Chương I: Tổng quan về tổ chức Thương mại thế giới WTO và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Chương II: Thời cơ và thách thức đối với các Doanh nghiệp vừa và nhỏ khi Việt nam gia nhập WTO. Chương III: Một số kiến nghị, giải pháp phát triển Doanh nghiệp vừa và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhỏ Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO VÀ QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM 1.
TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC THƢƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO 1. Tổ chức Thƣơng mại Thế giới WTO 1. Qúa trình hình thành và phát triển của WTO Qúa trình hình thành: WTO là chữ viết tắt của Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization) - Tổ chức quốc tế duy nhất đưa ra những nguyên tắc thương mại giữa các quốc gia trên thế giới. WTO được thành lập ngày 1/1/1995, kế tục và mở rộng phạm vi điều tiết thương mại quốc tế của GATT - Hiệp định chung về Thuế quan Thương mại.
GATT ra đời sau Chiến tranh Thế giới lần thứ II, khi mà trào lưu hình thành hàng loạt cơ chế đa biên điều tiết các hoạt động hợp tác kinh tế quốc tế đang diễn ra sôi nổi, điển hình là Ngân hàng Quốc tế Tái thiết và Phát triển, thường được biết đến như là Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày nay. Năm 1947,các nước sáng lập cùng nhau ký kết “Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại” gọi tắt là GATT1947, chính thức có hiệu lực vào 1/1948. Từ đó tới nay, GATT đó tiến hành 8 vòng đàm phán chủ yếu về thuế quan. Từ thập kỷ 70 và đặc biệt từ hiệp định Uruguay (1986-1994) do thương mại quốc tế không ngừng phát triển, nên GATT đã mở rộng diện hoạt động, đàm phán không chỉ về thuế quan mà còn tập trung xây dựng các hiệp định hình thành các chuẩn mực, luật chơi điều tiết các hàng rào phi quan thuế, về thương mại dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ, các biện pháp đầu tư có liên quan tới thương mại, về thương mại hàng nông sản, hàng dệt may, về cơ chế giải quyết tranh chấp.
Với diện điều tiết của hệ thống thương mại đa biên được mở rộng, nên Hiệp định chung về Thuế quan về Thương mại SV: Lưu Đức Thi 1 Lớp: Nhật2-K41-KTNT-ĐHNT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp (GATT) vốn chỉ là một sự thỏa thuận của nhiều nội dung ký kết mang tính chất tùy ý đó tỏ ra không còn thích hợp. Do đó, ngày 15/4/1994, tại Marrakesh (Maroc), các bên đã thành lập Tổ chức thương mại Thế giới (WTO) nhằm kế tục và phát triển sự nghiệp của GATT. WTO chính thức được thành lập độc lập với hệ thống Liên Hợp Quốc và đi vào hoạt động từ 1/1/1995. [3] (Xem thêm phục lục I- Phụ lục về quá trình phát triển từ GATT đến WTO) Các bƣớc phát triển của WTO: Từ khi chính thức thành lập đến nay, WTO với tư cách là một tổ chức thương mại có qui mô toàn cầu đã đóng góp to lớn trong việc thúc đẩy tự do hoá thương mại hàng hoá và dịch vụ trên toàn thế giới.
Khi mới thành lập, WTO có 130 thành viên, đến nay số thành viên đã lên tới 149 nước, trong đó 2/3 là các nước đang phát triển, và chắc chắn rằng số thành viên sẽ không chỉ dừng lại ở con số 149 mà sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Tạo nên sự thành công trong quá trình hoạt động của WTO phải kể đến các hội nghị Bộ trưởng, đây là cơ quan quyền lực cao nhất có vai trò quyết định các đường lối, chính sách chung của WTO. Hội nghị Bộ trưởng được diễn ra hai năm một lần, và trải qua các kỳ họp này WTO không ngừng được củng cố và phát triển. Hội nghị Bộ trưởng WTO lần đầu tiên được tổ chức tại Singapore, từ ngày mùng 9 đến ngày 13 tháng 12 năm 1996, hội nghị đánh dấu thiết lập sự chỉ đạo nhất quán cho các công việc của WTO trong những năm tới.
Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 2 được tiến hành tại Geneva 18-20/05/1998. Trong tuyên bố của mình, hội nghị Bộ trưởng đã khởi xướng một chương trình nhằm đảm bảo thực thi đầy đủ và công bằng hiệp định của WTO, chỉ đạo thiết lập một chương trình làm việc tổng thể để kiểm tra tất cả các vấn đề liên quan tới thương mại điện tử. Hội nghị bộ trưởng lần thứ 3 diễn ra tại Seattle 30/11-03/12/1999 được mong đợi là sẽ khởi động một chương trình làm việc có qui mô lớn bao gồm việc thực thi đầy đủ các hiệp định hiện hành, xúc tiến các cuộc đàm phán nhằm tiếp tục đẩy mạnh tự do hoá thương mạị. Tuy nhiên, cuối cùng thì hội nghị đã không đạt được sự đồng thuận cần thiết.
Sự thất bại của hội nghị Seattle đã phơi bày những khác SV: Lưu Đức Thi 2 Lớp: Nhật2-K41-KTNT-ĐHNT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp biệt đáng kể về chính sách giữa các nước thành viên cũng như những thiếu sót của WTO trong thời gian tiến hành hội nghị. Sau hội nghị các thành viên rút kinh nghiệm, xây dựng lại niềm tin đã mất và hướng tới những vấn đề mà tất cả các nước đều quan tâm. Tại hội nghị Doha 9-13/11/2001 các Bộ trưởng đã khởi xướng một chương trình làm việc rộng, đầy tham vọng cho WTO trong những năm tiếp theo trong đó nhấn mạnh vào những thách thức mà WTO đang phải đối mặt, nhấn mạnh vào những nhu cầu, lợi ích hết sức đa dạng của các nước thành viên. Chương trình làm việc - chương trình nghị sự phát triển Doha (DDA) (kết hợp các cuộc đàm phán thương mại đa phương và các hoạt động được thiết kế nhằm ứng phó với những thách thức mà WTO đang phải đối mặt và đáp ứng nhu cầu, lợi ích của các nước thành viên) chính thức được khởi động.
Tiếp theo đó, qua các hội nghị Cancun (10-14/09/2003) và Hong Kong (13- 18/12/2005), các nước thành viên tiếp tục đàm phán trong các lĩnh vực thuộc chương trình nghị sự Doha (DDA), và những nỗ lực tiếp theo của các hội nghị này đã thu hẹp bớt khoảng cách, bất đồng giữa các nước, đưa các quốc gia đến gần nhau hơn về quan điểm. Tuy nhiên, sự thực là các cuộc đàm phán này đã không mang lại sự đột phá lớn. Dù đã rất cố gắng nhưng vẫn còn quá nhiều tranh cãi và thậm chí là mâu thuẫn về quan điểm, lợi ích giữa các thành viên. Hơn một thập kỷ, trải qua sáu kỳ Hội nghị Bộ Trưởng, tuy còn có rất nhiều vấn đề phải tiếp tục thảo luận song phải thừa nhận rằng WTO đã có những đóng góp vô cùng to lớn cho sự phát triển của thương mại toàn cầu, từng bước được kiện toàn về tổ chức, tiếp tục nỗ lực xúc tiến các cuộc đàm phán nhằm đẩy mạnh hơn nữa tự do hoá thương mại.
Tính đến thời điểm hiện nay, theo đánh giá của chính WTO và giới quan sát thì thành tựu quan trọng nhất qua các lần hội nghị Bộ trưởng chính là đã khởi động chương trình nghị sự phát triển Doha (DDA) và những nỗ lực qua các kỳ hội nghị là “mài sắc” mục tiêu của WTO:“Tự do hoá thương mại vì sự phát triển của các nền kinh tế trên thế giới.‟‟ Các hiệp định trong WTO và bản thân tổ chức này không phải là bất biến, đôi khi chúng được đàm phán lại và có thể được bổ sung, hoàn thiện bằng các hiệp định SV: Lưu Đức Thi 3 Lớp: Nhật2-K41-KTNT-ĐHNT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp mới. Trong một thế giới mà xu thế toàn cầu hoá kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay, WTO với tư cách là một tổ chức thương mại có quy mô toàn cầu duy nhất, lớn nhất đã đang và sẽ tiếp tục giữ một vai trò hết sức quan trọng và sẽ tiếp tục có nhiều bước phát triển trong thời gian tới. Mục tiêu, chức năng hoạt động và các lợi ích căn bản của Tổ chức Thương mại Thế giới Mục tiêu hoạt động của WTO: Mục tiêu kinh tế: WTO thúc đẩy tiến trình tự do hoá thương mại hàng hoá, dịch vụ; phát triển bền vững và bảo vệ môi trường; thúc đẩy phát triển thể chế thị trường. Những mục tiêu này được thực hiện qua việc loại bỏ các hàng rào thương mại, nâng cao nhận thức của chính phủ, tổ chức, cá nhân về các quy định điều chỉnh quan hệ thương mại quốc tế, xây dựng môi trường pháp lý, thương mại rõ ràng.
Mục tiêu chính trị: Giải quyết các bất đồng và tranh chấp thương mại giữa các thành viên trong khuôn khổ hệ thống thương mại đa phương phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của công pháp quốc tế và luật lệ của tổ chức này; đảm bảo cho các nước đang phát triển đặc biệt là các nước kém phát triển được hưởng thụ từ những lợi ích thực sự từ sự tăng trưởng của thương mại thế giới, phù hợp với nhu cầu phát triển của các nước và khuyến khích hội nhập ngày càng sâu rộng hơn vào đời sống kinh tế thế giới. Mục tiêu xã hội: Nâng cao mức sống, tạo công ăn việc làm cho người dân của các nước thành viên, đảm bảo các quyền và tiêu chuẩn lao động tối thiểu được tôn trọng. Với những mục tiêu và tôn chỉ đó, WTO có sức hấp dẫn cao đối với tất cả các nước. Song trên thực tế có quá nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh trong việc phấn đấu thực hiện nhưng mục tiêu này do mâu thuẫn về lợi ích, quyền lợi và sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các nước thành viên.
Chức năng chủ yếu của WTO: WTO có 5 chức năng chủ yếu đó là: SV: Lưu Đức Thi 4 Lớp: Nhật2-K41-KTNT-ĐHNT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoá luận tốt nghiệp Chức năng thứ nhất, thống nhất quản lý việc thực hiện các hiệp định và thoả thuận thương mại đa phương; giám sát, tạo thuận lợi, kể cả trợ giúp kỹ thuật thực hiện nghĩa vụ thương mại quốc tế và thụ hưởng các quyền lợi trong các hiệp định đa phương. Thứ hai, Tổ chức các cuộc đàm phán thương mại đa phương trong khuôn khổ WTO theo quyết định của hội nghị Bộ Trưởng của WTO; tổ chức các cuộc đàm phán giữa các thành viên về những vấn đề được quy định trong hiệp định thương mại đa phương và vấn đề thương mại quốc tế. Thứ ba, tiến hành giải quyết tranh chấp giữa các thành viên liên quan đến các việc thực hiện và giải thích các hiệp định của WTO.