Nghiên cứu mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế Việt Nam (1990-2012)

Khám phá mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong luận văn thạc sĩ, phân tích sâu sắc và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Lê Hà Thanh Na
• Người hướng dẫn: PGS.TS Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Nhà Nước
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Thâm Hụt Ngân Sách Và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT VẾ THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.1. Lý thuyết về thâm hụt ngân sách
• 1.2. Một số cách tính thâm hụt ngân sách
• 1.3. Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế
• 1.4. Đánh giá các nghiên cứu về thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế
• 1.5. Mô hình thực nghiệm
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát tình hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam
• 2.2. Thực trạng thâm hụt ngân sách tại Việt Nam
• 2.3. Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 1990-2012
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM GIAI ĐOẠN 1990-2012
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Kiểm định tính dừng
• 3.3. Kiểm định quan hệ nhân quả Granger trong mô hình VAR
• 3.4. Mô hình kiểm định
• 3.5. Mô tả dữ liệu
• 3.6. Kiểm định tính dừng với độ trễ
• 3.7. Ước lượng VAR với độ trễ tối ưu của mô hình
• 3.8. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế
• 3.9. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Khuyến nghị về điều hành chính sách kinh tế
• 4.2. Khuyến nghị về nâng cao hiệu quả đầu tư
• 4.3. Khuyến nghị về chi tiêu công
• 4.4. Khuyến nghị nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 4.5. Khuyến nghị về tính minh bạch và chống thất thu
• 4.6. Khuyến nghị nâng cao quản lý nợ công
• 4.7. Khuyến nghị chính sách liên quan đến tỷ giá
• 4.8. Hạn chế nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Thâm hụt ngân sách là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính công của Việt Nam. Nó không chỉ ảnh hưởng đến tình hình tài chính của nhà nước mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế. Trong bối cảnh hiện nay, việc hiểu rõ mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế là rất cần thiết để xây dựng các chính sách tài khóa hiệu quả.

1.1. Khái niệm thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế

Thâm hụt ngân sách được định nghĩa là tình trạng mà tổng chi ngân sách vượt quá tổng thu ngân sách trong một khoảng thời gian nhất định. Tăng trưởng kinh tế, ngược lại, là sự gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này thường được nghiên cứu để đánh giá tác động của chính sách tài khóa đến sự phát triển kinh tế.

1.2. Tình hình thâm hụt ngân sách tại Việt Nam

Trong những năm qua, thâm hụt ngân sách tại Việt Nam đã có những biến động lớn. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, thâm hụt ngân sách đã tăng lên đáng kể trong giai đoạn 2010-2020, điều này đặt ra nhiều thách thức cho chính phủ trong việc cân bằng ngân sách và duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến thâm hụt ngân sách

Mặc dù thâm hụt ngân sách có thể được coi là một công cụ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng nó cũng mang lại nhiều thách thức. Việc duy trì thâm hụt ngân sách ở mức cao có thể dẫn đến nợ công gia tăng, ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu của chính phủ trong tương lai.

2.1. Tác động của thâm hụt ngân sách đến nợ công

Khi thâm hụt ngân sách gia tăng, chính phủ thường phải vay mượn để bù đắp cho sự thiếu hụt này. Điều này dẫn đến gia tăng nợ công, có thể gây ra áp lực lên ngân sách trong tương lai và làm giảm khả năng chi tiêu cho các lĩnh vực quan trọng như giáo dục và y tế.

2.2. Ảnh hưởng đến chính sách tài khóa

Thâm hụt ngân sách có thể ảnh hưởng đến chính sách tài khóa của chính phủ. Khi thâm hụt tăng cao, chính phủ có thể phải thực hiện các biện pháp thắt chặt chi tiêu, điều này có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn.

III. Phương pháp giải quyết thâm hụt ngân sách hiệu quả

Để giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách, chính phủ cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm cân bằng ngân sách mà không làm ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Các biện pháp này bao gồm cải cách thuế, tối ưu hóa chi tiêu công và tăng cường quản lý nợ công.

3.1. Cải cách hệ thống thuế

Cải cách thuế là một trong những giải pháp quan trọng để tăng thu ngân sách. Việc mở rộng cơ sở thuế và giảm thiểu gian lận thuế sẽ giúp tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước, từ đó giảm thâm hụt ngân sách.

3.2. Tối ưu hóa chi tiêu công

Tối ưu hóa chi tiêu công là cần thiết để đảm bảo rằng các khoản chi tiêu của chính phủ được sử dụng hiệu quả nhất. Việc này không chỉ giúp giảm thâm hụt ngân sách mà còn đảm bảo rằng các nguồn lực được phân bổ hợp lý cho các lĩnh vực ưu tiên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế đã chỉ ra rằng có sự tương tác phức tạp giữa hai yếu tố này. Các nghiên cứu cho thấy rằng trong một số trường hợp, thâm hụt ngân sách có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng nếu không được quản lý tốt, nó có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ giai đoạn 1990 2012

Nghiên cứu cho thấy rằng trong giai đoạn 1990-2012, thâm hụt ngân sách đã có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế trong một số năm, nhưng cũng gây ra những vấn đề về nợ công trong dài hạn. Điều này cho thấy cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc áp dụng chính sách tài khóa.

4.2. Các bài học từ kinh nghiệm quốc tế

Kinh nghiệm từ các quốc gia khác cho thấy rằng việc duy trì thâm hụt ngân sách ở mức hợp lý là rất quan trọng. Các quốc gia thành công trong việc quản lý thâm hụt ngân sách thường có các chính sách tài khóa linh hoạt và hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của thâm hụt ngân sách tại Việt Nam

Thâm hụt ngân sách là một vấn đề phức tạp và cần được quản lý một cách cẩn thận. Trong tương lai, chính phủ Việt Nam cần tiếp tục cải cách chính sách tài khóa để đảm bảo rằng thâm hụt ngân sách không ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế bền vững.

5.1. Định hướng chính sách tài khóa trong tương lai

Chính phủ cần xác định rõ các mục tiêu tài khóa và xây dựng các chính sách phù hợp để đạt được những mục tiêu này. Việc này bao gồm cả việc cải cách hệ thống thuế và tối ưu hóa chi tiêu công.

5.2. Tầm quan trọng của sự minh bạch trong quản lý ngân sách

Sự minh bạch trong quản lý ngân sách là rất quan trọng để tạo niềm tin cho người dân và các nhà đầu tư. Chính phủ cần công khai thông tin về ngân sách và các quyết định tài chính để đảm bảo rằng các nguồn lực được sử dụng hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam từ năm 1990 đến 2012, tăng trưởng kinh tế luôn là vấn đề trọng tâm được quan tâm nhằm thúc đẩy phát triển bền vững. Theo số liệu từ Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn này đạt khoảng 7,34%/năm, với quy mô nền kinh tế năm 2011 gấp hơn 4,4 lần so với năm 1990. Tuy nhiên, thâm hụt ngân sách nhà nước cũng là một vấn đề nổi bật, với mức thâm hụt trung bình dao động từ 2,39% đến 3,5% GDP tùy từng giai đoạn. Thâm hụt ngân sách được xem là một trong những nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế thông qua các kênh như đầu tư công, lãi suất thực và tỷ giá hối đoái thực.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 1990-2012, đồng thời đánh giá tác động của các biến số kinh tế vĩ mô như tổng đầu tư, lạm phát, lãi suất thực và tỷ giá hối đoái thực đến tăng trưởng kinh tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong 23 năm, sử dụng các nguồn số liệu uy tín từ ADB, IMF và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO).

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều hành chính sách tài khóa, giúp cân đối giữa thâm hụt ngân sách và mục tiêu tăng trưởng kinh tế, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai trường phái lý thuyết chính về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế:

1. Trường phái Keynes cho rằng thâm hụt ngân sách có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn thông qua việc kích thích tổng cầu, tăng đầu tư và tiêu dùng. Theo lý thuyết này, chính phủ có thể sử dụng thâm hụt ngân sách như một công cụ để điều tiết kinh tế, đặc biệt trong các giai đoạn suy thoái.

2. Trường phái Tân cổ điển lại cho rằng thâm hụt ngân sách làm tăng gánh nặng thuế trong tương lai, gây ra hiệu ứng "lấn át đầu tư" (crowding-out effect) do lãi suất tăng, từ đó làm giảm đầu tư tư nhân và kìm hãm tăng trưởng kinh tế.

Ngoài ra, luận văn sử dụng mô hình Vector Autoregression (VAR) để phân tích mối quan hệ nhân quả Granger giữa các biến kinh tế vĩ mô, bao gồm thâm hụt ngân sách (BD), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tổng đầu tư (GI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lãi suất thực (RIR) và tỷ giá hối đoái thực (REX). Các khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Thâm hụt ngân sách (Budget Deficit - BD): Chênh lệch giữa chi ngân sách và thu ngân sách trong một năm tài chính.
• Tăng trưởng kinh tế (GDP growth): Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội thực tế.
• Lãi suất thực (Real Interest Rate - RIR): Lãi suất sau khi điều chỉnh theo lạm phát.
• Tỷ giá hối đoái thực (Real Exchange Rate - REX): Tỷ giá hối đoái điều chỉnh theo mức giá trong nước và quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các tổ chức uy tín như ADB, IMF và Tổng cục Thống kê Việt Nam, bao gồm chuỗi thời gian các biến kinh tế vĩ mô từ năm 1990 đến 2012. Cỡ mẫu gồm 23 quan sát hàng năm.

Phương pháp phân tích chính là mô hình VAR, cho phép đánh giá mối quan hệ động giữa các biến và kiểm định nhân quả Granger để xác định chiều tác động giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế. Trước khi phân tích, các chuỗi thời gian được kiểm định tính dừng bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) và được sai phân bậc một để đảm bảo tính dừng.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo các bước: kiểm định tính dừng, xác định độ trễ tối ưu cho mô hình VAR, kiểm định tính ổn định của mô hình, kiểm định nhân quả Granger và phân tích phân rã phương sai để đánh giá tác động của các biến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thâm hụt ngân sách có ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế: Kết quả mô hình VAR cho thấy thâm hụt ngân sách tăng 1% GDP có xu hướng làm giảm tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 0,2-0,3% trong các năm tiếp theo. Mối quan hệ này được kiểm định nhân quả Granger xác nhận có chiều tác động từ thâm hụt ngân sách đến tăng trưởng kinh tế với mức ý nghĩa thống kê 5%.

2. Tổng đầu tư đóng vai trò tích cực: Tổng đầu tư tăng 1% GDP góp phần làm tăng trưởng GDP khoảng 0,4-0,5%, thể hiện vai trò quan trọng của đầu tư trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

3. Lạm phát và lãi suất thực có tác động phức tạp: Lạm phát (CPI) và lãi suất thực (RIR) có ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế khi vượt ngưỡng nhất định, với lạm phát trung bình khoảng 6-7% và lãi suất thực trên 5% làm giảm động lực đầu tư và tiêu dùng.

4. Tỷ giá hối đoái thực ảnh hưởng gián tiếp: Biến động tỷ giá hối đoái thực có tác động không đồng nhất, nhưng xu hướng mất giá làm tăng chi phí nhập khẩu, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và tăng trưởng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của mối quan hệ tiêu cực giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế có thể giải thích bởi hiệu ứng "lấn át đầu tư" khi chính phủ tài trợ thâm hụt bằng cách vay nợ trong nước, làm tăng lãi suất và giảm khả năng huy động vốn của khu vực tư nhân. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy thâm hụt ngân sách kéo dài và cao có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế do áp lực tài khóa và lạm phát.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và thế giới, kết quả nghiên cứu tại Việt Nam tương đồng với báo cáo của IMF (1996) và các nghiên cứu của Al-Khedar (1996), Shojai (1999) khi chỉ ra tác động tiêu cực của thâm hụt ngân sách đến tăng trưởng trong dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thâm hụt ngân sách có thể hỗ trợ tăng trưởng nếu được sử dụng hiệu quả cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và các dự án sinh lời.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng GDP và mức thâm hụt ngân sách theo từng giai đoạn, cùng bảng phân tích kết quả kiểm định nhân quả Granger và phân rã phương sai để minh họa mức độ ảnh hưởng của từng biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và kiểm soát thâm hụt ngân sách: Chính phủ cần đặt ra giới hạn thâm hụt ngân sách hợp lý, không vượt quá khoảng 3% GDP trong trung hạn nhằm đảm bảo sự ổn định tài khóa và tránh làm tăng áp lực lên lãi suất thị trường.

2. Ưu tiên sử dụng nguồn vốn thâm hụt cho đầu tư phát triển hiệu quả: Tập trung đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng, giáo dục và y tế có khả năng sinh lời cao, góp phần nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

3. Cải thiện hiệu quả chi tiêu công: Tăng cường minh bạch, giám sát và đánh giá hiệu quả chi tiêu ngân sách nhằm giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính nhà nước.

4. Ổn định chính sách tiền tệ và tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hối đoái ổn định, giảm thiểu tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý liên quan nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài khóa: Giúp hiểu rõ tác động của thâm hụt ngân sách đến tăng trưởng kinh tế, từ đó xây dựng chính sách tài khóa phù hợp, cân đối giữa chi tiêu và nguồn thu.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp phân tích mô hình VAR, kiểm định nhân quả Granger trong nghiên cứu kinh tế vĩ mô.

3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Kinh tế: Là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu các vấn đề về tài khóa, tăng trưởng kinh tế và phân tích dữ liệu chuỗi thời gian.

4. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Hỗ trợ đánh giá rủi ro tài chính vĩ mô liên quan đến thâm hụt ngân sách và tác động đến thị trường tài chính, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư và tín dụng hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Thâm hụt ngân sách là gì và tại sao nó quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế?
   Thâm hụt ngân sách là chênh lệch giữa chi tiêu và thu nhập của ngân sách nhà nước trong một năm. Nó quan trọng vì ảnh hưởng đến khả năng tài trợ đầu tư công, lãi suất và ổn định kinh tế vĩ mô, từ đó tác động đến tăng trưởng kinh tế.

2. Mô hình VAR giúp gì trong việc phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng?
   Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa các biến kinh tế theo thời gian, đồng thời kiểm định nhân quả Granger để xác định chiều tác động giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế.

3. Tại sao cần kiểm định tính dừng của chuỗi thời gian trước khi phân tích?
   Chuỗi thời gian không dừng có thể dẫn đến kết quả hồi quy giả tạo (spurious regression), làm sai lệch kết luận nghiên cứu. Kiểm định tính dừng giúp đảm bảo tính ổn định và độ tin cậy của mô hình phân tích.

4. Thâm hụt ngân sách có thể có tác động tích cực đến tăng trưởng không?
   Trong ngắn hạn, nếu thâm hụt được sử dụng hiệu quả cho đầu tư phát triển, nó có thể kích thích tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, thâm hụt kéo dài và cao có thể gây áp lực lên lãi suất và lạm phát, làm giảm tăng trưởng dài hạn.

5. Chính phủ Việt Nam nên làm gì để cân bằng giữa thâm hụt ngân sách và tăng trưởng kinh tế?
   Cần kiểm soát thâm hụt trong giới hạn hợp lý, ưu tiên đầu tư hiệu quả, cải thiện quản lý chi tiêu công và phối hợp chính sách tiền tệ để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, từ đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Kết luận

• Thâm hụt ngân sách trung bình giai đoạn 1990-2012 dao động từ 2,39% đến 3,5% GDP, có ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam.
• Tổng đầu tư, lạm phát, lãi suất thực và tỷ giá hối đoái thực là các biến kinh tế vĩ mô quan trọng tác động đến tăng trưởng.
• Mô hình VAR và kiểm định nhân quả Granger cho thấy thâm hụt ngân sách có tác động ngược chiều đến tăng trưởng GDP trong dài hạn.
• Cần kiểm soát thâm hụt ngân sách hợp lý, ưu tiên đầu tư công hiệu quả và phối hợp chính sách tài khóa - tiền tệ để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp chính sách cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và phát triển kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách tài khóa phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về tác động của thâm hụt ngân sách trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH                   NGUYỄN LÊ HÀ THANH NA MỐI QUAN HỆ GIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH                               NGUYỄN LÊ HÀ THANH NA MỐI QUAN HỆ GIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NHÀ NƯỚC MÃ SỐ: 7701101505 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ GV HƯỚNG DẪN: PGS.TS SỬ ĐÌNH THÀNH TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn cao học này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện. Nguồn số liệu nghiên cứu tại Việt Nam từ năm 1990 đến năm 2012 được lấy từ nguồn cơ sở dữ liệu ở ADB, IMF, GSO. Đồng thời, luận văn chưa được công bố trong bất kỳ bài nghiên cứu nào. Các thông tin, số liệu bài viết, kỹ thuật xử lý mô hình là hoàn toàn đáng tin cậy và trung thực.HCM, ngày 01 tháng 07 năm 2013 Tác giả Nguyễn Lê Hà Thanh Na TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành cảm ơn Quý thầy cô Trường Đại Học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt thời gian học tập Đại học và cao học tại trường. Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn thầy PGS.TS Sử Đình Thành sự hướng dẫn tận tâm và góp ý cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Sau cùng, tôi xin cảm ơn các thầy cô Hội đồng bảo vệ xem xét, góp ý để luận văn tôi được chỉnh sửa hoàn chỉnh hơn sau khi được tốt nghiệp cao học. Chân thành cảm ơn! Nguyễn Lê Hà Thanh Na TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước bình quân mỗi năm 1991-2000 Biểu đồ 2.1: Tốc độ tăng trư ng inh t i t N m t 199 -2012 Biểu đồ 2.2: Thâm hụt ngân sách i t N m 199 -2012 Bảng 2.3: Mối qu n h thâm hụt ngân hụt ngân sách và tăng trư ng inh t t ng gi i đoạn t 199 -2012 Biểu đồ 2.3: Thâm hụt Ngân sách và tăng trư ng inh t i t N m 199 -2 12 Bảng 3.1: Các bi n của mô hình (1990-2012) Bảng 3.2: Thống kê mô tả các giá trị của các bi n trong mô hình Bảng 3.3: K t quả kiểm định tính d ng Hình 3.1: Các nghi m của mô hình VAR Bảng 3.4: Kiểm định tính ổn định Bảng 3.5: K t quả kiểm định mối quan h nhân quả trong mô hình VAR Bảng 3.6: K t quả kiểm định mối quan h Granger t ng cặp trong mô hình VAR TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT NSNN - PB Public Budget Ngân sách nhà nước THNS - BD Budget Deflict Thâm hụt ngân sách Cẩm n ng thống ê tài chính GFS Government Finance Statistics Chính Phủ IMF Internationnal Monetary Fund Quỹ tiền t quốc t GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội WTO World Trade Orgnarization Tổ chức thương mại th giới ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á Government Statistics GSO Organization Tổng Cục thống ê RIR Real Interest Rate Lãi suất thực GI Gross Investment Tổng đầu tư CPI Consumer Price Index Chỉ số giá tiêu dùng REX Real Exchange Rate Tỷ giá hối đoái thực INFN Inflation Lạm phát VAR Vector Autogression Mô hình vecto tự hồi quy DNNN Do nh nghi p Nhà nước CSTK Chính sách tài khóa VN i tN m TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang bìa phụ Lời cam đoan Lời cảm ơn Danh mục các bảng, biểu Danh mục từ viết tắt Mục lục PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài . Mục tiêu nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên . Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Kết cấu đề tài . 3 CHƢƠNG 1: LÝ THUYẾT VẾ THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ 1. Lý thuyết về thâm hụt ngân sách. Một số cách tính thâm h t ngân sách . 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. ối quan hệ gi a th m hụt ng n sách v t ng trƣởng inh tế. Đánh giá các nghiên cứu về th m hụt ng n sách v t ng trƣởng inh. ựng m h nh thu ết . 22 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 . 24 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VIỆT NAM . Khái quát t nh h nh t ng trƣởng kinh tế Việt Nam . Thực trạng thâm hụt ngân sách tại Việt Nam . Mối quan hệ gi a thâm hụt ng n sách v t ng trƣởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 1990-2012. 33 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 . 36 CHƢƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM GIAI ĐOẠN 1990-2012 3. Phƣơng pháp nghiên cứu. Kiểm ịnh tính dừng . Kiể ịnh quan h nhân quả Gr er tro ì b n . Mô hình kiểm định . Mô tả dữ li u . Kiể ịnh tính dừ v x ị ộ trễ. 42 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ư l ợ ì VAR v ộ trễ tố u a mô hình . Kiểm ịnh mối quan h nhân quả Granger giữa thâm h t ngân sách và tă tr ởng kinh t . 45 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 . 48 CHƢƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 4. Khuy n nghị về t ều hành chính sách kinh t . Khuy n nghị về nâng cao hi u quả ầu t . Khuy n nghị về chi tiêu công . Khuy n nghị nâng cao hi u quả hoạt ộng c a doanh nghi p. Khuy n nghị về tính minh bạch và chố t ũ . Khuy n nghị nâng cao quản lý nợ công . Khuyến nghị chính sách iên quan đến tỷ giá . Hạn chế nghiên cứu v hƣớng nghiên cứu tiếp theo. Hạn ch nghiên cứu . H ng nghiên cứu ti p theo . 59 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ỞĐ U Tăng trưởng kinh tế là vấn đề t l i m m i qu gi lu n t m h uy tr v ph t huy s s ng S tăng trưởng trong m i gi i đo n hu k kinh tế s hu s hi ph i ởi nhiều yếu t kh nh u, đ i t yếu t ng n s h t đ ng s u s đến s tăng trưởng m t qu gi Trong i nh nền kinh tế to n u nh ng iến đ ng l n như: gi xăng u, g s tăng o, kh ng ho ng t i h nh t i , nguy v n kh i i n inh Ch u u, t nh tr ng l m ph t, thất nghi p i n r nhiều nư tr n thế gi i Th m h t ng n s h l m t vấn đề m qu gi đ ng đ i m t nh hưởng đến s ph t tri n kinh tế hi n n y v s t đ ng ền v ng trong tư ng l i qu gi X l th m h t ng n s h l m t vấn đề nh y m trong vi điều tiết h nh s h v m nền kinh tế Vi t m r gi i ph p đ điều h nh th m h t ng n s h ở qu gi tr n thế gi i n i hung v Vi t m n i ri ng l hết s ấp hv n thiết Trong gi i đo n hi n n y ở nư t ,m đ th m h t ng y ng gi tăng v ng y ng có dấu hi u t đ ng ti u đến đ i s ng nh n n ng như t i to n nền kinh tế y l m t trong nh ng nguy l m kh ng ho ng nền kinh tế, gi tăng l m ph t g y kh khăn ho Ch nh h trong vi th hi n h nh s h t i kh v tiền t đ tăng trưởng kinh tế Ch nh v l ođ ,t gi mu n nghi n u t m hi u th ng qu đề t i “Mối quan hệ giữ th m h t ng n s h v t ng tr ng kinh t Việt m đ h h nh luận văn l đ nh gi m i qu n h th m h t ng n s h v tăng trưởng kinh tế trong m h nh đ iến: th m h t ng n s h, t ng s n phẩm qu n i, t ng đ u tư, h s gi ti u ng, l i suất th , t gi h i đo i đư th hi n trong gi i đo n nghi n u 1990-2012. đ t đư m ti u nghi n u, n i ung luận văn ph i tr l i c u hỏi nghi n u h nh như s u: 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Th m h t ng n s h v tăng trưởng kinh tế t i Vi t m th hi n qu ng h ng th ng k n o - T i Vi t m, th m h t ng n s h t đ ng đến tăng trưởng kinh tế v tăng trưởng kinh tế l m th m h t ng n s h h y kh ng - Từ kết qu nghi n u đề xuất gi i ph p th h h p đ h n hế th m h t ng n s h v tăng trưởng kinh tế S d ng phư ng ph p nghi n u đ nh t nh v đ nh lư ng hư ng ph p ph n t h đ nh tính qua mô t s li u th ng k v ph n t h đ nh lư ng qua mô hình kinh tế lư ng. Kế thừ phư ng ph p v kết qu nghiên c u c a các nhà nghiên c u trong v ngo i nư c, bài nghiên c u này s d ng ki m đ nh quan h nhân qu Gr nger trong m h nh VAR đ phân tích ki m ch ng m i quan h gi a thâm h t ng n s h v tăng trưởng kinh tế ở Vi t m gi i đo n 1990-2012.