Luận văn nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường nghiên cứu trường hợp tại trường thcs giồng ông tố quận 2 thành phố hồ chí minh

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường nghiên cứu trường hợp tại trường thcs giồng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Chuyên ngành: Giáo dục
• Đề tài: Nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường tại trường THCS Giồng Ông Tố, Quận 2, TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Tổng quan tình hình nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Lý thuyết nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Các thành tố của văn hóa học đường
• 1.3. Đặc điểm và vai trò của xây dựng văn hóa học đường
• 1.4. Tổng quan về trường Trung học cơ sở Giồng Ông Tố, quận 2, thành phố Hồ Chí Minh
• 1.4.1. Lịch sử hình thành và quá trình tồn tại, phát triển
• 1.4.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Trường
• 1.4.3. Những thành tích đạt được của nhà trường
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ GIỒNG ÔNG TỐ, QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Thực trạng xây dựng hệ giá trị. Những giá trị đã kết tinh trong quá trình xây dựng và trưởng thành của nhà trường
• 2.2. Những giá trị mới phù hợp với yêu cầu của xã hội trong môi trường giáo dục của nhà trường
• 2.3. Thực trạng xây dựng thiết chế, thể chế
• 2.3.1. Thực trạng xây dựng thiết chế. Cảnh quan môi trường sư phạm. Cơ sở vật chất
• 2.3.2. Thực trạng xây dựng thể chế
• 2.4. Chuẩn mực quy định nghi lễ, đồng phục. Chuẩn mực quy định sinh hoạt lớp, giờ học
• 2.5. Chuẩn mực quy định không khí học tập
• 2.6. Chuẩn mực quy định vệ sinh an toàn
• 2.7. Thực trạng xây dựng chuẩn mực, hành vi
• 2.7.1. Xây dựng văn hóa ứng xử giữa thầy, cô giáo và học sinh
• 2.7.2. Xây dựng văn hóa ứng xử giữa lãnh đạo với giáo viên, nhân viên
• 2.7.3. Xây dựng văn hóa ứng xử giữa các đồng nghiệp, nhân viên
• 2.7.4. Xây dựng văn hóa ứng xử giữa học sinh với học sinh
• 2.7.5. Xây dựng ứng xử giữa nhà trường với phụ huynh học sinh
• 2.8. Đánh giá chung
• 2.9. Ưu điểm nổi bật
• 2.10. Tồn tại/hạn chế và nguyên nhân khắc phục
• 2.11. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ GIỒNG ÔNG TỐ, QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Các yếu tố tác động đến văn hóa học đường trong bối cảnh hiện nay
• 3.1.1. Yếu tố về kinh tế - xã hội
• 3.1.2. Yếu tố văn hóa truyền thống và hiện đại
• 3.1.3. Yếu tố về cơ sở vật chất và khoa học kỹ thuật
• 3.2. Phương hướng nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường cho học sinh trường THCS Giồng Ông Tố, Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.1. Phương hướng về mặt xây dựng hệ giá trị
• 3.2.2. Phương hướng về xây dựng thiết chế, thể chế
• 3.2.3. Phương hướng về xây dựng chuẩn mực, hành vi
• 3.3. Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường tại trường THCS Giồng Ông Tố, Quận 2, thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3.1. Nhóm giải pháp xây dựng hệ giá trị
• 3.3.2. Nhóm giải pháp xây dựng thiết chế, thể chế
• 3.3.3. Nhóm giải pháp xây dựng chuẩn mực hành vi
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và tổng quan về địa bàn nghiên cứu

Phần này trình bày cơ sở lý luận về văn hóa học đường, bao gồm các khái niệm, thành tố và vai trò của việc xây dựng văn hóa học đường. Đồng thời, tác giả cung cấp tổng quan về trường THCS Giồng Ông Tố, Quận 2, TP.HCM, từ lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức đến những thành tích đạt được. Phần này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường học tập tích cực và phát triển văn hóa nhà trường.

1.1. Khái niệm và thành tố văn hóa học đường

Phần này phân tích các khái niệm cơ bản về văn hóa học đường, bao gồm các thành tố như giá trị, chuẩn mực, hành vi và thiết chế. Tác giả nhấn mạnh vai trò của văn hóa học đường trong việc hình thành nhân cách học sinh và tạo dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

1.2. Tổng quan về trường THCS Giồng Ông Tố

Phần này cung cấp thông tin chi tiết về trường THCS Giồng Ông Tố, từ lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức đến những thành tích nổi bật. Tác giả đánh giá cao nỗ lực của nhà trường trong việc xây dựng môi trường học tập tích cực và phát triển bền vững giáo dục.

II. Thực trạng xây dựng văn hóa học đường tại trường THCS Giồng Ông Tố

Phần này phân tích thực trạng xây dựng văn hóa học đường tại trường THCS Giồng Ông Tố, bao gồm việc xây dựng hệ giá trị, thiết chế, thể chế và chuẩn mực hành vi. Tác giả chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong quá trình này, đồng thời đề xuất các giải pháp khắc phục.

2.1. Thực trạng xây dựng hệ giá trị

Phần này đánh giá các giá trị đã được kết tinh và những giá trị mới cần xây dựng phù hợp với yêu cầu xã hội. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức học sinh và phát triển văn hóa nhà trường.

2.2. Thực trạng xây dựng thiết chế và thể chế

Phần này phân tích việc xây dựng thiết chế và thể chế trong nhà trường, bao gồm cảnh quan môi trường sư phạm, cơ sở vật chất và các quy định về nghi lễ, đồng phục. Tác giả chỉ ra những hạn chế trong việc quản lý và đề xuất các giải pháp cải thiện.

III. Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường

Phần này đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng xây dựng văn hóa học đường tại trường THCS Giồng Ông Tố. Tác giả tập trung vào việc xây dựng hệ giá trị, thiết chế, thể chế và chuẩn mực hành vi, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục toàn diện và hỗ trợ học sinh.

3.1. Phương hướng xây dựng hệ giá trị

Phần này đề xuất các phương hướng xây dựng hệ giá trị phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện đại. Tác giả nhấn mạnh vai trò của giáo dục kỹ năng sống và xây dựng cộng đồng học tập.

3.2. Giải pháp xây dựng thiết chế và thể chế

Phần này đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện thiết chế và thể chế trong nhà trường, bao gồm việc nâng cao cơ sở vật chất và áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại. Tác giả cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý học đường hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc xây dựng văn hóa học đường (VHHĐ) trở thành một nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Theo thống kê, trường Trung học cơ sở (THCS) Giồng Ông Tố, quận 2, thành phố Hồ Chí Minh, với hơn 973 học sinh, trong đó trên 31,6% đạt loại giỏi và 98% đạt hạnh kiểm tốt - khá, là một điển hình tiêu biểu cho việc xây dựng VHHĐ trong môi trường giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, thực trạng xây dựng VHHĐ tại trường vẫn còn tồn tại những hạn chế cần được khắc phục để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW và Nghị quyết số 33-NQ/TW của Đảng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng xây dựng VHHĐ tại trường THCS Giồng Ông Tố từ năm 2016 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng VHHĐ phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh THCS và điều kiện thực tế của nhà trường. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại trường THCS Giồng Ông Tố, quận 2, TP. Hồ Chí Minh, với phạm vi thời gian từ năm 2016 đến 2018, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý giáo dục tại các trường THCS trên địa bàn thành phố.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc góp phần xây dựng môi trường học đường lành mạnh, phát triển nhân cách học sinh toàn diện, đồng thời hỗ trợ lãnh đạo ngành giáo dục và các nhà quản lý trường học trong việc hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục văn hóa học đường hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết tâm lý học của tác giả Phạm Minh Hạc, trong đó VHHĐ được hiểu là hệ thống các giá trị, chuẩn mực vật chất và tinh thần tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của các thành viên trong nhà trường. Khung lý thuyết tập trung vào ba thành tố chính: (1) xây dựng hệ giá trị, (2) xây dựng thiết chế, thể chế, và (3) xây dựng chuẩn mực, hành vi ứng xử trong môi trường học đường.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Văn hóa học đường: Hệ thống các giá trị và chuẩn mực được tích lũy qua quá trình phát triển nhà trường, tạo nên môi trường văn hóa chuẩn mực phù hợp với mục đích giáo dục.
• Hệ giá trị: Bao gồm các giá trị truyền thống đã được kết tinh và các giá trị mới phù hợp với yêu cầu xã hội hiện đại.
• Thiết chế, thể chế: Các quy định, cơ sở vật chất, tổ chức quản lý và các nghi thức trong nhà trường đảm bảo hiện thực hóa hệ giá trị.
• Chuẩn mực hành vi: Các quy tắc ứng xử giữa các thành viên trong nhà trường, thể hiện văn hóa ứng xử trong môi trường giáo dục.

Lý thuyết cũng nhấn mạnh đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THCS, như sự phát triển trí tuệ, tình cảm, tự ý thức và các mối quan hệ xã hội, làm cơ sở để xây dựng các giải pháp giáo dục phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính làm chủ đạo, kết hợp với phân tích tổng hợp tư liệu và tiếp cận liên ngành (quản lý văn hóa, lịch sử, xã hội học, văn hóa học). Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 27 người được phỏng vấn sâu, bao gồm 12 giáo viên, 9 học sinh đại diện các lớp từ lớp 6 đến lớp 9, 2 phụ huynh học sinh, 3 công nhân viên và 1 cán bộ phòng giáo dục quận 2.

Phương pháp chọn mẫu là ngẫu nhiên và chiến lược nhằm đảm bảo đa dạng về trình độ, nhận thức và vị trí công tác. Dữ liệu thu thập bao gồm số liệu thống kê của nhà trường, báo cáo, phỏng vấn sâu, quan sát tham dự các hoạt động học tập và sinh hoạt của học sinh.

Timeline nghiên cứu tập trung từ năm 2016 đến 2018, giai đoạn trường THCS Giồng Ông Tố thực hiện các nội dung phấn đấu trở thành trường chuẩn quốc gia. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng cách tổng hợp, phân loại và đánh giá các nội dung liên quan đến thực trạng xây dựng VHHĐ, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xây dựng hệ giá trị: Trường đã hình thành các giá trị truyền thống như sự hiểu biết, tôn trọng, đoàn kết và bảo vệ danh dự uy tín chung. Qua khảo sát, 100% cán bộ, giáo viên và học sinh đều nhận thức rõ vai trò của các giá trị này trong việc xây dựng môi trường học đường lành mạnh. Ví dụ, năm 2017, trường cử 5 học sinh tham gia cuộc thi “Học sinh tìm hiểu lịch sử TP. Hồ Chí Minh” và đạt kết quả cao, thể hiện sự am hiểu và ứng xử văn hóa tốt.

2. Xây dựng thiết chế, thể chế: Cơ sở vật chất trường được đầu tư bài bản với diện tích trên 15.000 m², bao gồm khu nhà hiệu bộ, lớp học, sân thể thao, khu vệ sinh và bếp ăn. Môi trường cảnh quan xanh, sạch, đẹp được duy trì thường xuyên với sự tham gia của cán bộ, giáo viên và học sinh. Các quy định về đồng phục, nội quy, nghi lễ được thực hiện nghiêm túc, góp phần tạo nên môi trường học tập tích cực.

3. Xây dựng chuẩn mực, hành vi ứng xử: Văn hóa ứng xử giữa các thành viên trong trường được đánh giá tích cực. 98% học sinh đạt hạnh kiểm tốt - khá, thể hiện sự tuân thủ các chuẩn mực về lễ phép, tôn trọng thầy cô, bạn bè và phụ huynh. Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp vi phạm nội quy được giáo viên phối hợp nhắc nhở và xử lý kịp thời.

4. Nhận thức về VHHĐ: Đa số cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh đều nhận thức rõ vai trò quan trọng của việc nâng cao chất lượng xây dựng VHHĐ. Tuy nhiên, mức độ nhận thức và đánh giá về các nội dung, phương pháp nâng cao chất lượng VHHĐ có sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng, đòi hỏi cần có định hướng và kế hoạch cụ thể để đồng bộ hóa nhận thức và hành động.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy trường THCS Giồng Ông Tố đã đạt được nhiều thành tựu trong xây dựng VHHĐ, đặc biệt là trong việc hình thành hệ giá trị truyền thống và duy trì môi trường học tập tích cực. Cơ sở vật chất được cải thiện rõ rệt, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc xây dựng VHHĐ tại trường phù hợp với các mô hình lý thuyết về văn hóa học đường, nhấn mạnh vai trò của hệ giá trị, thiết chế và chuẩn mực hành vi. Tuy nhiên, sự khác biệt trong nhận thức giữa các nhóm đối tượng cho thấy cần tăng cường công tác truyền thông, giáo dục và đào tạo để nâng cao hiệu quả xây dựng VHHĐ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ học sinh đạt hạnh kiểm tốt - khá, biểu đồ phân bố nhận thức của các nhóm đối tượng về vai trò VHHĐ, và bảng tổng hợp các hoạt động xây dựng thiết chế, thể chế của nhà trường. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và hiệu quả các hoạt động xây dựng VHHĐ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục và truyền thông về VHHĐ: Phát động các chương trình tập huấn, hội thảo cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh nhằm nâng cao nhận thức đồng bộ về vai trò và nội dung xây dựng VHHĐ. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do phòng GD&ĐT phối hợp với nhà trường tổ chức.

2. Nâng cao chất lượng cơ sở vật chất và cảnh quan môi trường: Tiếp tục đầu tư, cải tạo các khu vực học tập, sinh hoạt, sân chơi thể thao và khuôn viên xanh sạch đẹp nhằm tạo môi trường học tập thân thiện, an toàn. Chủ thể thực hiện là Ban Giám hiệu nhà trường phối hợp với các đơn vị chức năng, hoàn thành trong 2 năm tới.

3. Xây dựng và thực hiện nghiêm túc các quy định, chuẩn mực ứng xử: Ban hành các quy chế, nội quy cụ thể về ứng xử văn hóa trong nhà trường, tăng cường giám sát và xử lý kịp thời các vi phạm. Thời gian áp dụng ngay và duy trì thường xuyên, do Ban Giám hiệu và tổ chức Đoàn Thanh niên thực hiện.

4. Phát triển các hoạt động trải nghiệm, phong trào thi đua: Tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, nghiên cứu khoa học, câu lạc bộ kỹ năng sống nhằm phát huy năng lực sáng tạo, tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm của học sinh. Thời gian triển khai liên tục hàng năm, do các tổ chuyên môn và Đoàn Thanh niên phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo ngành giáo dục và phòng GD&ĐT: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển văn hóa học đường phù hợp với đặc điểm từng địa phương, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

2. Hiệu trưởng và Ban Giám hiệu các trường THCS: Áp dụng các giải pháp và phương pháp xây dựng VHHĐ hiệu quả, cải thiện môi trường học tập, nâng cao nhận thức và hành vi ứng xử của cán bộ, giáo viên và học sinh.

3. Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục: Nắm bắt các khái niệm, lý thuyết và thực tiễn về VHHĐ để tích hợp vào hoạt động giảng dạy, giáo dục kỹ năng sống và xây dựng môi trường học đường tích cực.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành giáo dục, văn hóa học: Tham khảo tài liệu nghiên cứu trường hợp cụ thể, phương pháp nghiên cứu định tính và phân tích thực trạng xây dựng VHHĐ trong môi trường giáo dục phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Văn hóa học đường là gì và tại sao nó quan trọng?
   VHHĐ là hệ thống các giá trị, chuẩn mực và hành vi ứng xử trong môi trường trường học, góp phần hình thành nhân cách và nâng cao chất lượng giáo dục. Ví dụ, trường THCS Giồng Ông Tố đã xây dựng được môi trường học tập tích cực giúp học sinh phát triển toàn diện.

2. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp định tính chủ đạo, kết hợp phỏng vấn sâu 27 đối tượng đa dạng, quan sát và phân tích tài liệu để đánh giá thực trạng xây dựng VHHĐ.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến xây dựng văn hóa học đường?
   Bao gồm hệ giá trị truyền thống và mới, thiết chế, thể chế nhà trường, chuẩn mực hành vi ứng xử, cùng đặc điểm tâm sinh lý học sinh THCS và điều kiện cơ sở vật chất.

4. Các giải pháp nâng cao chất lượng VHHĐ được đề xuất là gì?
   Tăng cường giáo dục truyền thông, nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng quy định ứng xử nghiêm túc, phát triển hoạt động trải nghiệm và phong trào thi đua.

5. Ai nên sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Lãnh đạo ngành giáo dục, hiệu trưởng, giáo viên, cán bộ quản lý và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục và văn hóa học đường.

Kết luận

• Văn hóa học đường là yếu tố then chốt góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nhân cách học sinh THCS.
• Trường THCS Giồng Ông Tố đã xây dựng được hệ giá trị truyền thống vững chắc, cải thiện thiết chế, thể chế và chuẩn mực hành vi ứng xử tích cực.
• Nhận thức về VHHĐ giữa các nhóm đối tượng còn khác biệt, cần có kế hoạch đồng bộ để nâng cao hiệu quả xây dựng VHHĐ.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào giáo dục truyền thông, nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng quy định ứng xử và phát triển hoạt động trải nghiệm.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý giáo dục tại các trường THCS, góp phần phát triển bền vững văn hóa học đường trong giai đoạn tới.

Hãy áp dụng những giải pháp này để xây dựng môi trường học đường lành mạnh, phát triển toàn diện cho thế hệ trẻ, góp phần vào sự nghiệp giáo dục và phát triển đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm 1. Văn hóa học đường Văn hoá học đường là một loại hình văn hoá được hiểu theo nghĩa hẹp, cũng như khi nói đến văn hoá đạo đức, văn hoá chính trị, văn hoá nghệ thuật, văn hoá ngoại giao, văn hoá kinh tế. Văn hóa học đường là một thuật ngữ khoa học còn mới mẻ nhưng lại đang là một vấn đề thực tiễn có tính cấp thiết, nhận được sự quan tâm của xã hội, của những nhà quản lý giáo dục.

Khi bàn về văn hóa học đường, tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “VHHĐ là hệ các giá trị giúp các cán bộ quản lý nhà trường, các thầy cô, các vị phụ huynh và học sinh, sinh viên có các cách thức suy nghĩ, tình cảm, hành động tốt đẹp” [22, tr. Văn hoá học đường có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống văn hóa xã hội, trong hoạt động giáo dục nhà trường bởi vì nó tham gia trực tiếp vào quá trình hoàn thiện nhân cách học sinh, là nhân tố quan trọng góp phần thực hiện sứ mạng, mục tiêu đào tạo và thương hiệu của các trường học hiện nay. Quá trình CNH, HĐH đất nước trong điều kiện Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào thế giới như hiện nay đòi hỏi chất lượng giáo dục và đào tạo ngày càng cao hơn trước, do đó nâng cao chất lượng VHHĐ trong các trường học trở thành một trong những vấn đề thời sự được xã hội quan tâm. Văn hoá học đường là sản phẩm văn hóa tinh thần của xã hội, của tập thể người trong mỗi trường học và được biểu hiện thông qua nhận thức, thái độ, hành vi ứng xử văn hóa của cá nhân, tổ chức bộ máy hoạt động của nhà trường.

Từ những khái niệm trên trên về văn hóa, tác giả luận văn đưa ra quan niệm về văn hóa học đường như sau: “Văn hóa học đường là hệ thống những giá trị, những chuẩn mực vật chất và tinh thần được tích lũy qua quá trình phát triển của nhà trường. Những giá trị đó tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ, hành vi của các thành viên nhằm tạo nên môi trường văn hóa chuẩn mực, phù hợp với mục đích giáo dục và tạo nên bản sắc riêng cho mỗi tổ chức sư phạm”. 12 Văn hoá học đường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một nhà trường. Nó biểu hiện trước hết trong sứ mạng, triết lý, chiến lược, mục tiêu, hệ thống các giá trị, chuẩn mực cốt lõi, phong cách lãnh đạo, quản lý.

bầu không khí dân chủ, tinh thần sáng tạo. Sau đó VHHĐ được biểu lộ thành hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử. được xem là tốt đẹp và được mỗi thành viên trong nhà trường chấp nhận. Văn hóa học đường là một khái niệm động.

Nếu những chuẩn mực, giá trị xã hội thay đổi, văn hóa học đường cũng sẽ thay đổi nhất định. Do vậy, việc xây dựng văn hóa học đường phải được thực hiện trong thời gian dài mới đạt được kết quả tốt đẹp, bền vững. Xây dựng văn hóa học đường Đảng và nhà nước Việt Nam rất quan tâm đến vấn đề giáo dục đào tạo. Đảng xác định cùng với khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu.

Trong thế kỷ mới giáo dục có vị trí rất quan trọng, vấn đề con người, vấn đề giáo dục được đặt lên hàng đầu. Đại hội XI của Đảng chỉ rõ: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp.

Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục. Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học. Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội” [14, tr. Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về giáo dục, xuất phát từ các cách tiếp cận khác nhau.

Theo Từ điển bách khoa Việt Nam: Giáo dục được sử dụng với nghĩa là một động từ, đó “là một hoạt động tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đặt ra” [53, tr. Khi sử dụng giáo dục như một danh từ thì nó được hiểu “là hệ thống các biện pháp và cơ quan giảng dạy- giáo dục của một nước”. 13 Giáo dục văn hóa học đường là một trong những nội dung của giáo dục. Nó đảm nhiệm việc giáo dục hệ thống tri thức các giá trị VHHĐ cần thiết cho người được giáo dục để biến nó thành ý thức, thái độ và hành vi cá nhân phù hợp với chuẩn mực VHHĐ, chuẩn mực xã hội và thời đại.

Từ quan niệm về giáo dục nói chung và nội dung của VHHĐ có thể suy ra: Giáo dục văn hóa học đường là một quá trình tác động từ phía chủ thể Xây dựng VHHĐ đến đối tượng, nhằm trang bị cho họ những tri thức, kỹ năng thực hiện VHHĐ, góp phần phát triển nhân cách phù hợp với mục tiêu đào tạo của nhà trường. Văn hóa học đường là một trong nhiều nội dung giáo dục của trường THCS. Xây dựng VHHĐ cũng mang những đặc trưng cơ bản của quá trình giáo dục, nó trực tiếp góp phần tạo điều kiện, môi trường đem lại hiệu quả giáo dục ở tất cả các khâu trong quá trình thực hiện mục tiêu đào tạo. Căn cứ vào quan niệm về giáo dục, quan niệm về VHHĐ, có thể nêu ra những đặc trưng cơ bản của Xây dựng VHHĐ như sau: Một là, chủ thể xây dựng VHHĐ cho học sinh trước hết là cơ quan, người lãnh đạo, quản lý, giáo viên, CBCNV, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường, trong đó phòng công tác học sinh, tổ chức đoàn, đội… giữ vai trò chủ đạo.

Ngoài ra còn có các bậc cha mẹ và gia đình chịu trách nhiệm vùng với nhà trước giáo dục các em học sinh. Hai là, xây dựng VHHĐ là định hướng nhận thức, thái độ, hành vi, ứng xử trong các mối quan hệ giữa cá nhân học sinh với các thành viên khác trong không gian trường học vì vậy nội dung giáo dục rất đa dạng, phong phú như giáo dục những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc; lối sống lành mạnh, có ích; học tập về nội quy, quy chế của nhà trường; học tập lý luận chính trị…và các sinh hoạt tập thể giáo dục theo chuyên đề của khoa, trường, đoàn thanh niên, các câu lạc bộ các đề án. Ba là, xây dựng VHHĐ được thực hiện qua các môn học. Mỗi môn học trong chương trình giảng dạy của nhà trường đều có giá trị cung cấp làm giầu vốn tri thức của người học đều có chức năng Xây dựng VHHĐ.

Đặc biệt là qua từng bài giảng, tấm gương trực tiếp của các thầy, cô giáo mà học sinh tiếp nhận tri thức về VHHĐ thêm sống động. 14 Bốn là, xây dựng VHHĐ được thực hiện thông qua hoạt động của các tổ chức, đoàn thể, hoạt động thể thao, văn hóa văn nghệ trong nhà trường. Đây là một trong những hình thức Xây dựng VHHĐ thiết thực cho các thành viên của nhà trường. Xây dựng văn hóa học đường cho các thành viên trong nhà trường trước tiên là nhằm hình thành những quan niệm thống nhất về VHHĐ.

Sự khác nhau về nhận thức sẽ dẫn đến những quan niệm, hành vi ứng xử khác nhau trong trường học. Các tiêu chí của VHHĐ rất dễ mang tính chủ quan. Trình độ tư duy càng thấp, sự suy lý của con người về chân lý, lẽ phải, cái thiện, cái ác. càng nhiều hạn chế.

Do đó, không thể áp đặt cho học sinh các chuẩn mực đạo đức mà bản thân họ không hiểu và không thừa nhận. Vì vậy, việc cung cấp, làm rõ những nội dung của VHHĐ cho các thành viên hiểu, thừa nhận và nghiêm túc thực hiện là một trong những yêu cầu quan trọng của xây dựng VHHĐ. Phải tạo ra dư luận thống nhất trước các biểu hiện văn hóa của học sinh. Chẳng hạn, khi thấy học sinh mặc những bộ đồ vá víu, kỳ dị không phù hợp vào lớp học, mọi người có thể tỏ thái độ khó chịu hoặc góp ý.

Thông qua giáo dục mà những giá trị của VHHĐ được học sinh thừa nhận, trở thành niềm tin, thành động cơ bên trong của mỗi người, họ có thể tự điều chỉnh thái độ, hành vi phù hợp với yêu cầu của nhà trường và xã hội, làm cho nó trở thành những nét tính cách cần thiết. Quá trình xây dựng VHHĐ diễn ra dưới nhiều hình thức tuỳ thuộc môi trường và tình huống cụ thể trong đó có hai hình thức cơ bản nhất: Hình thức xây dựng trực tiếp: là chủ thể trực tiếp thực hiện chức năng giáo dục như việc lên lớp của giáo viên truyền đạt tri thức, những chuẩn mực của VHHĐ cho đối tượng giáo dục. Như vậy, chủ thể giáo dục phải có tri thức, kinh nghiệm, thực sự là tấm gương thực hiện VHHĐ. Hiệu quả của tác động này phụ thuộc rất nhiều vào chủ thể giáo dục.

Hình thức giáo dục trực tiếp có tác dụng rất quan trọng nhằm nâng cao nhận thức về VHHĐ một cách cơ bản và có hệ thống, xây dựng hoặc làm thay đổi ý thức về VHHĐ của đối tượng giáo dục. Đây là con đường ngắn nhất nhưng chưa thể đảm bảo được tính bền vững đối với kết quả giáo dục, vì hoạt động này mới giải quyết được những vấn đề về nhận thức cho đối tượng giáo dục. Từ nhận thức đến hành vi của đối tượng còn một khoảng cách dài. Từ nhận thức đối tượng có được các hiểu biết về các 15 chuẩn mực, biến nó thành nhu cầu bên trong thôi thúc họ thực hiện.

Những hành động đó chỉ bền vững khi nó được học sinh lặp đi, lặp lại nhiều lần, trở thành thói quen khó thay đổi. Hình thức gián tiếp: là hoạt động xây dựng VHHĐ cho học sinh thông qua các hoạt động thực tiễn.