Luận văn thạc sĩ ussh thu hút nguồn nhân lực khcn chất lượng cao tại các trường đại học ở việt nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích thu hút nguồn nhân lực KH-CN chất lượng cao tại các trường đại học Việt Nam trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

• Tác giả: Trần Mai Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao tại các trường đại học ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Nghiên cứu trường hợp Đại học Quốc gia Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do nghiên cứu
• 0.2. Ý nghĩa lý thuyết của nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa thực tế của nghiên cứu
• 0.4. Lịch sử nghiên cứu
• 0.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.6. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Đối tượng nghiên cứu
• 0.8. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.9. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.10. Phương pháp nghiên cứu
• 0.11. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN CHẤT LƯỢNG CAO TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ
• 1.1. Khái niệm chung về nhân lực KH&CN chất lượng cao
• 1.2. Khái niệm của UNESCO
• 1.3. Khái niệm của OECD
• 1.4. Khái niệm đang được sử dụng hiện nay ở Việt Nam
• 1.5. Nhân lực KH&CN ở các cơ sở giáo dục đại học
• 1.6. Phương pháp xác định quốc tế
• 1.7. Phương pháp xác định của Việt Nam
• 1.8. Nguồn nhân lực KH&CN trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
• 1.9. Đặc trưng của cuộc CMCN 4
• 1.10. Nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao trong cuộc CMCN 4
• 1.11. Khái niệm về Chính sách thu hút nguồn nhân lực KH&CN
• 1.12. Khái niệm “Chính sách”
• 1.13. Thu hút nhân lực KH&CN chất lượng cao
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC THU HÚT NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM NÓI CHUNG VÀ ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI NÓI RIÊNG
• 2.1. Công tác thu hút nguồn nhân lực KH&CN ở các Trường đại học Việt Nam
• 2.2. Thực trạng nguồn nhân lực KH&CN trong ngành Giáo dục đại học
• 2.3. Tình hình thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao
• 2.4. Thực trạng về nguồn nhân lực KH&CN của ĐHQGHN
• 2.5. Khái quát về Đại học Quốc gia Hà Nội
• 2.6. Thực trạng nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao của ĐHQGHN
• 2.7. Thực trạng thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao
• 2.8. Đánh giá về công tác thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao của ĐHQGHN
• 2.9. Phân tích SWOT đội ngũ nhân lực KH&CN của ĐHQGHN
• 2.10. Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THU HÚT NHÂN LỰC KH&CN CHẤT LƯỢNG CAO CỦA ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ
• 3.1. Nhóm giải pháp về quan điểm và nhận thức
• 3.2. Chiến lược 2C – Hợp tác và cạnh tranh hài hòa
• 3.3. Chính sách 2P – Thu hút và thúc đẩy đồng thời
• 3.4. Nhóm giải pháp về chính sách
• 3.5. Chính sách thúc đẩy các hoạt động KH&CN phù hợp với tinh thần và đặc trưng của lao động sáng tạo
• 3.6. Chính sách sử dụng nhân lực theo đúng chuyên môn và trình độ
• 3.7. Chính sách đãi ngộ
• 3.8. Nhóm giải pháp triển khai thực hiện
• 3.9. Quy hoạch hệ thống các loại hình phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu gắn với các ngành, chuyên ngành đào tạo
• 3.10. Thực hiện thu hút diện rộng, đảm bảo các hoạt động thường xuyên và phát triển bền vững
• 3.11. Thực hiện chính sách thu hút “điểm” cho các nhóm ưu tiên
• 3.12. Mô hình đồng giám đốc
• 3.13. Mở rộng mô hình đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh với doanh nghiệp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thu hút nguồn nhân lực KH CN chất lượng cao

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0), việc thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao tại các trường đại học Việt Nam trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Nguồn nhân lực KH&CN không chỉ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế mà còn là động lực cho sự đổi mới sáng tạo trong giáo dục. Các trường đại học cần phải có những chính sách và chiến lược phù hợp để thu hút và giữ chân những nhân tài trong lĩnh vực này.

1.1. Khái niệm nguồn nhân lực KH CN chất lượng cao

Nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao được hiểu là đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, có khả năng nghiên cứu và phát triển công nghệ mới. Theo UNESCO, nhân lực này bao gồm các nhà khoa học, kỹ sư và kỹ thuật viên có trình độ từ đại học trở lên. Đặc biệt, trong bối cảnh CMCN 4.0, yêu cầu về kỹ năng và năng lực của nguồn nhân lực KH&CN ngày càng cao.

1.2. Tầm quan trọng của nguồn nhân lực KH CN trong CMCN 4.0

Nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong CMCN 4.0, các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật đang trở thành xu hướng chủ đạo. Do đó, việc đào tạo và thu hút nhân lực có khả năng làm chủ các công nghệ này là rất cần thiết.

II. Thách thức trong việc thu hút nguồn nhân lực KH CN tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao tại các trường đại học Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như chính sách đãi ngộ chưa hợp lý, môi trường làm việc chưa hấp dẫn và sự cạnh tranh từ các quốc gia khác đang gây khó khăn cho các trường đại học trong việc thu hút nhân tài.

2.1. Chính sách đãi ngộ chưa hấp dẫn

Chính sách đãi ngộ cho nhân lực KH&CN tại các trường đại học Việt Nam còn nhiều hạn chế. Mức lương và các chế độ phúc lợi chưa đủ sức hấp dẫn để giữ chân nhân tài. Nhiều nhà khoa học và kỹ sư đã chọn ra nước ngoài làm việc vì điều kiện làm việc tốt hơn.

2.2. Môi trường làm việc và nghiên cứu chưa đủ hấp dẫn

Môi trường nghiên cứu tại nhiều trường đại học còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị. Điều này ảnh hưởng đến khả năng sáng tạo và nghiên cứu của nhân lực KH&CN. Các trường cần đầu tư nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị để tạo điều kiện tốt nhất cho nhân lực.

III. Phương pháp thu hút nguồn nhân lực KH CN chất lượng cao

Để thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao, các trường đại học cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc xây dựng chính sách thu hút nhân tài, cải thiện môi trường làm việc và tăng cường hợp tác quốc tế là những giải pháp quan trọng.

3.1. Xây dựng chính sách thu hút nhân tài

Các trường đại học cần xây dựng các chính sách thu hút nhân tài rõ ràng và minh bạch. Điều này bao gồm việc cải thiện chế độ đãi ngộ, tạo ra các cơ hội phát triển nghề nghiệp và khuyến khích nghiên cứu khoa học.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác với các tổ chức quốc tế và các trường đại học hàng đầu thế giới sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Việc này không chỉ thu hút nhân lực chất lượng cao mà còn tạo ra cơ hội cho sinh viên và giảng viên giao lưu học hỏi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các trường đại học. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, các trường có chính sách thu hút nhân tài hiệu quả thường có chất lượng đào tạo và nghiên cứu cao hơn.

4.1. Kết quả từ các trường đại học hàng đầu

Các trường đại học hàng đầu tại Việt Nam như Đại học Quốc gia Hà Nội đã áp dụng nhiều chính sách thu hút nhân lực KH&CN chất lượng cao. Kết quả là số lượng công trình nghiên cứu và bài báo khoa học tăng lên đáng kể.

4.2. Ảnh hưởng đến nền kinh tế và xã hội

Nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội. Các nghiên cứu cho thấy, các trường đại học có đội ngũ nhân lực chất lượng cao thường có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của địa phương.

V. Kết luận và tương lai của nguồn nhân lực KH CN tại Việt Nam

Trong bối cảnh CMCN 4.0, việc thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Các trường đại học cần tiếp tục cải thiện chính sách và môi trường làm việc để thu hút và giữ chân nhân tài. Tương lai của nguồn nhân lực KH&CN tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các cơ sở giáo dục.

5.1. Định hướng phát triển nguồn nhân lực KH CN

Các trường đại học cần có định hướng rõ ràng trong việc phát triển nguồn nhân lực KH&CN. Điều này bao gồm việc xác định các lĩnh vực ưu tiên và đầu tư vào đào tạo nhân lực chất lượng cao.

5.2. Tương lai của giáo dục đại học trong CMCN 4.0

Giáo dục đại học sẽ cần phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu của CMCN 4.0. Các trường cần áp dụng công nghệ mới vào giảng dạy và nghiên cứu để nâng cao chất lượng đào tạo và thu hút nhân lực KH&CN chất lượng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn có bố cục gồm 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao tại các trường đại học trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 2. Thực trạng công tác thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao của các trường đại học Việt Nam và Đại học Quốc gia Hà Nội trong bối cảnh CMCN 4. Giải pháp thu hút nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao của ĐHQGHN trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN CHẤT LƢỢNG CAO TẠI CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌCTRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƢ 1.

Khái niệm chung về nhân lực KH&CN chất lƣợng cao Trong các công trình nghiên cứu và ấn phẩm khoa học công bố, nhân lực KH&CN có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Mỗi quốc gia lại có một quan niệm riêng về thuật ngữ này phù hợp với sự phát triển đường lối xây dựng đất nước của họ. Tuy nhiên, có hai quan niệm được thống nhất và sử dụng rộng rãi trong một số lượng lớn các quốc gia là quan niệm của UNESCO và quan niệm của OECD. Các khái niệm này được TS.

Hồ Ngọc Luật (2017) tổng hợp và phân tích chi tiết trong các nghiên cứu khoa học, cụ thể như sau: 1. Khái niệm của UNESCO Khái niệm về nguồn nhân lực KH&CN đã được Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đề xuất sử dụng từ những năm 80 của thế kỷ XX, với tên gọi là “Tổng nhân lực có trình độ chuyên môn” (The total stock of qualified manpower). Theo đó tổng nhân lực có trình độ chuyên môn của một quốc gia/vùng lãnh thổ bao gồm những người có đủ trình độ chuyên môn như đối với các “nhà khoa học và kỹ sư” và “kỹ thuật viên” không phân biệt lĩnh vực hoạt động, tuổi, giới tính, dân tộc … có mặt tại quốc gia/vùng lãnh thổ trong một thời điểm nhất đ nh. Trong đó các nhà khoa học và kỹ sư hay kỹ thuật viên được đ nh nghĩa như sau: (1) Nhà khoa học và kỹ sữ: là người có năng lực phù hợp tham gia trực tiếp vào hoạt động KH&CN nhằm tạo ra những tri thức, sản phẩm và quy trình mới, tạo ra phương pháp và hệ thống mới.

Trong đó người có “năng lực phù hợp” là người có thể đạt được một trong 3 tiêu chí sau: - Có trình độ đại học trở lên (tương ứng với trình độ từ bậc 6 trở lên theo Phân loại quốc tế về giáo dục và đào tạo); 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Có trình độ cao đẳng (tương ứng với trình độ bậc 5) nhưng được công nhận về mặt chuyên môn như một nhà chuyên môn bậc cao; - Có trình độ học vấn hoặc đạt được trình độ chuyên môn mà được công nhận tương đương một trong hai tiêu chí ở trên. (2) Kỹ thuật viên: là người tham gia hoạt động KH&CN và có trình độ trung cấp chuyên nghiệp hoặc trung cấp nghề trở lên. Kỹ thuật viên là người thỏa mãn một trong ba tiêu chí sau: - Tốt nghiệp trung học phổ thông (bậc 3) và sau đó được đào tạo 1-2 năm chuyên về kỹ thuật; - Tốt nghiệp trung học cơ sở (bậc 2) và được đào tạo về kỹ thuật hoặc nghề ít nhất 3 năm; - Được đào tạo tại chức hoặc tự có được trình độ chuyên môn được công nhận tương đương với một trong hai tiêu chí nêu trên. Cùng với khái niệm “Tổng nhân lực có trình độ chuyên môn” UNESCO còn đề xuất khái niệm “Nhân lực có trình độ chuyên môn đang làm việc” (Number of economically active qualified manpower) để đo lường nhóm nhân lực có trình độ chuyên môn thực sự đang làm việc, hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Nhân lực có trình độ chuyên môn đang làm việc bao gồm những người có đủ trình độ như đối với các “nhà khoa học và kỹ sư” hoặc “kỹ thuật viên” đang làm việc hoặc tìm việc làm, tại một thời điểm nhất đ nh. Quan điểm của UNESCO về hai khái niệm này là: “Tổng nhân lực có trình độ chuyên môn” cần phải được xem xét như một đại lượng đo bởi qua đó có thể biết được tổng số những người được đào tạo để có năng lực trở thành nhà khoa học và kỹ sư bất kể hiện tại họ có làm việc theo năng lực này hay không. Nói cách khác đại lượng này thể hiện cho tiềm năng của một quốc gia về nhân lực KH&CN. Tổng số nhân lực có trình độ chuyên môn chính là chỉ số nhân lực KH&CN.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Nhân lực có trình độ chuyên môn đang làm việc” phản ánh số lượng cán bộ thực sự đang làm việc theo năng lực của họ (không chắc là làm trong lĩnh vực KH&CN hay không) và đang đóng góp cho các hoạt động kinh tế của một đất nước. Số nhân lực có trình độ hiện đang công tác chính là chỉ số nhân lực nghiên cứu và triển khai (NC&TK). Trên cơ sở này UNESCO đã đưa ra sự phân biệt tương đối giữa các khái niệm nhân lực trong lĩnh vực KH&CN nói chung như sau: Nhân lực trong lĩnh vực KH&CN không đơn giản là phép tính cộng tổng đầu người, mà bên cạnh việc đếm đầu người cần phải tính đến yếu tố khác như: Quy đổi tương đương thời gian làm việc đầy đủ (Full-Time Equivalent FTE) và các đặc trưng của họ. Khái niệm của OECD Trong cuốn Sổ tay Canberra năm 1995 Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đề xuất phương pháp luận đánh giá nhân lực KH&CN theo đó “Nguồn nhân lực KH&CN” (human resources in science and technology viết tắt là HRST) của một quốc gia/vùng lãnh thổ bao gồm toàn bộ những người hoàn thành bậc giáo dục đại học (tertiary level of education) (tương ứng bậc 5-8 theo Phân loại quốc tế về giáo dục và đào tạo) hoặc những người tuy chưa được đào tạo chính quy như trên nhưng làm một nghề thuộc chuyên ngành KH&CN đòi hỏi trình độ tương đương bậc 5-8.

Như vậy, nguồn nhân lực KH&CN bao gồm nhân lực: (1) hoặc có trình độ cao đẳng trở lên (2) hoặc làm một nghề thuộc chuyên ngành KH&CN đòi hỏi trình độ tương đương cao đẳng trở lên (gọi tắt là nghề thuộc HRST). Theo OECD, một người có trình độ bậc 5-8 thì đương nhiên thuộc nguồn nhân lực KH&CN mà không cần phân biệt người đó làm nghề gì. Ở khía cạnh khác, một người làm nghề thuộc HRST thì người đó thuộc HRST cho dù chưa có trình độ bậc 5-8; và nếu khi người đó không làm nghề đó nữa, hoặc nghỉ hưu hay trở thành thất nghiệp thì người đó cũng không thuộc nguồn nhân lực KH&CN nữa. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đây chính là khái niệm nhân lực KH&CN theo nghĩa rộng.

Theo đó có thể hiểu nhân lực KH&CN bao gồm cả những người đã tốt nghiệp đại học nhưng không làm việc trong lĩnh vực KH&CN tương đương với khái niệm “Tổng nhân lực có trình độ chuyên môn” của UNESCO. Khái niệm này dường như quá rộng để thể hiện nguồn nhân lực hoạt động KH&CN của một quốc gia. Do vậy các nước thường sử dụng khái niệm nhân lực nghiên cứu và triển khai (NC&TK), hay còn gọi là R&D (research and development) để thể hiện lực lượng lao động KH&CN của mình. Theo Hướng dẫn thống kê NC&TK của OECD (Cẩm nang FRASCATI), nhân lực NC&TK bao gồm những người trực tiếp tham gia vào hoạt động NC&TK hoặc trực tiếp hỗ trợ hoạt động NC&TK.

Nhân lực NC&TK được chia thành 3 nhóm: - Nhóm 1: Cán bộ nghiên cứu (nhà nghiên cứu/nhà khoa học/kỹ sư nghiên cứu). Đây là những cán bộ chuyên nghiệp có trình độ cao đẳng/đại học, thạc sĩ và tiến sĩ hoặc không có văn bằng chính thức, song làm các công việc tương đương như nhà nghiên cứu/nhà khoa học, tham gia vào quá trình tạo ra tri thức, sản phẩm và quy trình mới, tạo ra phương pháp và hệ thống mới. - Nhóm 2: Nhân viên kỹ thuật và tương đương. Nhóm này bao gồm những người thực hiện các công việc đòi hỏi phải có kinh nghiệm và hiểu biết kỹ thuật trong những lĩnh vực của KH&CN.

Họ tham gia vào NC&TK bằng việc thực hiện những nhiệm vụ khoa học và kỹ thuật có áp dụng những khái niệm và phương pháp vận hành dưới sự giám sát của các nhà nghiên cứu. - Nhóm 3: Nhân viên phụ trợ trực tiếp NC&TK. Bao gồm những người có hoặc không có kỹ năng nhân viên hành chính văn phòng tham gia vào các dự án NC&TK. Trong nhóm này bao gồm cả những người 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] làm việc liên quan đến nhân sự, tài chính và hành chính trực tiếp phục vụ công việc NC&TK của các tổ chức NC&TK.

Quan hệ giữa nhân lực KH&CN và nhân lực NC&TK có thể được thể hiện trên hình 1.1 trong đó có thể nhìn thấy nguồn nhân lực NC&TK chỉ là một phần của nguồn nhân lực KH&CN (HRST): Nhân lực NC&TK Nhân lực KH&CN (HRST) Nhân lực có trình độ chuyên môn đang làm việc trong nền kinh tế - xã hội Tổng số nhân lực KH&CN (tiềm năng) Hình 1.1: Quan hệ giữa nhân lực KH&CN và nhân lực NC&TK Nguồn: Cục Thông tin KH&CN quốc gia, 2005 1. Khái niệm đang được sử dụng hiện nay ở Việt Nam Trong hoạch đ nh chính sách và chiến lược phát triển KH&CN của quốc gia, bên cạnh những dữ liệu ban đầu cần thiết như: hiện trạng các ngành kinh tế trình độ công nghệ trong các ngành lĩnh vực tài nguyên thiên nhiên … thì nhu cầu thông tin về tổng số nhân lực có trình độ chuyên môn (theo UNESCO) hay nguồn nhân lực KH&CN (theo OECD) tại một thời điểm nhất đ nh của quốc gia trong đó thông tin về nhân lực có trình độ chuyên môn hoạt động KH&CN, hay nhân lực có trình độ chuyên môn hoạt động NC&PT, hoặc như nhân lực KH&CN chất lượng cao là không thể thiếu được. Hiện nay, tại Việt Nam chưa có một đ nh nghĩa thống nhất nào về nhân lực KH&CN được đưa ra chính thức đặc biệt các khái niệm về nguồn nhân lực KH&CN, nhân lực KH&CN chất lượng cao, trình độ cao. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.