nội giai đoạn 2009-2013 chủ yếu tập trung vào hai lễ hội lớn là chùa Hương và Gióng, chiếm hơn 50% tổng lượng khách. Các lễ hội khác có lượng khách rất thấp, dẫn đến sự phân bổ không đồng đều trong phát triển du lịch lễ hội.

2. Doanh thu du lịch lễ hội chiếm tỷ trọng thấp trong GDP: Doanh thu từ du lịch lễ hội chỉ chiếm chưa đến 1% tổng GDP của Hà Nội trong giai đoạn nghiên cứu, cho thấy hiệu quả kinh tế từ loại hình này còn hạn chế so với tiềm năng.

3. Số lượng doanh nghiệp và nguồn nhân lực phát triển chậm: Số lượng doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch lễ hội và lao động trong ngành tăng nhẹ nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Ví dụ, số lao động du lịch lễ hội tăng khoảng 10-15% trong giai đoạn 2009-2013, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng chung của ngành du lịch.

4. Quản lý và quy hoạch phát triển du lịch lễ hội còn nhiều hạn chế: Việc hoạch định, tổ chức thực hiện quy hoạch và chính sách phát triển du lịch lễ hội chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Công tác kiểm soát, giám sát hoạt động du lịch lễ hội còn yếu, dẫn đến tình trạng tự phát, thiếu chuyên nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc chưa có quy hoạch phát triển du lịch lễ hội chi tiết và đồng bộ, thiếu chính sách hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. So với kinh nghiệm phát triển du lịch lễ hội tại tỉnh Nam Định, nơi có hệ thống quản lý chặt chẽ, quy hoạch bài bản và chính sách ưu đãi rõ ràng, Hà Nội còn nhiều điểm yếu trong công tác tổ chức và quản lý. Việc tập trung quá mức vào một số lễ hội lớn làm giảm sự đa dạng và sức hấp dẫn của các lễ hội khác, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của loại hình du lịch này. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng lượng khách và doanh thu theo từng lễ hội, bảng so sánh số lượng doanh nghiệp và lao động qua các năm, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy hoạch phát triển du lịch lễ hội: Xây dựng quy hoạch chi tiết, đồng bộ về không gian, cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch lễ hội trên địa bàn Hà Nội đến năm 2020, ưu tiên phát triển các lễ hội có tiềm năng chưa được khai thác. Chủ thể thực hiện: UBND Thành phố, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Thời gian: 2015-2017.

2. Ban hành và thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng: Áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, vốn đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực, khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ du lịch lễ hội chất lượng cao. Chủ thể: UBND Thành phố, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư. Thời gian: 2015-2018.

3. Tăng cường công tác quản lý, kiểm soát và giám sát: Thiết lập hệ thống kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm các vi phạm trong tổ chức lễ hội và kinh doanh dịch vụ, đảm bảo môi trường du lịch văn minh, an toàn. Chủ thể: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Công an Thành phố, UBND các quận, huyện. Thời gian: liên tục từ 2015.

4. Phát triển nguồn nhân lực chuyên nghiệp: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho hướng dẫn viên, nhân viên phục vụ du lịch lễ hội, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong việc giới thiệu và bảo tồn giá trị lễ hội. Chủ thể: Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, các trường đào tạo du lịch. Thời gian: 2015-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về du lịch: Giúp hoạch định chính sách, quy hoạch phát triển du lịch lễ hội phù hợp với thực tiễn và tiềm năng của Hà Nội.

2. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để xây dựng chiến lược kinh doanh, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, du lịch: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội tại một đô thị lớn.

4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về vai trò của mình trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lễ hội, đồng thời tham gia tích cực vào phát triển du lịch bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Du lịch lễ hội là gì và có đặc điểm gì nổi bật?
   Du lịch lễ hội là loại hình du lịch văn hóa, trong đó khách tham gia các hoạt động lễ hội để tìm hiểu truyền thống, tín ngưỡng và văn hóa địa phương. Đặc điểm nổi bật là tính mùa vụ, gắn liền với không gian và thời gian cụ thể, mang giá trị văn hóa sâu sắc và liên kết chặt chẽ với các di tích lịch sử.

2. Tại sao du lịch lễ hội ở Hà Nội chưa phát triển tương xứng với tiềm năng?
   Nguyên nhân chính là do quy hoạch phát triển chưa đồng bộ, tập trung quá mức vào một số lễ hội lớn, thiếu chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng, cùng với công tác quản lý và kiểm soát còn yếu kém.

3. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển của du lịch lễ hội gồm những gì?
   Bao gồm số lượng doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch lễ hội, lượng khách và tốc độ tăng trưởng, doanh thu từ du lịch lễ hội và tỷ lệ đóng góp vào GDP địa phương, cũng như số lượng và chất lượng nguồn nhân lực phục vụ du lịch lễ hội.

4. Kinh nghiệm phát triển du lịch lễ hội từ tỉnh Nam Định có thể áp dụng cho Hà Nội như thế nào?
   Nam Định đã xây dựng quy hoạch chi tiết, ban hành chính sách ưu đãi, tổ chức bộ máy quản lý hiệu quả, đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ và tăng cường kiểm soát, đây là những bài học quý giá để Hà Nội hoàn thiện công tác quản lý và phát triển du lịch lễ hội.

5. Làm thế nào để phát triển nguồn nhân lực phục vụ du lịch lễ hội hiệu quả?
   Cần tổ chức đào tạo bài bản, nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho hướng dẫn viên và nhân viên phục vụ, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong việc giới thiệu và bảo tồn giá trị lễ hội, tạo ấn tượng tốt với du khách.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phân tích thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội tại Hà Nội giai đoạn 2009-2013, chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân.
• Phát hiện chính là sự tập trung khách du lịch vào một số lễ hội lớn, doanh thu du lịch lễ hội chiếm tỷ trọng thấp trong GDP, và công tác quản lý còn nhiều hạn chế.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy hoạch, chính sách hỗ trợ, tăng cường quản lý và phát triển nguồn nhân lực nhằm phát triển bền vững du lịch lễ hội đến năm 2020.
• Kinh nghiệm phát triển du lịch lễ hội của tỉnh Nam Định được vận dụng làm bài học tham khảo cho Hà Nội.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương trong việc phát triển loại hình du lịch lễ hội, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của thủ đô.

Hãy hành động ngay hôm nay để khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch lễ hội Hà Nội, góp phần xây dựng hình ảnh văn hóa đặc sắc và phát triển kinh tế bền vững cho thành phố!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển loại hình du lịch lễ hội. 8 z - Chương 2: Thực trạng phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội. - Chương 3: Các giải pháp phát triển loại hình du lịch lễ hội trên địa bàn Thành phố Hà Nội. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH DU LỊCH LỄ HỘI 1.

Một số vấn đề về du lịch lễ hội 1. Du lịch và các loại hình du lịch 1. Khái niệm du lịch Du lịch ngày nay là một đề tài hấp dẫn và đã trở thành vấn đề mang tính toàn cầu. Tuy nhiên, cho đến nay, không chỉ ở nước ta mà ở các nước trên thế giới, nhận thức về nội dung du lịch vẫn chưa thống nhất.

Trước thực tế phát triển của ngành du lịch, việc nghiên cứu và thảo luận để đi đến thống nhất một số khái niệm cơ bản về du lịch là một đòi hỏi cần thiết. Dưới mỗi góc độ tiếp cận khác nhau thì du lịch được hiểu theo những cách khác nhau. Tiếp cận du lịch dưới góc độ nhu cầu của con người: - Du lịch là tổng hợp các hiện tượng và các mối quan hệ nảy sinh từ việc đi lại và lưu trú của những người ngoài địa phương – những người không có mục đích di cư và không liên quan đến bất cứ hoạt động kiếm tiền nào [13, tr. - Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một thời gian nhất định [13, tr.

Tiếp cận du lịch dưới góc độ là một ngành kinh tế: Du lịch là một ngành kinh doanh bao gồm các hoạt động tổ chức hướng dẫn du lịch, sản xuất, trao đổi hàng hóa và dịch vụ của những doanh nghiệp, nhằm đáp ứng các nhu cầu về đi lại lưu trú, ăn uống, tham quan, giải trí, tìm hiểu và các nhu cầu khác của khách du lịch. Các hoạt động đó phải đem lại lợi ích kinh tế chính trị - xã hội thiết thực cho nước làm du lịch và cho bản thân doanh nghiệp [3, tr. Tiếp cận du lịch dưới góc độ tổng hợp: Để phản ánh một cách đầy đủ và toàn diện các hoạt động, các mối quan hệ của du lịch, theo cách tiếp cận tổng hợp, du lịch được hiểu là toàn bộ các hiện tượng 10 z và các mối quan hệ nảy sinh từ sự tác động qua lại giữa khách du lịch, các nhà kinh doanh, chính quyền sở tại và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và tiếp đón khách du lịch [13, tr. Như vậy, từ các cách tiếp cận khác nhau, ta có thể thấy du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp.

Hoạt động du lịch vừa có đặc điểm của ngành kinh tế, lại có đặc điểm của ngành văn hóa – xã hội. Trên thực tế, hoạt động du lịch ở nhiều quốc gia không chỉ đem lại lợi ích kinh tế, mà còn mang lại cả những lợi ích to lớn về chính trị, văn hóa, xã hội và giáo dục. Các loại hình du lịch Hoạt động du lịch có thể được phân chia thành các nhóm khác nhau tùy thuộc vào các tiêu chí đưa ra. Hiện nay việc phân chia các loại hình du lịch chủ yếu theo các tiêu chí cơ bản sau: Phân loại theo môi trường tài nguyên: Du lịch là một ngành có định hướng tài nguyên rõ rệt.

Tùy vào môi trường tài nguyên, hoạt động du lịch có thể chia thành: - Du lịch văn hóa: hoạt động du lịch diễn ra chủ yếu trong môi trường nhân văn hoặc hoạt động du lịch đó tập trung khai thác tài nguyên du lịch nhân văn, thu hút những người mà mối quan tâm chủ yếu của họ là truyền thống lịch sử, phong tục tập quán, nền văn hóa nghệ thuật…của điểm đến. - Du lịch tự nhiên: là loại hình hoạt động du lịch đưa du khách về những nơi có môi trường tự nhiên trong lành, cảnh quan tự nhiên hấp dẫn nhằm thỏa mãn nhu cầu đặc trưng của họ. Phân loại theo mục đích chuyến đi: Chuyến đi của con người có thể có mục đích thuần túy du lịch, tức là chỉ nhằm nghỉ ngơi, giải trí, nâng cao nhận thức về thế giới xung quanh. Ngoài các chuyến đi như vậy, có nhiều cuộc hành trình vì các lý do khác nhau như học tập, công tác, hội nghị, tôn giáo.

Trong các chuyến đi đó, không ít người đã sử dụng các dịch vụ du lịch như lưu trú, ăn uống tại khách sạn, nhà nghỉ. Cũng không ít 11 z người nhân chuyến dịp đó đã tranh thủ thời gian dỗi để tham quan, nghỉ ngơi. Trên cơ sở đó, có thể phân chia du lịch thành hai nhóm: - Nhóm có mục đích du lịch thuần túy: bao gồm các loại hình du lịch tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, thể thao, khám phá. - Nhóm có mục đích du lịch kết hợp: bao gồm các loại hình du lịch tín ngưỡng, học tập nghiên cứu, hội họp, thể thao (thi đấu, cổ vũ), kinh doanh, công tác, chữa bệnh, thăm thân… Phân loại theo phạm vi lãnh thổ: - Du lịch nội địa: Là chuyến đi của người đi du lịch từ chỗ này sang chỗ khác trong phạm vi đất nước của mình.

- Du lịch quốc tế: Là chuyến đi của người du lịch từ nước này sang nước khác. Phân loại theo đặc điểm địa lý của nơi đến: - Du lịch nghỉ biển - Du lịch leo núi - Du lịch đô thị - Du lịch thôn quê Phân loại theo phương tiện vận chuyển - Du lịch bằng ô tô - Du lịch bằng xe đạp - Du lịch bằng máy bay - Du lịch bằng tàu hỏa - Du lịch bằng tàu thủy Phân loại theo loại hình lưu trú - Du lịch ở khách sạn - Du lịch ở motel - Du lịch ở Camping - Du lịch ở Bungalow - Du lịch ở làng du lịch… 12 z Phân loại theo độ dài chuyến đi - Du lịch ngắn ngày - Du lịch dài ngày Phân loại theo hình thức tổ chức - Du lịch tập thể - Du lịch cá nhân - Du lịch gia đình Phân loại theo phương thức hợp đồng - Du lịch trọn gói - Du lịch từng phần Phân loại theo lứa tuổi - Du lịch thiếu niên - Du lịch thanh niên - Du lịch trung niên - Du lịch cao niên Việc phân loại các loại hình du lịch như kể trên có ý nghĩa như sau: Thứ nhất, phân loại du lịch giúp xác định được những đóng góp kinh tế và những hạn chế của từng loại hình du lịch. Qua đó, các tổ chức quản lý du lịch sẽ hình thành chính sách khuyến khích hay hạn chế đối với từng thể loại du lịch tùy theo các mục tiêu và chính sách phát triển chung của mỗi địa phương. Thứ hai, phân loại du lịch giúp hoạt động marketing của các điểm đến du lịch và các tổ chức kinh doanh du lịch được hiệu quả.

Qua việc phân tích các loại hình du lịch đang tồn tại có thể xác định được cơ cấu khách hàng mục tiêu của điểm đến du lịch hay cơ sở kinh doanh du lịch; cho phép xác định được thế mạnh du lịch của một địa phương, một quốc gia và làm cơ sở cho việc phân tích tính đa dạng của của hoạt động du lịch tại các điểm đến. Quan niệm, đặc điểm và phân loại lễ hội 1. Quan niệm về lễ hội 13 z Trong các bộ phận cấu thành nên tài nguyên du lịch nhân văn thì lễ hội là một tài nguyên rất có giá trị để phục vụ cho phát triển du lịch. Lễ hội là hình thức sinh hoạt tập thể của nhân dân sau những ngày lao động vất vả.

Lễ hội là một dịp để mọi người hướng về một sự kiện lịch sử của đất nước. Lễ hội cũng là dịp để con người tưởng nhớ đến ông bà, tổ tiên, những vị anh hùng dân tộc. Với lễ hội truyền thống, đây còn là dịp để người dân lao động bày tỏ lòng thành kính của mình đối với các lực lượng siêu nhiên (cảm tạ thần linh đã trợ giúp mình có được mùa màng bội thu và cầu mong có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc). Có thể nói, lễ hội là sự kiện liên quan đến những sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân [22, tr.

Đặc điểm của lễ hội - Lễ hội thường gắn bó với một cộng đồng dân cư nhất định: Nếu Tết âm lịch là sinh hoạt của cả cộng đồng thì ngày hội là ngày Tết của của một cộng đồng dân cư nhất định nào đó. Lễ hội gắn bó với từng làng quê, các làng quê khác nhau thì ngày hội làng cũng khác nhau. Mặt khác, lễ hội mang tính tộc người rất rõ. Các dân tộc khác nhau sẽ có những lễ hội khác nhau.

Chẳng hạn, Đồ Sơn nổi tiếng với lễ hội chọi trâu, hội Lim thì chỉ có ở Bắc Ninh, người Chăm được biết đến với lễ hội Ka Te, lễ hội Lồng Tồng là lễ hội của người Tày. Trong lễ hội thường có người tham dự là những người tổ chức, người dân địa phương, những người hành hương, khách du lịch,. - Không gian, thời gian của lễ hội: Lễ hội thường được tổ chức tại các di tích lịch sử - văn hóa, các danh lam thắng cảnh, những địa danh nổi tiếng, hoặc ngay tại các sân đình, đền chùa,. Để tổ chức lễ hội, cần phải có không gian rộng và có các điều kiện về cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng cần thiết.

Lễ hội ở nước ta phân bố dọc khắp chiều dài đất nước. Những lễ hội truyền thống thường tập trung trong hai mùa là mùa xuân và mùa thu, đó là thời điểm nghỉ ngơi của nhà nông. Hiện nay, để thu hút khách du lịch, quảng bá về du lịch, nhiều lễ hội nói chung và Festival du lịch nói riêng được tổ chức vào nhiều thời điểm trong năm. - Cấu trúc của lễ hội: 14 z Như một ước lệ, lễ hội luôn được phân chia làm hai phần: Lễ và Hội.

+ Phần Lễ: “là các nghi thức được thực thi trong lễ hội với các nghi thức uy nghiêm như tế thần, yết cáo ở các đình, đền. Phần này thường do các lão làng đảm nhiệm. Phần Lễ là nền tảng của lễ hội, tạo không khí thiêng liêng và những giá trị tinh thần tốt đẹp trước khi chuyển sang phần hội” [22, tr. Phần Lễ không đơn lẻ mà là một hệ thống liên kết, có trật tự, cùng hỗ trợ nhau.