CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình phát triển kinh tế ở bất cứ một quốc gia nào, dù là nước phát triển hay đang phát triển, việc huy động và sử dụng vốn có hiệu quả là một trong những vấn đề quan trọng nhất, nguồn vốn cho phát triển kinh tế có thể huy động được ở trong nước hay nước ngoài. Tuy nhiên, nguồn vốn trong nước có hạn, nhất là đối với quốc gia kém phát triển như Lào, do đó cần phải thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào (CHDCND), đến nay đã đạt được những thành tựu nhất định trên tất cả các lĩnh vực, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và tương đối ổn định, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Lào đã từng bước được cải thiện, trong đó đặc biệt là chính sách mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế, số lượng các doanh nghiệp nước ngoài và vốn FDI đầu tư vào Lào nói chung và các tỉnh miền núi phía Bắc nói riêng ngày càng tăng. Vốn FDI đã trở thành nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển giao khoa học - công nghệ, năng suất lao động tăng, mở ra nhiều ngành nghề với nhiều sản phẩm mới, trình độ người lao động được nâng cao, tạo công ăn việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, nhận thức về hoạt động xúc tiến đầu tư hiện nay vẫn còn có những hạn chế nhất định và hoạt động xúc tiến đầu tư ở nước Lào nói chung, ở các địa phương nói riêng và cụ thể địa bàn nghiên cứu trong đề tài này là thủ đô 2 Viêng Chăn, nước CHDCND Lào vẫn còn đang trong giai đoạn sơ khai, chưa có được chiến lược xúc tiến đầu tư, đồng thời cũng chưa khai thác hết tính hiệu quả của các công cụ xúc tiến đầu tư trong quá trình vận động các nhà đầu tư tiềm năng.
Như vậy, thực trạng của hoạt động xúc tiến đầu tư diễn ra tại thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào hiện nay như thế nào? Những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân gây ra hạn chế là gì? để từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục. Đây là vấn đề hết sức quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào. Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động xúc tiến đầu tư trong việc tăng cường thu hút FDI, do đó, học viên chọn đề tài: “Hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” làm luận văn thạc sỹ. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1.
Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Hoạt động đầu tư nói chung đã có nhiều công trình nghiên cứu, đề cập ở nhiều khía cạnh hay giác độ khác nhau. Những năm gần đây có một số công trình nghiên cứu, một số bài viết xung quanh vấn đề: Huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển; thu hút và quản lý vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), hay nghiên cứu hoạt động thu hút đầu tư vào KCN, KCX… Đáng chú ý một số công trình của nước ngoài (Việt Nam) như sau: Các nghiên cứu tại Việt Nam Tống Quốc Đạt (2014): “Những giải pháp chủ yếu nhằm điều chỉnh cơ cấu đầu tư trực tiếp nước ngoài theo ngành kinh tế ở Việt Nam giai đoạn 2011- 2020” Luận án Tiến sỹ, chuyên ngành Quản lý và KHH trường Đại học KTQD. Nguyễn Thị Mai Hương (2013): “Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ngành công nghiệp vừa và nhẹ Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” – Luận văn thạc sỹ kinh tế, trường Đại học Thương mại. Trong luận văn 3 này, tác giả đánh giá thực trạng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp vừa và nhẹ ở Việt Nam hiện nay về các nội dung như: “quy mô vốn FDI; cơ cấu vốn FDI theo tiêu chí ngành công nghiệp, theo hình thức đầu tư, đối tác đầu tư và theo địa phương nhận đầu tư.
Từ đó tìm hiểu nguyên nhân khiến việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp vừa và nhẹ ở Việt Nam còn nhiều khó khăn và hạn chế; đưa ra được những giải pháp, chính sách góp phần đẩy mạnh việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp vừa và nhẹ ở Việt Nam trong tương lai. Nguyễn Đẩu (2015): “Huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển thành phố Viêng Chăn” Luận án Tiến sỹ, chuyên ngành Quản lý Kinh tế Nguyễn Văn Thành (2018): “Tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành công nghiệp chế biến nông sản tỉnh Nghệ An” Luận văn thạc sỹ, chuyên ngành Kinh tế chính trị. Luận văn Hệ thống hóa lý luận về đầu tư trực tiếp nước ngoài và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài nói chung và vào ngành CN chế biến nông sản tỉnh Nghệ An nói riêng. Nghiên cứu thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành CN chế biến nông sản tại tỉnh Nghệ An, từ đó đưa ra nhận định đánh giá, đồng thời phân tích rõ nguyên nhân tồn tại những hạn chế.
Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành CN chế biến nông sản tỉnh Nghệ An. Nguyễn Duy Quang (2017), Đầu tư trực tiếp của Liên minh châu Âu vào Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Hà Thanh Việt (2017), Thu hút và sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn duyên hải miền trung, luận án Tiến sĩ kinh tế, Trường đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Nguyễn Hữu Tâm và Nguyễn Thị Tường Anh (2013), Nghiên cứu định lượng về các nhân tố ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại 4 các tỉnh thành của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí Kinh tế Đối ngoại, Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội.
Nguyễn Thị Thùy Dương ( 2018), Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ở tỉnh Quãng Ngãi, Luận văn Đại học Kinh tế - Đại học Huế. Các nghiên cứu ở Lào Vilayvong BUTDAKHAM (2010) “Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong phát triển kinh tế - xã hội của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào”. Luận văn tiến sỹ kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh PHONESAY VILAYSACK (2014), Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Luận án tiến sĩ trường đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội. Vanxay SEN NHOT (2015), Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các tỉnh miền núi phía bắc ở cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Luận án tiến sĩ học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
Vilayvone PHOMMACHANH (2017), Tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển công nghiệp tại các tỉnh miền Nam của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Luận án tiến sĩ trường đại học Đà Nẵng. Van Xay Sen Nhot (2013), “Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các tỉnh miền núi phía Bắc ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào”, Luận án tiến sỹ kinh tế, Học viện Hành chính Quốc gia. Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Phân tích, đánh giá một cách toàn diện thực trạng thu hút FDI tại các tỉnh miền núi phía Bắc (bao gồm 07 tỉnh: Oudom xay; Xayabury; Xieng Khoang; Bokeo; Phong Saly; Luang namtha; Luang prabang) ở CHDCND Lào trong thời gian qua.
Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi để nâng cao khả năng thu hút FDI vào các tỉnh miền núi phía Bắc ở CHDCND Lào trong thời gian tới. 5 Khảy Khăm-Văn Na Vông Sỷ (2017), “Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ngành công nghiệp nhẹ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào”, Luận văn thạc sỹ, chuyên ngành Quản trị Kinh doanh. Luận văn nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về thu hút FDI của một quốc gia. Đánh giá đúng thực trạng thu hút FDI trong ngành công nghiệp nhẹ của Lào thời gian qua và đưa ra các vấn đề tồn tại cần phải tiếp tục hoàn thiện.
Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm tăng cường thu hút FDI trong ngành công nghiệp nhẹ CHDCND Lào thời gian tới. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của đề tài Hầu hết các công trình khoa học này tập trung nghiên cứu dưới giác độ thu hút, quản lý, sử dụng vốn đầu tư trực tiếp trong nước hoặc nước ngoài vào một địa phương cụ thể, vào các khu công nghiệp, tìm ra những khó khăn, thách thức hoặc các giải pháp để thu hút và sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là chủ yếu. Vấn đề hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào cho đến nay chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ, thường mới được đề cập ở mức độ các báo cáo của các cơ quan chức năng. Tính đến thời điểm hiện nay, chưa có một công trình nghiên cứu, luận văn về vấn đề hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.
Vì vậy việc lựa chọn đề tài “Hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào’’ để nghiên cứu của luận văn là mới và cần thiết về cả lý luận lẫn thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Tìm hiểu rõ về hoạt động xúc tiến đầu tư thu hút đầu tư trực tiếp nước 6 ngoài tại thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào trong giai đoạn 2016 - 2020, qua đó đề xuất giải pháp giải pháp đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào.