LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực, các nội dung trích dẫn đều có ghi nguồn gốc và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2013 TÁC GIẢ LUẬN VĂN Bùi Thị Phương Thùy MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu chữ viết tắt Danh mục các bảng biểu Danh mục các hình vẽ, đồ thị Tóm tắt. Tổng quan các nghiên cứu trước đây.
Các nghiên cứu thực nghiệm. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các biến nghiên cứu.
Mô hình ước lượng. Phương pháp hồi quy. Dữ liệu nghiên cứu. Nội dung và kết quả nghiên cứu.
Hồi quy với tín dụng trong nước cung cấp bởi hệ thống ngân hàng. Hồi quy với tín dụng trong nước cho khu vực tư. Hồi quy với cung tiền M2. Phân tích sử dụng hàm phản ứng xung.
49 TÀI LIỆU THAM KHẢO.iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT DCBS: Tín dụng trong nước cung cấp bởi hệ thống ngân hàng. DCPS: Tín dụng trong nước cho khu vực tư. FEM: Fix effects models. GDP: Tổng thu nhập quốc dân.
GDS: Tổng tiết kiệm trong nước. GLS: Phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát. GOV: Chi tiêu chính phủ. GROWTH: Tốc độ tăng trưởng kinh tế.
INF: Lạm phát. OECD: Tổ chức hợp tác và phát triển Kinh tế. REM: Random effects models. TRADE: Thương mại.
WDI: World Bank’s World Development Indicators. DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2.1: Tóm tắt các nghiên cứu thực nghiệm.1: Giá trị trung bình các biến nghiên cứu trong thời kỳ 1997-2012.2: Tóm tắt về các biến trong mô hình.1: Hệ số tương quan giữa các biến.2: Kết quả hồi quy với tín dụng trong nước cung cấp bởi hệ thống ngân hàng.3: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi và tương quan chuỗi.4: Kết quả hồi quy với tín dụng trong nước cho khu vực tư.5: Kết quả kiểm định phương sai không đổi và tương quan chuỗi.6: Kết quả hồi quy với cung tiền M2.7: Kết quả kiểm định phương sai không đổi và tương quan chuỗi.39 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Trang Hình 4.1: Phản ứng của tăng trưởng kinh tế trước cú sốc DCPS.2: Phản ứng của tăng trưởng kinh tế trước cú sốc GDS.3: Phản ứng của tăng trưởng kinh tế trước cú sốc của TRADE.4: Phản ứng của tăng trưởng kinh tế trước cú sốc GOV.5: Phản ứng của tăng trưởng kinh tế trước cú sốc INF.47 1 Tóm tắt Bài nghiên cứu đưa ra một bằng chứng thực nghiệm về vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. Sử dụng phương pháp ước lượng hồi quy bảng cho một mẫu 30 nước đang phát triển trong thời kỳ 1997-2012, kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tổng tiết kiệm trong nước so với GDP là thước đo quan trọng trong việc đo lường đóng góp của phát triển tài chính vào tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển trong thời kỳ nghiên cứu. Hơn nữa, các biến khác như thương mại và chi tiêu chính phủ cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc giải thích tăng trưởng kinh tế.
Do đó, phát triển tài chính là điều kiện cần để tiến đến tăng trưởng kinh tế bền vững ở các nước đang phát triển. Giới thiệu Tăng trưởng kinh tế bền vững là mục tiêu hàng đầu và là thước đo chủ yếu về sự tiến bộ của mỗi quốc gia. Quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế chịu sự tác động của nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô mà đặc biệt là phát triển tài chính. Sự hình thành và hoạt động của các thể chế tài chính làm gia tăng hiệu quả và giảm thiểu chi phí giao dịch, đồng thời cung cấp các dịch vụ tài chính cho tất cả các ngành và khu vực của nền kinh tế là các đặc trưng cơ bản của phát triển tài chính.
Levine (1997) cho rằng các trung gian tài chính giúp phân bổ nguồn vốn một cách hiệu quả đã góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Một hệ thống tài chính hoạt động hiệu quả sẽ góp phần làm giảm chi phí giao dịch, tăng độ sâu tài chính từ đó thúc đẩy gia tăng tiết kiệm và đầu tư trong nền kinh tế. Thông qua đầu tư, nguồn vốn được tích lũy sẽ tạo nên tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó, việc sàng lọc và hỗ trợ cho các dự án hiệu quả thông qua một hệ thống tài chính hoạt động tốt sẽ làm gia tăng hiệu quả sử dụng vốn từ đó góp phần đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế.
2 Ý thức được tầm quan trọng cũng như vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế, trong các thập kỷ gần đây đã có nhiều nghiên cứu thực hiện về vấn đề này. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu cho các nước và các khu vực khác nhau đưa ra các quan điểm khác nhau về vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế. Mối quan hệ cũng như vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế vẫn là một vấn đề gây nhiều tranh luận. Hiểu rõ tác động cũng như vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có những định hướng rõ ràng hơn trong chính sách phát triển của quốc gia và khu vực.
Do đó, tôi chọn đề tài “Phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển” làm đề tài nghiên cứu của mình. Bài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu xác định vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế. Đồng thời xác định các yếu tố quan trọng đại diện cho phát triển tài chính trong việc giải thích tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển. Sử dụng phương pháp hồi quy bảng thông qua ba mô hình pooled regression, fix effects model (FEM) và random effects model (REM), bài nghiên cứu tiến hành ước tính các hệ số hồi quy và lựa chọn một mô hình hồi quy hiệu quả nhất để xác định vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển trong giai đoạn từ năm 1997 đến 2012 thông qua các câu hỏi nghiên cứu sau: + Phát triển tài chính có tác động thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển hay không? + Các yếu tố nào đóng vai trò quan trọng đại diện cho phát triển tài chính trong việc giải thích tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển? Cấu trúc bài nghiên cứu bao gồm các nội dung chủ yếu sau: phần hai của bài nghiên cứu là tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây về vai trò của 3 phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế.
Phần ba trình bày phương pháp nghiên cứu của bài như cơ sở đưa ra mô hình nghiên cứu, phương pháp ước lượng mô hình và cách thức lấy mẫu nghiên cứu. Nội dung và kết quả nghiên cứu được trình bày trong phần bốn. Và cuối cùng, phần năm là kết luận của bài nghiên cứu. Thêm vào đó các hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài cũng được trình bày trong phần năm.
Tổng quan các nghiên cứu trước đây 2. Lý thuyết nền Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về chất lượng, số lượng, tốc độ và quy mô của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định. Và đây cũng là một trong những mục tiêu hàng đầu của các quốc gia nói chung và của các nước đang phát triển nói riêng. Quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế của một quốc gia chịu sự tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau như: vốn đầu tư, lao động, khoa học công nghệ, khả năng tự do hóa dòng vốn, tác động từ nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI, vai trò của tài chính khu vực, …Trong các yếu tố tác động đến tăng trưởng kinh tế, phát triển tài chính là yếu tố đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Phát triển tài chính được thể hiện thông qua việc hình thành và phát triển của hệ thống tài chính. Một hệ thống tài chính hoạt động tốt sẽ tạo ra sự cải tiến công nghệ bằng cách xác định, lựa chọn và tài trợ cho các nhà doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ thực hiện thành công sản phẩm và tiến trình sản xuất. Bên cạnh đó, tồn tại những nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm cho rằng cách thức huy động tiết kiệm, phân bổ nguồn lực và đa dạng hóa rủi ro của các trung gian tài chính cũng góp phần vào quá trình tăng trưởng kinh tế. Các trung gian tài chính thực hiện sàng lọc rủi ro làm giảm thiểu những tác động của thông tin, làm giảm chi phí giao dịch, ảnh hưởng của những quyết định đầu tư trong nâng cao năng suất hoạt động thông qua đánh giá doanh nghiệp tiềm năng và tài trợ cho những doanh nghiệp có triển vọng.
Quan điểm trung gian tài chính có vai trò quan trọng trong việc kích thích tăng trưởng kinh tế được ủng hộ bởi nghiên cứu của Levine (1997), McKinnon (1973) và Shaw (1973). Đánh giá được tầm quan trọng của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế, các nhà nghiên cứu trước đây đã đưa ra nhiều nghiên cứu về 5 vai trò của phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế. Lập luận của các bài nghiên cứu chủ yếu dựa trên nền tảng các mô hình tăng trưởng như: mô hình tăng trưởng cổ điển, mô hình tăng trưởng tân cổ điển và mô hình tăng trưởng nội sinh. Mô hình tăng trưởng cổ điển Harrod-Domar cho một nền kinh tế đóng cho thấy tỷ lệ tiết kiệm quốc gia và vốn-sản lượng quốc gia kích thích mức tăng trưởng của tổng sản phẩm quốc dân.
Và sự mở rộng nguồn vốn mới thông qua đầu tư chỉ thực hiện được khi nền kinh tế tiết kiệm được một phần thu nhập quốc dân. Sự đầu tư thông qua nguồn tiết kiệm này sẽ dẫn đến tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, mô hình Harrod-Domar vẫn có những điểm hạn chế nhất định. Do dựa vào giả định hệ số cố định cho nên mô hình thiếu tính linh hoạt, không chính xác khi xác định trong một khoảng thời gian dài và khi các doanh nghiệp thay đổi các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất thực tế.