CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ KIỂM TRA, KIỂM SOÁT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH RƯỢU.1 Cơ sở lý luận về kiểm tra, kiểm soát đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh rượu 1.1 Một số vấn đề về mặt hàng rượu được phân phối trên thị trường 1.1 Khái niệm, đặc điểm sản phẩm rượu được phân phối trên thị trường Rượu là đồ uống có cồn thực phẩm được sản xuất từ quá trình lên men (có hoặc không chưng cất) từ tinh bột của các loại ngũ cốc, dịch đường của cây và hoa quả hoặc được pha chế từ cồn thực phẩm (Ethanol). Rượu không bao gồm: Bia các loại; nước trái cây lên men các loại có độ cồn dưới 5% theo thể tích.2 Điều kiện đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh mặt hàng rượu * Điều kiện sản xuất rượu công nghiệp Theo quy định tại Điều 8 Nghị định 105/2017/NĐ-CP, điều kiện để sản xuất rượu công nghiệp bao gồm: - Là DN được thành lập theo quy định của pháp luật; có dây chuyền máy móc, thiết bị, quy trình công nghệ sản xuất rượu đáp ứng quy mô dự kiến sản xuất; - Bảo đảm các điều kiện về an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường theo quy định; - Đáp ứng các quy định về ghi nhãn hàng hóa rượu; - Có cán bộ kỹ thuật có trình độ, chuyên môn phù hợp với ngành, nghề sản xuất rượu. * Điều kiện phân phối rượu - Là DN được thành lập theo quy định của pháp luật; có quyền sử dụng hợp pháp kho hàng hoặc hệ thống kho hàng với tổng diện tích sàn sử dụng từ 150 m2 trở lên; - Rượu dự kiến kinh doanh phải bảo đảm điều kiện về an toàn thực phẩm theo quy định; có văn bản giới thiệu hoặc hợp đồng nguyên tắc của thương nhân sản xuất rượu, thương nhân phân phối rượu khác hoặc nhà cung cấp rượu ở nước ngoài; - Có hệ thống phân phối rượu trên địa bàn từ 02 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trở lên; tại địa bàn mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải có ít nhất 01 thương nhân bán buôn rượu; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Bảo đảm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu điều kiện về phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường theo quy định. Nội dung này được quy định tại Điều 11 Nghị định 105/2017/NĐ-CP.
* Điều kiện bán buôn rượu Căn cứ Điều 12 Nghị định 105/2017/NĐ-CP, để bán buôn rượu DN cần đáp ứng các điều kiện: - Là DN được thành lập theo quy định của pháp luật; có quyền sử dụng hợp pháp kho hàng hoặc hệ thống kho hàng với tổng diện tích sàn sử dụng từ 50 m2 trở lên; - Rượu dự kiến kinh doanh phải bảo đảm điều kiện về an toàn thực phẩm theo quy định; có văn bản giới thiệu hoặc hợp đồng nguyên tắc của thương nhân sản xuất rượu, thương nhân phân phối rượu hoặc thương nhân bán buôn rượu khác; - Có hệ thống bán buôn rượu trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, nơi thương nhân đặt trụ sở chính với ít nhất 03 thương nhân bán lẻ rượu; - Bảo đảm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu điều kiện về phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường theo quy định. Ngoài ra pháp luật cũng quy định các điều kiện bán lẻ rượu, điều kiện sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh và bán cho doanh nghiệp có Giấy phép sản xuất rượu công nghiệp để chế biến lại; Điều kiện bán rượu tiêu dùng tại chỗ tại Điều 9, Điều 10, Điều 13, Điều 14 Nghị định 105/2017/NĐ-CP. Đặc biệt, kể từ ngày 01/01/2020, Luật phòng chống tác hại của rượu, bia 2019 chính thức có hiệu lực thi hành. Theo đó, các cơ sở kinh doanh rượu, bia phải có trách nhiệm như sau: - Tuân thủ quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh rượu, bia; về quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, an toàn thực phẩm, chất lượng, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, ghi nhãn hàng hóa đối với rượu, bia.
Thông tin về sản phẩm rượu, bia phải bảo đảm chính xác, khoa học. - Cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về hoạt động kinh doanh của cơ sở theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. - Không sử dụng lao động là người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia vào việc kinh doanh, quảng cáo rượu, bia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Thu hồi và xử lý rượu, bia không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm do cơ sở mình sản xuất, mua bán theo quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.
- Cơ sở bán rượu, bia phải niêm yết thông báo không bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi. Trường hợp nghi ngờ về độ tuổi của người mua rượu, bia thì người bán có quyền yêu cầu người mua xuất trình giấy tờ chứng minh. - Cơ sở bán rượu, bia tiêu dùng tại chỗ nhắc nhở và có hình thức thông tin phù hợp đối với khách hàng về việc không điều khiển phương tiện giao thông, hỗ trợ khách hàng thuê, sử dụng phương tiện giao thông công cộng sau khi uống rượu, bia. - Kể từ ngày Luật phòng chống tác hại của rượu, bia 2019 có hiệu lực, không được mở mới điểm bán rượu, bia để tiêu dùng tại chỗ trong bán kính 100 m tính từ khuôn viên của cơ sở y tế, nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông.
Như vậy, từ ngày 01/01/2020, các cơ sở kinh doanh rượu, bia tuyệt đối không được bán rượu, bia cho người dưới 18 tuổi, trường hợp cần thiết có thể yêu cầu người mua xuất trình chứng minh nhân dân để kiểm tra độ tuổi. Các cơ sở kinh doanh rượu, bia cũng không được mở mới điểm bán rượu, bia trong bán kính 100 m tính từ khuôn viên của cơ sở y tế, nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông.2 Lý luận về kiểm tra, kiểm soát của Sở Công Thương đối với mặt hàng rượu 1.1 Một số khái niệm Khái niệm về kiểm tra: Kiểm tra là hoạt động thường xuyên của từng cơ quan Nhà nước, tổ chức chính tri - xã hội, tổ chức kinh tế… nhằm đảm bảo thực hiện nhiệm vụ của chính mình. Qua kiểm tra nhằm đánh giá đúng mực việc làm của mình, từ đó đề ra chủ trương, biện pháp, phương hướng hoạt động tiếp theo một cách hợp lý hơn Khái niệm về kiểm soát: Theo quan điểm của GS.,TS Nguyễn Quang Quynh (1998), kiểm soát được hiểu là tổng thể các phương sách để nắm lấy và điều hành các đối tượng hoặc khách thể quản lý [39]. Theo đó, kiểm soát được hiểu là cấp trên kiểm soát cấp dưới thông qua các biện pháp hoặc chính sách; đơn vị này kiểm soát đơn vị khác thông qua việc ảnh hưởng hoặc chi phối đáng kể dựa trên quyền lợi và lợi ích; nội bộ đơn vị kiểm soát lẫn nhau thông qua nội quy, quy chế.
Phân biệt kiểm tra và soát soát: Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét. Đây là hoạt động của các chủ thể tác động vào đối tượng kiểm tra (có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 thể trực thuộc hoặc không trực thuộc). Kiểm soát được hiểu là xem xét, đánh giá, theo dõi nhằm phát hiện, ngăn chặn những điều trái với quy định. * Khái niệm kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh rượu Hiện nay, công tác kiểm tra, kiểm soát đối với mặt hàng rượu được giao cho nhiều cơ quan chức năng khác nhau gồm: Công an, Hải quan, Sở Công thương, Sở Y tế, Sở ATVSTP, thực hiện kiểm tra, kiểm soát sản phẩm rượu trên thị trường cả nước.
Kiểm tra, kiểm soát là quá trình xem xét, đo lường, đánh giá và chấn chỉnh sự thực hiện nhằm đạt được các mục tiêu kế hoạch (Giáo trình quản lý học, năm 2017). Kiểm tra, kiểm soát nhằm đảm bảo kế hoạch thực hiện như dự định; Nâng cao chất lượng hoạt động; theo dõi ứng phó nhanh với biến động môi trường; giám sát sự tiến bộ của nhân viên, giúp người lao động có được sự kính trọng và thừa nhận. Kiểm tra, kiểm soát đối với nền kinh tế quốc dân của nhà nước gồm: các hoạt động để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý những sai sót, khó khăn vướng mắc; các cơ hội cũng như cơ hội nhằm đảm bảo nền kinh tế hoạt động đúng định hướng kế hoạch, có hiệu quả để phát triển kinh tế. Thông qua nắm bắt thông tin, các nguồn tin từ cơ sở, kiểm tra trực tiếp các đối tượng kinh doanh; Bằng các biện pháp tuyên truyền pháp luật, phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật trong việc sản xuất, kinh doanh rượu để có biện pháp ngăn chặn, điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn.
Kiểm tra, kiểm soát của Sở Công Thương nhằm mục đích chấp hành nghiêm pháp luật về công nghiệp và thương mại kịp thời ngăn chặn các hành vi vi phạm hành chính (VPHC) trong hoạt động kinh doanh. Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho các CSSXKD và người tiêu dùng, bình ổn thị trường, mở rộng giao thương hàng hóa… Mục tiêu cần đạt được của Sở Công Thương trong hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường rượu: - Chấp hành, đảm bảo sự tuân thủ về luật thương mại, công nghiệp trong sản xuất kinh doanh rượu. - Phát hiện và nắm bắt thông tin để có biện pháp ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh rượu trên thị trường. - Đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển bền vững, bình ổn thị trường, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Vai trò, sự cần thiết của kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất và kinh doanh rượu Trong những năm gần đây vấn đề VSATTP đang diễn ra ngày càng trầm trọng, nhiều vụ ngộ độc thực phẩm xẩy ra liên tiếp, đặc biệt là ngộ độc rượu gây thiệt hại nhiều đến tính mạng con người và tiền của. Trước những diễn biến đó thì vai trò của nhà nước đặc biệt quan trọng. Trước hết nhà nước thông qua việc hoạch định và ban hành các văn bản pháp luật có liên quan đến VSATTP để hướng dẫn các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh rượu có định hướng để sản xuất rượu đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngoài ra, thông qua các văn bản chính sách, nhà nước cũng quy định rõ nhiệm vụ quản lý của từng Bộ, ngành và các cấp chính quyền quản lý chặt chẽ đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh rượu.