CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẠO ĐỨC CỦA HƯỚNG DẪN VIÊN DU LỊCH NỘI ĐỊA 1. Tổng quan về đạo đức của hướng dẫn viên 1. Khái niệm Đạo đức là một từ Hán Việt, được dùng từ xa xưa để chỉ một thành tố trong tính cách và giá trị của một con người. Đạo là con đường, đức là tính tốt hoặc những công trạng tạo nên.
Khi nói một người có đạo đức là ý nói người đó có sự rèn luyện thực hành các lời răn dạy về đạo đức, sống chuẩn mực và có nét đẹp trong đời sống và tâm hồn. Đạo đức có thể được nhìn thấy theo các góc độ sau: Nghĩa hẹp: Đạo đức thể hiện nét đẹp trong phong cách sống của một người hiểu biết và rèn luyện ý chí theo các bậc tiền nhân về các quy tắc ứng xử, các đường lối tư duy thanh tao tốt đẹp. Nghĩa rộng: Đạo đức của cả một xã hội thường được xét đến khi xã hội đó bị hỗn loạn và thiếu chuẩn mực. Khi đó những bậc trí giả sẽ định ra những chuẩn mực cơ bản nhất để tạo dựng nên nền tảng đạo đức.
Khi đã đạt đạo đức cơ bản nhất thì đó là đạo đức xã hội. Từ đó học tập đi lên thành các thành phần cao cấp hơn. Nghĩa rộng hơn: Nghĩa rộng hơn, đạo đức trong một cộng đồng thể hiện qua những quy tắc ứng xử được áp dụng từ việc hợp với đạo lý xưa nay và phong tục của địa phương, cộng đồng đó. Tạo thành nét đẹp truyền thống văn hóa.
Thành tố cấu tạo nên đạo đức ❖ Ý thức đạo đức Trong đạo đức, thành phần đầu tiên phải kể đến là ý thức. Ý thức đạo đức là những nguyên tắc và chuẩn mực hành vi phù hợp mà con người dựa theo để hành xử, đồng thời cũng bao gồm cả mặt cảm xúc và tâm tư tình cảm của mỗi con người. 12 Xét trên phương diện là một hình thái ý thức xã hội, đạo đức chính là sự thể hiện thái độ nhận thức của một ai đó trước những hành vi của mình dựa trên những quy chuẩn xã hội đặt ra trước đó. Nói như vậy có nghĩa là ý thức đạo đức chính là phần nhận thức của mỗi cá nhân trước một sự việc hiện tượng sắp xảy ra với mình.
Nhờ có thành phần này mà hành động của mỗi người sẽ được hoàn thiện hơn. ❖ Hành vi đạo đức Hành vi đạo đức chính là những hành động được thực hiện bởi một cá nhân nào đó ra bên ngoài. Sẽ có hành vi hợp với quy chuẩn xã hội nhưng cũng có những hành vi không phù hợp. Vậy làm sao để phân biệt đâu là hành vi đạo đức và phi đạo đức? Nhiều người sẽ nói rằng muốn phân biệt được hành vi đạo đức hay phi đạo đức chỉ cần nhìn vào kết quả.
Tuy nhiên sự thật lại chưa hoàn toàn đúng, bởi vì có những thứ kết quả là sai nhưng nguyên nhân thì là bất đắc dĩ, trong trường hợp họ không còn sự lựa chọn nào khác. Động cơ hành vi rất quan trọng, một hành vi đạo đức cần phải có nguyên nhân vì lợi ích của người và cộng đồng. Hướng dẫn viên nội địa là gì? ❖ Hướng dẫn du lịch là gì ? Theo luật du lịch 2017 số 09/2017/QH14 của Bộ Trưởng Bộ Văn Hoá Thể Thao và Du lịch quy định thì hướng dẫn du lịch có khái niệm như sau: Hướng dẫn du lịch là hoạt động cung cấp thông tin, kết nối dịch vụ, dẫn khách du lịch, hỗ trợ khách du lịch sử dụng các dịch vụ theo chương trình du lịch. Theo giáo trình hướng dẫn du lịch của Đoàn Hương Lan, 2006 thì hướng dẫn viên nội địa được hiểu như sau: 1.
Khái niệm Hướng dẫn viên nội địa là người chỉ được phép sử dụng Tiếng Việt trong suốt chuyến hành trình và hướng dẫn khách du lịch thực hiện chuyến tham quan trong phạm vi thành phố trên các phương tiện di dộng như xe ô tô, taxi, xích lô hoặc đi bộ. Nhiệm vụ của họ là thuyết minh cho khách những thông tin tiêu biểu của thành phố 13 và những nơi đoàn đến thăm hay giúp khách tham gia vào các hoạt động mua sắm tại thành phố. Hướng dẫn viên du lịch đòi hỏi phải có một trình bày thật ấn tượng, chi tiết và đảm bảo tính chính xác tuyệt đối mới có thể chinh phục được các du khách Việt. Muốn làm công việc này bạn phải có thẻ nội địa của hướng dẫn viên du lịch.
Đặc điểm nghề nghiệp Nghề hướng dẫn du lịch đòi hỏi rất nhiều đức tính khác nhau của con người như sức khoẻ, sự nhanh nhẹn, thông minh, tháo vát, chịu khó, nhẫn nại, lịch sự, nhiệt tình. Đồng thời, người hướng dẫn viên du lịch cần có một lượng kiến thức sâu rộng về rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Chính vì vậy, các hướng dẫn viên luôn phải học hỏi, phấn đấu liên tục để đảm bảo chất lượng của hoạt động hướng dẫn. Tính độc lập và chủ động trong công việc Hướng dẫn viên (HDV) là người giúp khách du lịch thực hiện chương trình du lịch theo đúng chương trình đã được doanh nghiệp lữ hành xây dựng và bán cho khách hàng.
Sau khi nhận bàn giao chương trình và đoàn khách từ phòng điều hành, hướng dẫn viên được toàn quyền trong việc tổ chức, sắp xếp và phân bổ thời gian công việc với mục đích thực hiện tốt nội dung chương trình đã được ký kết. Ngoài ra, hướng dẫn viên còn chủ dộng trong việc giải quyết và xử lý hầu hết các tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện chương trình du lịch nhằm đảm bảo an toàn về tính mạng cũng như quyền lợi của khách và doanh nghiệp lữ hành. Quan hệ giao tiếp rộng Do đặc điểm của nghề hướng dẫn, hướng dẫn viên có được mối quan hệ giao tiếp rộng rãi với nhiều thành phần trong xã hội. Khi thực hiện chương trình du lịch cũng với đoàn khách, hướng dẫn viên là người đại diện quyền lợi cho đoàn, tiếp xúc trực tiếp với các cơ quan chức năng địa phương, các nhà cung cấp dịch vụ, với người dân địa phương.
Đặc biệt, hướng dẫn viên tiếp xúc với các thành viên trong đoàn khách trong suốt quá trình thực hiện chương trình du lịch. Trong quá trình tiếp xúc với khách, hướng dẫn viên học hỏi và tiếp thu được rất nhiều thông tin, kiến thức mới và qua đó học có thể tự hoàn thiện bản thân. Di chuyển nhiều và liên tục 14 Di chuyển nhiều và liên tục là một trong những đặc điểm điển hình của nghề hướng dẫn du lịch. Hướng dẫn viên phải di chuyển bằng nhiều phương tiện với nhiều địa hình khác nhau.
Trong quá trình di chuyển, họ vẫn phải làm nhiệm vụ thuyết minh về những đối tượng tham quan đoàn đi qua. Di chuyển nhiều trong khoảng thời gian dài là đặc điểm nổi bật của nghề hướng dẫn và nó đòi hỏi HDV phải làm quen trong quá trình thực hiện công việc của mình. Thời gian làm việc không cố định và khó định mức Thời gian làm việc của hướng dẫn viên không cố định và phân bố không đều. Trong khi phục vụ đoàn, khi nhận được những yêu cầu chính đáng từ phía khách, họ phải sẵn sàng phục vụ chu đáo vào bất cứ thời gian nào.
Ngoài ra, hướng dẫn viên làm việc theo mùa du lịch. Trong thời điểm mùa vụ, hướng dẫn viên phải làm việc liên tục, ít có thời gian nghỉ ngơi. Ngoài thời điểm đó, thời gian và công độ làm việc của HDV sẽ giảm đi nhiều. Trên thực tế, thời gian lao động của HDV khó tính định mức như những ngành nghề khác vì thời gian của họ được tính theo ngày du lịch của khách.
Công việc mang tính chất lặp lại Hướng dẫn viên luôn phải tổ chức thực hiện chương trình du lịch theo một số tuyến điểm quen thuộc trong một thời gian một khoảng thời gian nhất định. Những tuyến điểm tham quan quen thuộc sẽ giúp hướng dẫn viên thực hiện công tác hướng dẫn tham quan dễ dàng. Tuy nhiên, việc thường xuyên phải đi theo một tuyến đường đã định sẵn, lặp lại bài thuyết minh nhiều lần gây ảnh hưởng đến tính sáng tạo, sự hứng thú của hướng dẫn viên và chất lượng của công việc. Nhận thức được vấn đề này, các nhà điều hành luôn tìm cách thay đổi chương trình hay tuyến điểm mới cho hướng dẫn viên sau một thời gian thực hiện công việc tại những tuyến điểm quen thuộc.
Áp lực công việc cao Trong quá trình thực hiện chương trình du lịch, hướng dẫn viên là người có trách nhiệm đảm bảo quyền lợi cũng như đảm bảo an toàn về tính mạng và tài sản cho khách. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện chương trình du lịch nhiều tình huống nằm ngoài dự kiến có thể xảy ra. Đối với những tình huống đó, hướng dẫn viên cần 15 thận trọng và linh hoạt trong cách giải quyết để tránh những hậu quả xấu, gây ảnh hưởng tới chất lượng chương trình du lịch của đoàn. Chính những yếu tố này tạo nên áp lực đối với hướng dẫn viên trong quá trình hoạt động của mình.
Chức năng và vai trò của đạo đức hướng dẫn viên 1. Chức năng và vai trò đạo đức 1. Chức năng Theo trang thông tin điện tử ban tuyên giao tỉnh ủy Hưng Yên thì chức năng và vai trò của đạo đức hướng dẫn viên được hiểu như sau: Chức năng điều chỉnh hành vi Đạo đức là một phương thức điều chỉnh hành vi. Sự điều chỉnh hành vi làm cá nhân và xã hội cùng tồn tại và phát triển, bảo đảm quan hệ lợi ích cá nhân và cộng đồng.
Loài người sáng tạo ra nhiều phương thức điều chỉnh hành vi, trong đó có chính trị, pháp quyền và đạo đức. Chính trị điều chỉnh hành vi giữa các giai cấp, các dân tộc, các quốc gia bằng các biện pháp đặc trưng như ngoại giao, kinh tế, hành chính, bạo lực. Pháp quyền và đạo đức điều chỉnh hành vi trong quan hệ giữa các cá nhân với cộng đồng bằng các biện pháp đặc trưng là pháp luật và dư luận xã hội, lương tâm. Sự điều chỉnh này, có thể thuận chiều, có thể ngược chiều.
Điều chỉnh hành vi của đạo đức và pháp quyền khác nhau ở mức độ đòi hỏi và phương thức điều chỉnh. Pháp quyền thể hiện ra ở pháp luật, là ý chí của giai cấp thống trị buộc mọi người phải tuân theo. Những chuẩn mực của pháp luật được thực hiện bằng ngăn cấm và cưỡng bức (quyền lực công cộng cùng với đội vũ trang đặc biệt, quân đội, cảnh sát, toà án, nhà tù…). Pháp quyền là đạo đức tối thiểu của mỗi cá nhân sống trong cộng đồng.
16 Đạo đức đòi hỏi từ tối thiểu đến tối đa đối với các hành vi cá nhân.