Luận văn thạc sĩ ueh productivity growth technological progress and efficiencychanges in vietnamese high tech industries

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về tăng trưởng năng suất, tiến bộ công nghệ và hiệu quả trong ngành công nghiệp công nghệ cao Việt Nam.

• Tác giả: Dao Hoang Binh Thien
• Người hướng dẫn: Dr. Truong Dang Thuy
• Trường học: University of Economics Institute of Social Studies Ho Chi Minh City The Hague
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Productivity Growth, Technological Progress And Efficiency Changes In Vietnamese High-Tech Industries
• Loại tài liệu: Master's Thesis
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ABSTRACT
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: Problem statement
• 1.1. Research objectives and hypotheses
• 1.2. Scope of study
• 1.3. Structure of thesis
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Total factor productivity (TFP)

Tóm tắt

I. Tổng quan về tăng trưởng năng suất và tiến bộ công nghệ trong ngành công nghiệp công nghệ cao Việt Nam

Ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đã trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng trong nền kinh tế. Sự phát triển của ngành này không chỉ tạo ra giá trị gia tăng mà còn góp phần vào việc nâng cao năng suất lao động. Theo báo cáo của Bộ Công Thương và UNIDO, giá trị xuất khẩu của ngành công nghệ cao đã tăng đáng kể trong những năm qua, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, để đạt được sự tăng trưởng bền vững, cần phải xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và tiến bộ công nghệ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của năng suất trong ngành công nghiệp công nghệ cao

Năng suất được định nghĩa là tỷ lệ giữa sản lượng đầu ra và đầu vào trong sản xuất. Trong ngành công nghiệp công nghệ cao, năng suất không chỉ phản ánh hiệu quả sản xuất mà còn là chỉ số quan trọng để đánh giá sự phát triển bền vững. Năng suất cao giúp các doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn trên thị trường toàn cầu.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam

Ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đang trên đà phát triển với nhiều dự án đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp vẫn hoạt động chủ yếu ở mức lắp ráp, chưa chú trọng vào nghiên cứu và phát triển (R&D). Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc nâng cao năng suất và cải thiện công nghệ.

II. Những thách thức trong việc tăng trưởng năng suất và tiến bộ công nghệ

Mặc dù ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cản trở sự phát triển. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ lạc hậu và sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu là những yếu tố cần được giải quyết. Để tăng trưởng bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính phủ và doanh nghiệp.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng cao trong lĩnh vực công nghệ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đổi mới và phát triển sản phẩm của các doanh nghiệp công nghệ cao.

2.2. Công nghệ lạc hậu và sự phụ thuộc vào nhập khẩu

Nhiều doanh nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp. Hơn nữa, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu làm giảm khả năng cạnh tranh và tăng chi phí sản xuất.

III. Phương pháp cải thiện năng suất và tiến bộ công nghệ trong ngành công nghiệp công nghệ cao

Để cải thiện năng suất và tiến bộ công nghệ, các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiện đại và đổi mới trong quy trình sản xuất. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, tự động hóa quy trình sản xuất và áp dụng công nghệ thông tin là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển R D

Đầu tư vào R&D là yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp phát triển sản phẩm mới và cải tiến quy trình sản xuất. Các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược R&D rõ ràng để tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng suất.

3.2. Tự động hóa và áp dụng công nghệ thông tin

Tự động hóa quy trình sản xuất và áp dụng công nghệ thông tin giúp tăng cường hiệu quả sản xuất và giảm thiểu sai sót. Việc sử dụng các phần mềm quản lý sản xuất hiện đại cũng góp phần nâng cao năng suất lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành công nghiệp công nghệ cao

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất có thể mang lại kết quả tích cực cho năng suất. Các doanh nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đã bắt đầu nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất.

4.1. Các mô hình thành công trong ngành công nghiệp công nghệ cao

Một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công các mô hình sản xuất hiện đại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Những mô hình này có thể được nhân rộng cho các doanh nghiệp khác trong ngành.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu về năng suất và công nghệ

Các nghiên cứu cho thấy rằng năng suất của ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đã có sự cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nỗ lực hơn nữa để duy trì và phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam

Ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Để phát triển bền vững, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Tương lai của ngành này phụ thuộc vào khả năng đổi mới và áp dụng công nghệ mới.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích đầu tư vào công nghệ và R&D. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp công nghệ cao.

5.2. Triển vọng phát triển của ngành công nghiệp công nghệ cao

Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ thị trường, ngành công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển. Tuy nhiên, cần phải có những chiến lược rõ ràng để tận dụng cơ hội này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu xuất khẩu giai đoạn 2000–2009, các sản phẩm công nghệ cao đã đóng góp hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam theo báo cáo từ Bộ Công Thương và UNIDO. Ngay cả trong giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2009, nhóm ngành này vẫn duy trì mức tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng với giá trị tăng thêm khoảng 593 triệu USD, trong khi các ngành công nghệ thấp và trung bình đều chịu sự sụt giảm nghiêm trọng. Đến năm 2012, tỷ trọng đóng góp của công nghiệp chế biến chế tạo công nghệ cao trong tổng giá trị gia tăng của toàn ngành sản xuất đạt khoảng 4,03%.

Mặc dù tốc độ mở rộng xuất khẩu và giá trị sản lượng tăng trưởng nhanh chóng, phần lớn các doanh nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam vẫn chủ yếu đảm nhận công đoạn gia công, lắp ráp giản đơn, phụ thuộc lớn vào nguồn linh kiện nhập khẩu và chưa chú trọng đúng mức đến hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D). Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu sự tăng trưởng vượt bậc của ngành có thực sự bắt nguồn từ cải thiện năng suất nội tại và đổi mới công nghệ hay chỉ đơn thuần là kết quả của việc gia tăng thâm dụng các yếu tố đầu vào.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đào Hoàng Binh Thiên, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Trương Đăng Thụy thuộc Chương trình Cao học Kinh tế Phát triển Việt Nam - Hà Lan (liên kết giữa Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh và Viện Khoa học Xã hội La Haye), tập trung giải quyết trọn vẹn bài toán trên. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: đo lường mức tăng trưởng năng suất tổng nhân tố (TFP), phân rã tăng trưởng TFP thành ba thành phần cấu thành chính và xác định các nhân tố tác động đến mức độ phi hiệu quả kỹ thuật.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn quốc với bộ dữ liệu mảng không cân bằng gồm 5.822 quan sát từ 2.403 doanh nghiệp trong 13 năm (giai đoạn 2000–2012), bao phủ 5 phân ngành công nghệ cao tại 6 vùng kinh tế. Kết quả nghiên cứu mang lại hàm ý thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống chỉ số định lượng chuẩn xác phục vụ việc xây dựng chính sách phát triển công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam trong các giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên nền tảng hạch toán tăng trưởng tân cổ điển và lý thuyết biên sản xuất ngẫu nhiên. Mô hình hạch toán tăng trưởng của Solow (1957) giả định các doanh nghiệp luôn vận hành tại mức hiệu quả tối đa trên đường biên sản xuất, từ đó quy toàn bộ tăng trưởng TFP về tiến bộ công nghệ ngoại sinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu tiếp theo của Nishimizu và Page (1982) cùng Kumbhakar và các cộng sự (2000) đã chỉ ra rằng giả định hoạt động hiệu quả hoàn hảo là không thực tế, đồng thời chứng minh TFP cần được đo lường và phân rã thành các nguồn động lực độc lập.

Mô hình nghiên cứu phân rã tốc độ thay đổi năng suất tổng nhân tố (TFP) thành ba thành phần cốt lõi:

• Tiến bộ công nghệ (Technological Progress - TP): Thể hiện sự dịch chuyển lên trên của đường biên sản xuất nhờ phát minh, áp dụng công nghệ mới hoặc cải tiến quy trình sản xuất.
• Thay đổi hiệu quả kỹ thuật (Technical Efficiency Change - TEC): Đo lường mức độ bắt kịp đường biên sản xuất tối ưu (catching-up effect) nhờ tối ưu hóa quản trị, tích lũy kỹ năng và kinh nghiệm sản xuất.
• Hiệu ứng thay đổi quy mô (Scale Change Effects - SCE): Phản ánh tác động của việc khai thác tính kinh tế của quy mô khi mức sử dụng các yếu tố đầu vào thay đổi trong điều kiện lợi suất theo quy mô tăng hoặc giảm.

Nghiên cứu ứng dụng dạng hàm sản xuất linh hoạt Translog với 2 yếu tố đầu vào cơ bản là vốn (được đại diện bởi tài sản cố định hữu hình bình quân, khử lạm phát bằng chỉ số giảm phát GDP) và lao động (tổng số lao động bình quân năm).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn số liệu sơ cấp phục vụ phân tích được trích xuất từ Điều tra Doanh nghiệp Hàng năm của Tổng cục Thống kê (GSO) trong suốt 13 năm (2000–2012). Từ tập dữ liệu thô ban đầu gồm khoảng 7.000 quan sát doanh nghiệp công nghệ cao, quy trình làm sạch và lọc dữ liệu chặt chẽ đã loại bỏ 1.100 quan sát có giá trị lao động, tài sản cố định hoặc doanh thu thuần bằng 0 hoặc âm, loại bỏ tiếp 60 quan sát mang mã tỉnh không hợp lệ và 197 quan sát trùng lặp. Mẫu phân tích chính thức còn lại 5.822 quan sát của 2.403 doanh nghiệp.

Phương pháp phân tích biên ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Analysis - SFA) thông qua kỹ thuật ước lượng hợp lý cực đại (Maximum Likelihood Estimation - MLE) trên phần mềm Stata 12 được lựa chọn thay vì phương pháp màng bao dữ liệu (DEA) hay bình phương bé nhất (OLS). Quyết định lựa chọn SFA dựa trên các lý do khoa học sau:

1. SFA cho phép phân tách rành mạch giữa sai số ngẫu nhiên không kiểm soát được (nhiễu thống kê) và thành phần phi hiệu quả kỹ thuật nội tại của doanh nghiệp.
2. Phương pháp này chỉ yêu cầu số liệu về lượng đầu vào và sản lượng đầu ra (doanh thu thuần khử lạm phát), hoàn toàn phù hợp với thực tế thiếu hụt dữ liệu chi tiết về giá vốn và chi phí lao động tại các thị trường mới nổi.
3. Cho phép kiểm định đồng thời các dạng mô hình biên ngẫu nhiên khác nhau gồm mô hình Battese và Coelli 1992 (BC92), mô hình Battese và Coelli 1995 (BC95) và mô hình phi trung tính Huang và Liu 1994 (HL94) nhằm xác định chính xác các yếu tố ngoại sinh chi phối mức độ phi hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Ước lượng tham số từ mô hình hàm sản xuất Translog và các kiểm định tỷ số hợp lý (Likelihood-Ratio test) đã mang lại các phát hiện thực nghiệm quan trọng về thực trạng ngành công nghệ cao Việt Nam:

Thứ nhất, tăng trưởng TFP không phải là nguồn động lực chủ đạo đóng góp vào mức gia tăng sản lượng đầu ra của các doanh nghiệp công nghệ cao. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành trong suốt 13 năm qua chủ yếu dựa vào mức tích lũy thâm dụng của các yếu tố đầu vào, trong đó tốc độ tăng trưởng vốn vật chất và lực lượng lao động đóng vai trò chi phối tuyệt đối.

Thứ hai, mức độ cải thiện năng suất và hiệu quả kỹ thuật của các doanh nghiệp công nghệ cao có xu hướng biến động không đáng kể qua thời gian. Điểm số hiệu quả kỹ thuật (TE) trung bình phân hóa sâu sắc giữa 5 phân ngành: ngành Sản xuất thiết bị truyền thông (chiếm 2.710 quan sát) và ngành Dược phẩm (chiếm 2.202 quan sát) chiếm tới khoảng 84% tổng số quan sát toàn ngành nhưng tốc độ cải thiện hiệu quả bắt kịp đường biên còn chậm chạp, trong khi ngành Sản xuất máy vi tính và thiết bị ngoại vi (201 quan sát) cùng Dụng cụ chính xác (693 quan sát) có mức độ biến động năng suất phức tạp hơn.

Thứ ba, các yếu tố ngoại sinh tạo ra sự khác biệt rõ nét về hiệu quả kỹ thuật. Doanh nghiệp quy mô lớn (vốn chủ sở hữu từ 100 tỷ đồng trở lên, với 1.087 quan sát) và doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài (WFOE, với 1.316 quan sát) thể hiện mức độ hiệu quả vượt trội hơn so với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (3.631 quan sát quy mô nhỏ) cũng như khối doanh nghiệp nhà nước (với 201 quan sát).

Thảo luận kết quả

Thực trạng TFP không đóng vai trò chi phối phản ánh chính xác đặc thù sản xuất của công nghiệp công nghệ cao Việt Nam trong giai đoạn phân tích. Các doanh nghiệp FDI chủ yếu tận dụng lợi thế chi phí nhân công thấp và các ưu đãi thuế để nhập khẩu linh kiện bán thành phẩm rồi tiến hành lắp ráp xuất khẩu. Các công đoạn tạo giá trị gia tăng cao nhất như nghiên cứu cơ bản, thiết kế sản phẩm và chế tạo chip xử lý đều được thực hiện tại nước ngoài.

Phân tích đồ thị hàm mật độ Kernel (Kernel Density) của điểm số hiệu quả kỹ thuật giữa ba mô hình BC92, BC95 và HL94 cho thấy phân phối hiệu quả có độ lệch lớn, phản ánh sự chênh lệch sâu sắc về năng lực quản trị và trình độ công nghệ giữa các nhóm doanh nghiệp. Bảng phân bố địa lý chỉ ra rằng có tới 1.981 doanh nghiệp tập trung tại Vùng 1 (Đồng bằng sông Hồng, hạt nhân là Hà Nội) và 3.144 doanh nghiệp nằm tại Vùng 5 (Đông Nam Bộ, trọng tâm là TP. Hồ Chí Minh). Hai vùng kinh tế trọng điểm này chiếm hơn 88% tổng số doanh nghiệp công nghệ cao cả nước, giải thích cho khoảng cách năng suất rất lớn giữa các trung tâm đô thị và các vùng còn lại.

Hiệu ứng quy mô (SCE) đóng góp tích cực ở nhóm doanh nghiệp quy mô lớn nhưng lại phát huy tác động tiêu cực hoặc triệt tiêu ở nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ do tình trạng manh mún về công nghệ và chưa đạt tới quy mô sản xuất tối ưu (Minimum Efficient Scale).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả ước lượng thực nghiệm và phân rã các nguồn tăng trưởng TFP, các khuyến nghị chính sách và giải pháp quản trị được đề xuất cụ thể như sau:

1. Tái định hướng chính sách ưu đãi đầu tư công nghệ cao: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Khoa học và Công nghệ cần chuyển dịch tiêu chí thu hút FDI từ quy mô vốn và giá trị kim ngạch xuất khẩu sang tiêu chí về tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa và mức độ cam kết chuyển giao công nghệ. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa của chuỗi cung ứng công nghệ cao lên mức 35% - 40% trong giai đoạn 2025–2030, gắn ưu đãi thuế với việc xây dựng các trung tâm R&D chuyên biệt tại Việt Nam.

2. Thúc đẩy doanh nghiệp gia tăng tỷ trọng chi tiêu cho R&D: Bộ Tài chính cần hoàn thiện hành lang pháp lý về trích lập quỹ phát triển khoa học công nghệ của doanh nghiệp, thực hiện khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp từ 150% đến 200% đối với chi phí R&D thực tế. Mục tiêu hướng tới nâng tỷ lệ đầu tư cho đổi mới công nghệ đạt tối thiểu 2% - 3% tổng doanh thu hàng năm đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm, linh kiện điện tử và thiết bị truyền thông trước năm 2028.

3. Tối ưu hóa phân bố không gian công nghiệp và liên kết vùng: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp cùng các Ban quản lý khu công nghệ cao xây dựng các cụm liên kết ngành (industry clusters), giảm bớt sự quá tải tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh (hiện chiếm trên 88% số lượng doanh nghiệp). Đưa ra các gói hỗ trợ hạ tầng đồng bộ nhằm thu hút từ 15% đến 20% dự án phụ trợ công nghệ cao về các tỉnh ven biển miền Trung và trung du phía Bắc đến năm 2030.

4. Nâng cao năng lực quản trị và khai thác hiệu ứng quy mô: Ban điều hành các doanh nghiệp sản xuất nội địa cần tái cơ cấu tổ chức, chuẩn hóa quy trình quản trị sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế và tăng cường đào tạo kỹ năng chuyên sâu cho đội ngũ kỹ sư. Mục tiêu giúp doanh nghiệp tận dụng tính kinh tế của quy mô (SCE), phấn đấu cải thiện tốc độ tăng trưởng TFP trung bình đạt mức 1,5% - 2,0%/năm trong chu kỳ kế hoạch 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và phương pháp luận của luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Các chuyên viên và lãnh đạo tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ có thể sử dụng các chỉ số phân rã TFP, TP và SCE làm bằng chứng định lượng để đánh giá hiệu quả thực chất của các dự án FDI công nghệ cao, từ đó điều chỉnh Luật Công nghệ cao và Chiến lược phát triển công nghiệp quốc gia.
• Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao: Giám đốc điều hành (CEO) và Giám đốc vận hành (COO) có thể áp dụng các phát hiện về hiệu quả quy mô và phân bổ vốn (từ ngưỡng dưới 20 tỷ đồng đến trên 100 tỷ đồng) để tái cấu trúc dây chuyền, loại bỏ các mắt xích phi hiệu quả kỹ thuật và tối ưu hóa năng suất lao động.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế phát triển, Kinh tế học ứng dụng và Kinh tế lượng có thể tham khảo chi tiết khung phân tích kinh tế lượng SFA, quy trình ước lượng hợp lý cực đại trên Stata 12 và phương pháp phân rã TFP từ bộ dữ liệu mảng lớn gồm 5.822 quan sát.
• Các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và chuyên viên phân tích thị trường: Các quỹ đầu tư mạo hiểm và ngân hàng thương mại có cơ sở khoa học để thẩm định năng lực công nghệ nội tại, đánh giá rủi ro vận hành và tiềm năng tăng trưởng bền vững của 5 phân ngành công nghệ cao trước khi ra quyết định cấp vốn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu lại chọn phương pháp SFA thay vì phương pháp DEA?

Phương pháp SFA (ước lượng biên ngẫu nhiên) vượt trội hơn DEA (màng bao dữ liệu) ở khả năng tách biệt sai số ngẫu nhiên (nhiễu thống kê, cú sốc vĩ mô) ra khỏi yếu tố phi hiệu quả kỹ thuật nội tại. Điều này đặc biệt quan trọng khi phân tích bộ dữ liệu doanh nghiệp lớn gồm 5.822 quan sát trong giai đoạn 13 năm đầy biến động kinh tế.

2. Vì sao xuất khẩu công nghệ cao tăng mạnh nhưng TFP lại không phải động lực chính?

Nguyên nhân cốt lõi là do phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam hoạt động theo mô hình gia công lắp ráp ở hạ nguồn chuỗi giá trị. Tăng trưởng sản lượng đầu ra chủ yếu nhờ thâm dụng vốn nhập khẩu và lao động chi phí thấp, trong khi giá trị đóng góp từ đổi mới công nghệ (TP) và sáng tạo nội tại còn rất khiêm tốn.

3. Quy mô doanh nghiệp theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả kỹ thuật?

Nghiên cứu phân chia doanh nghiệp thành 3 nhóm theo vốn chủ sở hữu (dưới 20 tỷ, 20-100 tỷ và trên 100 tỷ đồng). Kết quả ước lượng chỉ ra rằng các doanh nghiệp quy mô lớn có mức độ phi hiệu quả kỹ thuật thấp hơn đáng kể nhờ lợi thế đầu tư dây chuyền hiện đại, năng lực quản trị chuẩn mực và khai thác tối ưu hiệu ứng quy mô (SCE).

4. Có sự khác biệt nào về hiệu quả giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nhà nước?

Kết quả mô hình BC95 và HL94 khẳng định doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài (WFOE với 1.316 quan sát) có hiệu quả kỹ thuật cao hơn nhờ nền tảng công nghệ mẹ tiên tiến. Ngược lại, khối doanh nghiệp nhà nước (SOE với 201 quan sát) bộc lộ sự trì trệ trong đổi mới quy trình sản xuất, dẫn đến mức phi hiệu quả kỹ thuật cao hơn.

5. Việc phân rã TFP thành ba thành phần mang lại lợi ích gì cho việc quản trị?

Phân rã TFP thành Tiến bộ công nghệ (TP), Thay đổi hiệu quả kỹ thuật (TEC) và Hiệu ứng quy mô (SCE) giúp nhà quản trị và nhà hoạch định chính sách nhận diện chính xác nguyên nhân gốc rễ của sự suy giảm năng suất, từ đó tránh việc đầu tư dàn trải vào mua sắm máy móc khi vấn đề thực tế nằm ở khâu tổ chức quản lý.

Kết luận

• Tăng trưởng của ngành công nghiệp chế tạo công nghệ cao Việt Nam giai đoạn 2000–2012 phụ thuộc chủ yếu vào sự tích lũy của các yếu tố đầu vào (vốn và lao động) thay vì tăng trưởng năng suất tổng nhân tố (TFP).
• Phân rã TFP qua mô hình biên ngẫu nhiên (SFA) khẳng định năng suất tổng thể chịu sự tác động đồng thời của tiến bộ công nghệ (TP), thay đổi hiệu quả kỹ thuật (TEC) và hiệu ứng thay đổi quy mô (SCE).
• Mức độ hiệu quả kỹ thuật có sự phân hóa sâu sắc theo loại hình sở hữu, quy mô vốn và địa bàn địa lý, trong đó hơn 88% doanh nghiệp tập trung tại hai trung tâm kinh tế là Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ.
• Doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao cần khẩn trương chuyển đổi mô hình từ lắp ráp thuần túy sang chủ động nâng cao hàm lượng R&D và chuẩn hóa quy trình quản trị để khai thác tính kinh tế của quy mô.
• Chính phủ cần sớm hoàn thiện hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ và chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ thực chất nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu giai đoạn 2025–2035.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm chuẩn xác và phương pháp luận toàn diện về kinh tế lượng sản xuất cho ngành công nghệ cao. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản lý quan tâm đến toàn bộ mô hình kinh tế lượng, bảng số liệu phân rã chi tiết và hệ thống kiểm định giả thuyết có thể liên hệ tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS PRODUCTIVITY GROWTH, TECHNOLOGICAL PROGRESS AND EFFICIENCY CHANGES IN VIETNAMESE HIGH-TECH INDUSTRIES BY DAO HOANG BINH THIEN MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, January 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS PRODUCTIVITY GROWTH, TECHNOLOGICAL PROGRESS AND EFFICIENCY CHANGES IN VIETNAMESE HIGH-TECH INDUSTRIES A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By DAO HOANG BINH THIEN Academic Supervisor: Dr. TRUONG DANG THUY HO CHI MINH CITY, January 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Recently, Vietnamese high-tech industries have been receiving attention from both the government, foreign companies, as well as the private sector due to the notable figures of export values (Ministry of Trade and Industry [MoIT] & United Nations Industrial Development Organization [UNIDO], 2011). This thesis attempts to estimate the productivity growth of Vietnamese high-tech manufacturers and its sources of growth. Stochastic Production Frontier (SPF) approach is applied to the 2000-2012 panel dataset of Vietnamese high-tech manufactures, which are divided in 5 sub-industries.

Total Factor Productivity (TFP) is then measured and decomposed to three sources, namely Technological progress (TP), Technical efficiency changes (TEC), and Scale change effects (SCE). Three different technical inefficiency effects models are also applied to investigate the determinants of technical efficiency. The empirical results show considerable controversy in both signs and magnitudes of TFP and its components, TE and its determinants across models. However, in general, maximum likelihood estimates show that TFP is not the main source of output increase.

Furthermore, the productivity and efficiency of Vietnamese high-tech manufacturers are unlikely to change largely over time. Nevertheless, there are differences of technical inefficiency effects across regions, sub-industries, firm sizes, and type of ownerships. Keywords: Vietnam, High-tech, manufacturing, productivity, TFP, Technological progress, Technical efficiency, Scale change effects iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT I have taken efforts in this thesis. However, it would not have been completed without supports of many individuals and organizations.

I would like to express my appreciation to all of them. I would like to give special thanks to my academic supervisor, Dr. Truong Dang Thuy, whose comments and encouragement helped me to write this thesis. Furthermore, I would also like to acknowledge the Scientific Committee and the staff of Vietnam-Netherlands Programme for their guidance and support as well as for providing necessary information regarding the thesis.

Lastly, my thanks also go to my family and my classmates for their precious support which help me completing this thesis. iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS ABSTRACT. iv LIST OF FIGURES. viii LIST OF TABLES.

viii LIST OF APPENDICES. Research objectives and hypotheses. Scope of study. Structure of thesis.

Total factor productivity (TFP). Technical change or Technological progress (TP). Scale economies and Scale change effects (SCE). Approaches to measure and decompose TFP growth.

Primal or dual approach with production, cost, or profit function. Stochastic and deterministic approaches. Parametric and non-parametric methods. A review of alternative Stochastic Production Frontier (SPF) models.

15 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Time-invariant models. Time-varying models. Exogenous inefficiency determinants.

TFP growth decomposition. OVERVIEW OF VIETNAMESE HIGH-TECHNOLOGY MANUFACTURING SECTOR. Overview of Vietnamese HT manufacturing sector. Hypotheses and testing.

Variables in the frontier model. Determinants of Technical inefficiency. Data source and filter process. Maximum likelihood estimates.

Results of hypothesis testing. Results of TFP decomposition. 54 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Limitations and future research.

64 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 1: Value added of HT manufacturing industries of the world and selected regions during 1997–2012 (in billions of current dollars). 2 Figure 2: High-tech exports of Vietnam & other countries in Asia (1997-2012). 3 Figure 3: Production frontier, Technological progress, Technical efficiency, and optimal Scale of production. 10 Figure 4: Technical efficiency and Allocative efficiency.

12 Figure 5: World exports & value-added of HT manufacturing sector (2001-2012) 27 Figure 6: Exports of Vietnamese HT manufacturing sub-industries. 28 Figure 7: Proportions of HT firms operating in five sub-industries. 41 Figure 8: Percentage of HT firms divided by regions. 41 Figure 9: Number of firms of different sizes, during 2000-2012.

42 Figure 10: Change of HT WFOEs and SOEs during 2000-2012. 42 Figure 11: Kernel density of TE (3 models BC92, BC95, and HL94). 43 Figure 12: List of major obstacles chosen by Vietnamese manufacturing firms (in 2009). 50 LIST OF TABLES Table 1: Contribution of Vietnamese HT in value added of manufacturing sector during 2000–2012 (in percentage).

27 Table 2: Some main characteristics of three models. 33 Table 3: Criterion to divide HT firms into three kind of sizes. 36 Table 4: Definition and measurement of all variables in the study. 38 Table 5: Descriptive statistics of production function variables.

40 Table 6: Descriptive statistics of TI effects mean variables. 40 Table 7: Maximum Likelihood estimates of translog production frontier. 45 Table 8: Maximum Likelihood estimates of technical inefficiency effects model (Model BC95 and Model HL94). 46 Table 9: LR Tests of hypotheses.

48 Table 10: TFP & its decomposition in five HT sub-industries (model HL94). 49 Table 11: TFP change & its sources of change over time (model HL94). 51 Table 12: Growth rate of production inputs across HT sub-industries. 52 Table 13: Returns to scale across HT sub-industries during 2000-2012.

52 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF APPENDICES Appendix 1: HT manufacturing industries in International and Vietnamese Standard Industrial Classification. 64 Appendix 2: Provinces and Cities of Vietnam divided by regions. 65 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABBREVIATIONS AE Allocative efficiency AEC Allocative efficiency change CRS Constant returns to scale DEA Data envelopment analysis DRS Decreasing returns to scale GSO General Statistics Office HT High-technology IRS Increasing returns to scale LR Likelihood-ratio LS Least Squares MFP Multi-factor Productivity ML Maximum likelihood MLDV Maximum Likelihood Dummy Variable OLS Ordinary Least Squares PIM Perpetual Inventory Method SCE Scale change effects SF Stochastic frontiers SFA Stochastic Frontier Analysis SOE State-owned enterprises SPF Stochastic Production Frontier TE Technical efficiency TEC Technical efficiency change TFP Total Factor Productivity TI Technical inefficiency TP Technological progress VEC Vietnam Enterprise Census VND Vietnam Dong WFOE Wholly foreign owned enterprises x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dao Hoang Binh Thien Master’s Thesis VNP19 - 2014 CHAPTER 1. Problem statement Since last decades of 20th century, the world has experienced the unexampled evolution of advanced technology-intensive manufacturing industries such as pharmaceuticals, computers, telecommunications, precision engineering, or aircraft.

Those high-technology (HT) industries have contributed considerably in promoting human beings’ health and longevity, extending the ability of communication, and improving the knowledge accessibility (Hamburg Institute for Economic Research [HWWA], Kiel Institute for World Economics [IfW] & National Research Council [NRC], 1996). Moreover, people are convinced that these HT industries will bring the bright future of remarkable economic growth, including high value-added, high wage employment. From the microeconomic perspective, HT firms are believed to spend a large amount in R&D and innovation, which can lead to inventing new products, gaining more market shares, using resources more productively, and creating positive social returns that benefit other sectors (HWWA et al. Figures of global value added of HT sector during recent years show clearly the promising trend of its growth, especially in the dynamic Asia region (see Figure 1).

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dao Hoang Binh Thien Master’s Thesis VNP19 - 2014 Figure 1: Value added of HT manufacturing industries of the world and selected regions during 1997–2012 (in billions of current dollars) 1,800 1,600 1,400 1,200 1,000 800 600 400 200 0 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 World North America European Union Asia Source: Appendix table 6-7 of Science and Engineering Indicators 2014 (National Science Board, 2014) The power of nations is also believed to not influenced by heavy industries like steels but the role is now played by HT manufacturing industries and knowledge- based services, which means that the national autonomy can be improved by developing these industries (HWWA et al. Indeed, the aging industrial economy has bowed out to give way to the promising knowledge-based and technology-intensive economy. Due to that importance, HT manufacturing industries are the target of industrial policies in many countries and regions, including Vietnam. HT manufacturing industries have been paid more attention in Vietnam recently with many high-tech FDI projects built up (MoIT & UNIDO, 2011), together with new Laws and Decisions approved to facilitate the science and technology activities.

Interestingly, even during the time of global crisis (2008-2009), this sector still had an increase of export values with about USD 593 million, while low-tech and medium-tech sectors experienced a reduction in exports (MoIT & UNIDO, 2011). Indeed, during the period 2000 to 2009, over half of total exports are HT products 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dao Hoang Binh Thien Master’s Thesis VNP19 - 2014 (MoIT & UNIDO, 2011). Although Vietnamese HT manufactures account for only a small proportion of the world market share, its annual growth rate shows a potential of development for this sector (see Figure 2). Moreover, the government expects HT industries to play a key role in helping Vietnam economy develop and gain a higher position in the global value chain (Strategy on exports and imports for 2011-2020, with visions to 2030, 2011).

Figure 2: High-tech exports of Vietnam & other countries in Asia (1997-2012) 45% 40% 35% China 30% India Indonesia 25% Annual growth rate Japan 20% Malaysia Philippines 15% Singapore 10% South Korea Taiwan 5% Vietnam 0% Thailand -5% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% -5% -10% Proportion in World Market share (2012) Bubble indicates HT exports in 2012. Annual growth rate is the geometric average annual growth rate of exports during 1997-2012. Source: Appendix table 6-21 of Science and Engineering Indicators 2014 (National Science Board, 2014) It is obvious that the growth of Vietnamese HT manufacturing industries is remarkable and it seems to be consistent with expectations. However, most of HT firms in Vietnam are known to be operating as assembly lines rather than concentrating on R&D and inventing new products.

From another aspect, the large 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dao Hoang Binh Thien Master’s Thesis VNP19 - 2014 proportion of imported components in HT products exported from Vietnam may affect considerably on the production of HT firms. Thus, the question is whether Vietnamese HT manufacturing industries perform as well as they look like or not. To answer it, productivity, which indicates how well the firms perform using given factor inputs, should be investigated carefully. Indeed, productivity is considered an important indicator of development, playing a key role to firms’ survival (Duong, Lai, Nguyen, Le, & Hua, 2014; National Science Board, 2014; Syverson, 2011).

More specifically, empirical researchers often estimate total factor productivity (TFP), a measures of firms’ overall productivity, in their analysis. Moreover, they do not stop at measuring TFP and its growth only, some authors try to examine what drives TFP growth. Theoretical literature indicates that TFP growth of HT firms stem mainly from the progressive technological change (Sun & Kalirajan, 2005).