Luận văn: Sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Mỹ Lộc

Luận văn thạc sĩ phân tích sự tham gia của người dân trong xây dựng nông thôn mới tại xã Mỹ Lộc, chỉ ra rào cản và đề xuất chính sách phù hợp.

• Tác giả: Nguyễn Nguyệt Huế
• Người hướng dẫn: Pgs. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Sự Tham Gia Của Người Dân Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới - Trường Hợp Nghiên Cứu Xã Mỹ Lộc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò chủ thể khi tham gia xây dựng nông thôn mới

Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương lớn, toàn diện, tác động sâu sắc đến khu vực nông thôn Việt Nam. Nghiên cứu tại xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long cho thấy một bức tranh sinh động về quá trình này. Tại đây, vai trò của người dân trong xây dựng NTM không chỉ được khẳng định trên văn bản mà còn được hiện thực hóa qua những đóng góp cụ thể, trở thành yếu tố then chốt quyết định sự thành công của chương trình. Ban đầu, xã Mỹ Lộc chỉ đạt 5/19 tiêu chí, nhưng với sự chung sức của chính quyền và nhân dân, xã đã về đích sớm hơn dự kiến. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia vào mọi công đoạn. Họ đóng góp ý kiến, hiến đất, góp công, góp của để phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, cải tạo môi trường và xây dựng đời sống văn hóa. Tổng nguồn lực huy động từ cộng đồng lên đến gần 60 tỷ đồng, chiếm 20,1% tổng vốn đầu tư, một con số minh chứng cho sức mạnh nội lực to lớn. Sự tham gia này đã mang lại những thay đổi vượt bậc, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống chỉ còn 2,25% vào năm 2014. Tuy nhiên, quá trình này cũng bộc lộ những hạn chế khi sự tham gia đôi khi còn mang tính thụ động, phụ thuộc vào sự vận động của chính quyền thay vì xuất phát từ sự chủ động của cộng đồng.

1.1. Tổng quan chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM

Đây là một chương trình phát triển nông thôn toàn diện, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 800/QĐ-TTg, nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng. Chương trình được triển khai trên quy mô toàn quốc, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và sự tham gia sâu rộng của người dân. Nguyên tắc cốt lõi của chương trình là “Phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư địa phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định hướng, hỗ trợ”. Các tiêu chí nông thôn mới (19 tiêu chí) bao trùm mọi mặt đời sống, từ quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa đến môi trường và hệ thống chính trị. Việc hoàn thành các tiêu chí này đòi hỏi phải huy động nguồn lực cộng đồng một cách hiệu quả, biến người dân từ vị thế người được hưởng lợi thành người làm chủ quá trình phát triển quê hương.

1.2. Xác lập vị thế chủ thể của người dân trong thực tiễn

Tại xã Mỹ Lộc, vị thế chủ thể của người dân được thể hiện qua năm bước tham gia chính: tiếp cận thông tin; đóng góp ý kiến; trực tiếp thực hiện; kiểm tra, giám sát; và duy tu, bảo dưỡng công trình. Nghiên cứu cho thấy 89,8% hộ dân xác định mình là chủ thể của quá trình xây dựng NTM. Họ tham gia hiến đất làm đường, đóng góp kinh phí xây dựng các công trình phúc lợi, và tham gia vào các hoạt động cải thiện vệ sinh môi trường nông thôn. Tuy nhiên, mức độ tham gia không đồng đều. Các hoạt động như hiến đất, chỉnh trang nhà cửa được hưởng ứng mạnh mẽ, nhưng việc tham gia đóng góp ý kiến cho quy hoạch hay giám sát các công trình lớn vẫn còn hạn chế. Điều này cho thấy vai trò chủ thể đã được nhận thức, nhưng cần thêm các cơ chế để người dân thực sự phát huy quyền làm chủ của mình một cách toàn diện và chủ động hơn.

II. Phân tích thực trạng và rào cản tham gia xây dựng NTM

Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại xã Mỹ Lộc ghi nhận nhiều thành tựu, nhưng cũng bộc lộ những rào cản đáng kể đối với sự tham gia của người dân. Dù được xác định là chủ thể, sự tham gia của cộng đồng chưa phát huy hết tiềm năng. Nghiên cứu chỉ ra rằng quá trình tham gia thường dừng lại ở mức độ đóng góp thụ động theo yêu cầu, thay vì chủ động đề xuất sáng kiến. Một trong những rào cản lớn nhất đến từ khả năng tiếp cận thông tin không đồng đều. Các kênh tuyên truyền như loa phát thanh có độ phủ rộng nhưng thông tin chỉ một chiều. Các cuộc họp trực tiếp hiệu quả hơn nhưng không phải ai cũng có cơ hội tham gia. Bên cạnh đó, nguồn lực cộng đồng, đặc biệt là tài chính, còn yếu. Với thu nhập bình quân đầu người năm 2014 chỉ đạt 25,1 triệu đồng/năm, nhiều hộ gia đình gặp khó khăn khi phải đóng góp tiền mặt hoặc hiến đất, vốn là tư liệu sản xuất chính. Sự lệ thuộc vào cơ chế đại diện cũng là một rào cản, khi tiếng nói của người dân phải thông qua các tổ chức đoàn thể, mà các tổ chức này đôi khi hoạt động như “cánh tay nối dài” của chính quyền hơn là đại diện thực sự cho nguyện vọng của cộng đồng.

2.1. Các rào cản từ phía cộng đồng Thông tin và nguồn lực

Rào cản nội tại từ cộng đồng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tham gia. Thứ nhất, khả năng tiếp cận thông tin chi tiết về quy hoạch, ngân sách, và thiết kế kỹ thuật còn hạn chế. Nghiên cứu tại Mỹ Lộc cho thấy chỉ 31% người được hỏi từng đóng góp ý kiến cho quy hoạch NTM. Người dân chủ yếu nhận thông tin một chiều, thiếu các diễn đàn đối thoại thực chất. Thứ hai, nguồn lực tài chính yếu kém là một trở ngại lớn. Việc huy động đóng góp đôi khi tạo gánh nặng cho các hộ nghèo, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của họ. Ngoài ra, năng lực của người dân trong việc tự tổ chức thi công, quản lý dự án còn hạn chế. Có đến 44% hộ chưa từng được tập huấn kỹ năng xây dựng NTM, dẫn đến tâm lý e ngại, phụ thuộc vào sự chỉ đạo của chính quyền.

2.2. Các rào cản từ phía chính quyền Thẩm quyền và thái độ

Bên cạnh những khó khăn từ cộng đồng, rào cản từ phía chính quyền cũng là một vấn đề lớn. Thẩm quyền ra quyết định cuối cùng vẫn tập trung ở Ban chỉ đạo (BCĐ) các cấp. Quy trình lập kế hoạch thường đi từ trên xuống, khiến việc phân bổ ngân sách đôi khi không khớp với nhu cầu cấp bách của người dân. Ví dụ, việc đầu tư xây dựng nhà văn hóa được ưu tiên trong khi nhu cầu hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập lại chưa được đáp ứng đầy đủ. Thêm vào đó, thái độ của chính quyền đôi khi chưa thực sự tin tưởng vào năng lực của cộng đồng. Các công trình có quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản vẫn được chỉ định thầu thay vì giao cho cộng đồng tự thực hiện, dù chi phí có thể thấp hơn. Cuối cùng, cơ sở pháp lý cho sự tham gia còn chưa rõ ràng, các quy định thường mang tính “khuyến khích” thay vì ràng buộc, khiến người dân thiếu cơ sở để bảo vệ quyền lợi và thực thi vai trò của mình.

III. Bí quyết huy động nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng

Để vượt qua các rào cản, việc đề ra các giải pháp nâng cao hiệu quả tham gia của người dân là yêu cầu cấp thiết. Kinh nghiệm từ Mỹ Lộc cho thấy, chìa khóa nằm ở việc xây dựng một cơ chế huy động minh bạch, công bằng và khơi dậy được sức mạnh nội lực. Thay vì áp đặt các khoản đóng góp, chính quyền cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm, từ đó tự nguyện tham gia. Việc công khai, minh bạch mọi thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng vốn, và thiết kế công trình là điều kiện tiên quyết. Khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, họ sẽ có cơ sở để đóng góp ý kiến và thực hiện giám sát cộng đồng một cách hiệu quả. Một giải pháp quan trọng khác là đa dạng hóa hình thức đóng góp. Thay vì chỉ tập trung vào tiền mặt và đất đai, cần ghi nhận và khuyến khích sự đóng góp bằng ngày công lao động, vật liệu tại chỗ, hoặc các sáng kiến cải tiến kỹ thuật. Điều này không chỉ giảm gánh nặng tài chính cho các hộ khó khăn mà còn phát huy được thế mạnh đa dạng trong cộng đồng, tạo sự gắn kết và tinh thần trách nhiệm chung đối với các công trình phúc lợi.

3.1. Minh bạch thông tin và mở rộng các kênh đối thoại

Thông tin là sức mạnh. Để người dân thực sự làm chủ, cần đảm bảo họ được tiếp cận thông tin một cách đầy đủ, kịp thời và đa chiều. Các thông báo niêm yết tại UBND xã hay phát trên loa truyền thanh là chưa đủ. Cần tăng cường các buổi họp dân, đối thoại trực tiếp, thành lập các nhóm Zalo, Facebook của thôn, ấp để thảo luận và lấy ý kiến. Các bản đồ quy hoạch, dự toán kinh phí cần được trình bày một cách đơn giản, dễ hiểu. Việc xây dựng cơ chế phản hồi, tiếp thu ý kiến của người dân và giải trình các quyết định một cách công khai sẽ giúp củng cố niềm tin và khuyến khích cộng đồng tích cực tham gia vào quá trình hoạch định chính sách.

3.2. Xây dựng cơ chế đóng góp công bằng hiệu quả

Một cơ chế đóng góp công bằng là nền tảng để huy động nguồn lực cộng đồng bền vững. Cần xây dựng quy chế đóng góp dựa trên sự đồng thuận của người dân, có xem xét đến điều kiện kinh tế của từng hộ, áp dụng miễn giảm cho các gia đình chính sách, hộ nghèo. Nghiên cứu tại Mỹ Lộc cho thấy sự bất cập khi những hộ ở vùng sâu phải hiến đất nhiều hơn trong khi các hộ ở khu vực trung tâm có điều kiện tốt hơn lại ít có nghĩa vụ đóng góp. Do đó, cần có phương án chia sẻ gánh nặng một cách hợp lý. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ nông thôn mới cụ thể, kết hợp nguồn lực nhà nước với sự đóng góp của doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và người con xa quê để giảm áp lực cho ngân sách và người dân địa phương.

IV. Phương pháp nâng cao năng lực và trao quyền cho người dân

Sự tham gia hiệu quả không chỉ đến từ ý muốn mà còn phụ thuộc vào năng lực của người dân. Do đó, việc nâng cao năng lực và trao quyền thực chất cho cộng đồng là một phương pháp căn cơ để xây dựng NTM bền vững. Các chương trình tập huấn, đào tạo cần được tổ chức thường xuyên, không chỉ về kỹ thuật sản xuất mà còn về kỹ năng quản lý, giám sát, lập kế hoạch và làm việc nhóm. Khi người dân được trang bị kiến thức, họ sẽ tự tin hơn trong việc đưa ra ý kiến và tham gia vào các quyết định quan trọng. Việc trao quyền cần được thể chế hóa. Thay vì chỉ “khuyến khích”, cần có quy định cụ thể về việc giao cho cộng đồng, các tổ nhóm thợ tại địa phương tự thực hiện các công trình quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản. Điều này không chỉ tiết kiệm chi phí, tạo thêm việc làm tại chỗ mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm và bảo vệ tài sản chung. Vai trò của các tổ chức xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ cần được phát huy đúng bản chất, trở thành cầu nối và là người đại diện tin cậy bảo vệ lợi ích cho người dân, tạo ra sự đối trọng cần thiết với các quyết định của chính quyền.

4.1. Tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng và tổ chức xã hội

Hiệu quả của các công trình NTM phụ thuộc lớn vào công tác giám sát. Việc thành lập và phát huy vai trò của Ban Giám sát cộng đồng là cực kỳ quan trọng. Thành viên của ban phải là những người có uy tín, được cộng đồng tín nhiệm bầu ra. Cần cung cấp cho họ các kiến thức cơ bản về xây dựng, quản lý tài chính và các quy định pháp luật liên quan để họ thực hiện nhiệm vụ hiệu quả. Bên cạnh đó, MTTQ và các đoàn thể cần thực hiện đúng vai trò giám sát và phản biện xã hội, đại diện cho tiếng nói của người dân trong các cuộc họp với BCĐ, đảm bảo các dự án được triển khai đúng tiến độ, chất lượng và phù hợp với nguyện vọng của cộng đồng.

4.2. Trao quyền ra quyết định và thực hiện cho người dân

Trao quyền là bước tiến cao nhất của sự tham gia. Chính quyền địa phương cần mạnh dạn phân cấp, giao cho người dân quyền quyết định đối với các công việc liên quan trực tiếp đến cộng đồng của họ, như lựa chọn công trình ưu tiên trong phạm vi ngân sách nhất định, quyết định mức đóng góp, hay lựa chọn phương án thi công. Nghiên cứu cho thấy, các công trình do người dân tự thực hiện thường có chi phí thấp hơn và chất lượng đảm bảo hơn do có sự giám sát chặt chẽ. Trao quyền không chỉ giúp các chính sách đi vào cuộc sống mà còn là cách tốt nhất để xây dựng một cộng đồng tự chủ, năng động và có trách nhiệm.

V. Kết quả từ mô hình xây dựng NTM và hướng phát triển mới

Thành công của chương trình xây dựng NTM tại xã Mỹ Lộc không chỉ đo lường bằng 19 tiêu chí đã đạt được, mà còn thể hiện qua sự thay đổi toàn diện về bộ mặt nông thôn và chất lượng sống của người dân. Hệ thống phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội đã được cải thiện rõ rệt với 20km đường giao thông được xây dựng, hệ thống thủy lợi nội đồng được kiên cố hóa, đảm bảo tưới tiêu cho 98% diện tích. Tỷ lệ hộ sử dụng điện đạt 99,35%, nhà ở đạt chuẩn tăng lên 72%. Song song với phát triển hạ tầng, các hoạt động phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cũng được chú trọng. Mô hình “cánh đồng mẫu lớn” được nhân rộng, góp phần tăng năng suất lúa. Quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động sang lĩnh vực thương mại, dịch vụ cũng giúp nhiều hộ gia đình có thu nhập ổn định hơn. Những kết quả này là minh chứng cho sự đúng đắn của chủ trương “nhà nước và nhân dân cùng làm”. Đây là nền tảng vững chắc để Mỹ Lộc tiếp tục hướng tới xây dựng mô hình nông thôn mới kiểu mẫu, với những mục tiêu cao hơn về kinh tế, văn hóa và môi trường.

5.1. Bài học kinh nghiệm hướng tới phát triển bền vững nông thôn

Qua thực tiễn tại Mỹ Lộc, có thể rút ra nhiều bài học quý giá cho phát triển bền vững nông thôn. Thứ nhất, sự tham gia của người dân phải đi vào thực chất, tránh hình thức. Thứ hai, phát triển hạ tầng phải đi đôi với phát triển kinh tế và nâng cao thu nhập, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí. Thứ ba, cần có cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực công bằng, hợp lý, không tạo gánh nặng cho người nghèo. Cuối cùng, việc xây dựng một hệ thống chính trị vững mạnh, gần dân, lắng nghe dân và thực sự trao quyền cho dân là yếu tố quyết định sự thành công lâu dài của chương trình. Những bài học này là kim chỉ nam để các địa phương khác tham khảo và vận dụng sáng tạo.

5.2. Tiềm năng OCOP và chuyển đổi số trong nông nghiệp tương lai

Hướng tới tương lai, việc xây dựng NTM không thể tách rời xu thế chung. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) là một hướng đi tiềm năng để nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho người dân. Địa phương cần rà soát các sản phẩm thế mạnh, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Song song đó, chuyển đổi số trong nông nghiệp cũng là một yêu cầu tất yếu. Việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, quản lý và tiêu thụ sản phẩm sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh. Đây là những bước đi chiến lược để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, một khu vực nông thôn thịnh vượng và thực sự đáng sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 theo Quyết định 800/QĐ-TTg đặt trọng tâm vào nguyên tắc phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư. Tại xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long – một trong 22 xã điểm được chọn chỉ đạo thực hiện – chương trình đã huy động tổng nguồn lực đạt 148.044,4 triệu đồng, trong đó nhân dân và các nhà tài trợ đóng góp 29.806,3 triệu đồng, chiếm 20,1% tổng kinh phí đầu tư. Sau hơn 3 năm triển khai, xã đã hoàn thành 19/19 tiêu chí và được công nhận đạt chuẩn Xã nông thôn mới vào tháng 8/2014, đưa tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh từ 5,3% năm 2011 xuống còn 2,25% năm 2014, đồng thời nâng thu nhập bình quân đầu người lên 25,089 triệu đồng/năm.

Mặc dù đạt được những kết quả ấn tượng về mặt hạ tầng và đích đến danh hiệu, vấn đề nghiên cứu cốt lõi được đặt ra là sự tham gia của người dân vẫn mang tính chất thụ động, chủ yếu dừng lại ở việc đóng góp vật chất theo yêu cầu của chính quyền địa phương hơn là chủ động tham gia hoạch định chính sách, lập kế hoạch, ra quyết định và giám sát độc lập. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là đánh giá toàn diện thực trạng tham gia của người dân trên 5 bước triển khai, xác định các rào cản nội tại từ cộng đồng lẫn rào cản thể chế từ phía chính quyền, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách khả thi nhằm phát huy thực chất quyền làm chủ của người dân. Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn 8/8 ấp của xã Mỹ Lộc trong giai đoạn 2011-2014, mang ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho việc điều chỉnh cơ chế quản lý và phân bổ ngân sách nông thôn mới giai đoạn 2016-2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Thang bậc tham gia của Dower công bố năm 1996 với 5 cấp độ tăng dần: Cung cấp thông tin (Information), Tham vấn (Consultation), Tham gia (Participation), Hợp tác (Partnership) và Trao quyền (Empowerment). Ở các cấp độ thấp, thông tin chỉ mang tính một chiều và người dân tham gia thụ động bằng việc đóng góp nguồn lực sẵn có theo quyết định của bên ngoài. Ở cấp độ cao như hợp tác và trao quyền, quyền lực được san sẻ thực chất, cộng đồng giữ vai trò phân tích vấn đề, tự đề xuất giải pháp và nắm quyền quyết định tổ chức thực thi.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Khung phân tích rào cản tham gia của Dukeshire và Thurlow năm 2002 cùng các báo cáo của Ngân hàng Phát triển Châu Á năm 2003 để định hình mô hình đánh giá gồm hai nhóm yếu tố chính:

• Rào cản từ phía cộng đồng: Bao gồm khả năng tiếp cận thông tin, hạn chế nguồn lực kinh tế - tài chính, và sự lệ thuộc vào cơ chế đại diện thiếu tính độc lập.
• Rào cản từ phía chính quyền: Bao gồm thẩm quyền ra quyết định tập trung, thái độ e ngại hoặc chưa tin tưởng năng lực người dân, và sự thiếu vắng khung khổ pháp lý mang tính bắt buộc.

Khung lý thuyết này gắn liền với 3 khái niệm trọng tâm: vai trò chủ thể của người dân trong phát triển cộng đồng, nguồn vốn xã hội (Social Capital), và cơ chế dân chủ cơ sở theo Thông tư liên tịch 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa qua hai giai đoạn:

• Giai đoạn nghiên cứu sơ bộ từ tháng 9/2014 đến tháng 11/2014: Rà soát các văn bản pháp lý, báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới tỉnh Vĩnh Long, huyện Tam Bình và xã Mỹ Lộc; thực hiện phỏng vấn sơ bộ cán bộ quản lý và đại diện cộng đồng để xây dựng bảng hỏi chuẩn hóa.
• Giai đoạn nghiên cứu chính thức từ tháng 12/2014 đến tháng 01/2015: Khảo sát thực địa thu thập dữ liệu định lượng và định tính.

Cỡ mẫu khảo sát bao phủ toàn bộ 8/8 ấp của xã Mỹ Lộc, đại diện cho quy mô 2.180 hộ dân với 8.519 nhân khẩu trên diện tích tự nhiên 2.006,11 ha. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo địa bàn và lĩnh vực nghề nghiệp (nông dân, công nhân, cán bộ công chức, hộ kinh doanh - dịch vụ) được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện và phản ánh sự khác biệt về năng lực tiếp cận. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định tính, so sánh đối chiếu và phân tích tình huống điển hình nhằm lượng hóa các mức độ tham gia, giải mã nguyên nhân sâu xa của các rào cản thể chế, từ đó đưa ra câu trả lời thuyết phục cho các câu hỏi nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại xã Mỹ Lộc phản ánh một bức tranh tham gia có sự phân hóa sâu sắc qua các chỉ số cụ thể:

• Mức độ tiếp cận thông tin có độ phủ rộng nhưng thiếu chiều sâu: 100% người dân từng tiếp xúc với ít nhất một hình thức tuyên truyền, 93% biết đến bộ tiêu chí nông thôn mới, 88,3% nhận thông tin qua loa phát thanh và 73,3% qua tiếp xúc cử tri. Tuy nhiên, chỉ 32,79% số hộ thường xuyên được mời họp trực tiếp với chính quyền, trong đó 40% nhóm thường xuyên này là cán bộ đang làm việc trong hệ thống chính trị. Ngược lại, nông dân và công nhân chỉ thỉnh thoảng được mời (60,66%) hoặc chưa từng được mời họp (6,56%).
• Sự tham gia đóng góp mang tính lệch pha: Tỷ lệ người dân tham gia hiến đất rất cao, đạt 79,17% với tổng diện tích đất tự nguyện hiến lên tới trên 8.000 m2 để xây dựng đường giao thông, trường học và nhà máy nước. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ đóng góp tiền mặt chỉ đạt 22,92% (trung bình 85.000 đồng/1.000 m2 đất canh tác để rải đá đường liên xóm), và tỷ lệ người dân trực tiếp thi công công trình chỉ dừng ở mức 33,33%.
• Tham gia góp ý quy hoạch và đề án còn mờ nhạt: Có 89,8% người dân nhận thức mình là chủ thể, nhưng chỉ có 31% hộ thực tế được tham gia đóng góp ý kiến cho Đồ án quy hoạch nông thôn mới xã. Tỷ lệ tham gia góp ý xây dựng công trình đạt 39,58%, nhưng hoạt động này chủ yếu diễn ra ở khâu sau khi danh mục công trình và vốn đã được cấp trên phê duyệt.
• Giám sát cộng đồng bị thu hẹp phạm vi: 52,5% hộ nhận thức mọi công dân đều có quyền tự giám sát, nhưng chỉ 35,42% người từng thực hiện giám sát thi công. Đáng chú ý, 40% người dân vẫn lầm tưởng rằng chỉ thành viên Ban Giám sát đầu tư cộng đồng hoặc người được chính quyền mời mới có quyền kiểm tra, giám sát.

Thảo luận kết quả

Khi mô hình hóa dữ liệu trên sơ đồ bậc thang tham gia, hiện trạng tại Mỹ Lộc cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng từ khâu tiếp nhận thông tin (100%) đến đóng góp ý kiến quy hoạch (31%), trực tiếp thi công (33,33%) và đóng góp tài chính (22,92%). Người dân hiện diện chủ yếu ở cấp độ tham gia thụ động thông qua việc hiến đất hoặc lao động công ích khi được huy động, chứ chưa đạt tới cấp độ hợp tác hay trao quyền.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ cả hai phía:

• Về phía cộng đồng: Mức thu nhập bình quân 25,089 triệu đồng/năm (khoảng 2,1 triệu đồng/người/tháng) tạo áp lực mưu sinh nặng nề. Cơ chế huy động hiến đất mở đường nội đồng không bồi hoàn tạo gánh nặng bất bình đẳng lên các hộ nghèo thuần nông như trường hợp bà Bùi Thị Lình (hiến 700 m2) hay ông Trần Văn Láng (hiến 300 m2 trong tổng số 2.000 m2 đất canh tác). Thêm vào đó, 44% hộ chưa từng được tập huấn kỹ năng và 33% người dân thừa nhận phải phụ thuộc hoàn toàn vào người hướng dẫn.
• Về phía chính quyền: Thẩm quyền phê duyệt danh mục đầu tư và phân bổ vốn tập trung ở cấp huyện và tỉnh, khiến chính quyền xã và người dân không có quyền tự quyết định các công trình ưu tiên. Điển hình là việc xã đầu tư 3.957 triệu đồng từ ngân sách để xây dựng 2 cụm văn hóa - thể thao ấp nhưng hiệu quả sử dụng rất thấp, trong khi nguồn lực cho vay phát triển sản xuất lại thiếu hụt. Ngoài ra, áp lực hoàn thành tiến độ đạt chuẩn năm 2014 đã khiến chính quyền tự ý điều chỉnh quy hoạch cục bộ (hoãn nạo vét kênh Đìa Muống và bờ bao Hai Tòng sang giai đoạn 2016-2020) mà không thông qua tham vấn cộng đồng.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các phát hiện của Lưu Thị Tho và Phạm Bảo Dương năm 2013 tại miền núi phía Bắc và báo cáo của Mekong Economics năm 2005 về giao thông nông thôn, khẳng định nếu thiếu cơ chế trao quyền thực chất, các chương trình phát triển nông thôn sẽ dễ rơi vào căn bệnh hình thức và lãng phí nguồn lực đầu tư công.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực chứng, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Đổi mới phương thức truyền thông và đào tạo kỹ năng thực chất: Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện Tam Bình và UBND xã Mỹ Lộc cần chuyển trọng tâm tuyên truyền từ phổ biến khẩu hiệu sang hướng dẫn chuyên sâu từng tiêu chí cụ thể. Định kỳ hàng tháng phát sóng chuyên đề kỹ thuật trên hệ thống truyền thanh cơ sở; tổ chức cuộc thi Sáng kiến cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới; phấn đấu nâng tỷ lệ người dân được tập huấn kỹ năng lập kế hoạch và giám sát từ 56% lên 85% trong giai đoạn 2016-2018.
• Tái cấu trúc cơ chế huy động nguồn lực công bằng: HĐND và UBND tỉnh Vĩnh Long cần ban hành quy định chia sẻ gánh nặng tài chính giữa các nhóm thụ hưởng. Thành lập Quỹ hỗ trợ bồi hoàn mặt bằng cấp xã bằng việc huy động đóng góp từ các hộ kinh doanh ven trục đường lớn, chợ xã và các vùng hưởng lợi gián tiếp để san sẻ kinh phí cho những hộ nghèo phải hiến từ 300 m2 đến 700 m2 đất sản xuất, hoàn thành áp dụng trước năm 2017.
• Chuyển dịch dòng vốn đầu tư sang nâng cao thu nhập và năng lực sản xuất: Ban Chỉ đạo tỉnh Vĩnh Long cần tái phân bổ cơ cấu vốn đầu tư công, dành tối thiểu 30% tổng nguồn vốn sự nghiệp hàng năm cho các dự án nhân rộng mô hình kinh tế nông nghiệp hiệu quả cao và chuyển đổi cơ cấu lao động. Phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 44% lên trên 60% vào năm 2020, hướng tới mục tiêu đưa thu nhập bình quân đầu người vượt mức 29 triệu đồng/năm.
• Hoàn thiện khung thể chế và trao quyền tự chủ cho cộng đồng: BCĐ Trung ương Chương trình MTQG và các Bộ ngành cần sửa đổi các quy định tại Quyết định 800/QĐ-TTg và Quyết định 695/QĐ-TTg. Bãi bỏ cơ chế khuyến khích chung chung, thay bằng quy định bắt buộc phải giao cho cộng đồng dân cư trực tiếp thi công và quản trị các công trình hạ tầng quy mô nhỏ có mức hỗ trợ dưới 3 tỷ đồng theo đúng tinh thần Thông tư liên tịch 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC, đồng thời chuẩn hóa quy trình tiếp nhận kiến nghị giám sát của Ban Giám sát đầu tư cộng đồng trước năm 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý và cơ quan hoạch định chính sách công: Thành viên Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới từ cấp Trung ương, tỉnh đến cấp huyện có thể sử dụng các số liệu thực chứng từ xã Mỹ Lộc làm căn cứ điều chỉnh cơ chế phân bổ vốn đầu tư công, hoàn thiện quy trình tham vấn cộng đồng và tránh tình trạng đầu tư lãng phí vào các công trình hạ tầng hình thức.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu học thuật: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Chính sách công, Xã hội học, Kinh tế phát triển và Quản lý công có thể khai thác khung phân tích rào cản tham gia, bộ chỉ số đo lường thực địa và phương pháp luận khảo sát phân tầng kết hợp định tính - định lượng để làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu tương đương.
• Cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cấp cơ sở: Đội ngũ cán bộ đoàn thể xã, ấp tại các địa phương đang xây dựng nông thôn mới có thể ứng dụng các bài học về thành lập, vận hành Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, phương pháp tổ chức họp dân hai chiều và kỹ năng thu thập phản hồi của cử tri nhằm đại diện hiệu quả cho quyền lợi người dân.
• Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia phát triển cộng đồng: Các tổ chức phát triển trong và ngoài nước có thể tham khảo trường hợp nghiên cứu điển hình tại Vĩnh Long để thiết kế các dự án can thiệp phát triển nông thôn dựa vào nội lực (Community-Driven Development), nâng cao năng lực cho nhóm cư dân yếu thế và phụ nữ nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao người dân tham gia hiến đất rất cao đạt 79,17% nhưng tỷ lệ đóng góp tiền mặt chỉ đạt 22,92%?

Người dân sẵn sàng hiến trên 8.000 m2 đất vì đường giao thông và công trình thủy lợi mang lại lợi ích trực tiếp cho việc đi lại và canh tác. Tuy nhiên, thu nhập bình quân của người dân chỉ đạt 25,089 triệu đồng/năm (khoảng 2,1 triệu đồng/tháng), khiến đa số hộ nghèo và cận nghèo không có nguồn tiền mặt tích lũy để chi trả mức đóng góp bình quân 85.000 đồng/1.000 m2.

Cơ chế đại diện thông qua các đoàn thể bộc lộ những bất cập gì trong thực tế?

Khoảng 44% người dân chưa được tập huấn kỹ năng và 33% phải lệ thuộc vào người hướng dẫn. Tuy nhiên, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cấp xã thường hoạt động như cánh tay nối dài của chính quyền, tập trung truyền đạt chủ trương một chiều thay vì đứng ra bảo vệ quyền lợi và phản ánh tâm tư của người dân lên Ban Chỉ đạo.

Thang bậc tham gia của Dower năm 1996 phản ánh điều gì về thực trạng tại xã Mỹ Lộc?

Mô hình 5 cấp độ của Dower chỉ ra rằng sự tham gia của người dân Mỹ Lộc mới chỉ dừng ở mức 1 (Tiếp nhận thông tin một chiều) và mức 3 (Tham gia thụ động bằng việc hiến đất, góp công). Các cấp độ cao hơn như mức 4 (Hợp tác phân tích vấn đề) và mức 5 (Trao quyền tự quyết) hoàn toàn vắng bóng.

Việc chi 3.957 triệu đồng xây dựng 2 nhà văn hóa ấp phản ánh vấn đề gì trong đầu tư công?

Công trình này cho thấy sự lệch pha nghiêm trọng giữa kế hoạch của chính quyền và nhu cầu bức thiết của người dân. Người dân không được tham gia quyết định danh mục ưu tiên, dẫn đến việc ngân sách đổ vào các công trình văn hóa ít hoạt động thay vì hỗ trợ vốn phát triển sản xuất hoặc cải thiện nước sạch.

Giải pháp nào để xóa bỏ tình trạng người dân đứng ngoài cuộc trong việc giám sát công trình?

Cần thể chế hóa quyền giám sát độc lập của người dân theo Pháp lệnh Dân chủ cơ sở, công khai 100% hồ sơ thiết kế và dự toán tại nhà văn hóa ấp, đồng thời quy định biên bản nghiệm thu công trình bắt buộc phải có chữ ký xác nhận của đại diện cộng đồng thụ hưởng trực tiếp mới được giải ngân vốn.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình huy động 148.044,4 triệu đồng xây dựng nông thôn mới tại xã Mỹ Lộc, làm rõ mâu thuẫn giữa việc hoàn thành 19/19 tiêu chí với mức độ tham gia thực chất còn thấp của người dân.
• Nghiên cứu chỉ ra nghịch lý tham gia: tỷ lệ tiếp cận thông tin đạt 100% và hiến đất đạt 79,17%, nhưng tỷ lệ đóng góp ý kiến quy hoạch chỉ đạt 31% và trực tiếp thi công chỉ đạt 33,33%.
• Hệ thống hóa 6 rào cản căn bản thuộc 2 nhóm: rào cản nội tại cộng đồng (thông tin một chiều, thu nhập thấp 25,089 triệu đồng/năm, lệ thuộc đại diện) và rào cản chính quyền (thẩm quyền tập trung, thiếu tin tưởng dân, thiếu cơ sở pháp lý bắt buộc).
• Đóng góp học thuật và thực tiễn quan trọng của công trình là việc vận dụng thành công thang bậc Dower và mô hình Dukeshire - Thurlow vào bối cảnh thể chế nông thôn Việt Nam, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế phân cấp đầu tư theo Thông tư liên tịch 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC.
• Để chuẩn bị cho lộ trình phát triển bền vững giai đoạn 2016-2020, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình để xây dựng khung chính sách lấy người dân làm trung tâm thực chất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu về bối cảnh nghiên cứu đề tài và phương pháp nghiên cứu. Chương 2 trình bày chi tiết vai trò của người dân trong xây dựng NTM, sơ lược các lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn để làm cơ sở cho các phân tích. Chương 3 tóm tắt một số kết quả xây dựng NTM của xã Mỹ Lộc, phân tích tình hình tham gia của người dân và những rào cản đối với sự tham gia. Cuối cùng, Chương 4 đưa ra kết luận và đề xuất các kiến nghị giúp tháo gỡ các rào cản và phát huy sự tham gia của cộng đồng trong xây dựng NTM.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU 2.1 Vai trò sự tham gia của ngƣời dân trong phát triển nông thôn “Sự tham gia là sự gắn kết một cách lâu dài, chủ động và có vai trò ngày càng cao của cộng đồng vào quá trình phát triển, từ việc xác định vấn đề đến việc lập kế hoạch, thực hiện, giám sát, đánh giá các hoạt động nhằm nâng cao đời sống cộng đồng và bảo đảm sự phân chia công bằng các lợi ích của sự phát triển”6. Theo đó, sự tham gia không chỉ là ý kiến phản hồi từ những người thụ hưởng để giúp thực hiện chương trình mà nó còn bao gồm cả sự tham gia ở giai đoạn trước, trong quá trình lựa chọn và thiết kế dự án. Sự tham gia là cần thiết vì nguy cơ ra đời những chương trình tách rời lợi ích của nhân dân, và ngay cả một chương trình được đánh giá tốt vẫn có xu hướng chi phí cao hơn và kém hiệu quả nếu không có sự tham gia thích hợp. Sự tham gia cần thiết được thúc đẩy trong bối cảnh hiện nay nhằm tạo ra sự kết hợp hành động giữa chính phủ và người dân để lựa chọn và xây dựng hoạt động, đồng thời cùng hợp tác thực hiện và báo hiệu những vấn đề, hay những khả năng để hoàn thiện7.

Vì thế, cho đến nay, bất kỳ chương trình phát triển kinh tế xã hội nào cũng đều khẳng định có sự tham gia ở ít nhất một khía cạnh nào đó. Một chính sách khả thi và có ý nghĩa phải dựa trên mong muốn của người dân sinh sống tại nơi mà nó thực hiện bởi mục đích của nó là cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương. Cơ sở của lập luận này chính là người dân sẽ biết rõ nhất những khó khăn và nhu cầu của mình, phương tiện phát triển là tài nguyên nông thôn được chính người dân quản lý và sử dụng. Kỹ năng, kiến thức và năng lực của cộng đồng là nguồn lực để phát triển nông thôn.

Trên hết, sự cam kết của người dân là yếu tố sống còn của phát triển nông thôn bởi nếu một kế hoạch hoặc dự án không được cộng đồng ủng hộ thì rất khó được triển khai thực hiện8. Để tăng hiệu quả các dự án phát triển và phát huy tốt vai trò của cộng đồng, người dân cần thiết tham gia vào tất cả các giai đoạn thực hiện một dự án với tư cách là đối tượng hưởng lợi và cũng là người chủ thực sự. Sự tham gia được thể hiện từ việc xác định vấn đề và nhu cầu cần giải quyết của địa phương, đưa ra giải pháp và triển khai thực hiện, đến kiểm tra, nghiệm thu công trình và cuối cùng là sử dụng thành quả của dự án. 6 Trần Thị Thanh Hà (2009).1 Trình tự thực hiện một dự án có sự tham gia của cộng đồng 8.

Quản lý, duy tu và sử dụng thành quả công trình 7. Kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng và tiến độ thực hiện 5. Tổ chức thực hiện, thi công 4. Thẩm định phê duyệt kế hoạch thực hiện 3.

Lập kế hoạch có sự tham gia 2. Đưa ra giải pháp, chọn công trình 1. Xác định khó khăn, nhu cầu và vấn đề cần giải quyết (Nguồn: Ủy ban Dân tộc, 2008) Tham gia là một quá trình vận động, nó bao gồm các mức độ tiếp cận khác nhau của cộng đồng. Ở mức độ càng cao, vai trò và trách nhiệm của cộng đồng về sự tham gia càng được đòi hỏi nhiều hơn.

Sự tham gia được chia thành 5 cấp độ từ thấp đến cao (thang tham gia), như sau9: Trao Hợp tác quyền Tham Tư vấn gia Thông tin Thông tin: Bước này có vai trò cung cấp thông tin cho các bên có liên quan. Đây là bước đầu tiên để bắt đầu thúc đẩy sự tham gia nhưng thông tin chỉ mang tính một chiều mà chưa có sự phản hồi từ những đối tượng có liên quan. Tư vấn: Khảo sát thái độ của người dân đối với dự án, công trình thông qua tổ chức các cuộc họp dân cư và tham khảo ý kiến cộng đồng. Ở mức độ này, thông tin được cung 9 Dower (1996).

-9- cấp cho các bên, người tổ chức tham vấn sẽ lắng nghe những khó khăn và nhu cầu của cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình tham vấn cũng chỉ có tính chất tham khảo, các nhà tài trợ tự đưa ra quyết định và giải pháp. Người dân không được tham gia vào quá trình đề ra các quyết định. Tham gia: Quá trình tham gia thụ động bằng động cơ vật chất, theo hợp đồng hoặc theo chức năng.

Người dân tham gia bằng việc đóng góp các tài nguyên sẵn có để đổi lấy lương thực, tiền bạc,… hoặc hợp đồng cung cấp lao động, đất đai. Người dân cũng có thể hình thành các nhóm nhỏ để thực hiện các chức năng liên quan đến dự án. Đối với mức độ này, người bên ngoài cũng sẽ quyết định các vấn đề. Sự tham gia chỉ xuất hiện sau khi đã có các quyết định.

Hợp tác: Quyền lực được phân phối cho cả người dân và nhà cầm quyền, cả hai đều phải có trách nhiệm trong việc lập kế hoạch và ra quyết định. Theo đó, người dân tham gia bằng cách cùng phân tích vấn đề và dẫn đến kế hoạch hành động. Các bên có liên quan cùng đưa ra giải pháp và tổng hợp các kiến nghị để đưa ra quyết định cuối cùng. Trao quyền: Cộng đồng nắm giữ đa số quyền ra quyết định.

Người dân tự mình xác định các vấn đề, tự tìm tòi và sáng tạo các giải pháp để giải quyết vấn đề đó. Người bên ngoài chỉ có vai trò xúc tác và hỗ trợ tăng năng lực cho cộng đồng. Để cộng đồng tham gia sâu vào các hoạt động chính sách, các kênh tham gia phải dễ dàng và mở rộng cho mọi người. Theo đó, công dân phải có quyền tiếp cận rộng rãi với những thông tin và chính sách của chính phủ để sự tham gia đạt tính hiệu quả và tích cực từ phía cộng đồng, tránh cách tiếp cận hình thức hoặc bị cản trở bởi các nhóm đặc quyền10.2 Vai trò ngƣời dân đối với các nội dung xây dựng NTM Công việc phát triển nông thôn đã được chú trọng thực hiện trong thời gian dài, tuy nhiên CTNTM là chương trình đầu tiên đặt mục tiêu đẩy mạnh phát triển nông thôn một cách toàn diện.

Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg, CTNTM phải thực hiện 5 nhóm lĩnh vực phát triển nông thôn, được cụ thể hóa thành 19 tiêu chí xây dựng NTM. Ở mỗi lĩnh vực, các công việc được giao cho từng Bộ, ngành có liên quan chỉ đạo cho sở, ngành cấp tỉnh quản lý thực hiện theo quy định của Quyết định 800/QĐ-TTg, tuy nhiên các công việc cụ thể sẽ do chính địa phương và người dân phối hợp triển khai. -10- Các chỉ tiêu của Bộ tiêu chí được phân công cho chính quyền địa phương cùng với các tổ chức chính trị - xã hội và người dân thực hiện. Cụ thể, trong 41 chỉ tiêu, có 13 chỉ tiêu do cộng đồng tự thực hiện, 19 chỉ tiêu do chính quyền địa phương thực hiện với sự tài trợ của ngân sách nhà nước, còn lại 9 chỉ tiêu cần có sự phối hợp của chính quyền và nhân dân (Phụ lục 2).

Tuy nhiên, việc phân công thực hiện chỉ có tính chất tương đối để xác định đối tượng thực hiện chính vì hầu hết các tiêu chí đề cần có sự phối hợp giữa chính quyền và người dân. Ví dụ, các công trình xây dựng hạ tầng kinh tế xã hội như giao thông, thủy lợi, trường học,… do nhà nước đầu tư kinh phí xây dựng nhưng người dân phải đóng góp đất đai và một phần kinh phí, ngược lại, các hoạt động phát triển sản xuất và cải thiện đời sống cho người dân cũng cần sự hỗ trợ của nhà nước. Về nhiệm vụ thực hiện cụ thể, sự tham gia của người dân sẽ bao trùm nhiều lĩnh vực với vai trò khác nhau trong quản lý và tổ chức thực hiện CTNTM để đảm bảo nguyên tắc người dân là chủ thể xây dựng NTM. Có thể tóm tắt sự tham gia của người dân trong 5 bước thực hiện CTNTM, bao gồm tiếp cận thông tin; đóng góp ý kiến xây dựng NTM; trực tiếp tham gia thực hiện; kiểm tra, giám sát; và duy tu, bảo dưỡng công trình.

Sự tham gia trong xây dựng NTM là những hoạt động với các bước tương đối độc lập tiếp nối nhau mà không theo thứ tự chiều sâu nên người dân có thể tùy năng lực của mình mà tham gia một số hoặc tất cả các bước.2 Các bƣớc tham gia xây dựng NTM • Tham gia các cuộc họp, tập huấn cho đối tượng là người dân theo đề nghị của các cơ quan tư vấn, tổ chức hỗ trợ nâng cao năng lực của người dân và cộng đồng về phát triển Tiếp cận nông thôn thông tin • Tìm hiểu thông tin về CTNTM để làm cơ sở tham gia vào quá trình thực hiện. • Đóng góp ý kiến cho đề án xây dựng NTM và đồ án quy hoạch NTM xã • Lựa chọn những công việc ưu tiên cần thực hiện trước theo nhu cầu của cộng đồng Đóng góp ý • Quyết định mức độ đóng góp xây dựng các công trình. kiến • Xây dựng các công trình hạ tầng cấp xã phù hợp với năng lực của cộng đồng dân cư. • Tham gia các hoạt động cải tạo môi trường nông thôn nơi khu dân cư; xây dựng nếp sống văn hóa và tham gia các phong trào thi đua trên địa bàn xã Trực tiếp • Phát triển kinh tế để tăng thu nhập, giảm nghèo thực hiện • Thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM thuộc trách nhiệm của cộng đồng.

• Cử đại diện (Ban Giám sát cộng đồng) để tham gia quản lý thi công, vận hành Kiểm tra, • Tự giám sát cộng đồng các công trình xây dựng trên địa bàn xã. giám sát • Duy tu, bảo dưỡng các công trình sau khi hoàn thành Duy tu, bảo • Phát hiện và báo với cơ quan quản lý về các hư hỏng của công trình.