Những Thay Đổi Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar Từ Năm 2011 Đến Nay

Khám phá những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar từ năm 2011 đến nay qua luận văn thạc sĩ USSH, phân tích sâu sắc và toàn diện.

• Tác giả: Dương Thị Ngọc Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Dũng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar từ năm 2011 đến nay
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA MYANMAR
• 1.1. Vài nét về đất nước Myanmar
• 1.2. Những nhân tố tác động đến những thay đổi chính sách đối ngoại của Myanmar
• 1.3. Thay đổi về môi trường kinh tế, chính trị trên thế giới
• 1.4. Thay đổi về kinh tế, chính trị trong khu vực ASEAN
• 1.5. Thay đổi về kinh tế, chính trị trong nước
• 1.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG ĐIỀU CHỈNH TRONG QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI GIỮA MYANMAR VÀ MỘT SỐ QUỐC GIA, TỔ CHỨC QUỐC TẾ TỪ NĂM 2011 ĐẾN NAY
• 2.1. Những thay đổi về chính trị và chính sách kinh tế đối ngoại của Myanmar
• 2.2. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với ASEAN, các quốc gia thuộc khối ASEAN
• 2.3. Với một số quốc gia thuộc khối ASEAN
• 2.4. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với Hoa Kỳ
• 2.5. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với EU
• 2.6. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với khu vực Đông Bắc Á
• 2.6.1. Với Trung Quốc
• 2.6.2. Với Nhật Bản
• 2.6.3. Với Hàn Quốc
• 2.6.4. Với Bắc Triều Tiên
• 2.7. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với Ấn Độ
• 2.8. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với Nga
• 2.9. TIỂU KẾT CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ TRIỂN VỌNG
• 3.1. Kết quả bước đầu của những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar
• 3.2. Về tình hình chính trị trong nước
• 3.3. Về phát triển kinh tế
• 3.4. Về hoạt động đối ngoại
• 3.5. Triển vọng của chính sách đối ngoại đổi mới của Myanmar
• 3.5.1. Triển vọng về chính trị trong nước
• 3.5.2. Triển vọng về kinh tế
• 3.5.3. Triển vọng về chính sách đối ngoại
• 3.5.4. Triển vọng quan hệ đối ngoại Myanmar – Việt Nam
• 3.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG III
• NGUỒN TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thay Đổi Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar Từ 2011 Đến Nay

Myanmar đã trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ trong chính sách đối ngoại kể từ năm 2011. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh những biến động nội bộ mà còn là kết quả của những tác động từ môi trường quốc tế. Chính sách đối ngoại của Myanmar đã chuyển từ một quốc gia bị cô lập sang một quốc gia chủ động tham gia vào các mối quan hệ quốc tế. Điều này đã mở ra nhiều cơ hội cho Myanmar trong việc phát triển kinh tế và cải thiện vị thế trên trường quốc tế.

1.1. Những Biến Đổi Chính Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar

Chính sách đối ngoại của Myanmar đã có những thay đổi đáng kể từ năm 2011, với việc mở cửa cho các mối quan hệ quốc tế và tham gia vào các tổ chức khu vực như ASEAN. Sự chuyển mình này không chỉ giúp Myanmar cải thiện quan hệ với các nước phương Tây mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế trong nước.

1.2. Tác Động Của Chính Sách Đối Ngoại Đến Kinh Tế Myanmar

Chính sách đối ngoại mới đã tạo ra nhiều cơ hội đầu tư từ nước ngoài, đặc biệt là từ các quốc gia trong khu vực và phương Tây. Điều này đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống của người dân Myanmar, mặc dù vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua.

II. Những Thách Thức Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar

Mặc dù có nhiều tiến bộ, Myanmar vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong chính sách đối ngoại. Các vấn đề như tình hình nhân quyền, xung đột nội bộ và sự can thiệp của các cường quốc lớn vẫn là những trở ngại lớn. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của đất nước.

2.1. Tình Hình Nhân Quyền Tại Myanmar

Tình hình nhân quyền tại Myanmar vẫn là một vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng đến quan hệ với các quốc gia phương Tây. Các tổ chức quốc tế đã chỉ trích Myanmar vì những vi phạm nhân quyền, điều này có thể làm giảm khả năng thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế.

2.2. Xung Đột Nội Bộ Và Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Đối Ngoại

Xung đột giữa các nhóm dân tộc và chính phủ vẫn diễn ra, gây ra những khó khăn trong việc thực hiện chính sách đối ngoại. Những xung đột này không chỉ làm suy yếu chính quyền mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh của Myanmar trên trường quốc tế.

III. Phương Pháp Cải Cách Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar

Myanmar đã áp dụng nhiều phương pháp để cải cách chính sách đối ngoại, bao gồm việc tăng cường hợp tác với các nước láng giềng và tham gia vào các tổ chức quốc tế. Những phương pháp này không chỉ giúp Myanmar cải thiện quan hệ quốc tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế.

3.1. Tăng Cường Quan Hệ Với ASEAN

Myanmar đã chủ động tham gia vào các hoạt động của ASEAN, từ đó nâng cao vị thế của mình trong khu vực. Sự hợp tác này không chỉ giúp Myanmar cải thiện quan hệ với các nước láng giềng mà còn tạo ra nhiều cơ hội kinh tế.

3.2. Hợp Tác Với Các Cường Quốc Như Trung Quốc Và Hoa Kỳ

Myanmar đã tìm cách cân bằng quan hệ với các cường quốc như Trung Quốc và Hoa Kỳ. Việc này không chỉ giúp Myanmar thu hút đầu tư mà còn tạo ra nhiều cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực khác nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Đối Ngoại Myanmar

Chính sách đối ngoại của Myanmar đã mang lại nhiều kết quả tích cực, từ việc thu hút đầu tư nước ngoài đến việc cải thiện quan hệ với các quốc gia khác. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp Myanmar phát triển kinh tế mà còn nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.

4.1. Kết Quả Kinh Tế Từ Chính Sách Đối Ngoại

Sự thay đổi trong chính sách đối ngoại đã giúp Myanmar thu hút nhiều nguồn đầu tư từ nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực hạ tầng và công nghiệp. Điều này đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống của người dân.

4.2. Tác Động Đến Quan Hệ Quốc Tế

Chính sách đối ngoại mới đã giúp Myanmar cải thiện quan hệ với nhiều quốc gia, từ đó tạo ra nhiều cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại, đầu tư và văn hóa. Điều này đã giúp Myanmar khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế.

V. Kết Luận Và Triển Vọng Tương Lai Của Chính Sách Đối Ngoại Myanmar

Kết luận, chính sách đối ngoại của Myanmar từ năm 2011 đến nay đã có những thay đổi đáng kể, mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, Myanmar vẫn cần phải vượt qua nhiều thách thức để có thể duy trì và phát triển chính sách này trong tương lai.

5.1. Triển Vọng Chính Sách Đối Ngoại Trong Tương Lai

Trong tương lai, Myanmar cần tiếp tục cải cách chính sách đối ngoại để thu hút đầu tư và cải thiện quan hệ với các quốc gia khác. Điều này sẽ giúp Myanmar phát triển bền vững và nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế.

5.2. Những Thách Thức Cần Đối Mặt

Myanmar sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì chính sách đối ngoại, bao gồm tình hình nhân quyền, xung đột nội bộ và sự can thiệp của các cường quốc. Việc giải quyết những thách thức này sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của chính sách đối ngoại trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự chuyển mình của Myanmar từ một chính thể quân sự khép kín sang chính quyền dân sự vào tháng 3 năm 2011 đã tạo ra bước ngoặt lịch sử trong quan hệ quốc tế tại khu vực Đông Nam Á. Với quy mô dân số khoảng 59,1 triệu người gồm 135 sắc tộc và vị trí địa chiến lược tiếp giáp 2.185 km đường biên giới với Trung Quốc, Myanmar từng trải qua hơn 50 năm biệt lập và chịu nhiều lệnh cấm vận kinh tế khắt khe từ phương Tây. Thảm họa siêu bão Nargis năm 2008 gây thiệt hại hơn 12 tỷ USD cùng với sự kiệt quệ về kinh tế đã đặt đất nước Chùa Vàng trước yêu cầu sống còn phải cải cách toàn diện. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là làm rõ động lực, nội dung và tác động của những điều chỉnh trong đường lối ngoại giao của Myanmar giai đoạn 2011 đến giữa năm 2014.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích có hệ thống các nhân tố thúc đẩy sự thay đổi chính sách đối ngoại, làm rõ tiến trình mở rộng hợp tác song phương và đa phương với các đối tác lớn như Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU), Trung Quốc, ASEAN, cũng như đưa ra dự báo khoa học về triển vọng quan hệ Việt Nam - Myanmar. Phạm vi không gian và thời gian được giới hạn từ cột mốc thành lập chính phủ dân sự năm 2011 đến giữa năm 2014. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các thành tựu ngoại giao thực tiễn, phản ánh qua việc Myanmar thiết lập quan hệ với 84 quốc gia, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ngành dầu khí đạt 13,82 tỷ USD và đảm nhận thành công vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2014, tạo bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các quốc gia đang trong quá trình chuyển đổi thể chế và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng kết hợp ba lý thuyết nền tảng trong khoa học quan hệ quốc tế nhằm xây dựng góc nhìn phân tích đa chiều:

• Thuyết Hiện thực Mới (Neorealism): Được sử dụng để luận giải chiến lược cân bằng quyền lực mềm và phòng ngừa rủi ro địa chính trị của Myanmar trước sức ép ảnh hưởng từ các cường quốc láng giềng, đặc biệt là quan hệ với Trung Quốc và Hoa Kỳ.
• Thuyết Thể chế Tự do (Liberal Institutionalism): Cung cấp cơ sở lý luận giải thích xu hướng can dự tích cực của Myanmar vào các định chế quốc tế đa phương như ASEAN, Liên Hợp Quốc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) nhằm tìm kiếm sự công nhận và hội nhập kinh tế.
• Lý thuyết Phân tích Chính sách Đối ngoại (Foreign Policy Analysis - FPA): Làm rõ mối liên hệ hữu cơ giữa môi trường đối nội (vai trò lãnh đạo của Tổng thống Thein Sein, lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi, tiến trình hòa giải dân tộc) và các quyết sách đối ngoại.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng trên sự tương tác ba cấp độ: cấp độ hệ thống quốc tế (chuyển dịch trật tự đa cực), cấp độ khu vực (tiến trình xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN) và cấp độ quốc gia (nhu cầu phát triển nội tại). Khung nghiên cứu định vị 4 khái niệm cốt lõi: Đa dạng hóa đối ngoại, Tự chủ chiến lược, Cân bằng nước lớn và Lộ trình dân chủ 7 bước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác và phong phú, bao gồm các văn kiện chính thức của Chính phủ Myanmar, bản Hiến pháp năm 2008, tuyên bố chung từ các hội nghị thượng đỉnh ASEAN, báo cáo tài chính của IMF, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và các công trình nghiên cứu chuyên sâu trong nước cũng như quốc tế từ năm 2001 đến năm 2014.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 84 quốc gia đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Myanmar, tập trung phân tích sâu 5 đối tác chiến lược trọng tâm (Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, ASEAN và Việt Nam) cùng 104 dự án FDI tiêu biểu đã được cấp phép. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm đảm bảo các đối tượng khảo sát phản ánh đầy đủ nhất sự chuyển dịch từ thế cô lập sang đa dạng hóa quan hệ. Nghiên cứu kết hợp phương pháp phân tích lịch sử - logic, phương pháp so sánh đối chiếu và phương pháp tiếp cận cấu trúc - hệ thống. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đánh giá chính sách đối ngoại của Myanmar không như một hiện tượng đơn lẻ mà đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, đồng thời xác định chính xác các điểm nghẽn và đột phá trong giai đoạn cải cách 2011 - 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Chuyển dịch thành công từ thế cô lập sang đa phương hóa toàn diện: Myanmar đã bình thường hóa quan hệ ngoại giao với các cường quốc phương Tây, thiết lập quan hệ chính thức với 84 quốc gia, đặt 33 cơ quan đại diện thường trực ở nước ngoài và tiếp nhận 6 cơ quan đại diện thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc tại Yangon.
• Tái cân bằng quan hệ nước lớn và giảm bớt sự phụ thuộc một chiều: Chính phủ của Tổng thống Thein Sein đã thực hiện bước đi táo bạo khi tuyên bố đình chỉ dự án thủy điện Myitsone trị giá 3,6 tỷ USD do Trung Quốc đầu tư vào năm 2011 để bảo vệ môi trường sinh thái. Động thái này mở đường cho Hoa Kỳ và EU từng bước gỡ bỏ lệnh trừng phạt, mở rộng thu hút 13,82 tỷ USD vốn FDI vào lĩnh vực dầu khí (chiếm khoảng 38,3% tổng vốn FDI đăng ký qua 12 ngành kinh tế trọng điểm).
• Hội nhập khu vực sâu sắc và khẳng định vai trò lãnh đạo trong ASEAN: Myanmar đã gia nhập Đại hội đồng Liên nghị viện các quốc gia Đông Nam Á (AIPA) năm 2011, đăng cai thành công SEA Games 27 năm 2013 và tiếp nhận cương vị Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2014. Hợp tác kinh tế nội khối tăng vọt khi thương mại xuất khẩu khí đốt sang Thái Lan đạt gần 3 tỷ USD mỗi năm, vốn đầu tư từ Thái Lan đạt khoảng 9,5 tỷ USD và Singapore đạt 1,6 tỷ USD với 73 dự án tính đến năm 2011.
• Hoàn thiện thể chế pháp lý thúc đẩy kinh tế đối ngoại: Chỉ riêng trong kỳ họp thứ 9 đầu năm 2014, Quốc hội Myanmar đã thông qua 21 đạo luật mới, trọng tâm là Luật Đầu tư nước ngoài, Luật Đặc khu kinh tế và Luật Kế hoạch quốc gia nhằm tạo hành lang pháp lý minh bạch cho các nhà đầu tư quốc tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự thay đổi mang tính cách mạng này xuất phát từ sức ép nội tại sau thảm họa thiên tai năm 2008 gây thiệt hại 12 tỷ USD, tình trạng kiệt quệ kinh tế khi trở thành quốc gia kém phát triển nhất khu vực và sự đồng thuận lịch sử giữa chính quyền của Tổng thống Thein Sein với phong trào dân chủ do bà Aung San Suu Kyi dẫn đầu. Môi trường quốc tế thuận lợi với xu thế chuyển dịch trật tự thế giới đa cực và chiến lược tái cân bằng sang Châu Á của Hoa Kỳ đã tạo thời cơ vàng cho Myanmar.

So với các công trình nghiên cứu trước năm 2011 vốn chỉ nhìn nhận ngoại giao Myanmar trong thế bị bao vây hoặc lệ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc, luận văn đã chứng minh sự chủ động tái định vị chiến lược của giới lãnh đạo Nay Pyi Taw. Các số liệu thực chứng có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cột thể hiện mức tăng trưởng vốn FDI theo các năm (giai đoạn 2010 - 2014) và bảng ma trận đối sánh cán cân thương mại giữa Myanmar với các nhóm đối tác (Trung Quốc, ASEAN, Khối phương Tây), qua đó minh chứng rõ nét cho xu hướng dịch chuyển từ cấu trúc đơn cực sang đa phương hóa cân bằng.

Đề xuất và khuyến nghị

• Nâng cấp và đồng bộ hóa khung pháp lý kinh tế đối ngoại: Chính phủ và Quốc hội Myanmar cần khẩn trương ban hành các thông tư, nghị định hướng dẫn thực thi Luật Đặc khu kinh tế và Luật Đầu tư nước ngoài sửa đổi, đặt mục tiêu duy trì tốc độ giải ngân vốn FDI tăng trưởng ít nhất 15% đến 20% mỗi năm trong giai đoạn 2014 - 2018.
• Đa dạng hóa danh mục thị trường xuất khẩu chiến lược: Bộ Thương mại Myanmar cần xây dựng các cơ chế ưu đãi thuế quan nhằm thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm chủ lực như đá quý (từng đạt 3,8 tỷ USD năm 2010), khoáng sản và nông - lâm - thủy sản sang thị trường EU và Bắc Mỹ, phấn đấu giảm tỷ lệ phụ thuộc thương mại vào một thị trường biên giới duy nhất xuống dưới mức 40% trong lộ trình 3 đến 5 năm tới.
• Thực thi nghiêm túc các cam kết hội nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN: Ủy ban Điều phối Quốc gia ASEAN cần chủ trì việc dỡ bỏ các rào cản phi thuế quan, thuận lợi hóa thủ tục hải quan và đẩy mạnh kết nối hạ tầng tiểu vùng sông Mekong mở rộng (GMS), hướng đến mục tiêu hoàn thành các nghĩa vụ cốt lõi trước thềm hiện thực hóa Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào năm 2015.
• Đẩy mạnh hiện thực hóa các thỏa thuận hợp tác song phương Myanmar - Việt Nam: Hai nước cần phát huy tối đa vai trò của Ủy ban Hỗn hợp về hợp tác song phương và Hiệp hội các nhà đầu tư Việt Nam sang Myanmar (AVIM), triển khai toàn diện 12 lĩnh vực then chốt đã ký kết (dầu khí, ngân hàng, viễn thông, nông nghiệp), hướng tới nâng kim ngạch thương mại hai chiều vượt ngưỡng 500 triệu USD trong giai đoạn 2015 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà hoạch định chính sách và cán bộ ngoại giao: Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng quý giá về nghệ thuật đàm phán, cân bằng quan hệ nước lớn và quản trị quá trình mở cửa đối ngoại trong bối cảnh tái cấu trúc thể chế chính trị.
• Cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư quốc tế: Đem lại bức tranh tổng quan, sắc nét về môi trường pháp lý, 12 lĩnh vực hợp tác kinh tế tiềm năng và các rủi ro chính sách khi tiến hành thâm nhập thị trường Myanmar.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Quan hệ quốc tế: Tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về tiến trình dân chủ hóa, chủ nghĩa khu vực Đông Nam Á và các mô hình ngoại giao chuyển đổi của các nền kinh tế đang phát triển.
• Chuyên gia phân tích kinh tế và tư vấn chiến lược khu vực: Phục vụ công tác dự báo xu hướng dòng vốn đầu tư quốc tế, các biến số an ninh phi truyền thống và triển vọng địa kinh tế tại tiểu vùng Mekong.

Câu hỏi thường gặp

Động lực cốt lõi nào thúc đẩy Myanmar thay đổi chính sách đối ngoại từ năm 2011?
Động lực quyết định là sự cộng hưởng giữa yêu cầu cấp bách giải tỏa thế bao vây cấm vận của phương Tây, giảm thiểu sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc sau nhiều năm biệt lập và nhu cầu phục hồi nền kinh tế kiệt quệ sau thảm họa bão Nargis năm 2008 gây tổn thất 12 tỷ USD.

Việc đình chỉ dự án thủy điện Myitsone 3,6 tỷ USD mang ý nghĩa ngoại giao gì?
Quyết định ngừng dự án Myitsone năm 2011 là chỉ dấu bước ngoặt cho thấy Myanmar sẵn sàng lắng nghe nguyện vọng người dân và thực thi chính sách tự chủ chiến lược, đồng thời gửi thông điệp mạnh mẽ tới phương Tây về quyết tâm mở cửa và giảm lệ thuộc địa chính trị.

Vai trò của khối ASEAN trong việc giúp Myanmar hòa nhập quốc tế là gì?
ASEAN đóng vai trò cầu nối an toàn và tin cậy, bảo vệ Myanmar theo nguyên tắc không can thiệp nội bộ, tạo diễn đàn để Myanmar truyền tải thông điệp cải cách và trao quyền Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2014 nhằm khẳng định sự công nhận quốc tế.

Hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Myanmar có những điểm sáng nổi bật nào?
Hai nước đã ký kết hợp tác trên 12 lĩnh vực then chốt từ năm 2010, mở hai tuyến bay thẳng Hà Nội/Thành phố Hồ Chí Minh đi Yangon, đẩy mạnh hợp tác dầu khí, tài chính - ngân hàng và chia sẻ kinh nghiệm cải cách mở cửa tương đồng.

Thách thức lớn nhất đối với chính sách đối ngoại của Myanmar sau năm 2014 là gì?
Thách thức then chốt là việc duy trì trạng thái cân bằng mong manh giữa các cường quốc, xử lý ổn thỏa các xung đột sắc tộc nội bộ phức tạp và bảo đảm sự ổn định chính trị bền vững theo khuôn khổ bản Hiến pháp năm 2008.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện các nguyên nhân thúc đẩy sự thay đổi chính sách đối ngoại của Myanmar giai đoạn 2011 - 2014.
• Làm rõ bước chuyển mang tính bước ngoặt từ ngoại giao cô lập sang chính sách đa dạng hóa, đa phương hóa và tự chủ chiến lược.
• Đánh giá khách quan kết quả thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, bình thường hóa quan hệ với phương Tây và đảm nhận cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2014.
• Đưa ra những dự báo xác đáng về triển vọng hợp tác song phương Việt Nam - Myanmar trên 12 lĩnh vực then chốt.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo học thuật có giá trị cao cho công tác nghiên cứu quan hệ quốc tế và hoạch định chính sách đối ngoại.

Định hướng nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2015 - 2020 cần tiếp tục theo dõi các biến số thể chế sau các kỳ tổng tuyển cử mới và tác động của cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại khu vực. Các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm đến thị trường Đông Nam Á hãy khai thác sâu các phân tích thực chứng trong luận văn này để xây dựng những chiến lược hợp tác và đầu tư hiệu quả nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I mang lại. Những tác động do việc điều chỉnh chính sách đối ngoại đã đem lại cho 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Myanmar diện mạo mới từ kinh tế, chính trị và ngược lại, nó tác động đến quan hệ đối ngoại của Myanmar với các nước lớn như Hoa Kỳ, EU và các quốc gia thuộc khối, các quốc gia láng giềng như Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN và các quốc gia thuộc khối, các nước Đông Bắc Á và Nga. Chƣơng III – Kết quả và Triển vọng Chương này đề cập đến những kết quả bước đầu mà sự thay đổi trong chính sách đối ngoại mang lại cho Myanmar. Đó là những thành tích về chính trị nội bộ, về phát triển kinh tế, về văn hóa-xã hội, thể thao, du lịch và trong chính các hoạt động đối ngoại của Myanmar.

Bên cạnh đó, Chương này cũng đưa ra những triển vọng về chính trị nội bộ, về kinh tế mà trong đó sự điều chỉnh về chính sách đối ngoại là một trong những nguyên nhân quan trọng mang lại, trong đó có đưa ra một số kịch bản có thể xảy ra trong ngắn hạn và trong tương lai của Myanmar. Chương cũng đề cập đến những triển vọng trong quan hệ đối ngoại giữa Myanmar với một số quốc gia cơ bản như Hoa Kỳ, EU, Nhật, Trung Quốc và triển vọng trong quan hệ đối ngoại giữa Myanmar và Việt Nam. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I NHỮNG NHÂN TỐ DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA MYANMAR 1. Vài nét về đất nƣớc Myanmar Myanmar là một trong 11 quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam châu Á với nền văn hóa rực rỡ, lịch sử lâu dài và tương đối phức tạp.

Từ năm 1989 trở về trước, Myanmar được biết đến với tên Miến Điện (Burma). Giai đoạn trước, Myanmar tương đối biệt lập với thế giới bởi thể chế chính trị của mình. Tuy nhiên, trong khoảng hai thập niên gần đây, và đặc biệt là những năm đầu thập niên 2010, Myanmar đang từng bước chuyển mình, hội nhập mạnh mẽ hơn với khu vực và thế giới. Về vị trí địa lý Nằm ở phía Tây của lục địa Đông Nam Á, thuộc Tây Bắc bán đảo Trung-Ấn, Myanmar là quốc gia có lãnh thổ lớn nhất trong lục địa Đông Nam Á, có vị trí chiến lược trong giao thương, phát triển kinh tế và chính trị, quân sự.

Myanmar có đường biên giới chung với các nước Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Ấn Độ, Bangladesh. Có đường bờ biển dài trông ra Vịnh Bengal và biển Andaman thuộc Ấn Độ Dương. Đường biên giới chung với Trung Quốc là 2.185 km1 và là đường biên giới trên bộ dài nhất của Myanmar. Đường bờ biển của Myanmar dài chiếm 1/3 tổng chiều dài biên giới trên bộ.

Về chính trị - hành chính Myanmar ngày nay theo thể chế liên bang, được chia thành 7 bang và 7 vùng hành chính (tương đương bang)2. Vùng lớn nhất là Bamar. Các vùng 1 Thông tin cơ bản về Mi-an-ma và quan hệ Việt Nam – Mi-an-ma, 30/12/2009, Cổng thông tin Bộ ngoại giao Việt Nam.vn/vi/mofa/cn_vakv/ca_tbd/nr040819103124/ns070802135425 2 Các vùng: Ayeyarwady, Bago, Magway, Mandalay, Sagaing, Tanintharyi, Yangon. Các bang: Chin, Kachin, Kayin, Kayah, Mon, Rakhine, Shan.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hành chính lại được chia nhỏ thành các thành phố, khu vực và các làng. Các thành phố được chia thành các quận. Ngày 22/10/2010, Chính phủ Myanmar đã quyết định đổi tên nước thành “Cộng hòa Liên bang Myanmar” (The Republic of the Union of Myanmar) và thay đổi Quốc kỳ trước khi tiến hành tổng tuyển cử. Theo Hiến pháp 2008, Liên bang Myanmar thực hiện chế độ Tổng thống, đa đảng và kinh tế thị trường.

Quốc hội Myanmar (Pyidaungsu Hluttaw) là cơ quan quyền lực cao nhất; cơ quan lập pháp lưỡng viện. Quốc hội Myanmar gồm Thượng viện (Amyotha Hluttaw) và Hạ viện (Pyithu Hluttaw). Quốc hội bầu ra Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Thượng viện, Tổng thống và các Phó Tổng thống. Thượng viện gồm 224 ghế và Hạ viện gồm 440 ghế.

Hiến pháp Myanmar quy định 25% số ghế trong Quốc hội sẽ dành cho quân đội và việc sửa đổi Hiến pháp cần phải có trên 75% nghị sĩ Quốc hội tán thành. Tổng thống sẽ chỉ định các thành viên trong nội các. Sau khi có nội các, Hội đồng Hòa bình và Phát triển Quốc gia sẽ tự giải thể và được thay thế bằng Ủy ban an ninh quốc phòng. Cuộc tổng tuyển cử gần đây nhất của Myanmar diễn ra vào ngày 7/11/2010.

Ngày 31/01/2011, Quốc hội Myanmar cùng Nghị viện 14 bang, vùng trong cả nước họp phiên đầu tiên thống nhất quy tắc, lề lối làm việc và bầu người đứng đầu nghị viện các cấp. Hiến pháp Myanmar quy định nhiệm kỳ Quốc hội là 5 năm, Chủ tịch Thượng viện sẽ làm Chủ tịch Quốc hội 2,5 năm đầu; Chủ tịch Hạ viện sẽ làm Chủ tịch Quốc hội 2,5 năm tiếp theo. Trước cuộc Tổng tuyển cử năm 2010, Myanmar được thế giới biết đến là một quốc gia theo chế độ quân phiệt do lần lượt các thống tướng cai trị sau cuộc đảo chính quân sự năm 1962. Vị thống tướng cuối cùng trước thềm tổng tuyển cử dân sự là Than Shwe.

Tuy nhiên, đứng trước nguy cơ bị cô lập với thế giới ngày càng cao và bị lệ thuộc vào cường quốc láng giềng là Trung Quốc, giới lãnh đạo Myanmar đã có những thay đổi kịp thời và ngoạn mục. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cuộc bầu cử dân sự năm 2010 đã mở đường cho Lộ trình dân chủ 7 bước ở Myanmar được triển khai trên thực tế, đó là: (1) Tiến hành triệu tập Hội nghị quốc gia đã bị hoãn từ năm 1996; (2) Sau khi tổ chức thành công Hội nghị quốc gia, từng bước thực hiện các quy trình cần thiết cho một hệ thống dân chủ chính thống và có kỷ luật; (3) Soạn thảo một hiến pháp mới phù hợp với nguyên tắc cơ bản được dẫn dắt bởi Hội nghị quốc gia; (4) Hội nghị quốc gia thông qua bản Hiến pháp quốc gia; (5) Tổ chức một cuộc bầu cử tự do và công bằng, thành lập cơ quan lập pháp (Pyithu Hluttaws) theo Hiến pháp mới; (6) Tiến hành triệu tập thành viên của cơ quan lập pháp theo Hiến pháp mới; (7) Các thành viên cơ quan lập pháp sẽ bầu các nhà lãnh đạo nhà nước, chính phủ và các cơ quan trung ương khác nhằm xây dựng một quốc gia dân chủ, hiện đại và phát triển. Thein Sein, vị tổng thống dân sự (vốn là tướng lĩnh quân sự thời Than Shwe) lên nắm quyền điều hành đất nước thực hành lộ trình này bằng cách từ bỏ đường lối cai trị độc tài; công nhận các đảng đối lập và tổ chức cuộc bầu cử bổ sung tự do vào mùa xuân năm 2012; phóng thích hàng loạt tù nhân lương tâm và cho phép tự do báo chí… Bầu cử Quốc hội và thành lập chính phủ dân sự mới vốn là việc rất bình thường ở các quốc gia dân chủ trên thế giới, tuy nhiên, với Myanmar thì đó lại là một sự kiện có ý nghĩa chính trị vô cùng lớn với một quốc gia độc tài quân sự. Về văn hóa Myanmar Nền văn hóa Myanmar chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi Phật giáo và Bamar.

Các quốc gia láng giềng như Ấn Độ, Trung Quốc và Thái Lan đóng vai trò rất lớn, góp phần hình thành nên nền văn hóa của Myanmar. Văn hóa Myanmar được thể hiện qua ngôn ngữ, ẩm thực, âm nhạc, nhảy múa và sân khấu. Nghệ thuật, đặc biệt là văn học, trong lịch sử từng bị ảnh hưởng bởi phong cách Phật giáo tiểu thừa Miến Điện. Về dân tộc Tổng số dân Myanmar là 59,1 triệu người.

Mật độ dân cư trung bình trong cả nước là 1,75%/năm. Myanmar là quốc gia đa dân tộc, với 135 sắc tộc 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khác nhau. Trong đó chủ yếu là người Miến (Burma), chiếm 68% số dân. Tiếp theo là các dân tộc: Shan (9%), Karen (8%), Kachin (7%), Rakhine (4%).

Những dân tộc còn lại chiếm khoảng 4%3. Phần lớn các dân tộc ở Myanmar đều di cư từ nơi khác đến. Các dân tộc gốc Myanmar (không kể Trung Quốc, Ấn Độ, Nepal và các dân tộc khác) được chia ra làm 10 nhóm dân tộc chính: Miến, Shan, Kayin, Kachin, Rakhine, Mon, Naga, Chin, Kayah và Wa. Về tôn giáo Myanmar là quốc gia có nhiều tôn giáo khác nhau, cho dù Phật giáo là tôn giáo chính - đã có thời là quốc giáo tại Myanmar.

Đạo Phật chiếm 89,3% số dân. Thiên chúa giáo chiếm 5,6%; đạo Hồi chiếm 3,8%; đạo Hindu chiếm 0,5%; các tôn giáo khác như Do thái giáo, Đa thần giáo, Vật linh giáo, v. chiếm khoảng 0,8% số dân4. Mọi công dân Myanmar được tự do tín ngưỡng, tùy theo tôn giáo khác nhau nhưng dân chúng vẫn sống hòa bình, bằng chứng là những kiến trúc của tôn giáo khác nhau cùng được xây dựng và tôn trọng tại những thành phố lớn.

Những nhân tố tác động đến những thay đổi chính sách đối ngoại của Myanmar Ngày 7/11/2010, cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội đã đánh dấu mốc quan trọng trong lịch sử dân chủ của đất nước Myanmar. Chính quyền Myanmar đã có rất nhiều nỗ lực cải thiện dân chủ ở đất nước này, đi kèm với nó là những thay đổi về chính sách đối ngoại. Có thể nói, có rất nhiều nguyên nhân đã tác động đến chính sách đối ngoại của Myanmar mà không có một mốc thời gian, sự kiện cụ thể nào. Những chính sách đối ngoại song phương và đa phương của Myanmar trước cuộc chuyển giao quyền lực là sự chuyển 3 Kinh doanh ở Việt Nam và Mianma: Những điều cần biết, NXB Chính trị Quốc gia, 2011, tr207.

4 Kinh doanh ở Việt Nam và Mianma: Những điều cần biết, NXB Chính trị Quốc gia, 2011, tr208. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] biến theo các chiều hướng khác nhau và chịu tác động lớn bởi các chính sách cấm vận của Hoa Kỳ và phương Tây; trong đó, có cả nguyên nhân từ việc nhận sự hỗ trợ của Trung Quốc về kinh tế, quân sự và bị ràng buộc bởi chính trị và các chính sách kinh tế khác với đất nước này. Thay đổi về môi trường kinh tế, chính trị trên thế giới Trong thập niên đầu tiên của năm 2000, vị thế siêu cường mà Hoa Kỳ vốn nắm giữ lâu nay trở nên lung lay. Về cuối thập kỷ, kinh tế Hoa Kỳ càng gặp nhiều khó khăn5, kinh tế Liên minh châu Âu (EU) thì rơi vào trì trệ và các nền kinh tế mới nổi (mà đại diện là các nước Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Bra-xin) bước lên vũ đài chính trị quốc tế, làm thay đổi một bước quan trọng về trật tự cấu trúc quyền lực trên thế giới.

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt đầu từ Hoa Kỳ vào năm 2008 đã lan tỏa sang các nước châu Âu.