Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU Trước khi có lý thuyết về quán lý, khi xây dựng Kim Tự Tháp đ ể qu ản lý ng ười công nhân làm việc, người Ai Cập đã sứ dụng những người “quản lý” đứng quan sát mọi người làm việc và để đảm bảo chất lượng công việc và tăng nãng suất, họ chí dơn giản áp dụng các biện pháp dùng roi, vọt để bắt những người lao động làm việc [9]. Sau năm 1930 Frederick Taylor dược coi là người mứ dầu cho việc quán lý mang tính chất khoa học và thuật ngữ “khoa học quản lý” được hình thành v ới lý do ông tin rằng các phương pháp khoa học có thế áp dụng để nghiên cứu công tác quân lý. Quản lý ở giai doạn này được mô tâ như sau: khía cạnh quan trọng nhất của chức năng quán lý mang tính chất khoa học được thể hiện trong cách lổ chức hợp lý nhất. Mỗi nhiệm vụ có một cách tốt nhất đế thực hiện và cách dó có thế xác dịnh dược bàng cách phàn tích khoa học các tác động.
Cách tổ chức và quãn lý này theo nguyên t ắc m ột chi ều. Kho ảng năm 1930 - 1960, thực nghiệm của Hawthorne đã cho thấy các yếu tố xã hội ánh hường đến kết quả công việc và con người thường thay đối hành vi cúa họ khi nhận thấy mình dang bị theo dõi, giám sát. Từ quan diểm này xuất hiện một phương th ức quán lý theo ki ểu quan hệ con người mà điều quan trọng nhất trong việc quán lý có hiệu quả là cách đối xử giữa con người với con người. Trong đó các hình thức giám sát cũng sẽ dần dần biến đổi theo sự phát triển của xã hợi từ hình thức giám sát làm vi ệc c ưỡng ch ế theo m ọt chi ều đêh hình thức giám sát hỗ trợ của khoa học quán lý [9].
Hiện nay quan niệm hiện đại về quản lý là tổng hợp từ các quan điểm trên. Quan niệm này xem. việc quán lý có hiệu quá là do việc phối hợp tốt giữa nhiều tiểu hè thống trong một hè thống lớn. 3 Từ các bước lịch sử cua khoa hoc quan lý, hiện nay khái niệm về quan lý đươc khái quát và thể hiên ớ nhiểu góc độ khác nhau, cho phép chúng ta ứng dung trong tất ca các tình huống vè quản lý [9.
Định nghĩa quan ỉý Quản lý là một hiện tượng xã hội xuất hiện cùng một lúc với con người, trong quan hệ giữa con người với con người. Xã hội càng phát triển thì quản lý càng phát triển theo, từ việc quản lý mang tính tự nhiên, tự phát đến tính khoa học và nghệ thu ật hi ện đ ại [28]. Bản chất của quản lý Từ định nghĩa trên chúng ta hiếu quản lý là "Làm sao công vi ệc đ ược hoàn thành tốt bởi con người", cũng có định nghĩa khác là “ kết họp những nỗ lực sử dụng các nguồn lực, động viên con người, tạo ra bộ máy lãnh đạo, làm kế hoạch, chỉ đao giám sát và kiểm tra mòt tổ chức hoăc môt hè thống nhằm đạt tới một lo ạt các m ục tiêu'’ [28]. Tóm l ại quản lý là hướng dẫn những người hoặc những nhóm người nhằm đạt những đích đề ra [9,11,28].
Quản lý là một nghệ thuật và một khoa học vì quản lý nghiên c ứu các lu ật l ệ, các nguyên tắc, khoa học quán lý quan tâm đến sử dụng có hiệu quả ti ền tài và trang b ị kỹ thuật vật chất. Là một nghệ thuật quản lý phải trải qua thành b ại, nhi ều năm kinh nghiêm, phải linh hoạt trước nhiều tình huôhg. Nghệ thuật quản lý đương đầu với cách ứng xử cùa con người: Thương lượng, thuyết phục, vận động sao cho đ ạt t ới m ục tiêu [2]. Việc phàn công ở một đội còng tác y tế có thể thực hi ện đ ược b ằng m ột quy ết định, còng bố cho mọi người chấp hành, nhưng cũng có thể bằng cách đưa ra d ự đ ịnh phàn còng hòi ý kiêh các thành viên, động viên họ thiện chí tham gia, cộng tác chàn thành với người lãnh đạo và họ chuẩn bị tinh thần để chấp hành quyết định thuận lợi hơn [28].
Nhũng thanh tựu đạt được trong tăng cường quàn lý Trên thế giời rất nhiều nước đã áp dụng khoa học quán lý hiện đại vào nhiều lĩnh vực khác nhau và đã đạt được những thành tựu đáng kể. Sau đại chiến thè' giới lần thứ II. người Nhặt đã áp dụng một phương pháp quản lý khoa học (TQM: Total Quality Management) và dã gật hái thành còng trong phát triển kinh tế, xã hội Nhật Bán. Một số nước trong khu vực dã áp dụng quán lý chất lượng toàn diện (TQM) từ lâu như Singapor, Đài loan.
và nhờ các quản lý này mà các nước dó phát triển nhanh hưn nhiều so với các nước khác [6]. Kết quà dạt được sau nhiều năm kinh nghiệm áp dụng khoa học quán lý của các nước cho biết giám sát là một hoạt dộng không thê’ thiếu dược trong quản lý, nó dám bảo tiên độ và chất lượng công việc. Vì vậy có thể nói quán lý mà không giám sát là thả nổi quàn lý [10,11,28,40], Từ khi Việt Nam thực hiện còng cuộc dổi mới. nền kinh tế Việt Nam đã có những thay dổi rất lớn.
Nền kinh lè dược mờ rộng, thị trường trong nhiều lĩnh vực phát triền. Chế độ bao cấp. irợ cấp cho các doanh nghiệp háu như bị bãi bó và dẩy các doanh nghiệp dó vào cơ che thị trường, chấp nhận cạnh tranh dê’ tổn tại 1191- Thực châì cải cách, dói mời nền kinh lố ở Việt Nam là dối mới chính sách kinh tế. các hình thức và phương thức lác dộng của Nhà nước đến nền kinh tế nhằm từng bước thay thế nền kinh tế cũ bằng một nền kinh tế mới có cơ cấu hợp lý hơn.
phát triển mạnh hơn và hiệu quá cao hơn. Sau khoảng thời gian ngắn, nhờ cài cách nền kinh tế Việt nam đã có những thay đổi đáng kể, cải cách đã thúc dẩy lãng trướng. Hiện nay còng cuộc dối mới đang bước vào giai đoạn mới. đòi hỏi phải tăng cường nãng lực và hiệu quá quán lý nhà nước.
Song quản lý nhà nước dôi khi khòng theo kịp tình hình mới. trong một số lĩnh vực quá cứng nhắc, trong một số lĩnh vực quá buông lóng, thiếu sự giám sát thường xuyên của các cấp có thấm quyền, dẫn dến thiếu sự linh hoạt trong việc cung cấp các đòi hỏi cần thiết cho các dạng hoạt dộng khác nhau của các 5 khu vực khác nhau. Do đó, điêu đang thiếu hièn nay là hệ thống biện pháp quan lý chưa đồng bó để phù hợp với tình hình hiện tại cua nước ta hiện nay [16]. NHIÊM VỤ CUA Tổ CHỨC QUAN LÝ Y TẾ Thấy đươc trước, dự báo được những kết quả mong muốn, giải thích được những nhu cầu vê sức khoé, dự đoán chiều hướng thay đổi, xác định được các vấn đế sức khoẻ lớn.
Đề ra mục tiêu, vạch chủ trương chính sách y tế, chi tiẻu và tiêu chu ẩn đo l ường các hoạt động, đề xuất những chương trình, kế hoạch, dự trù ngân sách và các biện pháp kiểm soát liên quan đến những việc trên. Xây dựng và duy trì tổ chức lành mạnh, hợp lý, trong đó con người được sử dụng đúng tài năng, có sự chỉ đạo chặt chẽ và luôn được động viên khuyến khích. Tim các biện pháp cải tiến, đánh giá kết quả, ra quyết định, sửa chữa khuyết điểm trong quá trình hoạt động. Giúp đỡ nhàn viên dưới quyền phát triển, gày niềm tin, tăng cường khả năng làm việc nhóm, tòn trọng nhau, có ký cương, tự rèn luyện không ngừng để nàng cao năng lực, phẩm chất [28].
Tình hình quản lý y tê của các nước trên thê giới và những thành tựu đạt được Tuỳ điều kiện từng nước, từng giai đoạn phát triển, trình độ và cơ chế quản lý. mà có biện pháp quản lý họp lý để nàng cao hiệu lực của công tác quán lý. ờ nhiểu nước, ngành y tế là một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế. Nó sử dụng một lượng nhân viên, tiêu thụ một lượng khá lớn nguổn lực quốc gia.
Vai trò của Nhà nước đối với y tế thê hiện: ở hầu hết các nước, chính phú tham gia mật thiết vào việc cung cấp dịch vụ phòng, chữa bệnh và thúc đẩy sức khoẻ. phạm vi còng việc và trách nhiệm của nhà chức trách y tế đã mở rộng, những năm qua bác sỹ, y tá và cán bộ y tế cộng đồng đã liên kết lại với các nhà xây dựng kế hoạch, các nhà kinh tế và các cán bộ quản lý để làm tốt còng tác y tế. 6 Rất nhiều nước Iren thế giới và trong khu vực đã áp dụng khoa học quán lý vào nhiều lĩnh vực khác nhau trong y tế: - ơ Malaysia đã áp dụng quán lý chất lượng toàn diện (TQM) vào hệ thống y tế chính thức lừ nãm 1985 và dã có nhiều thành tựu trong quàn lý y tế [41Ị - ơ Trung Quốc: Theo báo cáo cúa các tác giả: Shanlian Hu. Xiaoming Cheng, Xianggang Gong, Dongmei Ying, về "Clìãm sóc sức khoẻ đối với người dân nông thôn và cải tổ hệ thống y tế nông thôn ở Trung Quốc” dã dạt được nhiều kết quá tốt.
Các tác giả dã chứng minh dược ràng, việc duy trì và phát triển tốt của y tế xã phụ thuộc chú yếu vào việc quân lý khoa học và giám sát dân chủ [24]. - ơ An Độ qua nghiên cứu của Bose-J về các dịch vụ sức khoé cho biết giám sát hỗ trợ là một yếu tố dưa tới thành công trong còng tác quán lý [34]. Tình hình quản lý y tế. những thành tựu dạt dược trong táng cường quàn lý y té ở nước ta Trước dày.
nước ta thực hiện quan lý y tế theo lãnh thó. phương thức quán lý này dã phát huy hiệu quá trong nền kinh tế kế hoạch tập trung. Từ khi chuyên sang C Ư ch ế thị trường thì phương thức quán lý cũ kém hiệu quã. bộc lộ nhiều nhược điếm.
Đê’ từng bước hội nhập với thè' giới, trước mắt với các nước trong khu vực. việc tổ chức hệ thống y tế và cẩn thiết phái lãng cường năng lực và hiệu quá quán lý d ế l ương d ồng v ới các nước trong khu vực [ 17]. Chính vì vậy. nhiều hội tháo, lớp tập huấn nhàm tăng cường kỹ năng quân lý y tế ứ các tuyến, nhất là tuyến huyện và xã đã và đang d ược tri ển khai ở nhiều địa phương trong toàn quốc.
Những thành tựu đạt được trong cải tiến tăng cường quàn lý y tế có thể còn trong tình trạng khiêm t ốn.