Chương 1: MỘT SÓ VẤN DE CHUNG VE THU LÝ VỤ ÁN DÂN SU 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa cửa thụ lý vụ án dân sự. LLL Khái niệm tha ý vụ ân dan swe Ngay sau khi Nha nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thánh lập, ngày 10/10/1945, Nha nước đã ban hành Sắc lệnh số 47/SL cho phép áp dung những luật lệ cũ dé xét xử nhưng "không trái với nguyên tắc độc lập của nước Việt Nam và Chính thể Công hòa”. Tại Điểu 11 của Sắc lênh số 47/SL quy định về thủ tục tổ tung cho phép tam thời giữ thủ tục tổ tụng của chế đồ cũ.
Ngày 17/4/1946 Nha nước ban hành Sắc lệnh sô 51/8. về sác định thấm quyền xét xử về dân sự và thương sự của Toaán sơ cấp tuy nhiền chưa có quy inh cụ thể việc thu lý vụ án như thé nao, Sắc lệnh số 85 ngày 22/5/1950 vẻ cải cach bô máy tư pháp và tổ tụng thuật ngữ vụ xiên dn sự được sử dụng để chi những tranh chấp dân sự có yêu cầu Toa án giảt quyết. Năm 1960 khi Luật tổ chức Téa án nhân dân ra đời tại Điều 1 đã quy định: “Téa án nhân dân xét xử những vụ án hình sự và dân sự”. Khái niêm vụ án dân sự theo văn ban nay được hiểu là cả vụ kiến dân su (có tranh chấp) và việc ân sự (không có tranh chấp) Sau khi Hiển pháp năm 1980 ra đời, những vấn để phát sinh từ các quan hệ din sự déu được giải quyết thông qua Pháp lệnh thủ tục giãi quyết các VADS năm 1989, Pháp lệnh thủ tục giãi quyết các vụ án kinh tế năm 1994 và Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vu án lao động năm 1996.
Đây la những văn bản pháp luật quan trong có ý ngiấa rất lớn để giải quyết các vẫn. đề phát sinh căn cứ vào tinh chất đặc thủ theo từng loại quan hệ pháp luật nội dung cụ thé, thi tục té tung dan sự giải quyết cho quan hệ dân sự, thủ tục tổ tung kính tế giãi quyết cho quan hệ kinh tế và thủ tục tổ tụng lao động giải quyết cho quan hệ lao đông. Như vậy, theo các Pháp lệnh trên khi các đương, sự đưa các vụ việc đến Toa án để giải quyết theo thủ tục td tung thi quan hệ "ảo sẽ được áp dụng thủ tục tô tung ấy để giải quyết ma không còn phân biết quan hé đó có tranh chấp hay không có tranh chấp (vụ án hay việc) ma tat cả được giải quyết chung theo thủ tục giải quyết vu án. Sau hơn một thập kỹ thực hiện các quy định của các Pháp lệnh trên đã xuất hiện những bat cập can thay đổi.
Thực tiễn giải quyết các loại việc về dân sự, kinh tế, lao động mặc dù không có tranh chấp, các đương sự chỉ yêu cầu Tòa án công nhân một sự kiện pháp lý nhưng trình tự thủ tục thì vẫn phải tiến hành đây đủ vì các Pháp lệnh trên không quy định riêng cho từng loại vụ án hay việc dẫn đến thời gian giãi quyết một số loại việc đặc thủ bị kéo dai, thủ tuc rườm ra, gây phiên hả, tôn kém cho công dân va Nhà nước, không bảo vệ kip thời quyển và lợi ich hợp pháp của các bên đương sự. Đổ khắc phục những han chế trên, BLTTDS năm 2004 ra đối, có hiệu lực từ ngày 01/01/2005 đã quy định thông nhất thủ tục gidi quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại va lao động goi chung 1a vụ việc dân sự thành một thi tục chung, trong đó chia ra hai loại la có tranh chấp thi goi là vụ án dân sự, không cỏ tranh chấp thì goi là việc dân sự va từng loại có những quy định cụ thể vé trình tư, thủ tục giãi quyết riêng Lan đầu tiên khải niệm vu án dân sự va việc dan sự được BLTTDS năm 2004 chính thức ghi nhân. So với các Pháp lệnh trước đây thi khái niệm VADS đã ‘mi rông hơn bao gồm cả các tranh chấp về dân sự, hôn nhân va gia đình, kinh. doanh, thương mai, lao đông.
Các quy định về thụ lý VADS tiếp tục được hoàn thiện, nhiễu quy định được sửa đổi, bổ sung tai BLTTDS năm 2015 như rút ngắn thời gian đương sự phải nộp tiên tạm ứng án phi, bổ sung thêm các nhiệm vụ của Thẩm phan được phân công xem xét thụ lý vụ án, bổ sung quy định về việc Tòa an không, được tả lại đơn khỏi kiện khi chưa có điều luật để áp dụng, khôi kiến và tiếp nhận hỗ sơ khởi kiện bằng phương tiện điện tử. điều nảy tạo điều kiện thuận. Jogi cho các đương sự thực hiện quyển vả nghĩa vụ của mình. Hoạt đông thu lý VADS của Téa án bắt nguôn tử yêu câu khởi kiện của người khởi kiên khi quyển và lợi ích hop pháp của ho bi âm phạm hoặc tranh.
chấp và ho nộp đơn khởi kiên đền Tòa án yêu cầu Toa án giải quyết theo trình. tự thi tục tổ tung Thụ lý VADS là hoạt động của Tòa án có thẩm quyển giải quyết các VADS. Khái niệm "thụ lý" ác VADS đã được hình thành từ rét lâu. trong lịch sử lập pháp Viết Nam.
7 Dưới góc độ ngôn ngữ học thi theo Tử điển Tiếng Việt “Thu lý là tiếp nhận, giải quyết vụ kiện”. Theo Từ điển Luật hoc “Thụ lý vụ án là bat đầu. tiếp nhân một vụ việc dé xem xét, giải quyết, đó là việc Tòa dân sự nhận don yêu cầu của đương sự xem xét, giải quyết một vụ việc để bao vệ quyền va lợi ích hợp pháp của cá nhân, pháp nhân, tổ chức, co quan và tiến hanh kiểm tra, xem xét đơn để thụ lý giải quyết thành VADS”? ‘Nau vay, vé mặt thuật ngữ có thé thấy khái niệm thụ ly VADS là việc Toa án bat đầu tiép nhận, giải quyết VADS, Bén cạnh đó, vé mặt lý luận cũng tổn tại nhiều quan điểm khác nhau vé khái niệm thụ ly VADS Quan điểm thứ nhất cho ring “Thu lý VADS la việc Tòa án nhân đơn khởi kiện của người khỏi kiện va vào số thụ lý VADS để giai quyết” Quan điển thứ hai cho ring Thụ lý VADS lá việc Tòa án nhận đơn khởi kiện vả trong thời hạn nhất đính ra một trong các quyết định thụ lý vụ án, chuyển đơn khối kiện hoặc trả lại đơn khối kiên" Quan điểm thứ ba cho rằng: “Thu lý VADS là việc Tòa án tiếp nhân đơn khối kiên và các tai liều, chứng cứ hiện có kèm theo của người khởi kiện, xác định điều kiện thụ lý và vào số thụ lý giải quyết vụ án dan sư theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự Ê. Tom lại các quan điểm trên déu thong nhất thụ ly VADS là hoạt động.
Đặc điểm của tha: Có thé nói đặc điểm đầu tiên của thụ ly VADS là tiếp nhận va xem xét hỗ sơ khỏi kiện các tranh chấp phát sinh trong quan h pháp luật vẻ dân sư, hôn nhân và gia đính, linh doanh, thương mại vả lao đông mã không phải 1a Viên kho học ngân ng, Sẵn Thing Vệt2003,NXB Đi Wing, Bộ Tephip (2006), Tà SỒn Luật học,NOG Từ đến Bích bos trang 732 nên Anh Tain (2017) Binh hận hot học Bộ hit ng din syn 201, NO Tự pháp, ưng 451 “1š Tha Hi C006), Bà hận oe học một số vấn đồ ca pip hột tổng din sev tue tổn fp mg, [NOB thị uậc gà Hà Nội, tang 245 ° Bạc viên Toa in G017) Chương tran dio tạo ngập vụ xét x, Pn năng gi quyét tụ va dân sự, ng. những tranh chấp phát sinh tit quan hệ hình sự, hảnh chính va những tranh chap nay thuộc thẩm quyên về dan sự của Tòa án. Thứ hai: Thụ lý VADS là hoạt đông do Tòa án có thẩm quyền thực. hiện Điều 102 Hiển pháp năm 2013 đã quy định “Toa ánnhân dân là cơ quan xét aif của nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hành quyển tư pháp”.
Tòa án là cơ quan duy nhất có thẩm quyền xét sử các VADS Thut ba: Thụ lý VADS chi được thực hiện khi có yêu cầu của chủ thể có quyền khối kiện. Như đã phân tích ở trên Tòa án chỉ thụ lý vụ án Khi có người khối kiện nộp đơn khởi kiện va được Toa án chấp nhân. Chúng ta có thể hiểu. sang trong zã hội có muôn vàn mâu thuẫn, tranh chấp trong lĩnh vực dân sự, hôn nhân vả gia đỉnh, kinh doanh, thương mai và lao đồng sảy ra trên thực tế nhưng không phải tất cả những tranh chấp đó đều trở thành VADS mà chỉ có những tranh chấp được các chủ thể có quyền khởi kiện khối kiện ra Tòa án và được Téa án chấp nhân thụ lý thi mới trở thảnh VADS, Đây là nét khác biết cơ ban của thủ tục tổ tụng dân sự với tổ tung hình sự Để hạn chế những trường hợp lợi dung quyền khởi kiện để xâm phạm đến quyên và lợi ích hợp pháp của người khác thi pháp luật cũng đất ra giới hạn về pham vi khởi kiện và người có quyển khối kiện, Tòa án chỉ giãi quyết vu án trong phạm vi khởi kiện của người khởi kiện Thiche.
Thụ lý VADS bao gầm hai hoạt đồng cơ bản lá nhận đơn khối kiện và tai liệu kém theo dé xem xét đơn và vào số thụ lý vụ án để giãi quyết Các hoạt động nay bao gồm nhiều bước nhỏ như nhận đơn khởi kiés vào số nhận đơn, phân công Thẩm phán giải quyết đơn, nêu di điều kiện thụ. lý thi tam tính án phí và thông báo cho người khởi kiện biết để nộp tạm ứng án phi (trử trưởng hợp không phải nộp hoặc được miễn án phí theo quy định. của pháp luật). Sau khi nhân được biển lai thu tiên tạm ứng án phí thi Tòa án thụ lý vụ án vả vào số thụ lý để giải quyết.
Thụ lý vụ án là giai đoan đâu tiên. của qua trình tổ tung, là cơ sở cho các hoạt động tổ tung sau đó và Tòa án có lâm ốt ỡ giai đoạn đầu tiên này thả mới tránh được những sai sót không đáng có ở những giai đoạn sau. Thứ năm: Thụ lý VADS phải được thực hiện theo quy định của pháp uất tô tụng dân sự. hi tién hành thụ lý VADS Tòa án phải căn cứ vào các quy định của pháp luật tổ tung dân sự hiện hành để thực hiện.
Trong một sé trường hợp nhất định thì Tòa án còn phải căn cứ vào pháp luật nội dung như Bộ luật Dân. sự, Luật Hôn nhân va gia đính, Luật Thương mai, B luật Lao đông, Luật đất đai. để xác định chủ thể có quyền khởi kiện, thẩm quyển của Tòa án, điều kiên hỏa giải tiên tô tụng v.