Luận văn thạc sĩ về xuất khẩu thanh long Tiền Giang và nâng cao năng lực cạnh tranh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thúc đẩy xuất khẩu ổn định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành thanh long tiền giang, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Malcolm McPherson
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Thúc Đẩy Xuất Khẩu Ổn Định Hướng Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Cụm Ngành Thanh Long Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC HỘP
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và nguồn thông tin
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, BÀI HỌC KINH NGHIỆM, TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VÀ ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Lý thuyết năng lực cạnh tranh của cụm ngành
• 2.2. Bài học kinh nghiệm về phát triển cụm ngành
• 2.2.1. Cụm ngành rượu vang California
• 2.2.2. Cụm ngành cá đồng bằng sông Cửu Long
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trước và đóng góp của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CỤM NGÀNH VÀ RÀO CẢN MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU THANH LONG TIỀN GIANG
• 3.1. Tình hình phát triển thanh long ở Việt Nam và Tiền Giang
• 3.2. Tổng quan cụm ngành thanh long Tiền Giang
• 3.3. Lợi thế cạnh tranh của cụm ngành thanh long Tiền Giang
• 3.4. Điều kiện yếu tố đầu vào
• 3.5. Bối cảnh cho chính sách và cạnh tranh của doanh nghiệp
• 3.6. Các ngành công nghiệp liên quan và hỗ trợ
• 3.7. Vai trò của Chính phủ, chính quyền
• 3.8. Đánh giá năng lực cạnh tranh của cụm ngành và các rào cản xuất khẩu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH, HẠN CHẾ ĐỀ TÀI
• 4.1. Khuyến nghị chính sách
• 4.2. Nâng cấp sản phẩm, phương châm cao và ă
• 4.3. Thúc đẩy liên kết, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh
• 4.4. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu thanh long Tiền Giang và tiềm năng phát triển

Thanh long Tiền Giang đã trở thành một trong những sản phẩm nông sản chủ lực của Việt Nam, đóng góp lớn vào nền kinh tế địa phương và quốc gia. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi và kỹ thuật canh tác tiên tiến, thanh long Tiền Giang không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế. Xuất khẩu thanh long đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện đời sống của nông dân trong khu vực.

1.1. Lịch sử phát triển của ngành thanh long Tiền Giang

Ngành thanh long Tiền Giang đã phát triển mạnh mẽ từ những năm 1990, với sự gia tăng diện tích trồng và sản lượng xuất khẩu. Sự chuyển mình này không chỉ nhờ vào điều kiện tự nhiên mà còn nhờ vào sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các tổ chức nghiên cứu.

1.2. Thị trường xuất khẩu chính của thanh long Tiền Giang

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu chủ lực của thanh long Tiền Giang, chiếm khoảng 80% tổng sản lượng xuất khẩu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào một thị trường duy nhất đã tạo ra nhiều rủi ro cho ngành thanh long, đòi hỏi cần phải đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

II. Những thách thức trong xuất khẩu thanh long Tiền Giang hiện nay

Mặc dù thanh long Tiền Giang có nhiều tiềm năng, nhưng ngành này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, cạnh tranh từ các nước khác và áp lực về chất lượng sản phẩm là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc

Việc xuất khẩu chủ yếu sang Trung Quốc đã dẫn đến tình trạng bấp bênh về giá cả và chất lượng sản phẩm. Điều này ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông dân và sự phát triển bền vững của ngành.

2.2. Cạnh tranh từ các nước sản xuất khác

Các nước như Thái Lan, Mexico và Israel cũng đang gia tăng sản xuất thanh long, tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho thanh long Tiền Giang. Điều này yêu cầu ngành thanh long phải cải thiện chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho xuất khẩu thanh long

Để nâng cao năng lực cạnh tranh cho xuất khẩu thanh long Tiền Giang, cần áp dụng các phương pháp cải tiến kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thương hiệu. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng trưởng xuất khẩu mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành.

3.1. Cải tiến kỹ thuật canh tác và sản xuất

Áp dụng công nghệ mới trong trồng trọt và bảo quản thanh long sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc này cũng giúp giảm thiểu chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

3.2. Xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường

Xây dựng thương hiệu mạnh cho thanh long Tiền Giang sẽ giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận các thị trường khó tính. Đồng thời, việc tham gia các hội chợ quốc tế và xúc tiến thương mại cũng là những cách hiệu quả để mở rộng thị trường xuất khẩu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu thanh long

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh đã mang lại kết quả tích cực cho ngành thanh long Tiền Giang. Sự gia tăng sản lượng và giá trị xuất khẩu là minh chứng cho những nỗ lực này.

4.1. Kết quả từ các mô hình sản xuất tiên tiến

Nhiều mô hình sản xuất thanh long tiên tiến đã được triển khai tại Tiền Giang, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình này cũng đã thu hút được sự quan tâm từ các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

4.2. Tác động đến đời sống nông dân

Sự phát triển của ngành thanh long không chỉ mang lại lợi nhuận cao cho nông dân mà còn góp phần cải thiện đời sống và xóa đói giảm nghèo tại địa phương. Nhiều hộ gia đình đã chuyển đổi từ các loại cây trồng kém hiệu quả sang trồng thanh long.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho xuất khẩu thanh long Tiền Giang

Ngành thanh long Tiền Giang có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được sự phát triển bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan.

5.1. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho ngành thanh long, từ việc đầu tư cơ sở hạ tầng đến việc tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu. Điều này sẽ giúp ngành thanh long phát triển bền vững hơn.

5.2. Hợp tác giữa các doanh nghiệp và nông dân

Sự hợp tác giữa các doanh nghiệp xuất khẩu và nông dân là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các mô hình hợp tác này cần được khuyến khích và phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiền Giang, một tỉnh thuộc vùng châu thổ sông Cửu Long, được biết đến như “vương quốc trái cây” của Việt Nam với diện tích cây ăn quả trên 70.000 ha và giá trị sản xuất bình quân hàng năm đạt khoảng 8.000 triệu đồng trong giai đoạn 2005-2014, tăng trưởng trung bình 29,1% mỗi năm. Trong đó, thanh long là cây trồng chủ lực, có năng suất và lợi nhuận kinh tế cao, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương và đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu thanh long lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, cụm ngành thanh long Tiền Giang đang đối mặt với nhiều thách thức về ổn định xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Xuất khẩu thanh long chiếm khoảng 80% sản lượng, trong đó thị trường Trung Quốc chiếm phần lớn, dẫn đến sự phụ thuộc cao và giá cả bấp bênh. Cụm ngành hiện tập trung vào phân khúc thị trường cấp thấp, thiếu động lực cải tiến kỹ thuật và nâng cao giá trị sản phẩm. Mục tiêu nghiên cứu là nhận dạng các lợi thế cạnh tranh then chốt và thiếu hụt trong năng lực cạnh tranh của cụm ngành thanh long Tiền Giang, từ đó đề xuất chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đặc biệt ở các phân khúc chất lượng cao. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào huyện Chợ Gạo và huyện Gò Công Tây, Tiền Giang, trong bối cảnh phát triển chung của ngành thanh long Việt Nam giai đoạn 2005-2014. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững cụm ngành thanh long, góp phần nâng cao vị thế quốc tế của ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết năng lực cạnh tranh của cụm ngành theo Michael Porter, trong đó năng lực cạnh tranh được đo lường qua các trụ cột: điều kiện yếu tố đầu vào, điều kiện cầu, các ngành liên quan và hỗ trợ, bối cảnh chiến lược và cạnh tranh của doanh nghiệp, vai trò của chính phủ và yếu tố ngẫu nhiên. Cụm ngành được xem như một hệ sinh thái gồm các doanh nghiệp, nhà cung ứng, tổ chức hỗ trợ và các thể chế liên quan, tạo ra hiệu ứng cộng hưởng và sức mạnh tổng thể.

Ngoài ra, phương pháp tiếp cận phát triển kinh tế dựa trên cụm ngành (Cluster-based City Economic Development - CCED) được sử dụng để đo lường thiếu hụt năng lực cạnh tranh hiện tại của cụm ngành qua 38 tiêu chí, giúp nhận dạng điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội cải tiến. Luận văn còn tham khảo bài học kinh nghiệm từ cụm ngành rượu vang California và cụm ngành cá tra Đồng bằng sông Cửu Long, hai mô hình thành công trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm: năng lực cạnh tranh của cụm ngành, liên kết và hợp tác trong cụm ngành, chuỗi giá trị sản phẩm, và các rào cản xuất khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thu thập thông tin sơ cấp và thứ cấp. Thông tin thứ cấp được thu thập từ các báo cáo, đề án của Sở NN&PTNT, Sở Công Thương, Cục Thống kê các tỉnh Tiền Giang, Long An, Bình Thuận, Viện Cây ăn quả miền Nam, Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương và các tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước.

Thông tin sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn sâu với 5 doanh nghiệp trong ngành thanh long Tiền Giang, 1 doanh nghiệp xuất khẩu tại TP. Hồ Chí Minh, 10 vựa thanh long lớn, 20 hộ nông dân, 1 hợp tác xã, 5 tổ hợp tác sản xuất, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức nghiên cứu. Phương pháp lấy mẫu thuận tiện được áp dụng dựa trên sự giới thiệu của UBND các xã trọng điểm.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 41 đơn vị sản xuất, kinh doanh và quản lý liên quan đến cụm ngành thanh long Tiền Giang. Phân tích dữ liệu dựa trên mô hình kim cương Porter và thang đo năng lực cạnh tranh tương đối của CCED, với điểm số đánh giá từ 0 đến 5, giúp xác định khoảng cách giữa năng lực hiện tại và kỳ vọng.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2014, với cập nhật số liệu và khảo sát thực địa năm 2015-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực cạnh tranh thấp và thiếu bền vững: Điểm trung bình năng lực cạnh tranh của cụm ngành thanh long Tiền Giang là khoảng 1,97 trên thang 5, thấp hơn nhiều so với mức kỳ vọng 4,12. Các yếu tố như liên kết nội ngành, quản lý chất lượng, và phát triển thương hiệu cụm ngành đều ở mức yếu kém.

2. Phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc: Khoảng 80% sản lượng xuất khẩu thanh long Tiền Giang được tiêu thụ tại Trung Quốc qua kênh biên mậu hoặc doanh nghiệp trung gian, dẫn đến giá cả bấp bênh và thiếu ổn định. Giá thanh long loại 1 giảm khoảng 41% (ruột trắng) và 11% (ruột đỏ) trong năm 2015 so với 2014.

3. Kỹ thuật sản xuất và công nghệ bảo quản còn hạn chế: Nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và chất kích thích tăng trưởng vượt mức cho phép, gây ô nhiễm môi trường và giảm chất lượng sản phẩm. Công nghệ bảo quản sau thu hoạch chưa phát triển, chi phí đầu tư kho lạnh cao, chỉ các doanh nghiệp lớn mới có khả năng áp dụng.

4. Thiếu liên kết và cạnh tranh thiếu lành mạnh: Mạng lưới doanh nghiệp nhỏ lẻ, chủ yếu là các vựa thu mua, hoạt động rời rạc, không có doanh nghiệp đầu đàn dẫn dắt. Cạnh tranh giảm giá làm giảm sức hấp dẫn thị trường và uy tín cụm ngành.

5. Rào cản về vốn và kiến thức ngoại thương: Doanh nghiệp và nông dân gặp khó khăn trong tiếp cận vốn vay ưu đãi, thiếu kiến thức về thị trường quốc tế và quy trình xuất khẩu, dẫn đến ngại rủi ro khi mở rộng thị trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của năng lực cạnh tranh thấp là do cụm ngành dựa nhiều vào lợi thế tự nhiên và thị trường Trung Quốc với nhu cầu không khắt khe, thiếu đầu tư vào công nghệ và quản lý chất lượng. So với cụm ngành rượu vang California và cá tra Đồng bằng sông Cửu Long, cụm ngành thanh long Tiền Giang chưa phát triển được các yếu tố sản xuất chuyên biệt, mạng lưới doanh nghiệp mạnh và thể chế liên kết hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm năng lực cạnh tranh tương đối giữa ba cụm ngành thanh long Tiền Giang, Bình Thuận và Long An, cũng như biểu đồ biến động giá thanh long loại 1 trong hai năm 2014-2015. Bảng tổng hợp các rào cản xuất khẩu và các yếu tố đầu vào cũng giúp minh họa rõ hơn các điểm yếu và cơ hội cải tiến.

Ý nghĩa của kết quả là cụm ngành cần chuyển đổi mô hình sản xuất từ manh mún sang quy mô lớn, tập trung, áp dụng công nghệ cao và xây dựng thương hiệu để nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp chất lượng sản phẩm và công nghệ sản xuất:

   • Hỗ trợ nghiên cứu, lai tạo giống mới năng suất cao, kháng bệnh.
   • Đào tạo kỹ thuật canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
   • Đầu tư công nghệ bảo quản, kho lạnh, chiếu xạ và xử lý nhiệt.
   • Chủ thể thực hiện: Sở NN&PTNT, Viện Cây ăn quả miền Nam, doanh nghiệp.
   • Timeline: 2-3 năm.

2. Thúc đẩy liên kết và hợp tác trong cụm ngành:

   • Thành lập và nâng cấp các hiệp hội doanh nghiệp, hợp tác xã liên tỉnh.
   • Xây dựng cơ chế hợp tác, chia sẻ thông tin và ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND các tỉnh Tiền Giang, Bình Thuận, Long An, doanh nghiệp.
   • Timeline: 1-2 năm.

3. Xây dựng hệ thống thông tin minh bạch và quản lý chất lượng:

   • Thiết lập cơ quan quản lý chất lượng, chứng nhận nguồn gốc xuất xứ.
   • Thu thập, công khai thông tin thị trường, giá cả, sản lượng định kỳ.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Đề án phát triển cây thanh long huyện Chợ Gạo, Sở Công Thương.
   • Timeline: 1 năm.

4. Phát triển kênh phân phối và quảng bá thương hiệu:

   • Hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ quốc tế, xúc tiến thương mại.
   • Quảng bá thanh long Tiền Giang trên các phương tiện truyền thông, tạp chí du lịch.
   • Vận động chính phủ giảm rào cản kỹ thuật và chi phí xuất khẩu.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Công Thương, Bộ Ngoại giao, doanh nghiệp.
   • Timeline: 1-3 năm.

5. Hỗ trợ tài chính và đào tạo nguồn nhân lực:

   • Cơ chế vay vốn ưu đãi cho doanh nghiệp và nông dân đầu tư công nghệ và mở rộng thị trường.
   • Đào tạo chuyên môn về ngoại thương, quản lý chất lượng và kỹ thuật sản xuất.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng, các trường đại học, Sở NN&PTNT.
   • Timeline: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước:

   • Lợi ích: Định hướng chính sách phát triển cụm ngành, nâng cao năng lực cạnh tranh và ổn định xuất khẩu.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển vùng trồng, quản lý chất lượng và xúc tiến thương mại.

2. Doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thanh long:

   • Lợi ích: Hiểu rõ các rào cản, cơ hội và chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh.
   • Use case: Phát triển sản phẩm chất lượng cao, mở rộng thị trường và liên kết với nông dân.

3. Nông dân và hợp tác xã trồng thanh long:

   • Lợi ích: Nắm bắt kỹ thuật canh tác tiên tiến, quy trình sản xuất an toàn và cơ hội liên kết với doanh nghiệp.
   • Use case: Áp dụng VietGAP, GlobalGAP, tham gia hợp tác xã để tăng giá trị sản phẩm.

4. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở dữ liệu, bài học kinh nghiệm và định hướng nghiên cứu phát triển ngành.
   • Use case: Phát triển giống mới, công nghệ bảo quản và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cụm ngành thanh long Tiền Giang phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc?
   Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn với nhu cầu cao và quy trình nhập khẩu đơn giản, chiếm khoảng 80% sản lượng xuất khẩu. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này dẫn đến giá cả bấp bênh và thiếu ổn định do các nhà nhập khẩu Trung Quốc kiểm soát kênh phân phối.

2. Những rào cản kỹ thuật nào ảnh hưởng đến xuất khẩu thanh long sang các thị trường khó tính?
   Thanh long phải đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm nghiêm ngặt, bao gồm kiểm dịch, chiếu xạ hoặc xử lý nhiệt, truy xuất nguồn gốc và hạn mức thuốc bảo vệ thực vật. Chi phí và quy trình phức tạp là rào cản lớn đối với doanh nghiệp địa phương.

3. Làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh của cụm ngành thanh long?
   Cần nâng cấp kỹ thuật sản xuất, áp dụng công nghệ bảo quản hiện đại, xây dựng thương hiệu, phát triển kênh phân phối đa dạng và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân để tạo nguồn cung ổn định, chất lượng cao.

4. Vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển cụm ngành là gì?
   Chính quyền có vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ, quản lý chất lượng, đầu tư cơ sở hạ tầng, thúc đẩy liên kết và xúc tiến thương mại, đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch và cạnh tranh lành mạnh.

5. Doanh nghiệp và nông dân có thể nhận được hỗ trợ gì để phát triển ngành thanh long?
   Hỗ trợ về vốn vay ưu đãi, đào tạo kỹ thuật và ngoại thương, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xúc tiến thương mại và tham gia các hiệp hội ngành nghề để tăng cường liên kết và chia sẻ thông tin.

Kết luận

• Cụm ngành thanh long Tiền Giang có lợi thế tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi nhưng năng lực cạnh tranh hiện tại còn thấp, phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc với giá cả bấp bênh.
• Thiếu hụt về kỹ thuật sản xuất, công nghệ bảo quản, quản lý chất lượng và liên kết nội ngành là những rào cản chính cản trở mở rộng thị trường xuất khẩu.
• Cần nâng cấp sản phẩm theo hướng chất lượng cao, phát triển kênh phân phối đa dạng và xây dựng thương hiệu cụm ngành để tăng giá trị gia tăng.
• Chính sách hỗ trợ cần tập trung vào nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy liên kết, xây dựng hệ thống thông tin minh bạch và phát triển nguồn nhân lực.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong 1-3 năm tới, đồng thời tăng cường hợp tác liên tỉnh và quốc tế để phát triển bền vững cụm ngành thanh long Tiền Giang.

Các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần đưa thanh long Tiền Giang vươn xa trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ IÁO D C VÀ ÀO TẠ TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PH HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT  NGUYỄN THỊ K M DUYÊN THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU ỔN ĐỊNH HƢỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM GÀ H THANH LONG TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC Ĩ CHÍN SÁ H CÔNG TP. HỒ CHÍ M NH - NĂM 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ IÁO D C VÀ ÀO TẠ TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PH HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT  NGUYỄN THỊ K M DUYÊN THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU ỔN ĐỊNH HƢỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM GÀ H THANH LONG TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍ SÁ H CÔNG Cu nn n :C n sc c n M s : 60340402 NGƢỜIHƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. MALCOLM MCPHERSON ThS. LÊ THỊ QU N H TR M TP.

HỒ CHÍ M NH - NĂM 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2016 Tác giả Nguyễn Thị Kim Duyên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi sự tri ân sâu sắc đến tất cả quý Thầy/Cô và các anh/chị nhân viên ở Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã tạo lập môi trƣờng học tập năng động, chuyên nghiệp, cởi mở và thân thiện.

Tôi xin trân trọng cảm ơn thầy Malcolm McPherson và cô Lê Thị Quỳnh Trâm đã cùng đồng hành và tận tâm hƣớng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn các cơ quan quản lý nhà nƣớc, tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và các cá nhân đã nhiệt tình hỗ trợ, cung cấp thông tin, tài liệu hữu ích cho đề tài nghiên cứu. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy/cô trong Hội đồng chấm luận văn đã đóng góp những ý kiến sâu sát giúp tôi hoàn thiện luận văn này. Cảm ơn Ban giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Tiền Giang và gia đình đã tạo nguồn động viên tinh thần lớn lao giúp tôi an tâm học tập và thực hiện luận văn.

Cuối cùng, cảm ơn các bạn học viên MPP7 đã cùng tôi chia sẻ, vƣợt qua các áp lực và ghi dấu những ký ức đẹp đẽ trong quá trình học tập tại Chƣơng trình. Nguyễn Thị Kim Duyên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iii- TÓM TẮT Ở Tiền Giang, cụm ngành thanh long đã có những đóng góp quan trọng trong xóa đói, giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phƣơng. Thanh long Tiền Giang cũng đã góp phần đƣa Việt Nam trở thành nƣớc xuất kh u thanh long lớn nhất thế giới. Xuất kh u là kênh tiêu thụ sản ph m chính của cụm ngành này với Trung Quốc là thị trƣờng chủ lực.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào những nhà nhập kh u Trung Quốc đã và đang dẫn dắt cụm ngành co cụm vào phân khúc cấp thấp với giá cả rất bấp bênh. Để đạt đƣợc lợi ích kinh tế cao và lâu dài, cụm ngành cần thúc đ y xuất kh u ổn định đến nhiều thị trƣờng, đ c biệt ở những phân khúc thị trƣờng chất lƣợng cao. Để mở rộng thị trƣờng xuất kh u, c ụm ngành thanh long Tiền Giang cần nâng cao năng lực cạnh tranh N CT. Cụm ngành này đƣợc hình thành và phát triển dựa trên những lợi thế về điều kiện tự nhiên, các yếu tố sản xuất phổ thông và quy mô cầu lớn với thị hiếu thiếu khắt khe của thị trƣờng Trung Quốc.

Những yếu tố đó không tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài cho thanh long Tiền Giang. Để nâng cao N CT , cụm ngành cần sớm tạo lập các lợi thế cạnh tranh vững bền hơn nhƣ: i k thuật trồng trọt và công nghệ sản xuất, bảo quản trình độ cao; ii chất lƣợng và thƣơng hiệu sản ph m đƣợc cơ quan chuyên trách quản lý ch t chẽ đảm bảo nguồn thanh long an toàn, đáp ứng tốt các yêu cầu nhập kh u của các thị trƣờng khó tính; iii doanh nghiệp có tinh thần kinh doanh mạnh mẽ, cạnh tranh lành mạnh và liên kết ch t chẽ với nhau; iv các ngành liên quan và hỗ trợ có N CT cao, cung cấp sản ph m, dịch vụ chất lƣợng tốt; (v) các thể chế hỗ trợ, hợp tác tạo kết nối mạnh mẽ bên trong và huy động nguồn lực hỗ trợ tích cực t bên ngoài cụm ngành; (vi) thƣơng hiệu cụm ngành và kênh phân phối đƣợc phát triển mạnh mẽ ở các thị trƣờng tiêu thụ. Theo đó, để thanh long Tiền Giang vƣơn xa, phát triển vững vàng trên thị trƣờng quốc tế, chính sách hỗ trợ cần tập trung vào các trọng tâm: (i) ă ,. Cụm ngành thanh long ở Tiền Giang nói riêng và ở Bình Thuận, ong n nói chung là những bộ phận quan trọng của ngành thanh long Việt Nam do đó ngoài nỗ lực của chính quyền các địa phƣơng, Chính phủ cần sớm thực thi chính sách đ c thù để hỗ trợ các cụm ngành này phát triển bền vững.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iv- MỤ LỤ LỜI C M Đ O N .iii MỤC LỤC. iv D NH MỤC C C HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC HÌNH VẼ. vii DANH MỤC HỘP .viii D NH MỤC PHỤ ỤC.

ix CHƢƠNG 1. Bối cảnh nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu và nguồn thông tin. Nguồn thu thập thông tin. Cấu trúc luận văn.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT, BÀI HỌC KINH NGHIỆM, TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC V Đ NG G P CỦ ĐỀ T I. Lý thuyết năng lực cạnh tranh của cụm ngành. Bài học kinh nghiệm về phát triển cụm ngành. C m ngành r u vang California.

C m ngành c ồng bằng sông Cửu Long. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc và đóng góp của đề tài. N NG ỰC C N H TR N H CỦ CỤM NG NH V R O CẢN MỞ RỘNG TH TRƢỜNG XUẤT H U TH NH ON G TIỀN GIANG. Tình hình phát triển thanh long ở Việt Nam và Tiền Giang.

T ng quan c m ngành thanh long Tiền Giang. ợi thế cạnh tranh của cụm ngành thanh long Tiền Giang. Đ ều ki n y u t u vào. 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

B i c nh cho chi c và c nh tranh của doanh nghi p. Các ngành công nghi p liên quan và h tr. Vai trò của Chính phủ, chính quyề. Đánh giá năng lực cạnh tranh của cụm ngành và các rào cản xuất kh u.

ẾT LUẬN, KHUYẾN NGH CH NH S CH, H N CHẾ ĐỀ T I .2 Khuyến nghị chính sách. Nâng c p s n ph ng ch ng cao và ă. Thúc liên k t , khuy nh tranh lành m nh .3 Hạn chế của đề tài. 37 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

43 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vi- DANH MỤ CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT T v t tắt T n đầ đ ủ ti ng Anh T n đầ đ ủ ti n Việt CCED Cluster-based City Economic Phát triển kinh tế thành phố dựa vào Development cụm ngành CQ Cây ăn quả CNHN Công nghiệp hàng năm CNLN Công nghiệp lâu năm ĐBSC Đồng b ng sông Cửu ong FAO Food and Agriculture Tổ chức ƣơng thực và Nông nghiệp Organization of The United iên hiệp quốc Nations GAP Good Agriculture Practices Thực hành nông nghiệp tốt GlobalGAP Global Good Agriculture Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu Practices NAFIQAD National Agro-Forestry- Cục Quản lý Chất lƣợng Nông âm Fisheries Quality Assurance sản và Thu sản Department NLCT Năng lực cạnh tranh NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn SOFRI Southern Horticultural Viện Cây ăn quả miền Nam Research Institute TP Thành phố TX Thị xã TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh VASEP Vietnam Association of Hiệp hội Chế biến và Xuất kh u T hu Seafood Exporters and sản Việt Nam Producers VietGAP Good Agriculture Practices Thực hành nông nghiệp tốt Việt Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vii- DANH MỤ HÌNH VẼ Hình 1-1. Giá trị sản xuất bình quân của các nhóm cây trồng (giai đoạn 2005-2014). Cơ cấu tiêu thụ thanh long Tiền Giang. Mô hình im cƣ ơng Porter.

Thang đo lƣờng năng lực cạnh tranh của cụm ngành. Một số loại thanh long trên thế giới. Xu hƣớng phát triển thanh long ở Tiền Giang, Long An, Bình Thuận giai đoạn 2010-2014). Kim ngạch xuất kh u thanh long Việt Nam 2009-2013.

Xu hƣớng phát triển thanh long Tiền Giang giai đoạn 2005 – 2014). Chuỗi giá trị thanh long Tiền Giang. Diễn biến giá thanh long (loại 1) tại vƣờn (2014-2015). Sơ đồ cụm ngành thanh long Tiền Giang.

Mô hình kim cƣơng của cụm ngành thanh long Tiền Giang. NLCT của cụm ngành thanh long Tiền Giang, Long An, Bình Thuận. 31 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -viii- DANH MỤ HỘP Hộp 3. Quy định kiểm soát nhập kh u trái cây tƣơi tại một số quốc gia.

Phụ thuộc hoàn toàn kênh phân phối của nhà nhập kh u, thanh long Tiền Giang xuất kh u thiếu ổn định. Thanh long đẹp phải sử dụng thuốc gấp 3 lần và thời gian cách ly 1 ngày. Sản xuất thanh long theo quy trình G P: lợi ích không cao, không chắc chắn. Cạnh tranh thiếu lành mạnh làm giảm sức hấp dẫn của các thị trƣờng khó tính, tăng sự phụ thuộc thị trƣờng Trung Quốc.

26 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -ix- DANH MỤ PHỤ L C Phụ lục 1. Giá trị sản xuất ngành trồng trọt (theo giá hiện hành) phân theo nhóm cây trồng của tỉnh Tiền Giang. Triển vọng của một số cây ăn quả chính tại Tiền Giang. Tình hình sản xuất một số cây ăn quả chính ở Tiền Giang.

Hiệu quả sản xuất thanh long ruột trắng năm 2011. Hiệu quả sản xuất lúa năm 2011 tính trung bình. Địa bàn khảo sát và nghiên cứu của luận văn. Danh sách doanh nghiệp và nội dung phỏng vấn.

Danh sách vựa thanh long và nội dung phỏng vấn. Danh sách các tổ chức liên kết và nội dung phỏng vấn. Danh sách hộ nông dân và nội dung phỏng vấn. Danh sách cơ quan quản lý nhà nƣớc và nội dung phỏng vấn.

Danh sách tổ chức nghiên cứu và nội dung phỏng vấn. Hệ thống các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của cụm ngành .