Chương 1. Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu Chương 2. Tổ chức nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Chương 3. Kết quả nghiên cứu 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1.
Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Những nghiên cứu về bạo lực học đƣờng 1. Nghiên cứu bạo lực học đường ở nước ngoài Ở nước ngoài, đã có nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và tiến hành nhiều công trình nghiên cứu để làm rõ các vấn đề liên quan đến BLHĐ.
Một cuộc khảo sát gần đây của Bộ Giáo dục Nhật Bản cho thấy, số vụ bắt nạt ở cấp tiểu học và trung học đạt đến mức kỷ lục là 224.540 trường hợp trong năm 2015, tăng hơn 36.400 trường hợp so với năm trước [44]. Qua khảo sát các công trình nghiên cứu, có thể chia theo các hướng nghiên cứu chính sau: Nghiên cứu về các hành vi lệch chuẩn dẫn tới bạo lực học đường: Ở các nước phương Tây, có một số công trình nghiên cứu về hành vi lệch chuẩn của học sinh, về tình trạng bắt nạt học đường có thể kể đến như sau: Glew MG và các cộng sự (2005) tiến hành nghiên cứu trên 3520 học sinh lớp ba, lớp bốn và lớp 5 tại Mỹ nhằm xem xét tỷ lệ bắt nạt trong trường tiểu học và mối liên quan của nó với nhà trường, thành tích học tập hành động kỷ luật và cảm giác của bản thân bao gồm: cảm giác buồn, an toàn và phụ thuộc. Kết quả nghiên cứu cho thấy 23% trẻ em được khảo sát đã từng tham gia bắt nạt hoặc đã từng là kẻ bắt nạn, là nạn nhân hoặc cả hai. Nạn nhân và kẻ bắt nạt có thành tích học tập thấp hơn so với những người ngoài cuộc.
Tất cả 3 nhóm trên đều có cảm giác không an toàn khi ở trường học hơn so với những đứa trẻ ngoài cuộc. Nạn nhân và kẻ bắt nạt nạn nhân cảm thấy rằng chúng không thuộc về trường học. Chúng thường cảm thấy buồn bã nhiều hơn so với những đứa trẻ bình thường. Những kẻ bắt nạt và nạn nhân của hành vi bắt nạt chủ yếu là các em trai.
Các tác giả này đã đưa ra kết luận: Tỷ lệ bắt nạt thường xuyên của các học sinh tiểu học là đáng kể. Đồng thời, mối liên hệ giữa hành vi bắt nạt và BLHĐ cho thấy đó là vấn đề nghiêm trọng ở trường tiểu học. Bởi vậy cần thiết phải có các chương trình giảng dạy chống bạo lực dựa trên bằng chứng ở bậc tiểu học [29]. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bên cạnh đó, Liang H và cộng sự (2007) đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Bắt nạt, bạo lực và hành vi nguy hiểm ở học sinh trung học Nam Phi” tại nhằm kiểm tra tỉ lệ của hành vi bắt nạt ở 5074 học sinh vị thành niên đang học lớp 8 và lớp 11 thuộc 72 trường học tại Cape và Durban, Nam Phi.
Nghiên cứu làm rõ mối liên quan giữa những hành vi này với mức độ bạo lực và các hành vi nguy hiểm ở thanh thiếu niên. Kết quả cho thấy: Hơn 1/3 (36,3%) học sinh đã tham gia vào hành vi bắt nạt, 8,2% là kẻ bắt nạt, 19,3% là nạn nhân và 8,7% là kẻ bắt nạt người khác và bị những người khác bắt nạt. Học sinh nam dễ trở thành thủ phạm và nạn nhân của những hành vi bắt nạt. Bên cạnh đó, học sinh nam dễ trở thành nạn nhân của bắt nạt học đường.
Bạo lực và hành vi chống đối xã hội tăng lên trong hành vi bắt nạt. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những kẻ bắt nạt là nạn nhân thường thể hiện hành vi bạo lực, chống đối xã hội và có những hành vi nguy hiểm hơn so với kẻ bắt nạt. Nghiên cứu cho thấy hành vi bắt nạt là một vấn đề khá phổ biến của trẻ Nam Phi. Hành vi bắt nạt được xem như là một chỉ báo của các hành vi bạo lực, chống đối xã hội và hành vi nguy hiểm [31].
Nghiên cứu về thực trạng bạo lực học đường: Năm 2008, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) tại Mỹ đã tiến hành một cuộc khảo sát với tên gọi “Hiểu biết về BLHĐ” (Understanding school violence) trên quy mô lớn. Trung tâm đã sử dụng phương pháp khảo sát, trưng cầu ý kiến và phân tích tài liệu để thực hiện đề tài này. Nghiên cứu đã chỉ ra thực trạng và quy mô BLHĐ diễn ra tại các trường phổ thông trung học trong những giai đoạn khác nhau ở Mỹ, trong đó đặc biệt là từ năm 2005 – 2007. Nghiên cứu đã đưa ra những con số thống kê về tình trạng BLHĐ, về môi trường học đường, những hành vi đe dọa, những trường hợp bạo lực không gây tử vong và những trường hợp gây tử vong.
Qua những con số này, Trung tâm đã đưa ra kết luận tình trạng BLHĐ tại Mỹ đang ngày càng gia tăng và mức độ nguy hiểm, tính trầm trọng của nó ngày càng cao. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn chỉ ra những nhân tố nguy hại gây ra tình trạng bạo lực ở giới trẻ như nhân tố cá nhân, các mối quan hệ thân cận và nhân tố xã 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hội, cộng đồng. Đồng thời, nghiên cứu cũng phân tích những tác động trước mắt và lâu dài của BLHĐ đến học sinh phổ thông trung học nói riêng và toàn xã hội nói chung [46]. Đến năm 2012, các tác giả đã đưa ra những con số thống kê về tình trạng môi trường học đường với những hành vi đe dọa, hành vi bạo lực gây tử vong và không gây tử vong như sau: có 5,9% học sinh mang theo một loại vũ khí (như súng, dao) vào trường học trong 30 ngày trước thời điểm điều tra.
Tỷ lệ này ở nam lớn gấp ba lần nữ. Trong 12 tháng trước cuộc điều tra, 7,8% học sinh trung học được thông báo bị đe dọa hay bị thương tích bằng một loại vũ khí trong trường học ít nhất một lần, với tỷ lệ nam cao gấp hai lần nữ. Trong 12 tháng trước cuộc điều tra, 12,4% học sinh từng tham gia vào một vụ đánh nhau tại trường ít nhất một lần. Tỷ lệ này ở nam cũng cao gấp hai lần nữ.
Trong 30 ngày trước cuộc điều tra, 5,5% học sinh được cảnh báo những nguy cơ không an toàn nên họ đã không tới trường ít nhất một ngày. Các tỷ lệ này ở nam và nữ xấp xỉ bằng nhau [51]. Nghiên cứu về các hình thức biểu hiện bạo lực học đường Công trình nghiên cứu của Wang.J và cộng sự năm 2009 được tiến hành tại Mỹ với đề tài: “Bắt nạt trường học trong thanh thiếu niên tại Hoa Kỳ: thể chất, bằng lời nói, quan hệ và trên internet” đã xem xét 4 hình thức của hành vi bắt nạt trong trường học ở nhóm thanh thiếu niên Mỹ và mối liên quan với các đặc điểm về mặt nhân học xã hội, hỗ trợ của cha mẹ và bạn bè đã được khảo sát. Kết quả cho thấy rằng tỷ lệ hành vi bắt nạt người khác đã từng bị bắt nạt ở trường học ít nhất 1 lần trong 2 tháng gần thời điểm khảo sát nhất là 20,8% về mặt thể chất, 53,6% bằng lời nói, 51,4% về mặt xã hội hoặc 13,6% về các trò chơi trên internet.
Các bạn nam dính líu nhiều hơn đến các kiểu bắt nạt thể chất hoặc bằng lời nói. Nam giới cũng có xu hướng là người đi bắt nạt qua mạng, trong khi các bạn gái có xu hướng là nạn nhận của hiện tượng bắt nạt đó. Thanh thiếu niên người Mỹ gốc Phi đã tham gia bắt nạt nhiều hơn (về mặt thân thể, lời nói hay qua mạng), nhưng lại ít trở thành nạn nhân của hình thức bắt nạt (bằng lời nói hoặc quan hệ). Nghiên cứu cho thấy sự hỗ trợ của cha mẹ có liên quan đến việc thanh thiếu niên ít dính líu đến 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tất cả các hành vi bắt nạt nêu trên.
Ngoài ra, việc thanh, thiếu niên có nhiều bạn bè sẽ có liên quan đến các hành vi bắt nạt nhiều hơn và họ cũng ít bị bắt nạt hơn về những hình thức như thể chất, bằng lời nói và quan hệ trừ hình thức bắt nạt qua mạng. Từ kết quả nghiên cứu trên, tác giả đưa ra những kết luận quan trọng đó là: sự hỗ trợ của cha mẹ có thể bảo vệ thanh thiếu niên khỏi tất cả bốn hình thức bắt nạt, liên kết bạn bè theo kiểu khác với bắt nạt truyền thống và bắt nạt mạng [29]. Tổ chức phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ em Plan International và Trung tâm nghiên cứu quốc tế về phụ nữ (ICRW) (2015) công bố báo cáo về tình trạng bạo lực trong các trường học ở châu Á. Báo cáo dựa trên kết quả nghiên cứu và khảo sát thực tế với 9.000 học sinh ở lứa tuổi 12 đến 17, các giáo viên, hiệu trưởng, phụ huynh.
tại 5 quốc gia Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal, thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 3/2014. Theo báo cáo này, tình trạng bạo lực trong các trường học châu Á đang ở mức báo động. Trung bình cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực học đường. Quốc gia có số học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43%.
Chỉ tính trong 6 tháng (10/2013-3/2014), số học sinh bị bạo lực (ở mọi hình thức: tinh thần, thể xác.) tại trường học của Indonesia là 75%. Việt Nam đứng thứ hai với 71% [45]. Nhìn chung các nghiên cứu đã phản ánh được một phần thực trạng BLHĐ qua những hình thức cụ thể như bạo lực, bắt nạt học đường ở một số quốc gia trên thế giới, các hình thức bạo lực, bắt nạt học đường điển hình. Nhiều nghiên cứu cho thấy tỉ lệ BLHĐ ở nam cao hơn ở nữ.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu còn chỉ ra được ảnh hưởng của hành vi bạo lực tới thể chất, tâm lý của thanh thiếu niên và những yếu tố giúp giảm thiểu hay gia tăng tình trạng BLHĐ. Nghiên cứu bạo lực học đường ở Việt Nam Hiện nay, do tình trạng BLHĐ được báo chí phản ánh nhiều nên đã có khá nhiều tác giả nghiên cứu về BLHĐ tại Việt Nam. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu như sau. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.