ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG VĂN ĐẠI Tên đề tài: THIẾT KẾ VÀ XÂY DỰNG VƯỜN GIỐNG GỐC CÂY HOÀNG TINH TRẮNG (Disporopsis longifolia Craib) TẠI HUYỆN VỊ XUYÊN – HÀ GIANG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Nông lâm kết hợp Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2015 - 2019 THÁI NGUYÊN - 2019 h ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG VĂN ĐẠI Tên đề tài: THIẾT KẾ VÀ XÂY DỰNG VƯỜN GIỐNG GỐC CÂY HOÀNG TINH TRẮNG (Disporopsis longifolia Craib) TẠI HUYỆN VỊ XUYÊN – HÀ GIANG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Nông lâm kết hợp Lớp : K 47 NLKH Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2015 - 2019 Giáo viên hướng dẫn : ThS. Nguyễn Văn Mạn THÁI NGUYÊN - 2019 h i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu, nếu có gì sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm! Thái Nguyên,ngày tháng năm 2019 XÁC NHẬN CỦA GVHD NGƯỜI VIẾT CAM ĐOAN Đồng ý cho bảo vệ kết quả trước hội đồng khoa học! Hoàng Văn Đại ThS. Nguyễn Văn Mạn XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu! (Ký, họ và tên) h ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới ThS.
Nguyễn Văn Mạn - Giảng viên khoa Lâm nghiệp – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên - người đã tận tình hướng dẫn, truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu để tôi hoàn thành khóa luận này. Tôi xin cảm ơn PGS. Trần Thị Thu Hà và tập thể cán bộ phòng thí nghiệm Viện Nghiên cứu và Phát triển Lâm nghiệp đã nhiệt tình hướng dẫn tôi trong quá trình làm đề tài. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới toàn thể gia đình, bạn bè đã luôn cổ vũ, động viên tôi trong suốt thời gian qua.
Tác giả Hoàng Văn Đại h iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH ẢNH.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa khoa học.
Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học. Đặc điểm hình thái.
Đặc điểm phân bố. Giá trị của cây Hoàng tinh trắng (Disporopsis longifolia Craib). Giá trị kinh tế. Giá trị dược liệu.
Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trong nước. Tổng quan khu vực nghiên cứu.
Vị trí địa lý. Địa hình - thổ nhưỡng. Khí hậu - thủy văn. Tiềm năng và tài nguyên thiên nhiên.
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp lựa chọn địa điểm. Phương pháp lựa chọn vật liệu giống.
Phương pháp bố trí vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Phương pháp thiết kế thí nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.
Kết quả lựa chọn địa điểm xây dựng vườn tập hợp giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Yêu cầu sinh thái của cây Hoàng tinh trắng. Khảo sát lựa chọn địa điểm xây dựng vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Vị trí địa lý các khu vực khảo sát.
Kết quả khảo sát, điều tra. Thiết kế và xây dựng vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Thiết kế vườn giống gốc. Lựa chọn vật liệu giống để xây dựng vườn giống cây Hoàng tinh trắng.
Xây dựng vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Tóm tắt kỹ thuật trồng Hoàng tinh trắng. Kết quả theo dõi sinh trưởng cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc sau 03 tháng trồng. Đánh giá tỷ lệ sống của cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc.
Đánh giá tình hình sinh trưởng của cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật chăm sóc và phòng trừ sâu bênh vường giống gốc cây Hoàng tinh trắng trong giai đoạn tiếp theo. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kết quả khảo sát lựa chọn địa điểm xây dựng vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng.
Thiết kế và xây dựng vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Theo dõi tình hình sinh trưởng của cây mẹ tại vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. 29 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 32 h vi DANH MỤC BẢNG Bảng 4.
Bảng tổng hợp đặc điểm sinh thái ở các xã của huyện Vị Xuyên. Hiện trạng các loại đất của các xã khảo sát. Tiêu chuẩn củ Hoàng tinh trắng đầu dòng để xây dựng vườn giống gốc. Kết quả tỷ lệ sống của cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc.
Kết quả theo dõi tỷ lệ bật chồi của cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc. 25 h vii DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1: Hình ảnh cây Hoàng tinh trắng tại vườn ươm Vị Xuyên. Bản đồ hành chính huyện Vị Xuyên, Hà Giang. 14 Hình 4: Sơ đồ khoảng cách trồng cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc Vị Xuyên – Hà Giang.
Sơ đồ tổng quan vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng tại thị trấn Vị Xuyên, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Hố trồng cây Hoàng tinh trắng tại vườn giống gốc Vị Xuyên Hà Giang. Sơ đồ bố trí vườn giống gốc Hoàng tinh trắng tại Vị Xuyên, Hà Giang. Một số hình ảnh sinh trưởng và phát triển của Hoàng tinh trắng.
Tính cấp thiết của đề tài Việt nam được thiên nhiên ưu đãi có một hệ sinh thái phong phú đa dạng trong đó không thể không nói đến nguồn lâm sản ngoài gỗ. Lâm sản ngoài gỗ từ xưa đến nay giữ vai trò rất quan trọng trong đời sống hàng ngày của người dân từ trung du đến vùng núi. Hiện nay nguồn lâm sản ngoài gỗ ngày càng có giá trị cao nên là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ gia đình sống trong và gần rừng. Ở các nước nghèo, các nước đang phát triển thu nhập của nhiều người dân cũng phụ thuộc vào nguồn lâm sản ngoài gỗ.
Trong nhóm lâm sản ngoài ngỗ nhóm cây dược liệu đang được người dân đặc biệt quan tâm. Hiện nay nhu cầu sử dụng cây dược liêu để sản xuất thuốc trong nước và thế giới ngày càng tăng dấn đến nhiều địa phương ở nước ta đang khai thác các cây dược liệu dần cạn kiệt, nhiều loại cây thuốc đang đứng trong nguy cơ tận diệt như ba kích, bình vôi, thanh khiên quỳ, hoàng tinh trắng, hoàng đằng , thất diệp nhất chi hoa,…. Cây dược liệu có vai trò rất quan trọng đối với người dân miền núi sống trong và gần rừng ở khu vực vùng núi phía Bắc. Ở một số địa phương, trong đó có Hà Giang, cây dược liệu là nguồn thu nhập chủ yếu để nâng cao đời sống, góp phần xoá đói giảm nghèo cho người dân.
Phát triển dược liệu dưới tán rừng tự nhiên vừa tăng thêm thu nhập vừa bảo vệ được tầng cây gỗ của rừng, đồng thời bảo vệ được môi trường sống cho loài người. Hoàng tinh trắng (Disporopsis longifolia Craib) hay còn gọi là cây Hoàng tinh lá cách, Co hán han (Thái), Mằn khinh lài (Tày), Tan quang (Sán sìu) phân bố ở các tỉnh vùng núi phía bắc như Hà giang, Lào cai, Lai châu, Yên bái, … Hoàng tinh trắng có tác dụng hạ đường huyết, chống viêm, bổ âm, bổ phế, bổ huyết, tăng cường miễn dịch, Dùng ngoài làm thuốc đắp chữa sưng tấy, đụng dập, trĩ. ngoài ra cây còn được dùng phối hợp với các vị h 2 thuốc khác để chữa nhiều bệnh từ rất lâu. Cây Hoàng tinh trắng thường xuyên bị khai thác lấy rễ củ để làm thuốc.
Nạn phá rừng làm nương rẫy đã trực tiếp làm cho khu phân bố tự nhiên bị thu hẹp nhanh chóng. Trữ lượng tự nhiên bị giảm sút nhiều. Chính vì vậy, thiết kế và xây dựng vườn giống gốc cây hoàng tinh trắng là cần thiết nhằm duy trì bảo tồn và đảm bảo chất lượng dược liệu tốt, sinh trưởng phát triển nhanh, chống chịu sâu bệnh hại và phục vụ nhân giống hoàng tinh trắng được tốt hơn. Xuất phát từ vấn đề thực tiễn đó, chúng tôi tiến hành đề tài: ‘‘Thiết kế, xây dựng vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng (Disporopsis longifolia Craib) tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang” 1.
Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Khảo sát lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. - Thiết kế xây dựng mô hình vườn giống gốc cây Hoàng tinh trắng. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kỹ thuật thiết kế và xây dựng vườn giống gốc cho cây Hoàng tinh trắng từ đó cung cấp nguồn vật liệu tốt nhất cho nhân giống, bảo tồn và phát triển các loài cây này.
- Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho sinh viên tiếp tục nghiên cứu khoa học chuyên sâu về loại cây này 1. Ý nghĩa thực tiễn - Việc gây trồng cây Hoàng tinh trắng làm cơ sở cho việc hình thành vùng sản xuất, góp phần phát triển rừng, phát triển vùng cây dược liệu theo hướng hàng hóa, cải thiện và phát triển kinh tế hộ gia đình. - Từ kết quả nghiên cứu của đề tài nhận biết được loài Hoàng tinh trắng. Đồng thời bước đầu xây dựng làm tài liệu hướng dẫn kỹ thuật xây dựng h 3 vườn giống cho loài cây này, góp phần nhân nhanh loài Hoàng tinh trắng, đáp ứng nhu cầu về dược liệu mà thực tiễn đặt ra.
- Đề tài góp phần bổ sung nguồn tư liệu về đa dạng sinh học thực vật, nguồn gen cây Hoàng tinh trắng ở nước ta. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Phân loại Hoàng tinh trắng còn có tên gọi khác là Hoàng tinh cách, Hoàng tinh lá mọc cách, cây đót, co hán han (Thái), voòng chính, néng lài (Tày); Hoàng tinh trắng.
Hoàng tinh trắng có tên khoa học là Disporopsis longifolia Craib., thuộc họ Hoàng tinh Convallariaceae, bộ Măng tây Asparagales (Sách đỏ Việt Nam, 2007)[2]. Đặc điểm hình thái Hoàng tinh trắng là loại cây cỏ, sống nhiều năm. Thân rễ mập mọc thành chuỗi, mọc ngang, gồm nhiều đốt, mặt trên có sẹo do vết thân tàn lụi để lại. Thân khí sinh cao 0,6 - 1 m, đứng, nhẵn, cao đến gần 1m.