Luận văn thạc sĩ tham nhũng và tăng trưởng kinh tế tại các nền kinh tế chuyển đổi

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tham nhũng và tăng trưởng kinh tế tại các nền kinh tế chuyển đổi, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Đặng Văn Cường
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Minh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tham Nhũng Và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Các Quốc Gia Chuyển Đổi
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Giới thiệu tổng quan về nghiên cứu
• 1.1. Tính cấp thiết của luận án
• 1.2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến luận án
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp mới của luận án
• 1.7. Kết cấu của luận án
• 2. Chương 2: Khung lý thuyết các yếu tố tác động đến tham nhũng
• 2.1. Khung khái niệm
• 2.2. Tổng quan thể chế
• 2.3. Tổng quan tham nhũng
• 2.4. Lý thuyết các yếu tố tác động đến tham nhũng
• 2.5. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 3. Chương 3: Lý thuyết tác động tham nhũng đến tăng trưởng
• 3.1. Khái niệm tổng quan
• 3.2. Lý thuyết tăng trưởng kinh tế
• 3.3. Tham nhũng và tăng trưởng
• 4. Chương 4: Mô hình và phương pháp nghiên cứu
• 5. Chương 5: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 6. Chương 6: Kết luận và hàm ý chính sách

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tham nhũng và Tăng trưởng Kinh tế ở Nền Kinh tế Chuyển đổi

Tham nhũng là một vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của các quốc gia chuyển đổi. Nghiên cứu cho thấy rằng tham nhũng không chỉ làm giảm hiệu quả của các chính sách kinh tế mà còn cản trở sự thu hút đầu tư nước ngoài. Theo Ngân hàng Thế giới, tham nhũng có thể làm chậm quá trình tăng trưởng kinh tế và gây ra những tác động tiêu cực đến xã hội. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa tham nhũng và tăng trưởng kinh tế là rất cần thiết để xây dựng các chính sách hiệu quả nhằm giảm thiểu tham nhũng và thúc đẩy phát triển.

1.1. Định nghĩa và Các Hình thức Tham nhũng

Tham nhũng có thể được định nghĩa là hành vi lạm dụng quyền lực công để thu lợi cá nhân. Các hình thức tham nhũng bao gồm hối lộ, lạm dụng chức vụ, và gian lận trong quản lý tài chính. Những hình thức này không chỉ gây thiệt hại cho nền kinh tế mà còn làm suy yếu lòng tin của người dân vào chính phủ.

1.2. Tác động của Tham nhũng đến Tăng trưởng Kinh tế

Tham nhũng có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế thông qua việc làm giảm hiệu quả đầu tư và cản trở sự phát triển bền vững. Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có mức độ tham nhũng cao thường có chỉ số tăng trưởng kinh tế thấp hơn so với các quốc gia khác. Điều này cho thấy rằng việc kiểm soát tham nhũng là rất quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng.

II. Vấn đề và Thách thức trong việc Kiểm soát Tham nhũng

Việc kiểm soát tham nhũng ở các quốc gia chuyển đổi gặp nhiều thách thức. Chất lượng thể chế yếu kém, thiếu minh bạch trong quản lý công, và sự thiếu trách nhiệm của các cơ quan nhà nước là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Các chính sách chống tham nhũng cần phải được thiết kế một cách đồng bộ và hiệu quả để giải quyết các vấn đề này.

2.1. Chất lượng Thể chế và Tình trạng Tham nhũng

Chất lượng thể chế đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tham nhũng. Các quốc gia có thể chế yếu kém thường dễ bị tham nhũng hơn. Việc cải cách thể chế là cần thiết để tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.

2.2. Thiếu Minh bạch và Trách nhiệm trong Quản lý Công

Thiếu minh bạch trong quản lý công là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tham nhũng. Các cơ quan nhà nước cần phải có trách nhiệm hơn trong việc công khai thông tin và giải trình các quyết định của mình để giảm thiểu tham nhũng.

III. Phương pháp Giải quyết Tham nhũng Hiệu quả

Để giải quyết vấn đề tham nhũng, các quốc gia cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các biện pháp này bao gồm cải cách thể chế, tăng cường minh bạch, và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Việc áp dụng các công nghệ mới cũng có thể giúp giảm thiểu tham nhũng.

3.1. Cải cách Thể chế và Chính sách Chống Tham nhũng

Cải cách thể chế là một trong những phương pháp quan trọng để kiểm soát tham nhũng. Các chính sách cần phải được thiết kế để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

3.2. Tăng cường Minh bạch và Trách nhiệm Giải trình

Tăng cường minh bạch trong quản lý công là một biện pháp hiệu quả để giảm thiểu tham nhũng. Các cơ quan nhà nước cần phải công khai thông tin và giải trình các quyết định của mình để tạo ra lòng tin từ người dân.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu về Tham nhũng

Nghiên cứu về tham nhũng và tăng trưởng kinh tế đã chỉ ra rằng các biện pháp chống tham nhũng có thể mang lại kết quả tích cực. Các quốc gia đã áp dụng các chính sách hiệu quả trong việc kiểm soát tham nhũng thường có chỉ số tăng trưởng kinh tế cao hơn. Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình thành công từ các quốc gia khác cũng là một cách hiệu quả để giải quyết vấn đề này.

4.1. Các Mô hình Thành công trong Kiểm soát Tham nhũng

Nhiều quốc gia đã áp dụng thành công các mô hình kiểm soát tham nhũng, như Singapore và New Zealand. Những mô hình này có thể được áp dụng để cải thiện tình hình tham nhũng ở các quốc gia chuyển đổi.

4.2. Kết quả Nghiên cứu và Đánh giá Tác động

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc kiểm soát tham nhũng có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia có chỉ số tham nhũng thấp thường có chỉ số phát triển kinh tế cao hơn, cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa hai yếu tố này.

V. Kết luận và Tương lai của Nghiên cứu về Tham nhũng

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng tham nhũng là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia chuyển đổi cần phải tiếp tục cải cách thể chế và áp dụng các biện pháp chống tham nhũng hiệu quả. Tương lai của nghiên cứu về tham nhũng sẽ tiếp tục tập trung vào việc tìm kiếm các giải pháp bền vững để giảm thiểu tham nhũng và thúc đẩy phát triển.

5.1. Tầm quan trọng của Nghiên cứu về Tham nhũng

Nghiên cứu về tham nhũng không chỉ giúp hiểu rõ hơn về vấn đề này mà còn cung cấp các giải pháp thực tiễn để giảm thiểu tham nhũng. Việc nghiên cứu sâu hơn về các nguyên nhân và tác động của tham nhũng là rất cần thiết.

5.2. Hướng đi Tương lai trong Nghiên cứu và Chính sách

Hướng đi tương lai trong nghiên cứu về tham nhũng cần tập trung vào việc phát triển các chính sách hiệu quả và bền vững. Các quốc gia cần học hỏi từ những kinh nghiệm thành công của nhau để cải thiện tình hình tham nhũng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Tham nhũng và tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia chuyển đổi", chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (mã số: 62340201 / 62.01), được nghiên cứu sinh Đặng Văn Cường thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS. Vũ Thị Minh Hằng và TS. Nguyễn Thị Huyền (bảo vệ năm 2016, thông tin đóng góp học thuật công bố năm 2017).

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ thực tiễn quá trình chuyển đổi kinh tế sang cơ chế thị trường. Theo tài liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank, 2008), sự yếu kém trong điều hành nhà nước và khung thể chế thường dẫn đến các hình thái tham nhũng, gây cản trở đầu tư, làm chậm tăng trưởng và kìm hãm xóa đói giảm nghèo. Báo cáo của World Bank (2007b) chỉ ra trong giai đoạn 1996–2006, chỉ có 8 trong tổng số 34 quốc gia chuyển đổi có chỉ số kiểm soát tham nhũng vượt mức trung bình thế giới. Mặc dù nhiều công trình học thuật đã tiếp cận vấn đề này, các nghiên cứu trước đây còn tồn tại những khoảng trống:

• Chưa sử dụng bộ dữ liệu đồng nhất, xuyên suốt để khảo sát đồng thời cả nguyên nhân dẫn đến tham nhũng lẫn tác động của tham nhũng đối với tăng trưởng kinh tế trên cùng một mẫu nghiên cứu;
• Đa số công trình chỉ tiếp cận chất lượng thể chế đơn lẻ qua thể chế chính trị (mức độ dân chủ) mà bỏ qua thể chế kinh tế (tự do kinh tế);
• Chủ yếu giả định mối quan hệ tuyến tính giữa thu nhập và tham nhũng, chưa kiểm định đầy đủ khả năng tồn tại mối quan hệ phi tuyến;
• Thiếu các kiểm định thực nghiệm định lượng về giả thuyết tham nhũng đóng vai trò là "chất bôi trơn" (grease the wheels / speed money) trong điều kiện thể chế yếu kém bằng các phương pháp ước lượng dữ liệu bảng hiện đại có khả năng kiểm soát hiện tượng nội sinh.

Luận án xác định hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá các yếu tố tác động đến tham nhũng tại các quốc gia chuyển đổi, phân tích định lượng tác động riêng phần của chất lượng thể chế (dân chủ và tự do kinh tế) ở từng mức độ cụ thể, đồng thời kiểm định khả năng tồn tại mối quan hệ phi tuyến giữa thu nhập và tham nhũng.
2. Sử dụng mô hình định lượng để kiểm định giả thuyết chất bôi trơn của tham nhũng đối với tăng trưởng kinh tế trong điều kiện chất lượng thể chế yếu kém tại các quốc gia chuyển đổi.

Để đạt hai mục tiêu trên, luận án giải quyết 5 câu hỏi nghiên cứu:

• (1) Các yếu tố nào tác động đến tham nhũng tại các quốc gia chuyển đổi?
• (2) Chất lượng thể chế (thể chế chính trị và thể chế kinh tế) tác động như thế nào đến việc kiểm soát hành vi tham nhũng?
• (3) Có tồn tại hiệu ứng phi tuyến của tác động thu nhập đến tham nhũng tại các quốc gia chuyển đổi hay không?
• (4) Tham nhũng tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia chuyển đổi?
• (5) Khi tương tác với chất lượng thể chế, tham nhũng có tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tham nhũng, chất lượng thể chế (thể chế chính trị, thể chế kinh tế), thu nhập bình quân và tăng trưởng kinh tế cùng các biến kiểm soát kinh tế - xã hội.
• Phạm vi không gian: 46 quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi thuộc nhóm thu nhập trung bình và thấp theo tiêu chuẩn của World Development Indicators (WDI, 2014).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2002–2014 (do chỉ số Cảm nhận Tham nhũng - CPI của Tổ chức Minh bạch Quốc tế chỉ được khảo sát phổ biến tại các quốc gia chuyển đổi từ năm 2002).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và tổng quan các dòng nghiên cứu thực nghiệm trong y văn quốc tế theo hai nhánh chính:

Nhánh 1: Các yếu tố tác động đến tham nhũng

• Vai trò của thể chế và hệ thống pháp luật: Krueger (1974) và Treisman (2000, 2007) nhấn mạnh sự can thiệp của chính phủ và các quy định hạn chế làm gia tăng tham nhũng; Buchanan & Brennan (1980) lập luận cạnh tranh chính trị làm giảm sự trục lợi của công chức, trong khi Shleifer (1993) đưa ra góc nhìn trái chiều về phi tập trung hóa. La Porta & ctg (1999) phân biệt hệ thống Thông luật (Common law / Anglo-Saxon) giúp bảo vệ quyền tài sản tốt hơn và kiểm soát tham nhũng hiệu quả hơn hệ thống Dân luật (Civil law). Diamond & Plattner (1996) cùng Putnam & ctg (1994) nhấn mạnh mức độ dân chủ, tự do báo chí và sự tham gia của công dân làm tăng rủi ro bị phát hiện của hành vi tham nhũng. Rock (2009) chỉ ra tự do kinh tế làm giảm tham nhũng nhưng vai trò của dân chủ chưa thực sự rõ ràng.
• Thu nhập và cơ chế đãi ngộ công chức: Van Rijckeghem & Weder (1997) và Acemoglu & Verdier (2000) chứng minh mức tiền lương công chức ảnh hưởng trực tiếp đến động cơ nhận hối lộ. Graf Lambsdorff (2005) cho rằng thu nhập bình quân thấp là nguyên nhân gia tăng tham nhũng. Về tính phi tuyến, Dzhumashev (2014), Kotera & ctg (2012), cùng Saha & Gounder (2013) gợi mở rằng mối quan hệ giữa thu nhập và tham nhũng có thể mang dạng phi tuyến thay vì tuyến tính đơn thuần.

Nhánh 2: Tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế

• Trường phái tác động tiêu cực ("Sand the wheels" - Cản trở sự vận hành): Mauro (1995, 1998), Brunetti & Weder (1998), Mo (2001), Tanzi & Davoodi (1998), Gupta & ctg (2002), Gyimah-Brempong (2002) và Choe & ctg (2013) khẳng định tham nhũng bóp méo phân bổ nguồn lực, chuyển hướng ngân sách từ chi tiêu thường xuyên sang các dự án đầu tư công dễ trục lợi, gây tổn hại cho người nghèo và làm giảm tăng trưởng dài hạn.
• Trường phái chất bôi trơn ("Grease the wheels" / "Speed money"): Leff (1964), Leys (1965), Huntington (2006), Beck & Maher (1986), Lien (1986), Bardhan (1997) và Aidt (2009) lập luận rằng trong môi trường thể chế quan liêu, pháp lý thiếu minh bạch và thủ tục hành chính phức tạp, các khoản chi trả phi pháp giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, vượt qua các rào cản hành chính và thúc đẩy hiệu quả hoạt động kinh doanh. Lui (1985) củng cố quan điểm này qua mô hình xếp hàng (Queuing Model).

Vị trí của luận án: Luận án định vị là công trình nghiên cứu định lượng toàn diện, tích hợp đồng thời hai khía cạnh nguyên nhân và hệ quả của tham nhũng trên cùng một mẫu dữ liệu bảng gồm 46 quốc gia chuyển đổi; đo lường tương tác giữa thể chế chính trị và thể chế kinh tế; kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa thu nhập và tham nhũng; kiểm định giả thuyết chất bôi trơn thông qua các phương pháp kinh tế lượng khắc phục hiện tượng nội sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp các nền tảng lý thuyết:

• Lý thuyết lựa chọn công (Public Choice Theory), trọng tâm là mô hình "Lựa chọn giữa thất bại thị trường và tham nhũng" của Acemoglu & Verdier (2000). Mô hình xác lập điều kiện tiền lương của công chức ($w$) để không xảy ra tham nhũng khi có sự can thiệp của chính phủ: $$w \ge \sigma + \frac{e}{q(1-n)}$$ Trong đó: $\sigma$ là tiền đút lót, $e$ là chi phí lựa chọn công nghệ tốt của doanh nghiệp, $q$ là xác suất công chức tham nhũng bị phát hiện, $n$ là tỷ trọng doanh nghiệp trong nền kinh tế.
• Lý thuyết hệ thống pháp luật của La Porta & ctg (1999) phân tích nguồn gốc pháp lý và khả năng bảo vệ quyền tài sản tư nhân.
• Lý thuyết tăng trưởng nội sinh của Barro (1990) kết hợp hàm sản xuất Cobb-Douglas: $$Y = A L^{1-\alpha} K^\alpha G^{1-\alpha} \quad \Rightarrow \quad y = A k^\alpha G^{1-\alpha}$$ Với $Y$ là sản lượng, $L$ là lao động (giả định cố định), $K$ là tư bản, $G$ là tổng chi tiêu chính phủ, $A$ là tiến bộ công nghệ; $y = Y/L$ và $k = K/L$. Haque & Kneller (2008) mở rộng hệ số co giãn $\alpha$ theo mức độ tham nhũng: $\alpha = \gamma(1 - \varphi)$, trong đó $\varphi$ là chỉ số tham nhũng trong khu vực công. Nếu $\varphi$ càng lớn, tác động tích cực của chi tiêu chính phủ lên tăng trưởng càng suy giảm.
• Mô hình xếp hàng (Queuing Model) của Lui (1985) và khung lý thuyết "speed money" của Aidt (2009) làm cơ sở cho giả thuyết chất bôi trơn.
• Khung kênh truyền dẫn: Luận án hệ thống hóa 4 kênh truyền dẫn tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế, bao gồm: (1) Đầu tư tư nhân (chi phí đầu tư, chi phí sản xuất, dòng vốn FDI); (2) Cạnh tranh và độ mở (suy yếu các quy định, độc quyền, rào cản thương mại); (3) Vốn con người (sức khỏe, nguồn nhân lực, trình độ dân trí, kỹ năng); (4) Chi tiêu chính phủ (thành phần chi tiêu, chuyển hướng đầu tư, ổn định tài khóa).

Mô hình thực nghiệm và phương pháp phân tích

Luận án xây dựng hai mô hình kinh tế lượng chính:

1. Mô hình các yếu tố tác động đến tham nhũng (kế thừa Saha & Gounder, 2013; Wooldridge, 2012): $$cor_{it} = \beta_0 + \beta_1 gdppc_{it} + \beta_2 demo_{it} + \beta_3 ecofree_{it} + \beta_4 unemploy_{it} + \beta_5 school_{it} + \beta_6 inflation_{it} + \beta_7 legal_{it} + \varepsilon_{it}$$ Mô hình được mở rộng thêm biến bậc hai $gdppc_{it}^2$ để kiểm định tính phi tuyến theo Dzhumashev (2014), và thêm biến tương tác $demo_{it} * ecofree_{it}$ để đánh giá hiệu ứng từng phần theo phương pháp của Wooldridge (2012) thông qua việc thiết lập các tham số $\mu_1, \mu_2 \in [0, 10]$.

2. Mô hình tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế (kế thừa Heckelman & Powell, 2010; Siddiqui & Ahmed, 2013; Lee & Kim, 2009): $$\ln_gdppc_{it} = \beta_0 + \beta_1 cor_{it} + \beta_2 ecofree_{it} + \beta_3 demo_{it} + \beta_4 (cor_{it} * ecofree_{it}) + \beta_5 (cor_{it} * demo_{it}) + \beta_6 school_{it} + \beta_7 invest_{it} + \beta_8 pop_{it} + \beta_9 top_{it} + \beta_{10} Gov_Ex_{it} + \varepsilon_{it}$$

Kỹ thuật ước lượng và kiểm định:

• Kiểm định tính dừng: Augmented Dickey-Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP), Im-Pesaran-Shin (IPS).
• Tiêu chuẩn lựa chọn độ trễ tối ưu: AIC (Akaike's Information Criterion) và SIC/BIC (Schwarz Information Criterion) theo Atukeren (2007) và Hartwig (2009).
• Kiểm định quan hệ nhân quả: Granger Causality test và kiểm định Wald ($\chi^2$).
• Mô hình tĩnh: Mô hình hiệu ứng cố định (FEM), mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM), kiểm định Hausman. Để xử lý hiện tượng phương sai thay đổi giữa các quốc gia và tự tương quan trong phạm vi quốc gia (hiệu ứng nhóm theo Moulton, 1986, 1990), luận án sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát (GLS).
• Xử lý nội sinh mô hình tĩnh: Phương pháp bình phương tối thiểu hai giai đoạn (2SLS) với biến công cụ, kiểm định điều kiện ràng buộc nhận dạng vượt mức Sargan – Hansen.
• Mô hình bảng động: Phương pháp GMM sai phân (Difference-GMM / D-GMM) theo Arellano & Bond (1991), Arellano & Bover (1995), Holtz-Eakin & ctg (1988), Judson & ctg (1996), Roodman (2006). Kỹ thuật này sử dụng các giá trị trễ của biến phụ thuộc làm biến công cụ, xử lý nội sinh và loại bỏ hiệu ứng cố định bất biến theo thời gian. Mô hình được kiểm định bằng kiểm định tự tương quan bậc hai AR(2) và kiểm định Hansen/Sargan về tính hợp lệ của biến công cụ.
• Công cụ tính toán: Phần mềm Stata 13.0.

Nguồn dữ liệu và định nghĩa biến

Bộ dữ liệu bảng cân đối gồm 46 quốc gia chuyển đổi trong giai đoạn 2002–2014 ($N = 598$ quan sát; mẫu D-GMM đạt $N = 506$). Nguồn dữ liệu trích xuất từ World Development Indicators (WDI, 2014) của World Bank và Tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International).

Ký hiệu biến	Tên biến và định nghĩa	Nguồn dữ liệu
cor	Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (CPI), nhận giá trị chuẩn hóa từ 0 đến 10	Transparency International
gdppc / ln_gdppc	Thu nhập bình quân đầu người (USD) và logarit tự nhiên của GDP bình quân đầu người	WDI (2014)
demo	Chỉ số mức độ dân chủ, thang đo từ 0 đến 10	WDI / Báo cáo thể chế
ecofree	Chỉ số tự do kinh tế, thang đo từ 0 đến 10	WDI / Heritage Foundation
school	Tỷ lệ nhập học cấp bậc tiểu học (% tổng số trẻ đúng tuổi)	WDI (2014)
unemploy	Tỷ lệ thất nghiệp (% lực lượng lao động)	WDI (2014)
inflation	Tỷ lệ lạm phát hàng năm (%)	WDI (2014)
legal	Biến giả nguồn gốc pháp lý (nhận giá trị 1 nếu thuộc hệ thống Thông luật/Anh, 0 nếu thuộc hệ thống khác)	La Porta & ctg (1999)
invest	Tỷ lệ tổng đầu tư so với GDP (%)	WDI (2014)
pop	Tốc độ gia tăng dân số hàng năm (%)	WDI (2014)
top	Độ mở thương mại (% kim ngạch xuất nhập khẩu so với GDP)	WDI (2014)
Gov_Ex	Tỷ lệ chi tiêu dùng của chính phủ so với GDP (%)	WDI (2014)

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh cải cách thể chế tại các nền kinh tế chuyển đổi. Tác giả trình bày các hạn chế của y văn hiện hành, xác định 2 mục tiêu tổng quát, 5 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu (46 quốc gia, giai đoạn 2002–2014). Chương này cũng khái quát quy trình nghiên cứu gồm 6 bước logic: (1) Lược khảo lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm; (2) Xác định mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu; (3) Xác định khung lý thuyết và mô hình thực nghiệm; (4) Thu thập dữ liệu và phân tích định lượng; (5) Phân tích định lượng và bình duyệt kết quả; (6) Kết luận và đưa ra gợi ý chính sách.

Chương 2: Khung lý thuyết các yếu tố tác động đến tham nhũng

Chương 2 trình bày các khái niệm nền tảng về thể chế và tham nhũng (định nghĩa tham nhũng là "lạm dụng công quyền nhằm tư lợi"). Chương luận giải hành vi tham nhũng dựa trên sự cân đối giữa chi phí kỳ vọng (xác suất bị phát hiện, hiệu lực hệ thống tư pháp, mức độ dân chủ, tự do báo chí, mức độ xử phạt) và lợi ích kỳ vọng (thu nhập thực của công chức). Chương 2 thiết lập 7 giả thuyết nghiên cứu thực nghiệm:

• Giả thuyết 1: Quốc gia có mức thu nhập cao hơn sẽ làm giảm mức độ tham nhũng.
• Giả thuyết 2: Mức độ dân chủ có mối quan hệ nghịch với mức độ tham nhũng của quốc gia.
• Giả thuyết 3: Tự do kinh tế càng được mở rộng, mức độ tham nhũng càng giảm.
• Giả thuyết 4: Tỷ lệ thất nghiệp được kỳ vọng có mối quan hệ thuận với mức độ tham nhũng.
• Giả thuyết 5: Trình độ học vấn được cải thiện sẽ đẩy lùi được nạn tham nhũng của quốc gia.
• Giả thuyết 6: Lạm phát cao trong một quốc gia làm gia tăng mức độ tham nhũng.
• Giả thuyết 7: Mức độ tham nhũng giảm ở các quốc gia có hệ thống pháp lý và tư pháp hiệu quả.

Chương 3: Khung lý thuyết tăng trưởng kinh tế

Chương 3 tổng quan các mô hình tăng trưởng tân cổ điển từ Solow (1956) và Swan (1956), chỉ ra hạn chế của các mô hình ngoại sinh khi không tích hợp vai trò can thiệp của chính phủ. Tác giả dẫn giải mô hình tăng trưởng nội sinh của Barro (1990) kết hợp hàm sản xuất Cobb-Douglas và ứng dụng mở rộng của Haque & Kneller (2008) để đưa biến tham nhũng vào tham số co giãn của sản lượng. Chương này sơ đồ hóa 4 kênh truyền dẫn tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế (đầu tư tư nhân, cạnh tranh và độ mở, vốn con người, chi tiêu chính phủ) và phân tích đối chiếu hai luồng quan điểm trái chiều: tác động cản trở (sand the wheels) và tác động chất bôi trơn (grease the wheels / speed money).

Chương 4: Mô hình và phương pháp nghiên cứu

Chương 4 thiết lập các phương trình thực nghiệm (4.1) và (4.2), làm rõ quy trình xử lý dữ liệu bảng bằng Stata 13.0. Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa qua bảng thống kê mô tả và các ma trận tương quan:

Tên biến	Số quan sát ($N$)	Giá trị trung bình	Độ lệch chuẩn	Giá trị nhỏ nhất	Giá trị lớn nhất
ln_gdppc	598	2,95	0,35	2,03	3,67
gdppc	598	1.712,8	108,01	—	—
cor	598	7,20	0,65	4,70	8,40
demo	598	5,92	1,32	3,50	8,50
ecofree	598	6,23	0,69	4,35	7,73
inflation	598	7,00	5,78	-8,975	34,69
unemploy	598	8,14	8,10	0,60	77,00
top	598	82,08	34,82	21,67	209,87
pop	598	2,01	1,00	-1,30	4,02
invest	598	23,51	8,27	3,94	63,94
school	598	103,96	17,75	41,04	149,95
Gov_Ex	598	14,01	5,81	3,46	39,58

(Nguồn: Tính toán của tác giả từ Bảng 4.2 trong luận án)

Ma trận tương quan tại Bảng 4.3 và Bảng 4.4 cho thấy: tương quan giữa cor và demo là -0,3883 ($p < 0,01$); giữa cor và ecofree là -0,1873 ($p < 0,01$); giữa cor và ln_gdppc là -0,2840 ($p < 0,01$); giữa ln_gdppc và pop là -0,5593 ($p < 0,01$); giữa ln_gdppc và top là 0,2747 ($p < 0,01$).

Chương 5: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 5 trình bày toàn bộ kết quả kiểm định thống kê và ước lượng mô hình:

1. Kiểm định tính dừng và quan hệ nhân quả:

• Kiểm định nghiệm đơn vị (Bảng 5.1): Biến cor và ln_gdppc không dừng ở bậc 0, nhưng chuỗi sai phân bậc 1 d.ln_gdppc đạt tính dừng ở mức ý nghĩa 1% trên cả 3 kiểm định: ADF (11,5696 không xu thế / 15,6683 có xu thế), PP (17,3462 không xu thế / 9,9490 có xu thế), IPS (-6,2954 không xu thế / -5,2154 có xu thế).
• Lựa chọn độ trễ tối ưu (Bảng 5.2): Phương trình 5.1 đạt giá trị tối ưu tại độ trễ 1 ($\text{AIC} = -1315,61; \text{BIC} = -1122,36$); Phương trình 5.2 đạt tối ưu tại độ trễ 3 ($\text{AIC} = 119,823; \text{BIC} = 316,099$).
• Kiểm định Granger (Bảng 5.3) và kiểm định Wald (Bảng 5.4): Khẳng định tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa tham nhũng (cor) và thu nhập (ln_gdppc) với mức ý nghĩa $p < 0,01$ ($\chi^2 = 11,80$ và $43,10$ đối với chiều tác động từ $\Delta cor \to \Delta \ln_gdppc$; $\chi^2 = 50,52$ và $54,39$ đối với chiều $\Delta \ln_gdppc \to \Delta cor$). Các kiểm định tự tương quan AR(2) ($p = 0,203 - 0,412 > 0,1$) và Sargan – Hansen ($p = 0,152 - 0,588 > 0,1$) đều thỏa mãn.

2. Kết quả ước lượng các yếu tố tác động đến tham nhũng (Bảng 5.5 - GLS):

Biến giải thích	Mô hình (1)	Mô hình (2)	Mô hình (3)	Mô hình (4)	Mô hình (5)
demo	-0,4513***	-0,2226***	-0,2197***	-0,5922***	-0,6168***
ecofree	-0,2981**	-0,0213*	-0,0653**	-0,4134***	-0,4278***
ln_gdppc	—	-0,3759***	-0,4259***	-0,5506***	-0,5541***
school	—	-0,0025***	-0,0019**	-0,0008	-0,0008
unemploy	—	-0,0135***	-0,0144***	-0,0034	-0,0037*
inflation	—	0,0105***	0,0109***	0,0044**	0,0045**
demo*eco	—	—	—	0,0545***	0,0789***
legal	—	—	-0,2313***	—	-0,0518**
Hệ số chặn	9,7826***	9,8267***	9,6964***	12,6472***	12,3716***
Wald test ($p$-value)	0,0000	0,0000	0,0000	0,0000	0,0000
Số quan sát ($N$)	598	598	598	598	598
Số quốc gia	46	46	46	46	46

*(Ghi chú: *, *, *** biểu thị mức ý nghĩa 10%, 5%, 1%)

3. Phân tích hiệu ứng từng phần và điểm ngưỡng (Bảng 5.7 theo Wooldridge, 2012):

Mức giá trị (0–10)	$\delta_1$ (GLS) [ecofree]	$\delta_1$ (2SLS) [ecofree]	$\delta_2$ (GLS) [demo]	$\delta_2$ (2SLS) [demo]
Mức độ = 0	-0,4278***	-0,6338***	-0,6168***	-0,8592***
Mức độ = 1	-0,3489***	-0,5101***	-0,5379***	-0,7354***
Mức độ = 2	-0,2700***	-0,3863***	-0,4590***	-0,6117***
Mức độ = 3	-0,1911***	-0,2626***	-0,3801***	-0,4880***
Mức độ = 4	-0,1122***	-0,1389**	-0,3012***	-0,3643***
Mức độ = 5	-0,0333	-0,0151	-0,2223***	-0,2405***
Mức độ = 6	0,0456	0,1086***	-0,1434***	-0,1168***
Mức độ = 7	0,1245***	0,2323***	-0,0645**	0,0069
Mức độ = 8	0,2034***	0,3561***	0,0144	0,1307**
Mức độ = 9	0,2823***	0,4798***	0,0933	0,2544***
Mức độ = 10	0,3612***	0,6035***	0,1722**	0,3781***

Kết quả chỉ ra: Tự do kinh tế phát huy tác dụng làm giảm tham nhũng khi mức độ dân chủ ở mức thấp (từ 0 đến 4). Ngược lại, mở rộng dân chủ phát huy tác dụng kiểm soát tham nhũng mạnh mẽ nhất khi tự do kinh tế còn hạn chế (từ 0 đến 7).

4. Kiểm định quan hệ phi tuyến và hiệu ứng chất bôi trơn:

• Mô hình phi tuyến bậc 2 giữa thu nhập và tham nhũng có ý nghĩa thống kê trên cả ước lượng FEM, GLS và 2SLS (mô hình bậc 3 không có ý nghĩa thống kê), xác nhận dạng hình chữ U ngược: ở giai đoạn đầu của tiến trình phát triển kinh tế chuyển đổi, thu nhập tăng đi kèm với sự gia tăng tham nhũng; khi nền kinh tế vượt qua điểm ngưỡng phát triển ổn định, thu nhập tăng sẽ làm giảm tham nhũng đáng kể.
• Kiểm định giả thuyết chất bôi trơn qua mô hình biến tương tác bằng GLS (Bảng 5.11, $N = 598$) và D-GMM (Bảng 5.12, $N = 506$): Kết quả ước lượng xác nhận hệ số biến tương tác có ý nghĩa thống kê, chứng minh trong điều kiện chất lượng thể chế (chính trị và kinh tế) còn thấp tại các quốc gia chuyển đổi, tham nhũng đóng vai trò là chất bôi trơn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn.

Chương 6: Kết luận và hàm ý chính sách

Chương 6 tổng hợp các phát hiện chính và đề xuất hai nhóm giải pháp chính sách thực tiễn:

• Nhóm giải pháp kiểm soát tham nhũng: Cải thiện chất lượng khung thể chế; ưu tiên nâng cao mức thu nhập của đội ngũ công chức; tăng cường hiệu lực thực thi pháp luật dựa trên kinh nghiệm của hệ thống Thông luật.
• Nhóm giải pháp cho tăng trưởng kinh tế: Cải cách thủ tục hành chính để loại bỏ nhu cầu sử dụng "chất bôi trơn"; đồng bộ hóa cải cách thể chế kinh tế và chính trị; thúc đẩy thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước; nâng cao trình độ dân trí và mở rộng độ mở thương mại.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận, phương pháp và thực tiễn:

1. Về mặt học thuật và lý luận: Hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết hai chiều về các yếu tố tác động đến tham nhũng và tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế; kết hợp lý thuyết lựa chọn công của Acemoglu & Verdier (2000) với mô hình tăng trưởng nội sinh Barro (1990) mở rộng cho bối cảnh đặc thù của các nền kinh tế chuyển đổi.
2. Về mặt phương pháp nghiên cứu:
   • Ứng dụng kỹ thuật ước lượng biến tương tác của Wooldridge (2012) bằng phương pháp GLS và 2SLS để tính toán tác động riêng phần của từng yếu tố thể chế, xác định chính xác điểm ngưỡng tương tác của mức độ dân chủ (ngưỡng 5–6) và tự do kinh tế (ngưỡng 7–8) trong việc phòng chống tham nhũng.
   • Kiểm định thực nghiệm thành công mô hình lý thuyết về mối quan hệ phi tuyến giữa thu nhập và tham nhũng của Dzhumashev (2014) và so sánh với phát hiện của Saha & ctg (2013).
   • Ứng dụng phương pháp D-GMM cho mô hình bảng động để kiểm soát hiện tượng nội sinh và kiểm định giả thuyết chất bôi trơn của tham nhũng.
   • Xây dựng mẫu dữ liệu bảng đồng nhất gồm 46 quốc gia chuyển đổi có cùng nhóm thu nhập trung bình và thấp trong giai đoạn 2002–2014.
3. Về mặt thực tiễn và kiến nghị chính sách:
   • Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy tự do kinh tế và dân chủ bổ trợ lẫn nhau; khi một yếu tố thể chế ở mức thấp thì việc cải thiện yếu tố còn lại mang lại hiệu quả chống tham nhũng cao nhất.
   • Đưa ra cảnh báo chính sách: Trong điều kiện thể chế yếu kém, nếu thực hiện các biện pháp cứng rắn bài trừ tham nhũng mà không đồng thời cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả vận hành của bộ máy công quyền thì có thể dẫn đến sự đình trệ tăng trưởng kinh tế tạm thời.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên các giới hạn được nêu trong văn bản luận án:

• Hạn chế về dữ liệu: Do chỉ số CPI của Tổ chức Minh bạch Quốc tế chỉ được thu thập phổ biến tại các quốc gia chuyển đổi từ năm 2002, luận án chỉ khảo sát được 46 quốc gia có đầy đủ dữ liệu đồng bộ trong giai đoạn 2002–2014, chưa bao quát được toàn bộ 57 quốc gia chuyển đổi và đang phát triển theo phân loại đầy đủ của WDI.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi thời gian nghiên cứu khi có thêm dữ liệu cập nhật; bổ sung các chỉ số đo lường chi tiết hơn về các khía cạnh thể chế chuyên biệt và các dạng tham nhũng cụ thể khi nguồn số liệu cho phép.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng, Quản lý công: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình biến tương tác, kỹ thuật ước lượng tác động riêng phần theo Wooldridge (2012), quy trình kiểm định tính dừng, kiểm định nhân quả Granger trên dữ liệu bảng và kỹ thuật ước lượng GMM sai phân (D-GMM) để xử lý nội sinh.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế học thể chế: Sử dụng khung phân tích tích hợp giữa mô hình Acemoglu & Verdier (2000), Barro (1990) và Haque & Kneller (2008) làm tài liệu giảng dạy và phát triển các hướng nghiên cứu về kinh tế học khu vực công.
• Các nhà hoạch định chính sách tại các quốc gia chuyển đổi: Tham khảo các bằng chứng thực nghiệm về điểm ngưỡng thể chế và tính phi tuyến thu nhập – tham nhũng để thiết kế lộ trình cải cách hành chính, chính sách tiền lương công chức và chiến lược phòng chống tham nhũng gắn liền với mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng cỡ mẫu và khung thời gian nghiên cứu như thế nào?
Luận án thu thập dữ liệu bảng cân đối của 46 quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi thuộc nhóm thu nhập trung bình và thấp trong giai đoạn 2002–2014, với tổng số 598 quan sát (mẫu ước lượng D-GMM đạt 506 quan sát).

2. Điểm ngưỡng tương tác giữa mức độ dân chủ và tự do kinh tế trong việc kiểm soát tham nhũng được xác định ra sao?
Theo kết quả ước lượng tại Bảng 5.7, tự do kinh tế có tác động làm giảm tham nhũng khi mức độ dân chủ ở mức thấp (từ mức 0 đến 4, với hệ số $\delta_1$ mang dấu âm có ý nghĩa thống kê; tại mức 5 và 6 hệ số không còn ý nghĩa thống kê). Ngược lại, mức độ dân chủ giúp kiểm soát tham nhũng hiệu quả khi chỉ số tự do kinh tế ở mức thấp (từ mức 0 đến 7, với hệ số $\delta_2$ mang dấu âm có ý nghĩa thống kê; từ mức 8 trở lên hệ số chuyển sang dấu dương).

3. Mối quan hệ giữa thu nhập bình quân đầu người và tham nhũng tại các quốc gia chuyển đổi có dạng như thế nào?
Kết quả kiểm định thực nghiệm khẳng định mối quan hệ phi tuyến bậc 2 dạng hình chữ U ngược giữa thu nhập và tham nhũng: trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, thu nhập tăng làm tham nhũng tăng; khi nền kinh tế vượt qua điểm ngưỡng phát triển ổn định, thu nhập tăng sẽ tác động làm giảm tham nhũng.

4. Kết quả kiểm định giả thuyết "chất bôi trơn" (grease the wheels) của tham nhũng đối với tăng trưởng kinh tế cho thấy điều gì?
Bằng phương pháp GLS và D-GMM với biến tương tác giữa tham nhũng và chất lượng thể chế (chính trị và kinh tế), luận án chứng minh giả thuyết chất bôi trơn thực sự tồn tại tại 46 quốc gia chuyển đổi: trong điều kiện chất lượng thể chế còn yếu kém và thủ tục hành chính rườm rà, tham nhũng đóng vai trò là chất xúc tác giúp khu vực tư nhân giảm thiểu thời gian chờ đợi, thúc đẩy hoạt động kinh doanh và gia tăng sản lượng trong ngắn hạn.

5. Luận án đã công bố những công trình khoa học nào liên quan trực tiếp đến đề tài?
Nghiên cứu sinh đã công bố nhiều bài báo khoa học liên quan trực tiếp, tiêu biểu gồm: bài báo "Tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế: vai trò của chất lượng thể chế" (Tạp chí Kinh tế & Phát triển, số 228, 2016), "Tác động của tự do kinh tế, dân chủ đến tham nhũng tại các quốc gia chuyển đổi" (Tạp chí Công nghệ Ngân hàng, số 118, 2016), và "Mối quan hệ phi tuyến giữa thu nhập và tham nhũng tại các nền kinh tế chuyển đổi" (Tạp chí Kinh tế & Phát triển, số 222, 2015).

Kết luận

Luận án của tác giả Đặng Văn Cường là một công trình nghiên cứu định lượng về mối quan hệ hai chiều giữa tham nhũng, chất lượng thể chế và tăng trưởng kinh tế tại 46 quốc gia chuyển đổi giai đoạn 2002–2014. Bằng việc áp dụng các phương pháp kinh tế lượng bao gồm GLS, 2SLS và D-GMM, luận án đã lượng hóa thành công hiệu ứng từng phần của thể chế chính trị và kinh tế, xác định mối quan hệ phi tuyến hình chữ U ngược giữa thu nhập và tham nhũng, đồng thời kiểm định thực nghiệm sự tồn tại của giả thuyết chất bôi trơn trong bối cảnh thể chế yếu kém. Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học và bằng chứng thực nghiệm phục vụ việc hoạch định chính sách cải cách thể chế và phòng chống tham nhũng tại các nền kinh tế đang chuyển đổi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 đã giới thiệu tổng quan về sự cần thiết cũng như mục tiêu nghiên cứu, 5 chương còn lại của luận án được thiết kế như sau: Chương 2: Khung lý thuyết các yếu tố tác động đến tham nhũng; Chương 3: Khung lý thuyết tăng trưởng kinh tế; Chương 4: Mô hình và phương pháp nghiên cứu; Chương 5: Kết quả nghiên cứu và thảo luận; Chương 6: Kết luận và hàm ý chính sách. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chương 2: Khung lý thuyết các yếu tố tác động đến tham nhũng. Khung khái niệm 1. Tổng quan thể chế 1.

Tổng quan tham nhũng 1. Lý thuyết các yếu tố tác động đến tham nhũng. Trong bài nghiên cứu về các nguyên nhân dẫn đến tham nhũng, Treisman (2000) đặt ra câu hỏi: “tại sao các giới chức tại một số quốc gia lạm dụng công quyền để nhằm tư lợi thường xuyên hơn và nhận tiền đút lót nhiều hơn so với giới chức ở các quốc gia khác?”. Câu trả lời là sự cân đối giữa chi phí kỳ vọng của hành vi tham nhũng bao gồm chi phí xã hội, chi phí tâm lý cũng như chi phí tài chính so với lợi ích kỳ vọng của họ.

Các nhà khoa học chính trị và kinh tế học cho rằng nhiều đặc tính của một quốc gia như là kinh tế, chính trị và hệ thống pháp luật có thể ảnh hưởng đến chi phí kỳ vọng và lợi ích kỳ vọng của giới chức. Chi phí kỳ vọng rõ ràng nhất chính là rủi ro bị phát hiện và bị phạt. Xác suất của việc bị phát hiện phụ thuộc phần lớn vào hiệu lực của hệ thống pháp luật của quốc gia. Hai khía cạnh có liên quan của hệ thống pháp luật được phân biệt.

Thứ nhất, hệ thống luật pháp khác biệt về mức độ bảo vệ và tạo ra cơ hội từ việc chấp nhận chủ sở hữu tài sản khu vực tư bị xâm hại bởi hành vi tham nhũng của giới chức. La Porta & ctg (1999) cho rằng hệ thống luật Ango-Saxon hay còn gọi là hệ thống Thông luật (common law) khác biệt theo chiều hướng này so với hệ thống luật dân sự (civil law). Trong khi luật Ango-Saxon được phát triển đầu tiên ở Anh được xem như là sự bảo vệ cho Nghị viện và chủ sở hữu nhằm chống lại sự xâm phạm của chế độ quốc chủ, hệ thống luật dân sự từ thời Napoleon, Bismarkian được phát triển như một công cụ cho chế độ quốc chủ nhằm xây dựng nhà nước và kiểm soát đời sống kinh tế (La Porta, 1999). Hệ thống Thông luật được xây dựng từ các tiền lệ được hình thành từ chính các quan tòa, thường là đồng minh với tầng lớp quý tộc nhiều tài sản nhằm chống lại nhà vua, trong khi đó hệ thống luật dân sự được thiết lập từ bộ luật được các nhà luật học soạn thảo theo mệnh lệnh của nhà vua.

Vì vậy, các tác giả đưa ra giả thuyết rằng sự bảo vệ tài sản lớn hơn trong hệ thống Thông luật cải thiện hiệu quả chính phủ ở nhiều khía cạnh bao gồm giảm nạn tham nhũng. Thứ hai, hệ thống luật pháp không chỉ khác biệt trong công thức và mục đích ban đầu của luật mà còn khác biệt về kỳ vọng và việc thực thi của nó. Vai trò xã hội của luật và tầm quan trọng của luật trong các trật tự xã hội cũng khác nhau giữa các quốc gia. Sự sẵn sàng của tòa án để theo đuổi các hồ sơ mà thậm chí kết quả của nó sẽ đe dọa hệ thống cấp bậc trong xã hội sẽ làm tăng cơ hội phát hiện các vụ án tham nhũng của giới chức.

Bên cạnh hệ thống pháp luật, rủi ro bị phát hiện tham nhũng cũng sẽ cao hơn ở các quốc gia dân chủ hơn và hệ thống chính trị mở (Diamond & Plattner, 1996). Sự tự do kết giao và tự do báo giới sẽ giúp tạo ra các nhóm quan tâm cộng đồng và những nhà báo gắn với sứ mệnh và quyền tố cáo việc lạm quyền. Sự ràng buộc công dân lớn hơn có thể dẫn đến việc giám sát chặt chẽ hơn (Putnam & ctg, 1994). Ở những quốc gia dân chủ, những người cạnh tranh cho các chức vụ trong giới chức thường có nhiều động cơ để phát hiện và tố giác các các hành vi lạm quyền của những người đương nhiệm tại các cuộc bỏ phiếu.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bên cạnh xác suất bị phát hiện, giới chức luôn cân nhắc đến các hậu quả cho hành vi tham nhũng của mình để quyết định có thực hiện tham nhũng hay không. Các hình thức xử phạt đối với các hành vi phi pháp rõ ràng là có liên quan đến hành vi tham nhũng. Ngay khi bị phát hiện, giới chức tham nhũng gần như bị mất việc thì chắc chắn ảnh hưởng đến quyết định có thực hiện tham nhũng hay không (Van Rijckeghem & Weder, 1997). Tương tự, có nhiều yếu tố tác động đến lợi ích kỳ vọng từ hành vi tham nhũng mà ở đó giới chức sẽ cân đối để phù hợp với chi phí kỳ vọng.

Một trong những biểu hiện rõ ràng nhất của lợi ích kỳ vọng thường được hiểu bằng tổng thu nhập thực mà giới chức nhận được. Đây được xem là lý do để mong đợi tham nhũng sẽ giảm ở các quốc gia phát triển. Acemoglu & Verdier (2000) cho rằng tiền lương mà giới chức nhận được ảnh hưởng lớn đến hành vi tham nhũng của họ.1) 𝑞 𝑞 1−𝑛 Trong đó, w là tiền lương, n là đại lượng đại diện cho phần doanh nghiệp trong nền kinh tế,  biểu diễn nguồn thu thuế mà các doanh nghiệp lựa chọn công nghệ xấu phải trả và khoản trợ cấp mà doanh nghiệp lựa chọn công nghệ tốt nhận được là s , σ được thể hiện tiền đút lót (tham nhũng), e là chi phí cho việc lựa chọn công nghệ tốt của doanh nghiệp, và công chức tham nhũng có thể bị phát hiện với xác suất 𝑞. Nếu bất đẳng thức 2.1 bị vi phạm, tất cả công chức sẽ là tham nhũng.

Trong trường hợp này, các doanh nghiệp nhận 𝜎 ∗ (𝜏 + 𝑠) về lựa chọn công nghệ của họ, và sự can thiệp của chính phủ là hoàn toàn lãng phí. Như vậy, khi có sự can thiệp của chính phủ thì cơ chế chi trả tiền lương cho giới công chức phải thỏa mãn điều kiện (2.1) nếu không muốn các công chức tham nhũng. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây Dựa trên cơ sở khung lý thuyết các yếu tố tác động, bài viết tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm tương ứng với 7 giả thuyết của nghiên cứu. Giả thuyết 1: quốc gia có mức thu nhập cao hơn sẽ làm giảm mức độ tham nhũng.

Giả thuyết 2: mức độ dân chủ có mối quan hệ nghịch với mức độ tham nhũng của quốc gia. Giả thiết 3: tự do kinh tế càng được mở rộng, mức độ tham nhũng càng giảm. Giả thuyết 4: tỷ lệ thất nghiệp được kỳ vọng có mối quan hệ thuận với mức độ tham nhũng. Giả thuyết 5: trình độ học vấn được cải thiện sẽ đẩy lùi được nạn tham nhũng của quốc gia.

Giả thuyết 6: lạm phát cao trong một quốc gia làm gia tăng mức độ tham nhũng. Giả thuyết 7: mức độ tham nhũng giảm ở các quốc gia có hệ thống pháp lý và tư pháp hiệu quả. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chương 3: Lý thuyết tác động tham nhũng đến tăng trưởng 3. Khái niệm tổng quan 3.

Lý thuyết tăng trưởng kinh tế 3. Tham nhũng và tăng trưởng Các mô hình tăng trưởng tân cổ điển như Solow (1956) và Swan (1956) không tính đến vai trò can thiệp của chính phủ nên không thể trực tiếp phân tích tác động của tham nhũng đến tăng trưởng kinh tế. Tốc độ tăng trưởng trong dài hạn hoàn toàn được quyết định bởi tốc độ tăng của các biến ngoại sinh như vốn vật chất, vốn con người và tiến bộ công nghệ. Theo thời gian, nhiều nhà kinh tế đã đưa vai trò của chính phủ vào các mô hình tăng trưởng tân cổ điển.

Điển hình là mô hình lý thuyết tăng trưởng nội sinh của Barro (1990). Lý thuyết tăng trưởng nội sinh của Barro (1990) giả định tổng sản phẩm bình quân đầu người dựa trên đầu tư khu vực tư nhân bình quân và chi tiêu chính phủ bình quân. Dựa trên lý thuyết tăng trưởng trường phái tân cổ điển, Barro (1990) đưa ra mô hình nghiên cứu xem xét một cách có hệ thống dựa trên các hành vi tối đa hoá lợi ích của các tác nhân trong nền kinh tế, mô hình tăng trưởng này vẫn được được sử dụng phổ biến khi các nhà kinh tế xem xét mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và tăng trưởng kinh tế. Barro (1990) giả định chi tiêu chính phủ đối với hàng hoá và dịch vụ công có ảnh hưởng tích cực đến sản xuất của khu vực tư nhân.

Hàm tổng sản xuất trong nền kinh tế có dạng hàm sản xuất Cobb-Douglas như sau: Y= A L1-α Kα G1-α (3.1) Ta có 0 < α <1 với L là lao động, K là tư bản, Y là sản lượng của nền kinh tế, G là tổng chi tiêu chính phủ và A là tiến trình cải tiến công nghệ. Để đơn giản, Barro (1990) giả định L (tổng lực lượng lao động trong nền kinh tế) là cố định. Với L cố định, phương trình (3.1) cho thấy rằng công nghệ sản xuất của nền kinh tế có hiệu suất không đổi theo quy mô đối với các đầu vào chi tiêu chính phủ và tư bản. Hàm tổng sản xuất (3.1) có thể được biểu diễn dưới dạng biến bình quân một lao động như sau: y = A kα G1-α (3.2) Với 𝑦 = 𝑌/𝐿 và k = K/ L lần lượt là sản lượng và tư bản bình quân một đơn vị lao động.

Barro (1990) giả định rằng chính phủ tài trợ cho chi tiêu của mình bằng cách áp dụng một mức thuế suất cố định τ. Điều này cũng hàm ý rằng chính phủ luôn thực hiện cán cân ngân sách cân bằng. Do vậy, τ cũng được hiểu như tỷ lệ chi tiêu công của chính phủ, ta có: τ Ly = G (0<τ<1) (3.3) Kết hợp với (3.4) Do tiêu dùng, đầu tư và chi tiêu chính phủ cấu thành nên tổng thu nhập trong nền kinh tế nên phương trình tích luỹ cơ bản có thể được viết như sau: 𝑘̇ = s (1- τ) y – δk (3.5) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong đó, δ là tỉ lệ hao mòn của tư bản và s là tỉ lệ tiết kiệm cố định của khu vực tư nhân. Chia cả hai vế phương trình (3.5) cho k và kết hợp với (3.4) chúng ta có thể thu được tốc độ tăng trưởng của sản lượng Yy, như sau: Yy = α [s (1- τ) ( τAL)(1-α)/α + δ] (3.