CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm dự án đầu tư Đầu tư là một nhu cầu thiết yếu đối với mỗi nền kinh tế. Để thực hiện đầu tư và đầu tư có hiệu quả cao nhất đòi hỏi phải có sự chuẩn bị chu đáo, dự tính và lên kế hoạch cho các giai đoạn đầu tư cụ thể.
Dự án là tổng thể những chính sách, hoạt động và chi phí liên quan với nhau được thiết kế nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong một thời gian xác định. Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên một địa bàn cụ thể trong khoảng thời gian nhất định. Căn cứ vào dự án đầu tư, theo khoản 2 điều 3 Luật đầu tư 2014, dự án đầu tư theo quy định của được hiểu là tập hợp đề xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định Dự án đầu tư là cơ sở để cơ quan Nhà Nước có thẩm quyền tiến hành các biện pháp quản lý, cấp phép đầu tư. Nó là căn cứ để nhà đầu tư triển khai hoạt động đầu tư, đánh giá hiệu quả của dự án.
Dự án đầu tư là yếu tố quan trọng trong việc thuyết phục chủ đầu tư quyết định đầu tư cũng như nhận được sự ủng hộ về mặt tài chính từ phía chính phủ, và các tổ chức tài chính. Phân loại dự án đầu tư A, Dựa theo quy mô và tính chất Dựa vào quy mô của các dự án được xác định theo tổng mức đầu tư và tính chất của dự án theo nhóm ngành thành 4 loại như sau: - Dự án quan trọng quốc gia với mức đầu tư theo Nghị quyết của Quốc hội. 4 SV: Phạm Quốc Đông Lớp: CQ56/62.02 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài Chính - Các dự án thuộc nhóm A. - Các dự án thuộc nhóm B.
- Các dự án thuộc nhóm C. (Nội dung chi tiệt trong phụ lục) Dự án đầu tư dựa vào tính chất được chia thành 2 loại: - Dự án đầu tư có cấu phần xây dựng: là những dự án đầu tư như xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng dự án đã đầu tư xây dựng bao gồ cả phần mua tài sản, trang thiết bị. - Dự án đầu tư không có cấu phần xây dựng: là những dự án đầu tư như dự án mua tài sản, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua, sửa chữa, nâng cấp trang thiết bị máy móc và dự án khác. B, Dựa theo lĩnh vực đầu tư Căn cứ vào lĩnh vực đầu tư dự án có thể chia thành: - Dự án đầu tư vào lĩnh vực giao thông vận tải: là những dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông đường bộ hoặc đường thủy; các hoạt động đầu tư duy tu bảo dưỡng phát triển hệ thống giao thông.
- Dự án đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp: là những dự án đầu tư vào các ngành cơ khí, luyện kim, điện, năng lượng mới, năng lượng tái tạo, dầu khí, hóa chất (bao gồm cả hóa dược), vật liệu nổ công nghiệp, khai thác khoáng sản, công nghiệp tiêu dùng, công nghiệp thực phẩm, công nghiệp chế biến khác. - Dự án đầu tư vào lĩnh vực Nông – lâm – ngư – diêm nghiệp: là những dự án đầu tư phát triển ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, trồng rừng, thủy lợi, sản xuất muối và phát triển nông thôn. - Dự án đầu tư vào lĩnh vực xây dựng: là những dự án đầu tư xay dựng các công trình nhà ở, công sở, hạ tầng kỹ thuật đô thị. Mỗi dự án đầu tư sẽ do một cơ quan quản lý chuyên ngành của Nhà nước quản lý về mặt chuyên môn đối với lĩnh vực đầu tư đó.
Việc phân loại dự án sẽ 5 SV: Phạm Quốc Đông Lớp: CQ56/62.02 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài Chính giúp xác định được cơ quan chuyên môn nào chịu trách nhiệm xem xét và thẩm định kỹ thuật của dự án đầu tư đó. C, Phân loại theo nguồn vốn Các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước: - Các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh không có khả năng thu hồi và được quản lý sử dụng theo phân cấp về chi ngân sách Nhà nước cho đầu tư phát triển. - Chi cho công tác điều tra, khảo sát, lập các dự án quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng lãnh thổ, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép. - Cho vay Chính phủ để đầu tư phát triển.
- Hỗ trợ các dự án của các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực cần có sự tham gia của Nhà nước theo quy định của Pháp luật. - Vốn khấu hao cơ bản và các khoản thu của Nhà nước để lại cho doanh nghiệp Nhà nước để đầu tư. Các dự án đầu tư thuộc các nguồn vốn khác: - Các dự án của các cá nhân, các tổ chức kinh tế xã hội đầu tư dưới nhiều hình thức huy động vốn khác nhau được cấp có thẩm quyền cho phép. D, Phân loại theo mối quan hệ giữa các dự án - Các dự án độc lập với nhau: hai dự án được gọi là độc lập về mặt kinh tế nếu việc chấp nhận hay từ bỏ một dự án này không ảnh hưởng đến dòng tiền của dự án kia.
Hay việc thẩm định, đánh giá để chấp nhận đầu tư hay từ bỏ dự án này không tác động đến quyết định chấp nhận hay từ bỏ dự án kia. - Các dự án phụ thuộc nhau: tính phụ thuộc nhau về mặt kinh tế giữa hai dự án trong trường hơp quyết định chấp nhận hay từ bỏ dự án này có ảnh hưởng đến dòng tiền của dự án kia. Các dự án có phụ thuộc về mặt kinh tế với nhau có thể 6 SV: Phạm Quốc Đông Lớp: CQ56/62.02 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài Chính tác động theo hai hướng, đó là các dự án bổ sung cho nhau và các dự án có tính triệt giảm nhau. - Các dự án loại trừ nhau: hai dự án được gọi là loại trừ nhau nếu quyết định chấp nhận dự án này sẽ dẫn đến quyết định phải từ bỏ dự án kia và ngược lại.
Có thể xem các dự án loại trừ nhau là trường hợp phụ thuộc đặc biệt của các dự án. Đặc trưng cơ bản của dự án đầu tư Dự án đầu tư có những đặc trưng cơ bản sau đây: - Dự án có mục đích, mục tiêu rõ ràng. - Dự án có chu kỳ phát triển riêng và thời gian tồn tại hữu hạn. - Dự án có sự tham gia của nhiều bên như: Chủ đầu tư, nhà thầu, cơ quan cung cấp dịch vụ trong đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước.
- Sản phẩm dự án mang tính đơn chiếc. - Môi trường hoạt động của dự án có sự tương tác giữa dự án này với dự án khác, giữa bộ phận quản lý này với bộ phận quản lý khác. - Dự án có tính bất định và độ rủi ro cao do đặc điểm mang tính chất dài hạn của hoạt động đầu tư phát triển. Đặc điểm của các dự án xây dựng khu đô thị - Dự án đầu tư XDCB có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liền với nơi tiêu thụ sản phẩm.
Sản phẩm của dự án đầu tư xây dựng là những tài sản cố định, có chức năng tạo ra sản phẩm và dịch vụ khác cho xã hội, thường có vốn đầu tư lớn, do nhiều người, thậm chí do nhiều cơ quan, đơn vị cùng tạo ra. - Dự án đầu tư XDCB có quy mô lớn, kết cấu phức tạp. - Dự án đầu tư XDCB có thời gian sử dụng lâu dài, chất lượng của sản phẩm có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả hoạt động của các ngành khác. Thẩm định dự án đầu tư xây dựng 1.
Khái niệm thẩm định dự án đầu tư xây dựng 7 SV: Phạm Quốc Đông Lớp: CQ56/62.02 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài Chính Đầu tư là động lực của sự phát triển nói chung và phát triển kinh tế nói riêng. Một trong những công cụ giúp cho việc đầu tư có hiệu quả là thẩm định dự án đầu tư. Các cơ quan Nhà Nước có thẩm quyền thường xuyên phải thực hiện việc thẩm định dự án đầu tư một cách kĩ lưỡng để khai thác tối đa tiềm năng dự án và hạn chế rủi ro cũng như lãng phí tài nguyên đất nước. Thẩm định dự án đầu tư là quá trình kiểm tra, xem xét một cách khách quan, khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản của một dự án đầu tư nhằm đánh giá tính hợp lý, tính hiệu quả và tính khả thi của dự án; trên cơ sở đó ra quyết định đầu tư và cấp phép đầu tư.
Hay nói cách khác, thẩm định dự án là phân tích, đánh giá tính khả thi của dự án đầu tư về tất cả các nội dung kinh tế, kỹ thuật, xã hội, môi trường, chính trị, công nghệ, pháp luật, tài chính… trên cơ sở các tiêu chuẩn, định mức, quy định của cơ quan quản lý nhà nước, tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Thẩm định dự án đầu tư xây dựng là công tác tổ chức đánh giá xem xét và phân tích một cách khách quan trung thực và toàn diện về các nội dung trong dự án xây dựng nhằm đảm bảo dự án mang lại hiệu quả cao cho chủ đầu tư và xã hội cũng như phân tích tham tra thiết kế toàn diện đề án thiết kế cơ sở nhằm đảm bảo tính khả thi của dự án trước khi tiến hành triển khai thi công xây dựng. Mục đích thẩm định dự án đầu tư xây dựng Thẩm định dự án tạo cơ sở vững chắc cho hoạt động đầu tư có hiểu quả. Các kết luận rút ra từ quá trình thẩm định là cơ sở để các đơn vị, cơ sở, cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước ra quyết định đầu tư, cho phép đầu tư hoặc tài trợ cho dự án.
Làm thế nào để dự án đầu tư xây dựng mang lại hiệu quả tốt nhất chính là trách nhiệm mà công tác thẩm định dự án đầu tư xây dựng sẽ làm. Lợi ích của công tác thẩm định dự án đầu tư công trình xây dựng: 8 SV: Phạm Quốc Đông Lớp: CQ56/62.02 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài Chính - Đánh giá và phân tích tổng thể từng phương án đầu tư giúp chủ đầu tư lựa chọn được giải pháp chất lượng và hiệu quả nhất.