Chương 1. Cơ sở khoa học về thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thực trạng thực hiện thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hồ Chí Minh. Phương hướng, giải pháp, kiến nghị cải cách thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hồ Chí Minh.
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP 1.1 Thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp 1. Thủ tục hành chính Hiện nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về thủ tục hành chính như: - Thủ tục hành chính là trình tự giải quyết bất kỳ một nhiệm vụ cá biệt, cụ thể nào trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước. - Thủ tục hành chính là một loạt các quy định về trình tự thời gian và không gian các giai đoạn cần phải có để thực hiện mọi hình thức hoạt động của cơ quan quản lý hành chính nhà nước, bao gồm trình tự thành lập các công sở; trình tự bổ nhiệm, điều động cán bộ, công chức, viên chức; trình tự lập quy; trình tự áp dụng quy phạm để đảm bảo các quyền chủ thể và xử lý vi phạm; trình tự tổ chức – tác nghiệp hành chính. - Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, thủ tục hành chính được tiếp cận dưới góc độ mối quan hệ giữa cơ quan nhà nước và công dân, về trình tự, thủ tục giải quyết công việc của công dân.
Cách tiếp cập này tuân theo sự điều chỉnh của Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính. Cụ thể, thủ tục hành chính được hiểu như sau: “Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”. Bộ thủ tục hành chính bao gồm các yếu tố cấu thành như sau: Tên thủ tục hành chính; trình tự thực hiện; cách thức thực hiện; thành phần, số lượng 13 e hồ sơ; thời hạn giải quyết; đối tượng thực hiện thủ tục hành chính; cơ quan giải quyết thủ tục hành chính; trường hợp thủ tục hành chính phải có mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí thì mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính; kết quả thực hiện thủ tục hành chính; yêu cầu, điều kiện; phí, lệ phí là bộ phận tạo thành của thủ tục hành chính. Thủ tục hành chính đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và đời sống nhân dân.
Thông qua thủ tục hành chính, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình đồng thời các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Nếu không có thủ tục hành chính thì mọi chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước ban hành sẽ khó được thực thi. Có thể nói thủ tục hành chính là công cụ và phương tiện để đưa pháp luật vào đời sống. Tóm lại, thủ tục hành chính là chiếc cầu nối quan trọng giữa cơ quan nhà nước với người dân và các tổ chức, góp phần xây dựng nhà nước thực sự của dân, do dân và vì dân.
Chính vì lẽ đó, thủ tục hành chính không chỉ đơn thuần liên quan đến pháp luật, pháp chế mà còn là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển chung của đất nước về chính trị, văn hóa, giáo dục và mở rộng giao lưu với các nước trên thế giới; do đó, việc cải cách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính nói riêng là một đỏi hỏi tất yếu để phát triển đất nước và hội nhập quốc tế thành công. Cải cách thủ tục hành chính - Cải cách thủ tục hành chính là cải cách các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền; cải cách các quy định về các loại thủ tục hành chính; 14 e cải cách việc thưc hiện các thủ tục hành chính. - Theo tác giả, cải cách thủ tục hành chính được hiểu như là một quá trình thay đổi nhằm loại bỏ những thủ tục hành chính, những giấy tờ thiếu đồng bộ, chồng chéo, rườm rà, không cần thiết, qua đó cắt giảm chi phí và thời gian giải quyết thủ tục hành chính nhằm góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho công dân, tổ chức thực hiện quyền lợi, nghĩa vụ của mình và nhằm ngăn chặn tệ nạn quan liêu, cửa quyền, sách nhiễu và tham nhũng trong công chức nhà nước; đồng thời đảm bảo được trách nhiệm quản lý nhà nước, giữ vững kỷ cương pháp luật. Theo Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011- 2020, cải cách thủ tục hành chính được xem là một trong những khâu trọng tâm, đột phá trong chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước.
Cải cách thủ tục hành chính góp phần giải phóng mọi nguồn lực của xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm điều kiện cho nền kinh tế của đất nước phát triển nhanh, bền vững. Cải cách thủ tục hành chính là một yêu cầu có tính khách quan mà các cơ quan nhà nước phải thực hiện nhằm khắc phục những hạn chế của những quy trình thủ tục hiện hành có ảnh hưởng xấu đến hoạt động của tổ chức, công dân và mọi hoạt động của đời sống xã hội chịu sự tác động của thủ tục hành chính. Kết quả của công tác cải cách thủ tục hành chính sẽ tạo sự thông thoáng, công khai, minh bạch, dễ dàng, giảm thời gian, chi phí trong việc thực hiện thủ tục hành chính, góp phần bảo vệ và phát huy quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và toàn xã hội. Nếu các cơ quan nhà nước không quan tâm công tác cải cách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính nói riêng, với các thủ tục hành 15 e chính rườm rà, phức tạp, thời gian giải quyết kéo dài sẽ dẫn đến phát sinh nhiều tệ nạn quan liêu, hạch sách, sách nhiễu làm giảm lòng tin người dân với cơ quan nhà nước, nền hành chính không trong sạch, hoạt động không hiệu lực, hiệu quả, không đáp ứng được xu hướng phát triển của xã hội.
Như vậy, có thể nói, kết quả của công tác cải cách thủ tục hành chính sẽ tạo nên một sự chuyển biến tích cực đối với toàn bộ hệ thống của nền hành chính, tạo mọi điều kiện để tổ chức, công dân tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước, mở rộng dân chủ, rút ngắn khoảng cách giữa nhà nước và nhân dân, là nền tảng vững chắc để tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư kinh doanh, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nước. Thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp - Cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là việc cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền xem xét, đối chiếu các quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục, hồ sơ, biểu mẫu về đăng ký kinh doanh để cấp phép thành lập cho các chủ thể kinh doanh đủ điều kiện hoạt động được hoạt động đối với một loại hình doanh nghiệp nhất định. Việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là một trong những công cụ để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân; là sự ghi nhận về mặt pháp lý của Nhà nước đối với sự ra đời và tư cách pháp nhân của chủ thể kinh doanh. Cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh là một trong những phương thức để Nhà nước kiểm tra và giám sát hoạt động kinh doanh của chủ thể kinh doanh.
Hoạt động cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho công tác quản lý nhà nước về 16 e doanh nghiệp được thống nhất Có thể thấy, doanh nghiệp có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế quốc gia. Do đó, để các doanh nghiệp đảm bảo hoạt động đúng quy định pháp luật và nhằm góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển lành mạnh, Nhà nước cần thực hiện quản lý chặt chẽ từ quy trình thủ tục cấp phép thành lập doanh nghiệp cho hoạt động của doanh nghiệp phù hợp quy định pháp luật. - Thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Thủ tục hành chính trong cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký doanh nghiệp do Chính phủ quy định để cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho người thành lập doanh nghiệp. Việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp được cụ thể hóa thành các thủ tục hành chính về đăng ký doanh nghiệp.
Ở mỗi loại hình doanh nghiệp khác nhau sẽ có các thủ tục hành chính quy định về trình tự, thủ tục cấp phép thành lập tương đối khác nhau. Cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp bao gồm các loại thủ tục hành chính sau: thủ tục cấp phép thành lập đối với doanh nghiệp tư nhân; thủ tục cấp phép thành lập đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; thủ tục cấp phép thành lập đối với công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn có hai thành viên trở lên và công ty cổ phần Về quy trình thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với các loại hình doanh nghiệp tương đối giống nhau. Tuy nhiên, từng loại hình doanh nghiệp sẽ có yêu cầu về thành phần hồ sơ đăng ký khác nhau 17 e 1.