Chương 1: Cơ sở lý luận về tạo động lực làm việc cho giáo viên ở trung tâm giáo dục thường xuyên. Chương 2: Thực trạng tạo động lực làm việc cho giáo viên ở trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện, tỉnh Sơn La. Chương 3: Biện pháp tạo động lực làm việc cho giáo viên ở trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện, tỉnh Sơn La trong bối cảnh hiện nay. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẠO ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CHO GIÁO VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Các công trình nghiên cứu về tạo động lực làm việc cho người lao động đã tương đối nhiều, trong phạm vi nghiên cứu của tác giả xin giới thiệu một số công trình nghiên cứu tiêu biểu về công tác tạo động lực như: - Cuốn sách “Phương pháp tạo động lực trong công việc” (Alan Stein JR Jon Sternfeld, dịch và xuất bản 2020) đã nêu ra cách thức, phương pháp tạo động lực trong công việc theo thứ: Tự nhận thức, thiết lập kế hoạch, duy trì đam mê, kỷ luật tự giác, kiên trì hành động, tinh thần đội nhóm. - Tác phẩm “Nghệ thuật kiến tạo động lực cho nhân viên” (Ota Hajime, 2020), đã nêu lên những yếu tố giúp tổ chức thu hút nhân tài. - Tác phẩm “Tạo động lực - Tăng hiệu suất” (Motivation And Performance) (Adrian Furnham, Ian MacRae, 2019), đã gửi tới người lao động hai thông điệp xuyên suốt và tích cực: Mọi người có thể thay đổi để trở nên tốt hơn và công việc có thể vừa truyền cảm hứng vừa mang lại lợi nhuận. - Tác phẩm “Động viên nhân viên” (Robert Heller, 2007) đã giới thiệu những vận dụng các lý thuyết động viên, duy trì môi trường tích cực ở nơi làm việc.
Cuốn sách đã mô tả các nhu cầu khác nhau của nhân viên đến việc khuyến khích, cách thức sử dụng nhiều kỹ năng đào tạo cùng một lúc để tăng sự thỏa mãn công việc của nhân viên. - Tác phẩm “Khích lệ từng nhân viên như thế nào” (Anne Bruce, 2008) đã nêu ra những động cơ thúc đẩy nhân viên và tổ chức cùng với những minh chứng cụ thể cho từng lĩnh vực. - Tác phẩm “Bí quyết phát huy nhiệt huyết nhân viên” (Ken Blanchard và Sheldon Bowles, 2008) trong đó đưa ra câu chuyện: Năng suất, lợi nhuận, 7 ý tưởng sáng tạo, chất lượng dịch vụ khách hàng… tất cả đều được xây dựng từ lòng nhiệt huyết, sự đam mê, tinh thần dũng cảm dám nghĩ, dám làm, dám thay của nhân viên, những người đang làm việc phấn đấu cho mục tiêu chung của tổ chức. - Bài viết “Teacher Motivation and Professional Development” (Schieb L.A, 2011) đã cung cấp thông tin về động lực giáo viên công tác trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học nói chung.
Bài viết đã phân tích rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc tạo động lực cho giáo viên như phần thưởng xứng đáng, quyền tự chủ của giáo viên trong công việc, hỗ trợ chính sách giáo dục. Bên cạnh đó, bài viết còn chưa nêu ra được các giải pháp để cải tiến chương trình giảng dạy và tạo động lực làm việc cho giáo viên. - Nhà tâm lý học Abraham Maslow đã được thể hiện đầy đủ trong cuốn sách Motivation and Personality năm 1954 của ông. Con người có năm nhu cầu theo bậc thang từ thấp đến cao là: nhu cầu sinh lý, nhu cầu an toàn, nhu cầu xã hội, nhu cầu được tôn trọng, nhu cầu được hoàn thiện bản thân.
Theo đó, những nhu cầu ở mức độ thấp sẽ phải được thỏa mãn trước khi xuất hiện các nhu cầu ở mức độ cao hơn. Nhu cầu này thúc đẩy con người thực hiện những công việc nhất định để được đáp ứng. Do đó, nhu cầu trở thành động lực quan trọng và việc tác động vào nhu cầu cá nhân sẽ thay đổi được hành vi của con người. Có thể thấy các tài liệu trên đã khái quát những nhu cầu khác nhau của người lao động trong tổ chức; các động cơ thúc đẩy đội ngũ nhân viên làm việc hiệu quả nhằm tăng doanh thu, năng suất, lợi nhuận… Đối với đội ngũ giáo viên các nghiên cứu đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo động lực cho giáo viên.
Tuy nhiên, các phương thức nhằm tăng cường công tác tạo động lực cho giáo viên chưa được đề cập đến cụ thể, theo hệ thống. Thực tế trong thời gian đã có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề tạo động 8 lực cho người lao động tại doanh nghiệp, tạo động lực làm việc cho giáo viên tại các trường Đại học, trường Trung học phổ thông, Trung học cơ sở, Tiểu học, Mầm non tuy nhiên, các nghiên cứu về tạo động lực cho giáo viên tại các Trung tâm GDTX thì chưa nhiều. Trong phạm vi của luận văn, tác giả xin nêu ra một số công trình tiêu biểu sau: - Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực (Trần Kim Dung) nhằm trang bị những kiến thức về hoạch định nhân lực, phân tích công việc, đưa ra quá trình tuyển dụng cho các tổ chức, công ty; cách thức trắc nghiệm và phỏng vấn để tuyển dụng nhân sự mới; cách thức để định hướng và phát triển nghề nghiệp; hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; cách thức đánh giá năng lực thực hiện công việc của nhân viên bao gồm các huấn luyện kỹ năng thực hành về quản trị nguồn lực con người bao gồm: hoạch định nguồn nhân lực, tuyển dụng nhân lực, đánh giá năng lực thực hiện công việc, thù lao lao động và quan hệ lao động; cách thức quản trị nguồn nhân lực quốc tế [13]. - Bùi Anh Tuấn, “Giáo trình hành vi tổ chức” Nxb Đại học Kinh tế quốc dân (2009), để tạo động lực làm việc cho người lao động, nhất thiết cần phải tìm hiểu nhu cầu của họ và cần biết được cơ chế hình thành động lực làm việc của người lao động.
Nhu cầu được là xuất phát điểm trong quá trình hình thành động lực, là sự đòi hỏi của con người thấy cần được thỏa mãn để tồn tại, phát triển và nếu không được thỏa mãn tạo ra sự căng thẳng, áp lực, kích thích tạo những động cơ bên trong cá nhân. Những động cơ này tạo ra các mục tiêu, mà nếu đạt được sẽ thỏa mãn nhu cầu này và làm giảm căng thẳng, áp lực [26]. - Trong “Giáo trình Quản trị nhân lực” (Nguyễn Ngọc Quân - Nguyễn Văn Điền, 2011) đã cung cấp các khái niệm, chức năng, nhiệm vụ của quản trị nhân lực, cách thức kích thích, động viên nhân viên; trả lương cho lao động, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của nhân viên,… từ khi người lao động bắt đầu vào làm việc đến khi thực hiện xong quá trình lao động, những kiến thức vừa là tính lý luận, vừa tính thực tiễn tại Việt Nam [15]. 9 - Đề tài nghiên cứu khoa học “Vấn đề phát huy và sử dụng đúng đắn vai trò động lực của con người trong sự phát triển kinh tế, xã hội” (Lê Hữu Tầng, 2013) đã nêu những cơ sở lý luận cơ bản về tạo động lực, phân tích những tiềm năng, nguồn lực con người và đưa ra các giải pháp nhằm phát huy vai trò động lực của con người Việt Nam trong sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.
- Giáo trình “Tạo động lực lao động” (Nguyễn Thị Hồng – chủ biên, 2020) đã làm rõ những cơ sở lý luận, phân tích tổng quan, vận dụng các học thuyết, đánh giá các về vấn đề tạo động lực trong sự phát triển kinh tế xã hội, phân tích những tiềm năng về nguồn lực con người và đưa ra các kỹ năng tạo động lực nhằm khai thác, phát huy vai trò động lực của con người trong thời đại mới. - Giáo trình “Tạo động lực cho đội ngũ giáo viên từ bậc Mầm non đến Trung học phổ thông vùng Bãi ngang ven biển thuộc tỉnh Thanh Hóa thông qua chương trình mục tiêu quốc gia - giảm nghèo bền vững của Chính phủ” (Lê Thị Nhung, 2014), phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về các chính sách tạo động lực làm việc cho đội ngũ giáo viên trong giai đoạn nghiên cứu, qua đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị chính sách tạo động lực làm việc cho viên chức trên cơ sở sự thống nhất chung trong phương hướng tạo động lực làm việc cho viên chức, công chức của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ này. - Giáo trình “Động lực và tạo động lực cho giáo viên và nhân viên” Nguyễn Thị Hồng Hải – Nguyễn Thị Thanh Thủy (2014), Dự án phát triển giáo dục THPT giai đoạn 2 của Bộ giáo dục và đào tạo với mục đích tăng cường năng lực của Hiệu trưởng về tạo động lực làm việc cho giáo viên và cán bộ trong các trường THPT, giáo trình đã nêu những vấn đề chung, cơ sở, kĩ năng về động lực và tạo động lực cho giáo viên trong trường trung học phổ thông, cụ thể các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tạo động lực trong các trường THPT 10 công lập và chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tạo động lực [18]. - Giáo trình Kỹ năng, lãnh đạo, quản lí của Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Phương Huyền -Dương Thị Hoàng Yến - Nghiêm Thị Đương (2019), chương 6 kỹ năng tạo động lực đã nêu lên sự thành công của hiệu trưởng trong việc phát triển đội ngũ giáo viên có sự góp mặt không nhỏ của kỹ năng tạo động cơ.
- Tạp chí giáo dục (2019, 2020) Tạo động lực lao động cho giảng viên đại học trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học; Thực trạng tạo động lực lao động cho đội ngũ giảng viên Trường Đại học Sài Gòn, Nguyễn Thị Thúy Dung đã nêu lên động lực lao động của giảng viên đại học là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất lao động và hiệu quả công việc, giúp trường đại học sử dụng tối ưu nguồn nhân lực giảng viên, giữ được giảng viên giỏi, nâng cao chất lượng đào tạo, tạo uy tín của trường đối với xã hội. - Tạp chí giáo dục (2019) Giải pháp tạo động lực làm việc nhằm phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Vinh trong bối cảnh hiện nay, Nguyễn Thị Xuân Lộc bài viết đã đề xuất một số quan điểm và giải pháp tạo động lực làm việc nhằm phát huy năng lực giảng viên trong thời gian tới. Các giải pháp mang tính chất thiết thực, khả thi đối với Trường Đại học Vinh trong giai đoạn đang tiến tới tự chủ, hội nhập và đổi mới giáo dục.