đặt vấn đề và giải. - Năng lực biểu diễn. - Năng lực sử dụng ngôn ngữ ký hiệu và kỹ thuật giải quyết bài toán. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Năng lực sử dụng các đồ công cụ và hỗ trợ.
Năng lực trí tuệ Theo Nguyễn Bá Kim (2017) các thành phần năng lực trí tuệ của học sinh gồm: - Khả năng tư duy, ngôn ngữ mạch lạc, chính xác. - Khả năng suy đoán và tưởng tượng. - Khả năng thực hiện các hoạt động trí tuệ. Những phẩm chất trí tuệ quan trọng là: tính linh hoạt, tính độc lập, tính sáng tạo.
Các hoạt động trí tuệ chủ yếu trong môn toán là: dự đoán, so sánh, phân tích, tổng hợp, đặc biệt hóa, tượng tự hóa, khái quát hóa. [6] Việc phát triển năng lực trí tuệ là một nhiệm vụ quan trọng cũng như là phần tất yếu trong hội nhập quốc tế khi mà con người đòi phải có sự phát triển một cách toàn diện năng lực của bản thân. Để phát triển năng lực trí tuệ, con người phải tăng cường bồi dưỡng tri thức, nâng cao trình độ nhận thức về mọi mặt cuộc sáng từ khoa học công nghệ đến xã hội, cập nhật các thông tin không ngừng biến động, tự trang bị cho mình những kỹ năng xã hội để có thể hoà nhập với thế giới. Vì vậy muốn phát triển được năng lực, người dạy phải tích cực đổi mới phương pháp học, kích thích nhận thức của người học, giúp người học phát huy được năng lực của bản thân trong quá trình học tập.
Và đối với việc phát triển năng lực trí tuệ trong toán, người học càng cần sự linh hoạt của tư duy, các năng lực toán học như kỹ năng rút gọn, lập luận, hệ thống hoá, khái quát hoá,. Các năng lực này biểu hiện không đều ở mỗi học sinh và mỗi học sinh có những mặt mạnh yếu khác nhau. Người giáo viên sẽ là người định hướng để mỗi học sinh có cơ hội không ngừng rèn luyện, nâng cao tri thức. Nhiệm vụ phát triển năng lực học sinh Theo Chương trình giáo dục phổ thông thông thể 07/2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hòa đức, trí, thể, mỹ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân hóa dần ở các lớp học trên; thông qua các phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh, các phương pháp kiểm tra, đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục để đạt được mục tiêu đó”.
[1] Theo Nguyễn Minh Phương (1996): “Giáo dục phải tập trung vào các nhu cầu phát triển học sinh từ cấp độ vĩ mô đến cấp độ vi mô, phải lấy học sinh làm đối tượng, làm trung tâm cho mọi tác động giáo dục. Mặt khác, bên cạnh việc bồi dưỡng các năng lực về mọi mặt cho học sinh, phải tạo điều kiện, tạo tiềm lực để học sinh có thể tự phát triển các năng lực của mình”. Hoạt động trải nghiệm 1. Quan niệm về hoạt động trải nghiệm ở nước ngoài Con người từ lúc sinh ra đến lúc chết đi luôn luôn thực hiện việc học vì con người sống trong môi trường xã hội luôn tiếp nhận các kích thích từ môi trường để tồn tại, thích nghi và phát triển.
Việc học này có thể chủ quan hoặc khách quan phụ thuộc vào nhiều nhiếu tố như: Sự tích cực của người học, môi trường, người truyền đạt, đặc điểm tâm sinh lý. Từ tất cả những kinh nghiệm đó, trong quá trình học mỗi cá nhân dần hình thành nhân cách và trí tuệ. Khái niệm chung về học tập thông qua trải nghiệm đã có từ xa xưa. Có thể coi ngay tử thời Aristotle, khoảng năm 350 trước Công nguyên, ông đã cho rằng những điều chúng ta phải học trước hết phải thực hiện được chúng.
Từ những năm 1970, David A. Kolb đã phát triển lý thuyết hiện đại về học tập trải nghiệm, dựa trên những công trình của John Dewey, Kurt Lewin và Jean Piaget, ông đã chỉ ra rằng: "Học từ trải nghiệm là quá trình học theo đó kiến thức, năng lực được tạo ra thông qua việc chuyển hoá kinh nghiệm học. Học từ trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ nó gắn với 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân." [16] Học tập trải nghiệm là vô cùng quan trọng để thúc đẩy học sinh học tập. Học tập trải nghiệm chỉ có tác dụng tốt khi người học có mong muốn tiếp thu kiến thức; nó thể hiện phương hướng cho người học.
Học tập theo trải nghiệm đòi hỏi một cách tiếp cận thực tiễn để việc học không chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên truyền đạt mà giáo viên có thể truyền đạt kiến thức thông qua việc học sinh bắt tay vào làm. Nó làm cho việc học trở thành một trải nghiệm vượt ra khỏi lớp học và cố gắng mang đến một cách học có liên quan hơn đến thực tế. Theo Felicia, Patrick (2011): Học tập theo trải nghiệm là quá trình học thông qua suy ngẫm về việc làm. Một trong những hình thức học tập theo trải nghiệm là học thực hành, được phản ảnh qua sản phẩm của học sinh.
[15] Theo Beard, Colin (2010): Học tập theo trải nghiệm khác biệt với học vẹt hoặc cách học theo truyền thống mô phạm, trong đó người học đóng vai trò tương đối thụ động. Học tập trải nghiệm liên quan đến, nhưng không đồng nghĩa với các hình thức học tập tích cực khác. [26] Theo Breunig và Mary C (2009): Học tập theo trải nghiệm thường được sử dụng đồng nghĩa với thuật ngữ "giáo dục theo trải nghiệm", nhưng trong khi giáo dục theo trải nghiệm là một triết lý giáo dục rộng hơn, thì học tập theo trải nghiệm xem xét quá trình học tập cá nhân. Như vậy, so với giáo dục theo trải nghiệm, học tập theo trải nghiệm quan tâm đến các vấn đề cụ thể hơn liên quan đến người học và bối cảnh học tập.
[12] Theo Kolb (2015) đã lấy một ví dụ để thấy rõ lợi ích của học tập trải nghiệm như sau: Tổ chức cho học sinh đến sở thú và học thông qua quan sát và tương tác với môi trường sở thú, tốt hơn là đọc về động vật từ một cuốn sách; tổ chức cho học sinh thực hiện những khám phá và thử nghiệm bằng kiến thức, thay vì nghe hoặc đọc về trải nghiệm của người khác. Tương tự như vậy, cho học sinh đến các cơ sở sản xuất để thực tập và theo dõi các công việc sẽ tạo ra các cơ hội trong lĩnh vực yêu thích của học sinh, cung cấp việc học tập trải 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiệm có giá trị, góp phần quan trọng vào sự hiểu biết chung của học sinh về môi trường thế giới thực. [17] Một ví dụ khác về học tập theo trải nghiệm là học cách đi xe đạp phải bằng cách tập đi, có ngã, có đổ xe, nhưng sau giai đoạn "trải nghiệm cụ thể", người học trải nghiệm thực tế chiếc xe đạp họ có cơ hội xem xét những gì đang hoạt động hoặc thất bại (quan sát phản xạ) và suy nghĩ về cách cải thiện nỗ lực tiếp theo được thực hiện (khái niệm trừu tượng), họ sẽ suy nghĩ và suy ngẫm trước đó (thử nghiệm tích cực) và có nỗ lực mới để đi xe. Từ đó thấy rằng, học từ trải nghiệm thường mang lại cảm xúc sâu sắc cho mỗi cá nhân.
Do đó, kinh nghiệm mà con người có được từ trải nghiệm bao giờ cũng sâu sắc và lưu trữ lâu hơn trong trí nhớ. Vì vậy, học tập trải nghiệm đã và đang giữ vai trò quan trọng trong nền giáo dục của nhiều nước: - Trong giáo dục Mỹ, chương trình ở đây đặc biệt chú trọng đến các trải nghiệm sớm cho học sinh với đặc trưng nổi bật nhất là phương pháp giáo dục tôn trọng thực tế. Học sinh được tạo cơ hội trải nghiệm thực tế, áp dụng chương trình vào thực tế giúp học sinh hiểu sâu, nhớ lâu. Do đó, trải nghiệm đã góp phần hình thành không chỉ về kiến thức khoa học, kỹ năng thực hành mà còn giúp tư duy, định hình cho những năng lực trí tuệ về sau.
- Trong giáo dục ở Đức, người Đức cho rằng trói buộc trẻ trong lớp học mà thiếu tính trải nghiệm thực tế sẽ dẫn đến những con người lỗi thời, chậm chạp. Vì vậy, họ đã xây dựng chương trình giáo dục kép truyền đạt kiến thức cả trên lớp học lẫn thông qua thực hành. - Giáo dục ở Nhật hướng đến tính tự lập cho học sinh và coi trọng sự kết hợp giữa hoạt động của trí óc và đôi tay để tạo thành sản phẩm sáng tạo song hành. Để làm được điều đó giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh học sinh là trung tâm, được trải nghiệm kiến thức từ thực tế, kích thích việc tìm tòi, phát huy sự sáng tạo, cổ vũ học sinh đứng từ các góc độ khác nhau để đánh giá nhận xét vấn đề.
- Hoạt động trải nghiệm ở Hàn Quốc được tiến hành song song với hoạt 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động dạy học trong chương trình giáo dục và được thực hiện xuyên suốt từ tiểu học đến cấp trung học phổ thông. Tóm lại, giáo dục trải nghiệm đã và đang tiếp tục phát triển ở những tổ chức giáo dục và trường học trên toàn thế giới, khẳng định được tầm quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực của học sinh. Từ đó suy ra: Không có gì giúp học sinh hứng thú và ghi nhớ kiến thức về định lý Py-ta-go tốt hơn là cho học sinh thực hành đo độ dài, khoảng cách mà không đo trực tiếp được, nhờ chính định lý này. Quan niệm về hoạt động trải nghiệm trong chương trình tổng thể nước ta Theo Chương trình giáo dục phổ thông thông thể 07/2017 cua Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Hoạt động trải nghiệm là một nội dung giáo dục.