Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của phương pháp tự học có hướng dẫn theo môđun. Chương 2: Tổ chức dạy học môn Hoá học Đại cương ở trường Sĩ quan lục quân 1 bằng phương pháp tự học có hướng dẫn theo môđun. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm - Kết luận và khuyến nghị. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHƢƠNG PHÁP TỰ HỌC CÓ HƢỚNG DẪN THEO MÔĐUN 1.
Nền giáo dục đại học Việt Nam 1. Thực trạng Giáo dục đại học ở Việt Nam, bên cạnh những thành tựu đạt được, còn chứa đựng nhiều bất cập. Theo bảng xếp hạng của Webometric các trường đại học ở Việt Nam năm 2012 thì chúng ta chỉ có 117 trường đại học được xếp hạng, không có trường đại học nào nằm trong tốp 1000. Điều này được thể hiện cụ thể qua bảng 1.1 Bảng xếp hạng một số trường đại học của Việt Nam theo Webometric năm 2012 Xếp hạng ở Xếp hạng ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC Việt Nam thế giới Đại học Quốc gia Hà Nội 1 1051 Đại học Cần Thơ 2 1104 Đại học Thủy lợi 5 1949 Đại học Bách khoa (ĐHQG TP HCM) 7 2227 Đại học Huế 8 2744 Đại học Đà nẵng 9 3171 Đại học Sư phạm thành phố HCM 10 3470 Đại học Khoa học Tự nhiên 12 3653 Đại học Giáo dục (ĐHQG HN) 14 3984 Đại học Y dược thành phố HCM 15 4089 Đại học Kinh tế quốc dân 16 4157 Đại học Giao thông vận tải HN 20 4650 Nguồn: http://www.info/en/Asia/Vietnam Theo xếp hạng của QS (QS - Quacquarelli Symonds là Công ty Anh quốc chuyên nghiên cứu về Giáo dục thế giới) qua các năm từ 2013 đến 2015, một số trường đại học của Việt Nam có thứ hạng như sau: Bảng 1.2 Bảng xếp hạng một số trường đại học của Việt Nam theo QS N m Tên trƣờng Thứ hạng 2013 Đại học Quốc gia Hà Nội 201-250 Đại học Quốc gia Hà Nội 161-170 2014 Đại học Quốc gia TP.
HCM 191-200 TrườngĐại học Bách khoa Hà Nội 251-300 Đại học Quốc gia Hà Nội 151-200 2015 Đại học Quốc gia TP. HCM 201-300 Nguồn:(http://www.com/university-rankings/asian-university- rankings/2013; 2014; 2015) 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo một nghiên cứu mới đây về phong cách học của sinh viên của PGS.TS Nguyễn Công Khanh [28] cho thấy: Hơn 50% sinh viên được khảo sát không thật tự tin vào các năng lực (khả năng) học của mình; Hơn 40% cho rằng mình không có năng lực tự học; Gần 70% cho rằng mình không có năng lực tự nghiên cứu; Gần 55% sinh viên được hỏi cho rằng mình không thực sự hứng thú học tập. Những số liệu trên tuy chưa đầy đủ xong cũng cho chúng ta thấy được phần nào thực trạng giáo dục đại học Việt Nam. Những bất cập này xuất phát từ nhiều nguyên nhân cả về mục tiêu, chương trình, phương pháp dạy học, sự quản lí của nhà nước.Để có thể tiến lên bắt kịp với trình độ giáo dục đại học trong khu vực và trên thế giới thì tất yếu phải đổi mới nền giáo dục đại học trên tất cả các lĩnh vực.
Xu hướng đổi mới Trong bối cảnh mới của quốc tế và trong nước, với những thay đổi to lớn trong đời sống kinh tế xã hội, hơn bao giờ hết, chất lượng của giáo dục đào tạo trở thành vấn đề sống còn, quyết định sự thành bại của cả một quốc gia trong điều kiện hội nhập với kinh tế thế giới. Đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, cần xem giáo dục đại học là chìa khóa mở cửa vào tương lai. Những đổi mới trong giáo dục đại học được thể hiện ở những điểm sau:[7, tr. 5] - Đổi mới tư duy về giáo dục.
Muốn giáo dục trở thành sức mạnh của một quốc gia thì cần hiểu được tri thức phải trở thành kĩ năng, trí lực và suy rộng ra phải trở thành nhân lực. Có như vậy, giáo dục mới quyết định sức mạnh và sự thịnh vượng của một quốc gia. - Đổi mới trong nội dung và phương pháp giáo dục. Với khối lượng tri thức khổng lồ mà nhân loại đã tích lũy được thì giáo dục không thể truyền đạt hết khối lượng tri thức khổng lồ đó.
Do vậy, nội dung các môn học chỉ gồm những kiến thức cơ bản, nền tảng. Điều cốt yếu là phải rèn luyện cho người học hệ thống kĩ năng để người học tự lĩnh hội tri thức. Khi nội dung thay đổi thì tất yếu phương pháp cũng phải thay đổi. Để phù hợp với nội dung đổi mới thì phương pháp mới chủ yếu là hướng vào hoạt động của người học.
Giáo viên trở thành người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn quá trình tự lĩnh hội của người học. Theo chiến lược phát triển giáo dục "Tự học, tự đào tạo là một con đường phát triển suốt đời của mỗi con người trong điều kiện kinh tế, xã hội nước ta hiện nay và cả mai sau‖; đó cũng là giáo dục được nâng cao khi tạo ra được năng lực sáng tạo của người học, khi biến được quá trình đào tạo thành quá trình tự 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đào tạo. Hiện đại hoá nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo, chú trọng nâng cao năng lực thực hành cho sinh viên để họ thích ứng nhanh chóng với thị trường lao động. Cần gắn bó chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp, xây dựng chương trình theo tiếp cận năng lực đầu ra.
- Giáo dục suốt đời và phổ cập công nghệ thông tin. Hệ thống đại học với hai chức năng đào tạo quan trọng như nhau là đào tạo ban đầu và đào tạo thường xuyên nhằm đảm bảo cho người lao động sau khi có học vấn đại học ban đầu luôn có nhu cầu và điều kiện cập nhật được với sự tiến bộ của khoa học và công nghệ, từ đó đứng vững và phát triển được trong nền sản xuất hiện đại. Thực hiện cuộc cách mạng về PPDH, chuyển hoá những thành tựu mới nhất của khoa học và công nghệ vào thực tiễn dạy học. Trong đó có sử dụng công nghệ môđun hoá nội dung dạy học, sử dụng những phương tiện kỹ thuật dạy học và tài liệu giáo khoa biên soạn theo môđun, chuyển sang hệ thống dạy học mới, hệ dạy học "tự học - cá thể hoá - có hướng dẫn" [14, tr.
Hiện nay chúng ta đang xây dựng chương trình giáo dục theo cách tiếp cận tổng hợp, một trong những cách tiếp cận này là cách thiết kế theo môđun và được thực thi theo phương thức tích lũy tín chỉ (Credit system). Nhờ vậy mà tăng tính mềm dẻo của chương trình đào tạo, làm cho mỗi người học có thể lựa chọn chương trình và kế hoạch học tập thích hợp với sở trường, nhịp độ và hoàn cảnh của mình. Mục tiêu của cuộc cách mạng về phương pháp là nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo, từng bước hoà nhập và tiến kịp trình độ đào tạo đại học trong khu vực và trên thế giới. Các hình thức tổ chức dạy học ở đại học Nhằm đảm bảo được các mục tiêu đào tạo đại học như rèn luyện các kĩ năng tư duy bậc cao; rèn luyện các giá trị về khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên; chuẩn bị các kĩ năng nghề nghiệp.thì việc tổ chức dạy học ở đại học cần đa dạng với nhiều hình thức phong phú.
Đến nay, chưa có sự phân loại r ràng về các hình thức thức tổ chức dạy học ở đại học. Về cơ bản, có thể chia các hình thức tổ chức dạy học ở đại học thành ba loại sau: [9, tr. 158] Loại 1: Các hình thức tổ chức dạy học nhằm giúp sinh viên tìm tòi tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo. Bao gồm: Diễn giảng; Thảo luận, tranh luận; Xemina; Thực hành học tập và thực hành sản xuất; Bài thực hành, bài tập lớn, luận văn tốt nghiệp; Tự học và phụ đạo.
Trong đó xemina được xem như hình thức dạy học đặc trưng của bậc đại học. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi các phương pháp 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dạy học đều ―lấy người học làm trung tâm‖. ―Xemina là một hình thức tổ chức dạy học cơ bản ở đại học, trong đó sinh viên thảo luận các vấn đề khoa học đã tự tìm hiểu được, dưới sự hướng dẫn của một giảng viên rất am hiểu về lĩnh vực đó‖. Trong xemina, người học ―vừa phải tự học, trình bày những thu hoạch của mình qua tự học, lại vừa phải tranh luận với các bạn để bảo vệ cái đúng, bác bỏ cái sai, bảo vệ quan điểm của mình‖.
166] Loại 2: Các hình thức tổ chức dạy học nhằm kiểm tra và đánh giá tri thức, kĩ năng, kĩ xảo của người học. Bao gồm: Kiểm tra, sát hạch, thi, bảo vệ luận văn (đồ án) tốt nghiệp. Loại 3: Các hình thức tổ chức dạy học có tính chất ngoại khóa. Tất cả những hình thức tổ chức dạy học trên đây đều có vai trò và vị trí nhất định trong quá trình dạy học ở đại học.
Chúng qua lại, tác động lẫn nhau và không thay thế cho nhau. Căn cứ vào mục đích, nhiệm vụ học tập của từng môn học mà giảng viên lựa chon một hay một vài hình thức phù hợp. Gần đây, chúng ta đang triển khai đào tạo đại học theo hình thức tự học có hướng dẫn. Ở đây quá trình đào tạo được tiến hành rất mềm dẻo, linh hoạt.
Người học lấy tự học là chính, với sự hướng dẫn của GV và tài liệu họ có thể chiếm lĩnh được nội dung dạy học. Kết quả học tập được quản lý theo hệ thống học phần và tín chỉ. Nhưng vì vẫn đào tạo theo nội dung và quy trình cũ nên trong những hình thức tổ chức dạy học này người học đều học theo cùng một chương trình, với cùng một thời gian. Nội dung học tập còn thiếu tính thực tiễn, chưa chú trọng đến rèn luyện kĩ năng cho người học.
Người học còn khá thụ động trong học tập. Vì vậy, chất lượng đào tạo chưa cao. Công nghệ dạy học hiện đại Với sự bùng nổ của khoa học kĩ thuật, nhất là sự bùng nổ của Internet, lưu lượng tri thức mỗi ngày đều tăng lên và không ngừng đổi mới. Trong khi đó, giáo dục đào tạo thường kém linh hoạt hơn nên rất dễ bị lạc hậu.
Công nghệ dạy học là quá trình sử dụng những thành tựu của khoa học, kĩ thuật, công nghệ vào quá trình dạy học nhằm thực hiện mục đích dạy học với hiệu quả kinh tế cao.