CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH CHẤP THUẬN CHỦ TRƯƠNG ĐẦU TƯ DỰ ÁN TẠI SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ 1. Dự án đầu tư và chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách 1. Dự án đầu tư Theo Quốc hội (2019) thì dự án đầu tư công là dự án sử dụng toàn bộ hoặc một phần vốn đầu tư công. Theo Quốc hội (2020) thì dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định.
Chấp thuận Chủ chương trương đầu tư dự án Theo Quốc hội (2020) thì Chấp thuận chủ trương đầu tư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận về mục tiêu, địa điểm, quy mô, tiến độ, thời hạn thực hiện dự án; nhà đầu tư hoặc hình thức lựa chọn nhà đầu tư và các cơ chế, chính sách đặc biệt (nếu có) để thực hiện dự án đầu tư. Thẩm định chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại sở kế hoạch và đầu tư 1. Khái niệm và mục tiêu thẩm định chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại sở Kế hoạch và Đầu tư Theo Quốc hội (2014) thì thẩm định trong lĩnh vực xây dựng là: Thẩm định là việc kiểm tra, đánh giá của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư, cơ quan chuyên môn về xây dựng đối với những nội dung cần thiết trong quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án đầu tư xây dựng làm cơ sở xem xét, phê duyệt. Về khái niệm thẩm định, theo cách hiểu thông thường, Từ điển Giáo dục khoa học Tiếng Việt năm 2006 có giải thích “thẩm định” là “xem xét để xác định”.
Dưới góc độ Luật học, theo Từ điển Luật học do Viện Khoa học pháp lý Bộ Tư pháp biên soạn năm 2009 thì “thẩm định có nghĩa là việc xem xét, đánh giá và đưa ra kết luận mang tính pháp lý bằng văn bản về một vấn đề nào đó”. Hoạt động thẩm định do tổ chức hoặc cá nhân có chuyên môn, nghiệp vụ thực hiện theo quy định pháp luật. Việc thẩm định có thể tiến hành với nhiều đối tượng khác nhau như: thẩm định văn bản QPPL, thẩm định dự án đầu tư XDCB, thẩm định thiết kế, thẩm định dự toán, thẩm định đồ án quy hoạch. 6 Việc thẩm định chủ trương đầu tư dự án nhằm mục tiêu chính như sau: (1) đánh giá tính khả thi trong việc triển khai thực hiện dự án; (2) hiệu quả đầu tư của dự án; (3) đánh giá sự phù hợp về mặt pháp lý của dự án so với quy định của pháp luật hiện hành.
Từ đó lựa chọn được những dự án có khả năng thành công cao, loại bỏ đi những dự án kém hiệu quả. Bộ máy thẩm định chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại sở kế hoạch và đầu tư Sở Kế hoạch và Đầu tư có cơ cấu tổ chức theo Thông tư liên tịch số 21/2015/TTLT-BKHĐT-BNV ngày 11/12/2015 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư – Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Kế hoạch và Đầu tư thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Phòng Tài chính - Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Cụ thể như hình 1.2 dưới đây Giám Đốc Các Phó Giám Đốc Trưởng các phòng, đơn vị trực thuộc Công chức thuộc các phòng trong Sở Hình 1. Sơ đồ bộ máy thực hiện công tác thẩm định tại Sở Kế hoạch và Đầu tư Bộ máy thẩm định chủ trương đầu tư tại Sở Kế hoạch và Đầu tư được thiết kế nhằm đảm bảo tính chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả trong quá trình thẩm định các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách.
Cơ cấu tổ chức của bộ máy này bao gồm các cấp từ lãnh đạo Sở, lãnh đạo các phòng ban chuyên môn đến các chuyên viên thẩm định. Mỗi bộ phận trong hệ thống này có chức năng và nhiệm vụ cụ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng và tính khả thi của các dự án đầu tư. Nội dung thẩm định chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại sở kế hoạch và đầu tư Thẩm định chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tập trung vào các nội dung chính nhằm đảm bảo các dự án được triển khai phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, tuân thủ quy định pháp luật, và đảm bảo hiệu quả. Các nội dung này bao gồm đánh giá tính khả thi, hiệu quả đầu tư và sự phù hợp pháp lý của dự án.
- Đánh giá tính khả thi của dự án: Tính khả thi của dự án là yếu tố quan trọng đầu tiên được xem xét trong quá trình thẩm định. Nội dung này bao gồm việc kiểm tra sự cần thiết và mục tiêu của dự án, đảm bảo rằng dự án phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Bên cạnh đó, tính khả thi còn được đánh giá trên cơ sở các khía cạnh kỹ thuật như thiết kế, công nghệ và phương pháp triển khai. Đặc biệt, khả năng tài chính của nhà đầu tư được kiểm tra kỹ lưỡng thông qua các báo cáo tài chính, tài liệu chứng minh nguồn vốn và cam kết tài chính để đảm bảo rằng nhà đầu tư có đủ nguồn lực thực hiện dự án.
- Đánh giá hiệu quả đầu tư: Hiệu quả đầu tư của dự án được đánh giá dựa trên các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. Về mặt kinh tế, các chỉ số tài chính như giá trị hiện tại ròng (NPV), tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR), và thời gian hoàn vốn được sử dụng để xác định khả năng sinh lời của dự án. Về mặt xã hội, thẩm định xem xét tác động của dự án đến việc tạo việc làm, cải thiện đời sống dân cư và đóng góp vào nguồn thu ngân sách. Ngoài ra, tác động môi trường cũng là một nội dung quan trọng, đảm bảo rằng các dự án không gây hại đến môi trường tự nhiên và tuân thủ các quy định bảo vệ môi trường hiện hành.
- Đánh giá sự phù hợp về pháp lý: Sự phù hợp pháp lý của dự án được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo dự án tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành và phù hợp với các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nội dung này bao gồm việc kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ pháp lý, sự phù hợp của dự án với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch ngành và các quy định chuyên ngành khác. Các vấn đề liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản, và giấy phép xây dựng cũng được xem xét nhằm đảm bảo tính hợp pháp và tránh các tranh chấp pháp lý trong quá trình triển khai. Quy trình và công cụ thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại sở Kế hoạch và Đầu tư Quy trình thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại Sở Kế hoạch và Đầu tư được xây dựng nhằm đảm bảo tính minh bạch, khoa học 8 và hiệu quả trong việc phê duyệt các dự án đầu tư.
Quy trình này được thực hiện qua nhiều bước cụ thể, từ việc tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ, đánh giá nội dung, đến việc trình kết quả thẩm định lên lãnh đạo cấp cao để phê duyệt. - Bước 1: Bộ phận một cửa tiếp nhận hồ sơ đề xuất dự án trực tiếp từ NĐT, sau đó trình ban giám đốc phân chia nhiệm vụ cho các phòng chuyên môn trong thời gian 01 ngày làm việc. - Bước 2: Sau khi phòng chuyên môn nhận được văn bản đề xuất, lãnh đạo phòng giao nhiệm vụ cho chuyên viên kiểm tra sự hợp lệ về thành phần hồ sơ, cơ cấu nội dung theo quy định trong thời gian 02 ngày làm việc. - Bước 3: Trường hợp hồ sơ đủ điều kiện, chuyên viên thẩm định xây dựng văn bản lấy ý kiến các ngành, xây dựng nội dung thẩm định.
Trường hợp hồ sơ cần hoàn thiện thì tham mưu văn bản hoàn thiện trong thời gian tối đa 15 ngày. - Bước 4: Trường, phó phòng trên cơ sở văn bản tham mưu của chuyên viên, tiến hành kiểm tra, hiệu chỉnh văn bản trình lãnh đạo cơ quan xem xét trong thời gian 01 ngày. - Bước 5: Lãnh đạo cơ quan phê duyệt nội dung do phòng chuyên môn trình lên. Sau đó bộ phân một cửa phát hành văn lãnh đạo cơ quan phê duyệt, bản trình UBND tỉnh.
- Bước 6: Bộ phận một cửa trả kết quả cho tổ chức, NĐT sau khi nhận được nội dung phê duyệt của UBND tỉnh. Để đảm bảo chất lượng và tính chính xác trong quá trình thẩm định, Sở Kế hoạch và Đầu tư áp dụng các công cụ thẩm định hiện đại và hiệu quả. Một số công cụ chính bao gồm: - Phần mềm quản lý và thẩm định dự án: Sử dụng các phần mềm quản lý dự án giúp tối ưu hóa việc lưu trữ, phân tích và quản lý thông tin. Các hệ thống này hỗ trợ chuyên viên trong việc rà soát hồ sơ, kiểm tra dữ liệu và xây dựng báo cáo thẩm định.
- Công cụ phân tích tài chính: Các chỉ số tài chính như NPV (giá trị hiện tại ròng), IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ), và thời gian hoàn vốn được tính toán bằng các phần mềm chuyên dụng. Những công cụ này giúp chuyên viên đưa ra các kết luận chính xác về hiệu quả tài chính của dự án. - Hệ thống thông tin quy hoạch: Công cụ tra cứu quy hoạch tích hợp cho phép kiểm tra sự phù hợp của dự án với các quy hoạch phát triển đô thị, sử dụng đất và quy hoạch ngành. Nhân tố ảnh hưởng đến thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách tại sở kế hoạch và đầu tư 1.
Nhân tố thuộc về sở kế hoạch và đầu tư - Số lượng cán bộ thẩm định: Có thể nói đây là một yếu tố quan trọng trong việc thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư. Đối với các tỉnh thành nhiều dự án, việc thiếu hụt cán bộ thẩm định có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng như là áp lực công việc, hoàn thành nhanh hồ sơ này để làm hồ sơ khác dẫn tới việc thẩm định không được chặt chẽ, dễ xẩy ra sai sót gây hậu quả.