Tài liệu Kỹ thuật: Thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử sơ thẩm

Bài viết phân tích thực trạng thực hành quyền công tố giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại Điện Biên, đề xuất giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Không Duy Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đức Hạnh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự và thực tiễn tại tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử sơ thẩm

Thực hành quyền công tố là một hoạt động pháp lý quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân trong quá trình tư pháp hình sự. Theo quy định tại Điều 107 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) là cơ quan thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, thực hành quyền công tố nhằm đảm bảo mọi hành vi phạm tội được phát hiện, truy tố và xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Hoạt động này đóng vai trò không thể thiếu trong việc bảo vệ quyền con người và đảm bảo công lý hình sự.

1.1. Định nghĩa và tính chất pháp lý

Thực hành quyền công tố là một dạng thực hành quyền lực nhà nước trong lĩnh vực tư pháp. Không có cá nhân hay cơ quan nhà nước nào có thể thay thế VKSND trong việc truy tố người phạm tội ra trước Tòa án. Đây là quyền độc quyền của Viện kiểm sát, thể hiện vai trò bảo vệ lợi ích công cộng và đảm bảo tuân thủ pháp luật trong quá trình tố tụng hình sự.

1.2. Mục đích và ý nghĩa pháp lý

Mục đích của thực hành quyền công tố là đảm bảo mọi hành vi phạm tội không bị bỏ lọt, người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự đúng pháp luật, đồng thời không làm oan người vô tội. Hoạt động này bảo vệ quyền con người, duy trì trật tự xã hội và thực hiện chính sách pháp luật hình sự của Nhà nước.

II. Nội dung quy trình thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát

Quy trình thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát trong giai đoạn xét xử sơ thẩm bao gồm nhiều hoạt động pháp lý phức tạp. Kiểm sát viên phải thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến việc kiểm sát tính hợp pháp của quá trình điều tra, truy tô và xét xử. Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm sát hoạt động tư pháp nhằm đảm bảo các cơ quan có thẩm quyền tuân thủ đúng thủ tục tố tụng. Trong quá trình này, kiểm sát viên phải có kỹ năng chuyên môn cao để thực hiện công việc một cách hiệu quả, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan và đảm bảo công lý được thực hiện đúng đắn.

2.1. Các hoạt động chính của kiểm sát viên

Kiểm sát viên thực hiện nhiều hoạt động quan trọng như: kiểm sát tính hợp pháp của hành vi điều tra, truy tô; tham gia phiên tòa xét xử sơ thẩm; bảo vệ quyền con người; kiểm sát tính đúng đắn của quyết định pháp lý. Các hoạt động này đòi hỏi kiến thức pháp luật sâu sắc và kỹ năng thực tiễn cao.

2.2. Vai trò của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự

Viện kiểm sát đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tuân thủ pháp luật trong toàn bộ quá trình tố tụng. Viện có nhiệm vụ kiểm sát các cơ quan điều tra, cơ quan tố tụng và tòa án. Đây là cơ chế kiểm soát quan trọng để đảm bảo quyền con người được bảo vệ và công lý được thực hiện.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thực hành quyền công tố

Hoạt động thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát nhân dân chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau. Các yếu tố này bao gồm: chính sách pháp luật hiện hành, tình hình tội phạm tại địa phương, năng lực chuyên môn của kiểm sát viên, cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện có. Ngoài ra, mối quan hệ làm việc giữa các cơ quan tư pháp, sự hỗ trợ từ cấp trên và điều kiện kinh tế - xã hội cũng ảnh hưởng đáng kể. Để nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, cần phải cải thiện tất cả các yếu tố này một cách toàn diện và có kế hoạch.

3.1. Yếu tố chính sách và pháp luật

Chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước là nền tảng cho hoạt động thực hành quyền công tố. Những quy định trong Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng Hình sự định hướng và hạn chế quyền hạn của kiểm sát viên. Việc cập nhật và hoàn thiện pháp luật là điều cần thiết để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

3.2. Yếu tố nhân sự và cơ sở vật chất

Năng lực chuyên môn của kiểm sát viên là yếu tố quyết định chất lượng thực hành quyền công tố. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, công nghệ thông tin hiện đại hỗ trợ hiệu quả hoạt động công vụ. Đầu tư vào đào tạo nhân sự và cải thiện điều kiện làm việc là những ưu tiên quan trọng.

IV. Giải pháp tăng cường công tác thực hành quyền công tố

Để nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, cần thực hiện các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, hoàn thiện quy định pháp luật liên quan, đảm bảo tính rõ ràng và khả thi trong thực tiễn. Thứ hai, tăng cường đào tạo chuyên môn cho kiểm sát viên về kỹ năng tố tụng và kiến thức pháp luật. Thứ ba, cải thiện cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại. Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tư pháp để tạo sinergi trong hoạt động. Thứ năm, xây dựng cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả công tác thực hành quyền công tố.

4.1. Hoàn thiện quy định pháp luật

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để làm rõ quyền hạn và trách nhiệm của Viện kiểm sát. Các quy định phải đảm bảo tính hợp lý giữa bảo vệ quyền con người và đấu tranh chống tội phạm. Quy trình thực hành quyền công tố cần được chi tiết hóa, làm rõ các bước cụ thể và yêu cầu pháp lý.

4.2. Tăng cường năng lực chuyên môn

Cần đầu tư vào đào tạo kiểm sát viên thông qua các khóa học chuyên sâu, trao đổi kinh nghiệm quốc tế. Xây dựng hệ thống đánh giá năng lực công việc để khuyến khích phát triển chuyên môn. Hỗ trợ kiểm sát viên tiếp cập với các công nghệ pháp lý mới, cập nhật kiến thức pháp luật liên tục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vân đề lý luân về thực hành quyền công tô trong giai đoạn xét xử sơ thấm án hình sự. Chương 2- Quy định pháp luật và thực tiễn thực hành quyền công tô trong gai doan x ét xr so tham an hinh sư của Viện kiểm sát nhân dân tĩnh Điện Hiên Chương 3: Giải pháp tăng cường công tác thực hành quyên công tô trong gai doan xet xi sơ thâm án hinh sự. Chương ] NHỮNG VÁN ĐÈ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH QUYÈN CÔNG TÓ TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THAM VU ÁN HÌNH SỰ 1. Khái niềm thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử sơ thàm vụ án hình sự 1.

Giai đoạm xét xữ sơ thẩm vụ ám hình sự 1.1 Khải miểm xét vừ và xét xử sơ thẩm vu an hinh su Theo tir dién Tiéng Viet “Xét xir la vide xem xét va xir cdc vu án”® Đây là mot trong niiững hoạt động đặc trung, là chức năng nÌiuệm vụ của các Tòa án Tòa án là cơ quan duy nhật của một mroc dam nhiém chức nắng xét xử, chức nắng này cờn được gợi là chức năng bảo vệ pháp luật có môi quan hệ trực tiép đên quyên và lợi ¡ch hợp pháp của con người, của công dân. Từ điển Luật học của Viện Khoa học Pháp ly: “X4 xứ là hoạt đồng xem xét đảnh giá ban chất pháp ly cna vu viée nham dira ra mốt phán xét về tính chất Mức đồ pháp Ìÿ của vụ việc, từ đó nhân danh Nhà nước đưa ra một phản quyết tương ung voi ban chất mức đồ trái hạn không trải pháp luật ctia vu viée (xét xir vu am hình sự. linh doanh thương mại, lao động hành chỉnh. )°' Như vây, co thể liễu xét xử là quá trình áp đụng các biện pháp cân thiết do luật định để kiểm tra lại tính hợp pháp và có căn cử của toàn bộ các quyêt định, chứng cứ, tài liệu mà Cơ quan điêu tra (CQOĐT), VKS đã thu thập, thông qua trước kim chuyển vụ an hinh su sang Toa an, nham loai trừ những hậu quả tiêu cực do sơ suât, sa lâm hoặc sự lạm đụng đã bỏ lọt tội pham trong ba giai đoan TTHỂ trước đó (khởi tô, điêu tra và truy td), chuan bi đưa vụ án ra xét xử, trả hô sơ đề yêu câu điều tra bỏ sung.

tạm đính chỉ vụ án hoặc dinh chi vu an. Về khoa học pháp lý, hiện nay khát tiệm xét xử sơ thâm có nhiều cách tiệp cận khác nhau. Từ điền Luật học giải thích: 7#? xử sơ thẩm là lẩn đầu tiên đưa vì $. Hoàng Phê (Chủ biên) (2003), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đả Nẵng, Đà Nẵng tr 148.

Viên Khoa học pháp lý (2006), Từ đến luật học Nxb Từ đến bách khoa và Nxb Tư pháp, Hà Nội tr. ám ra xét xử tại một Tòa đn có thẩm quyển”? Theo đó, phạm vì rông là xét xử sơ thâm bao gồm các vụ án hình sự, dân sự hành chính. rửwmng điểm quan trong thất ở đây là thê hiện được đặc trưng của xét xử sơ thâm là “Tam đầu tiền” đưa vụ án ra xét xử, do “một Tòa án có thẩm quyển” thực luận Tuy nhiên, han chê là chưa phân định sự khác biệt và đắc trưng riêng của việc xét xử sơ thâm các vụ án, trong đỏ cö việc xét xử sơ thâm các vu an hinh su - mot trong nhitng hoat dong direc coi la trung tam cua hoat déng TTHS, béi lễ nguyên tắc cơ bản và quan trong nhật trong TTHS la “Người bị buộc tội được cơi là không có tội cho đền ki duoc chimg minh theo trinh tu, thu tuc do Bo luat nay quy dinh va co ban an két tai của Toa an đã cö hiệu lực pháp luật”” Do đó, có thể nói hoat đông truy tô của VKS hướng tới việc tao căn cứ cho hoạt đông xét xử, bản án và quyết định của Tòa án, là căn cử pháp lý đề tiên hành hoat động thị hành án, biên việc truy cứu trách nhiệm hình sự (TNH§) đôi với người phạm tôi của các cơ quan tiên hành tô tụng phát huy tác dụng trên thực tê Như vậy, có thể khái quát xét xử sơ thâm vụ án lĩnh sự là giai đoan tiêp theo của quá trình TTH5. Trong giai đoan này, Tòa án có thâm quyên tiên hành tổ tụng chủ đạo.

Đây là lan dau tiên đưa vụ án hình sự ra xem xét công khai tại phiên tòa, nhằm xác định có hay không có tội phạm xảy ra, mốt người có phải là người phạm tội hay không đề từ đó đưa ra bản an, quyét đính phù hợp với tinh chat cia vụ án mà V KS đã truy tô. Khai mém gia doan xét xứ sơ thẩm vu an hinh su Vê luật học, cách hiểu vệ pai doan xét xu so tham vu an hinh sự tương đôi rõ, tác giả đông tình với quan điểm của một sô tác giả về vânđề này như, có thể luểu giai đoạn xét xử sơ thâm vụ án hình sự là một khoảng thời gian trong tiên trình TTHS, trong đó Tòa án có thâm quyên nhân danh quyên lực Nhà nước tiên hành việc xét xử lên đầu, toàn điên, tổng thể vu án hình sự trên cơ sở bản C áo trang của 6. Viên Khoa học pháp ly, 71đ7,tr. Quốc hội (2015), Eớ huật tổ nog hinh sw, Ha Noi.

Trân Thị Liên (2019), Thực hành Quyên công tổ trong gia đoạm xét xử so thẩm vụ ám hình sự, Luân am tin sĩ Luat hoc, Daihoc Luat Ha Noi,tr. 10 VKS, xem xét, danh gia cluing cur va dua trén két qua tranh tung tai phiên tòa làm cơ sở để ra các phán quyêt công minh, có cắn cứ và đúng pháp luật bằng bản án, quyét định tô tưng theo quy đính của pháp luật. Thời đểm của giã đoạn xét xử so thâm được bat dau tix khi VKS chuyển bản cáo trang hoặc quyêt định truy tô theo thủ tục rút gọn cùng hô sơ vụ án đền Tòa án đề xét xử và kết thúc khá bản án, quyêt định của Tòa án có liệu lực pháp luật. Như vây, giai đoan xét xử sơ thâm vụ án hình sự là một giai đoạn tô tụng độc lập, trong đó báo gồm chuân bị xét xử và phiên tòa sơ thâm Chuẩn bị xét xử là tiên dé cân thiệt, quan trọng cho việc mở phiên tòa và tiên hành phiên tòa, còn phiên tòa sơ thâm là lủnh thức đặc trưng của giai đoan này, là nơi thể liên đâm nét nhất nội dụng của các nguyên tắc TTH8.

Chức năng của Viện kiểm sát trong giai đoạm xét xít sơ thẩm vụ ám hìmh sự 1121 Chức năng của Hiện liễm sát trong giai đoạn xét xir so tham vu dn hình sự Theo Từ điển Tiêng Việt “Chức năng là phương tiện hoạt động có tính chat co ban xuất phát từ ban chat của sur vất, hiện tượng tit muc dich yj nghia xa hỗi của việc giải quyết các nhiệm vìi đó đặt ra ® Như vay, co thé hiéu, chức năng của cơ quan rihà nước là những phương điện hoạt đông chủ yêu có tinh chat co ban va lau đải của riêng cơ quan đỏ, nhằm thurc nén nhimg muc tiêu nhật định trong pham vi nhiém vu và quyền hạn luật đính để phục vụ việc thực hiện chức năng chung cia b6 may nha rước. Chức năng của VKSND được Hiên định phù hợp với việc tô chức bộ máy nhà nước và hệ thông tư pháp hình sự Việt Nam với hai chức năng, gồm: Thứ nhất: “Thực hành quyển công tố” đây là hoạt động của V KSND trong TTHS để thực liện việc buộc tôi của Nhà nước đối với người pham tội, được thực hiện ngay từ khi giải quyét tô giác, tin báo về tôi pham, kiên nghị khởi tô và trong 9. Hoàng Phê (Chủ biên) (2003), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đả Nẵng,Đã Nẵngtr 62. l1 suốt quá trình khởi tô, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự Ì? trơng đó có chức năng THỌCT trong giai đoan xét xử sơ thâm vụ án hình sự Thứ ha- “Kiểm sát hoa† đồng tư pháp ˆ là chức năng Hiện định thứ hai của VKSND dé dam bảo tư cách chủ thê, tính hợp pháp các hành vị, quyêt đính của cơ quan, tô chức, cá nhân trong hoạt động TTHS có căn cứ, đúng pháp luật! Chức năng THỌCT (về bản chat là chức năng buộc tôi của Nhà nước) được giao cho VIKS các câp thực hiên trong TTH5, từ khi khởi tô vụ án, điều tra, truy tô và thực hành công tô tai phiên tòa xét xử vu an hình sự, trong giai đoan này VKSND, trực tiép la KSV thay mat nha nước thực hiện chức năng THỌCT.

Thực hành quyều công tô của Việu liêm sát trong giai đoạn xét xữ sơ thẩm vụ ám hình sự 113.1 Quyển công tổ và thực hành quyển công tổ Trong Đại Từ điển Tiêng Việt, côngtô có ng†ĩa lá “ điêu tra, truytô và buộc ›12 tội kẻ pham pháp trước Tòa án”. Theo đó, công tô bao gồm cả hoat đồng điêu tra và truy tô, buộc tội kẻ phạm tôi trước Tòa án Theo Từ điền Luật học, công tô “là quyên của nhà trước truy cứu trách riiệm hình sự đổi với người phạm tội”, cách tiêp cận nảy chưa rõ rảng bởi khái riệm “truy cứu trách rửiệm hình sự” còn bao gôm cả hoạt động xét xử của Tòa án. Về mặt nguôn gốc, việc ra đời quyên công tô cũng có những quan điểm khác nhau, tác giả thông nhật với Trân Thị Liên và một số nhà nghiên cứu khác về giải thích nguồn gộc của quyền công tô, tập trưng vào hai hướng là: - Quyên công tô ra đời gắn liên với nên dân chủ tư sản và hình thành từ cuối thé ky XIII dau thé ky thứ XIV, khi nhà rước phong kiên tan rã, với học thuyệt tam quyên phân lập trong tô chức và thực hiên quyền lực Nhà nước đã dẫn đến tách hệ thông Tòa án ra khởi hệ thông cơ quan hành pháp và hình thành nhánh quyên lực 10. Quốc hội (2014), Luật tổ ciuức Piện Hễm :át nhấn din, Ha Noi 11.

Quốc hội (2014), Luật tổ cjuức Viện liêm sát nhấn đâm, Hà Nội 12. Nguyễn Như Ý (Chủ biển) (1998), Đại Từ điển tiếng Việt, Nxb Khoa học xã hỏi, Hà Nộitr 204. Vien Khoa học pháp ý (2006), đi tr 198. thứ ba là quyên xét xử.