Tài liệu giảng dạy Marketing Quốc tế của ĐH An Giang (TS. Nguyễn Thị Minh Hải)

Giáo trình Marketing Quốc tế (International Marketing) cung cấp kiến thức về môi trường, chiến lược thâm nhập và nghiên cứu thị trường toàn cầu.

Trường đại học

Trường Đại học An Giang

Chuyên ngành

Marketing Quốc tế

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Tài liệu giảng dạy

2023

270
2
0

Phí lưu trữ

55 Point

Tóm tắt

I. Tổng quan Marketing Quốc tế Nền tảng cho người mới bắt đầu

Marketing Quốc tế (International Marketing) là một lĩnh vực quan trọng, đóng vai trò then chốt trong bối cảnh toàn cầu hóa. Nó không chỉ đơn thuần là việc bán sản phẩm qua biên giới mà là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về thị trường và văn hóa đa dạng. Theo Hiệp hội Marketing Mỹ (AMA), tiếp thị quốc tế là việc hoạch định và thực hiện các giao dịch xuyên quốc gia để định giá, xúc tiến và phân phối hàng hóa, dịch vụ nhằm thỏa mãn mục tiêu của cá nhân và tổ chức. Tài liệu giảng dạy “Marketing quốc tế” của TS. Nguyễn Thị Minh Hải và Ths. Lê Thị Ngọc Tiền nhấn mạnh rằng, mục tiêu là tìm kiếm cơ hội bên ngoài quốc gia sở tại và xem xét các chiến lược dưới góc nhìn toàn cầu. Quá trình này bắt đầu khi doanh nghiệp nhận ra thị trường nội địa không còn đủ để duy trì tăng trưởng, buộc họ phải tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài. Các doanh nghiệp có thể trải qua nhiều giai đoạn, từ hoạt động không thường xuyên, bị động đến việc xây dựng một chiến lược marketing quốc tế bài bản và cuối cùng là định hướng marketing toàn cầu, nơi thế giới được xem là một thị trường duy nhất. Việc tham gia vào sân chơi quốc tế không chỉ giúp gia tăng lợi nhuận mà còn là cách để phát triển nhân sự, đa dạng hóa rủi ro và kéo dài chu kỳ sống của sản phẩm.

1.1. Bản chất và định nghĩa cốt lõi của tiếp thị quốc tế

Bản chất của marketing quốc tế là quá trình triển khai các hoạt động kinh doanh nhằm hoạch định, định giá, xúc tiến và định hướng luồng sản phẩm đến người tiêu dùng tại nhiều quốc gia để sinh lời, như định nghĩa của Cateora và cộng sự (2015). Nhiệm vụ của người làm marketing quốc tế phức tạp hơn nhiều so với marketing nội địa vì phải đối mặt với ít nhất hai môi trường không thể kiểm soát: môi trường trong nước và môi trường tại mỗi quốc gia mục tiêu. Môi trường trong nước bao gồm các yếu tố kinh tế, chính trị, pháp lý và cạnh tranh tại quê nhà, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động ở nước ngoài. Trong khi đó, môi trường nước ngoài lại bao gồm các yếu tố tương tự nhưng với những đặc thù riêng biệt về văn hóa, cơ sở hạ tầng, và trình độ công nghệ. Sự khác biệt này tạo ra một mức độ không chắc chắn cao, đòi hỏi nhà quản trị phải liên tục phân tích và thích ứng.

1.2. Lý do doanh nghiệp cần thực hiện quản trị marketing quốc tế

Mục đích chính khi tham gia thị trường thế giới là đa dạng và mang tính chiến lược. Một trong những động lực chính là yếu tố đẩy từ thị trường trong nước: thị trường nội địa trở nên quá nhỏ, cạnh tranh gay gắt, hoặc điều kiện kinh tế không thuận lợi. Bên cạnh đó, các yếu tố kéo từ thị trường nước ngoài cũng rất hấp dẫn, như cơ hội tiếp cận nguồn tài nguyên mới, nhu cầu lớn về sản phẩm kỹ thuật cao, hay các chính sách ưu đãi về thuế. Theo tài liệu, một số yếu tố chiến lược khác bao gồm việc theo đuổi các khách hàng quan trọng khi họ mở rộng ra quốc tế, tìm kiếm cơ hội R&D, và kéo dài chu kỳ sống sản phẩm. Việc mở rộng quốc tế còn giúp giải quyết năng lực sản xuất dư thừa và gia tăng lợi nhuận khi thị trường trong nước đã bão hòa. Cuối cùng, đây cũng là cơ hội để phát triển đội ngũ nhân viên, nâng cao năng lực và kinh nghiệm làm việc trong môi trường đa văn hóa.

1.3. Các mô hình quốc tế hóa Từ Uppsala đến Lý thuyết mạng lưới

Có nhiều mô hình lý thuyết giải thích quá trình một công ty vươn ra toàn cầu. Mô hình quốc tế hóa Uppsala cho rằng các doanh nghiệp thường bắt đầu bằng việc thâm nhập các thị trường gần gũi về mặt địa lý và văn hóa (khoảng cách tinh thần thấp), sau đó mới dần mở rộng ra các thị trường xa hơn. Quá trình này diễn ra theo từng giai đoạn, từ xuất khẩu và nhập khẩu không thường xuyên đến thành lập công ty con sản xuất. Một mô hình khác là Phân tích chi phí giao dịch (TCA), cho rằng quyết định quốc tế hóa dựa trên việc tối ưu hóa chi phí. Doanh nghiệp sẽ mở rộng cho đến khi chi phí tổ chức một giao dịch nội bộ bằng với chi phí thực hiện giao dịch đó trên thị trường mở. Cuối cùng, Mô hình Mạng lưới (The network model) xem quốc tế hóa là quá trình thiết lập và phát triển các mối quan hệ trong một mạng lưới kinh doanh. Vị trí của công ty trong mạng lưới nội địa có thể là cầu nối để tiếp cận các mạng lưới ở quốc gia khác.

II. Thách thức lớn nhất trong môi trường Marketing Quốc tế

Hoạt động tiếp thị quốc tế luôn đối mặt với vô số thách thức và rào cản. Môi trường kinh doanh ở mỗi quốc gia là một tập hợp các yếu tố không thể kiểm soát được, tạo ra sự không chắc chắn và rủi ro. Các yếu tố này bao gồm kinh tế, chính trị-pháp luật, văn hóa-xã hội và công nghệ. Một trong những thách thức lớn nhất là khác biệt văn hóa trong marketing. Các giá trị, chuẩn mực và hành vi tiêu dùng khác nhau đòi hỏi doanh nghiệp phải điều chỉnh thông điệp và sản phẩm. Tư tưởng vị chủng (ethnocentrism), tức là cho rằng văn hóa của mình là tốt nhất, là một cản trở lớn cần vượt qua. Rào cản ngôn ngữ có thể gây hiểu lầm, làm sai lệch thông điệp thương hiệu. Bên cạnh đó, mỗi quốc gia có một hệ thống pháp luật và quy định riêng về kinh doanh, quảng cáo, bảo vệ người tiêu dùng, tạo ra các rào cản thương mại phức tạp. Sự khác biệt về kinh tế như thu nhập, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược giá và lợi nhuận. Việc phân tích kỹ lưỡng môi trường marketing quốc tế thông qua các công cụ như phân tích PESTEL là bước đi bắt buộc để giảm thiểu rủi ro và xây dựng chiến lược phù hợp.

2.1. Phân tích môi trường kinh tế chính trị và pháp luật

Môi trường chính trị - pháp luật là một nguồn rủi ro đáng kể. Sự ổn định chính trị, hệ thống pháp luật (luật hợp đồng, quyền sở hữu trí tuệ), và các chính sách của chính phủ nước sở tại đều tác động mạnh mẽ đến hoạt động kinh doanh. Các doanh nghiệp nước ngoài thường bị xem là "người ngoài" và có thể đối mặt với sự đối xử thiếu công bằng. Ví dụ, chính phủ có thể áp đặt các rào cản thương mại như thuế quan, hạn ngạch, hoặc các quy định về nội địa hóa. Về kinh tế, các yếu tố như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp, và cán cân thanh toán quyết định sức mua và sự hấp dẫn của thị trường. Một nền kinh tế suy thoái có thể làm giảm nhu cầu, trong khi lạm phát cao có thể ăn mòn lợi nhuận. Do đó, việc theo dõi và dự báo các chỉ số kinh tế vĩ mô là nhiệm vụ quan trọng trong quản trị marketing quốc tế.

2.2. Vượt qua rào cản từ khác biệt văn hóa và xã hội

Văn hóa là yếu tố phức tạp và có ảnh hưởng sâu rộng nhất. Nó bao gồm ngôn ngữ, tôn giáo, giá trị, thái độ, và phong tục tập quán. Những khác biệt văn hóa trong marketing có thể dẫn đến thất bại nếu không được nghiên cứu kỹ. Ví dụ, một chiến dịch quảng cáo thành công ở phương Tây có thể bị coi là xúc phạm ở một quốc gia châu Á. Ngôn ngữ không chỉ là lời nói mà còn bao gồm cả ngôn ngữ cơ thể và các biểu tượng. Một bản dịch tồi có thể phá hỏng hoàn toàn thông điệp. Nghiên cứu của Hofstede về các chiều văn hóa dân tộc là một công cụ hữu ích để hiểu và so sánh các nền văn hóa, từ đó giúp doanh nghiệp điều chỉnh cách tiếp cận. Việc hiểu rõ hành vi của khách hàng quốc tế và xu hướng hội tụ của người tiêu dùng toàn cầu là chìa khóa để xây dựng chiến lược sản phẩm và truyền thông hiệu quả.

2.3. Đối mặt với cạnh tranh và thách thức công nghệ

Trong môi trường marketing quốc tế, cạnh tranh đến từ cả các công ty địa phương và các đối thủ toàn cầu khác. Các công ty địa phương thường có lợi thế về sự am hiểu thị trường và mối quan hệ. Trong khi đó, các tập đoàn đa quốc gia có nguồn lực tài chính và công nghệ mạnh mẽ. Mức độ cạnh tranh cao có thể khiến một thương hiệu khó nổi bật và giành thị phần. Trình độ công nghệ cũng là một yếu tố quan trọng. Ở các nước đang phát triển, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin có thể còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc triển khai các chiến dịch marketing kỹ thuật số. Ngược lại, ở các thị trường phát triển, sự thay đổi công nghệ nhanh chóng đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục đổi mới để không bị tụt hậu. Sự phát triển của Internet và thương mại điện tử vừa là cơ hội, vừa là thách thức, yêu cầu doanh nghiệp phải xây dựng một chuỗi cung ứng toàn cầu hiệu quả để đáp ứng.

III. Phương pháp xây dựng chiến lược Marketing Quốc tế thành công

Xây dựng một chiến lược marketing quốc tế hiệu quả đòi hỏi một quy trình bài bản, bắt đầu từ việc nghiên cứu và lựa chọn thị trường mục tiêu. Đây là quyết định mang tính nền tảng, ảnh hưởng đến toàn bộ các hoạt động sau này. Một chiến lược tốt không chỉ dựa vào trực giác mà phải được xây dựng trên cơ sở dữ liệu và phân tích khoa học. Quá trình này bao gồm việc xác định các quốc gia tiềm năng, sàng lọc dựa trên các tiêu chí vĩ mô và vi mô, và cuối cùng là lựa chọn thị trường phù hợp nhất với năng lực và mục tiêu của công ty. Sau khi đã chọn được thị trường, bước tiếp theo là quyết định chiến lược thâm nhập thị trường. Lựa chọn phương thức thâm nhập phù hợp—từ xuất khẩu, cấp phép, đến đầu tư trực tiếp—phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ rủi ro chấp nhận, mức độ kiểm soát mong muốn, và nguồn lực của doanh nghiệp. Một chiến lược được cân nhắc kỹ lưỡng sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững và tối đa hóa cơ hội thành công trên trường quốc tế.

3.1. Quy trình nghiên cứu thị trường quốc tế chi tiết

Thực hiện nghiên cứu thị trường quốc tế là một công việc phức tạp, đối mặt với nhiều thách thức như sự thiếu hụt dữ liệu thứ cấp đáng tin cậy, chi phí thu thập dữ liệu sơ cấp cao, và khó khăn trong việc dịch thuật bảng câu hỏi. Quy trình nghiên cứu chuẩn bao gồm 6 bước: (1) Xác định vấn đề và mục tiêu; (2) Xác định dữ liệu cần thu thập; (3) Lựa chọn nguồn và kỹ thuật thu thập; (4) Thu thập dữ liệu; (5) Phân tích dữ liệu; (6) Báo cáo kết quả. Việc sàng lọc thị trường thường diễn ra qua nhiều giai đoạn. Giai đoạn đầu là nhận dạng các quốc gia tiềm năng dựa trên các chỉ số vĩ mô. Giai đoạn hai là sàng lọc sơ bộ để loại bỏ các thị trường không hấp dẫn. Giai đoạn ba là sàng lọc sâu, sử dụng các ma trận như "Sự hấp dẫn thị trường/Sức cạnh tranh" để đánh giá chi tiết. Cuối cùng, giai đoạn bốn là lựa chọn thị trường cuối cùng dựa trên dự báo doanh thu và chi phí.

3.2. Lựa chọn chiến lược thâm nhập thị trường tối ưu

Một trong những quyết định quan trọng nhất là lựa chọn chiến lược thâm nhập thị trường. Các phương thức phổ biến được chia thành ba nhóm chính. Nhóm đầu tiên là các phương thức xuất khẩu, bao gồm xuất khẩu và nhập khẩu gián tiếp (qua trung gian) và trực tiếp (tự xây dựng kênh phân phối). Đây là hình thức ít rủi ro nhất. Nhóm thứ hai là các phương thức trung gian, không đòi hỏi đầu tư vốn lớn, bao gồm hợp đồng sản xuất, cấp phép (licensing), nhượng quyền thương mại (franchising), liên doanh quốc tế (joint ventures), và liên minh chiến lược. Các hình thức này cho phép tận dụng nguồn lực và kiến thức của đối tác địa phương. Nhóm thứ ba là các phương thức phân cấp (thứ bậc), đòi hỏi mức độ cam kết và đầu tư cao nhất, bao gồm việc thành lập chi nhánh bán hàng hoặc công ty con sản xuất tại nước ngoài. Lựa chọn này mang lại mức độ kiểm soát cao nhất.

IV. Hướng dẫn tối ưu Marketing Mix Quốc tế 4P cho doanh nghiệp

Sau khi đã có chiến lược thâm nhập, việc điều chỉnh marketing mix quốc tế (Sản phẩm, Giá, Phân phối, Chiêu thị) là bước tiếp theo để chinh phục thị trường. Quyết định cốt lõi mà mọi doanh nghiệp phải đối mặt là lựa chọn giữa tiêu chuẩn hóa toàn cầu (standardization) và thích ứng hóa sản phẩm (adaptation). Tiêu chuẩn hóa giúp tiết kiệm chi phí nhờ quy mô sản xuất lớn và tạo dựng hình ảnh thương hiệu nhất quán trên toàn cầu. Tuy nhiên, việc bỏ qua sự khác biệt về văn hóa, kinh tế và pháp lý có thể dẫn đến thất bại. Ngược lại, thích ứng hóa sản phẩm, giá cả và hoạt động truyền thông cho từng thị trường địa phương giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng, nhưng lại làm tăng chi phí và độ phức tạp trong quản lý. Tìm ra sự cân bằng phù hợp giữa hai chiến lược này là một nghệ thuật, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả thị trường mục tiêu và năng lực nội tại của doanh nghiệp. Việc quản lý hiệu quả các yếu tố của marketing mix là chìa khóa để xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường toàn cầu.

4.1. Chiến lược sản phẩm Tiêu chuẩn hóa toàn cầu hay thích ứng hóa

Chiến lược sản phẩm trong marketing quốc tế xoay quanh quyết định giữa tiêu chuẩn hóa toàn cầuthích ứng hóa sản phẩm. Việc tiêu chuẩn hóa, tức là cung cấp một sản phẩm đồng nhất trên toàn thế giới, được khuyến khích bởi các yếu tố như nhu cầu khách hàng tương đồng, quy mô kinh tế trong sản xuất và R&D, và hình ảnh thương hiệu toàn cầu. Ngược lại, việc thích ứng hóa, tức là điều chỉnh sản phẩm để phù hợp với các điều kiện địa phương, lại cần thiết do sự khác biệt về điều kiện sử dụng (khí hậu, địa hình), quy định của chính phủ (an toàn, môi trường), và sở thích của người tiêu dùng. Một sản phẩm bao gồm ba cấp độ: sản phẩm cốt lõi, sản phẩm cụ thể (thuộc tính vật chất, dịch vụ), và sản phẩm tăng thêm. Doanh nghiệp có thể tiêu chuẩn hóa phần cốt lõi và thích ứng các thuộc tính bên ngoài để đạt được sự cân bằng tối ưu.

4.2. Chiến lược giá và phân phối trong môi trường quốc tế

Định giá quốc tế là một nhiệm vụ phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như chi phí (sản xuất, vận chuyển, thuế quan), điều kiện thị trường (cạnh tranh, nhu cầu), và quy định của chính phủ (kiểm soát giá, chống bán phá giá). Các chiến lược giá cơ bản bao gồm định giá hớt váng, định giá thâm nhập, và định giá theo giá hiện hành. Về phân phối, doanh nghiệp phải thiết kế một cấu trúc kênh hiệu quả để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Các quyết định này bao gồm lựa chọn và quản lý các trung gian (nhà phân phối, đại lý), quản trị logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu (xử lý đơn hàng, tồn kho, vận chuyển). Cấu trúc kênh phân phối có thể rất khác nhau giữa các quốc gia do sự khác biệt về cơ sở hạ tầng, thói quen mua sắm và quy định pháp luật.

4.3. Hoạt động chiêu thị và định vị thương hiệu toàn cầu

Chiến lược chiêu thị (truyền thông) quốc tế cũng đối mặt với lựa chọn giữa tiêu chuẩn hóa và thích ứng. Một thông điệp quảng cáo toàn cầu có thể tạo ra hình ảnh thương hiệu nhất quán, nhưng có thể không phù hợp với văn hóa địa phương. Do đó, nhiều công ty áp dụng chiến lược "Glocalization" - suy nghĩ toàn cầu, hành động địa phương. Các công cụ chiêu thị bao gồm quảng cáo, quan hệ công chúng (PR), khuyến mãi, và marketing trực tiếp. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một định vị thương hiệu toàn cầu mạnh mẽ. Một thương hiệu toàn cầu mạnh có thể vượt qua ranh giới văn hóa, tạo ra sự tin tưởng và lòng trung thành từ khách hàng trên khắp thế giới. Hiệu ứng quốc gia xuất xứ (Country-of-Origin Effect) cũng đóng một vai trò quan trọng, khi nhận thức của người tiêu dùng về một quốc gia có thể ảnh hưởng đến đánh giá của họ về sản phẩm từ quốc gia đó.

V. Case study Marketing Quốc tế Bài học từ thương hiệu lớn

Lý thuyết sẽ trở nên vô nghĩa nếu không được áp dụng vào thực tiễn. Việc phân tích các case study marketing quốc tế của những thương hiệu thành công và thất bại mang lại những bài học vô giá cho các nhà quản trị. Các tập đoàn đa quốc gia (MNCs) như Coca-Cola, McDonald's, Samsung hay Toyota đã chứng tỏ khả năng vượt trội trong việc chinh phục các thị trường khác nhau. Bí quyết của họ nằm ở khả năng cân bằng giữa tiêu chuẩn hóa và thích ứng. Coca-Cola duy trì công thức cốt lõi trên toàn cầu nhưng lại điều chỉnh chiến dịch quảng cáo và hương vị cho từng khu vực. McDonald's giữ nguyên mô hình kinh doanh nhưng lại thêm vào thực đơn các món ăn địa phương. Ngay tại Việt Nam, các doanh nghiệp như Vingroup, Viettel hay Vinamilk cũng đang từng bước vươn ra thế giới, áp dụng các nguyên tắc quản trị marketing quốc tế để xây dựng thương hiệu trên trường quốc tế. Những ví dụ này cho thấy, không có một công thức duy nhất cho thành công; chìa khóa nằm ở sự linh hoạt, nghiên cứu kỹ lưỡng và sự tôn trọng đối với văn hóa địa phương.

5.1. Cách Coca Cola và McDonald s thực hiện định vị thương hiệu toàn cầu

Coca-Cola là một ví dụ kinh điển về định vị thương hiệu toàn cầu. Thương hiệu này gắn liền với các giá trị phổ quát như hạnh phúc, sự chia sẻ và lạc quan. Dù hoạt động ở hơn 200 quốc gia, logo, màu sắc và thông điệp cốt lõi của Coca-Cola vẫn nhất quán. Tuy nhiên, họ rất thành công trong việc "địa phương hóa" các chiến dịch truyền thông. Chiến dịch "Share a Coke" in tên người địa phương lên vỏ lon là một minh chứng. Tương tự, McDonald's đã xây dựng một thương hiệu toàn cầu dựa trên sự tiện lợi, sạch sẽ và giá trị. Mô hình kinh doanh và các sản phẩm chủ lực như Big Mac được tiêu chuẩn hóa, nhưng thực đơn luôn có sự điều chỉnh. Tại Ấn Độ, McDonald's không bán thịt bò và có nhiều món chay. Tại Việt Nam, họ bán McPork. Sự kết hợp giữa tiêu chuẩn hóa và thích ứng này giúp họ vừa duy trì nhận diện thương hiệu mạnh, vừa đáp ứng khẩu vị địa phương.

5.2. Bài học từ các doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thế giới

Các doanh nghiệp Việt Nam như Viettel, Vinamilk và Trung Nguyên cũng đang viết nên câu chuyện marketing toàn cầu của riêng mình. Viettel đã thành công khi đầu tư vào các thị trường đang phát triển ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh bằng cách áp dụng một chiến lược marketing quốc tế tập trung vào giá cả phải chăng và vùng phủ sóng rộng. Họ đã nghiên cứu kỹ lư-ỡng nhu cầu của người dân ở các thị trường này thay vì sao chép mô hình từ các nước phát triển. Vinamilk đã xuất khẩu và nhập khẩu sản phẩm sữa đến hàng chục quốc gia, tập trung vào chất lượng sản phẩm đạt chuẩn quốc tế và xây dựng nhà máy tại các thị trường chiến lược. Những bài học này cho thấy, các doanh nghiệp từ thị trường mới nổi hoàn toàn có thể cạnh tranh trên toàn cầu nếu có chiến lược đúng đắn và sự am hiểu sâu sắc về thị trường mục tiêu.

VI. Xu hướng Marketing Toàn cầu và Tương lai ngành Tiếp thị

Ngành marketing toàn cầu đang liên tục biến đổi dưới tác động của công nghệ, sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng và các vấn đề xã hội. Tương lai của tiếp thị quốc tế sẽ được định hình bởi các xu hướng chính như số hóa, cá nhân hóa, và sự bền vững. Công nghệ kỹ thuật số, dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang cho phép các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về khách hàng quốc tế và tạo ra các trải nghiệm được cá nhân hóa trên quy mô lớn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các vấn đề môi trường và xã hội, buộc các thương hiệu phải tích hợp trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) và marketing xanh vào chiến lược cốt lõi. Sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đang thay đổi cách thức vận hành của chuỗi cung ứng toàn cầu, đòi hỏi sự linh hoạt và hiệu quả cao hơn. Để thành công trong tương lai, các nhà làm marketing quốc tế cần phải là những người nhanh nhạy với công nghệ, thấu hiểu văn hóa và có trách nhiệm với xã hội.

6.1. Tác động của công nghệ và số hóa lên marketing quốc tế

Công nghệ thông tin và Internet đã làm thay đổi sâu sắc bối cảnh marketing toàn cầu. Các nền tảng mạng xã hội, công cụ tìm kiếm và thương mại điện tử cho phép các doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), tiếp cận khách hàng trên toàn thế giới với chi phí thấp hơn bao giờ hết. Dữ liệu lớn giúp phân tích hành vi người tiêu dùng ở từng thị trường, từ đó đưa ra các quyết định chính xác hơn về sản phẩm và truyền thông. Trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng để tự động hóa các chiến dịch, cá nhân hóa nội dung và cung cấp dịch vụ khách hàng 24/7 thông qua chatbots. Tuy nhiên, số hóa cũng đặt ra thách thức về quyền riêng tư dữ liệu và an ninh mạng, đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định khác nhau như GDPR ở châu Âu.

6.2. Phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội CSR trong tương lai

Người tiêu dùng hiện đại, đặc biệt là thế hệ trẻ, không chỉ mua sản phẩm mà còn mua các giá trị mà thương hiệu đại diện. Do đó, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) và marketing xanh không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Các doanh nghiệp toàn cầu đang chịu áp lực phải minh bạch về nguồn gốc sản phẩm, điều kiện lao động trong chuỗi cung ứng toàn cầu, và tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường. Việc xây dựng một thương hiệu có trách nhiệm, cam kết với sự phát triển bền vững sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ và thu hút được sự trung thành của khách hàng. Đây là một xu hướng dài hạn sẽ định hình lại cách các công ty thực hiện quản trị marketing quốc tế trong nhiều năm tới.

18/12/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ MARKETING QUỐC TẾ Sau khi kết thúc chương này, sinh viên có thể: - Nhận thức được tầm quan trọng của kinh doanh quốc tế. - Hiểu được thách thức và khó khăn khi tham gia thị trường thế giới. - Hiểu được mục đích của doanh nghiệp khi tham gia thị trường thế giới là gì. - Định nghĩa được marketing quốc tế và các khái niệm khác có liên quan là gì và xác định được các đặc thù và bản chất của marketing quốc tế.

- Phân tích được những nhiệm vụ của marketing quốc tế. - Phân tích 3 mô hình lý thuyết giải thích tiến trình quốc tế hóa của công ty: mô hình quốc tế hóa Uppsala, lý thuyết chi phí giao dịch, và mô hình mạng lưới. - So sánh và đối chiếu để làm nổi bật lý thuyết về quốc tế hóa để tìm ra sự khác biệt. - Phân biệt 4 tình huống khác nhau được mô tả bởi mức độ quốc tế hóa của công ty và thị trường.

- Giải thích và thảo luận sự liên quan của mô hình mạng lưới cho công ty nhỏ và vừa (SME) hoạt động như nhà thầu phụ.1 Quốc tế hóa và các công ty quốc tế Ngày nay, quy mô của hầu hết các hoạt động kinh doanh đều trải rộng khắp toàn cầu. Nó bao gồm tất cả các lĩnh vực như công nghệ, kỹ thuật, nghiên cứu, đầu tư vốn, sản xuất, marketing, phân phối hay xây dựng mạng lưới viễn thông. Mỗi doanh nghiệp cần phải chuẩn bị sẵn sàng để cạnh tranh trong môi trường vật lý và kinh tế mang tính liên kết toàn cầu ngày một cao, và mỗi doanh nhân cần nhận thức rõ tác động của những xu hướng trên cho dù đang quản trị một doanh nghiệp xuất nhập khẩu hay một tập đoàn đa quốc gia. Theo lời một chuyên gia quốc tế đã nói, mọi doanh nghiệp Mỹ đều là doanh nghiệp quốc tế, ít nhất ở khía cạnh rằng hiệu quả kinh doanh của họ luôn phần nào bị ảnh hưởng bởi những sự kiện diễn ra ở nước ngoài.

Ngay cả đối với những công ty không thể hoạt động trong sân chơi quốc tế cũng bị tác động ít nhiều bởi các sự kiện như sự thành công của cộng đồng chung Châu Âu, sức tăng trưởng nhờ vào xuất khẩu của Hàn Quốc, sự hồi sinh của nền kinh tế Mexico, những chuyển biến về kinh tế tại Trung Quốc, những xung đột quân sự tại Trung Đông, và những thay đổi về khí hậu đang diễn ra. Những thay đổi đang diễn ra trong cấu trúc cạnh tranh giữa doanh nghiệp, kèm theo sự dịch chuyển trong đặc tính lượng nhu cầu ở nhiều thị trường trên khắp thế giới. Đi cùng với hiện tượng toàn cầu hoá trong các thị trường ngày một tăng, nhiều công ty đã nhận ra bản thân không thể tránh khỏi việc bị cuốn vào vòng xoáy giữa khách hàng, đối thủ và nhà cung ứng đến từ nước ngoài, ngày cả khi họ hoạt động trong phạm vi nội địa. Cạnh tranh đến từ khắp nơi – nội và ngoại.

Một tỉ lệ lớn các sản phẩm tiêu dùng được bán ở Mỹ ngày nay – từ xe ô tô đến dao đĩa – có xuất xứ từ nước ngoài. Những thương hiệu ngày càng trở nên phổ biến tại Mỹ như Sony, 1 Marketing quốc tế Lưu hành nội bộ Samsung, Toyata, hay Néscafe trở thành những đối thủ đáng gờm trong cuộc chiến cạnh tranh tại thị trường Mỹ và quốc tế. Có rất nhiều doanh nghiệp Mỹ quen thuộc hiện nay đã bị mua lại bởi các công ty nước ngoài, hoặc đang có khả năng mua lại. Ví dụ, cửa hàng 7-Eleven hay lốp xe Firestone đã bị người Nhật mua lại, công ty Thuỵ Sĩ đã mua lại Carnation, Úc đã mua lại The Wall Street, LG Electronics Inc của Hàn Quốc đã mua lại hãng sản xuất ti vi Zenith.

Lượng đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Mỹ hiện nay đạt con số 2000 tỷ USD. Các doanh nghiệp đến từ Anh đang dẫn đầu nhóm các nhà đầu tư, sau đó đến Hà Lan, Nhật, Đức và Thuỵ Sĩ. Ngay tại quốc gia đang phát triển như Việt Nam cũng thu hút mạnh mẽ những nhà đầu tư nước ngoài, đứng đầu trong số những nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Việt Nam là Samsung, Unilever, Toyota, Cannon, Honda và Manulife. Ngược lại, các công ty Việt Nam ngày nay cũng đã mở rộng hoạt động kinh doanh ra thị trường quốc tế như Vingroup, cà phê Trung Nguyên, Viettel, Vinamilk, Hoàng Anh Gia Lai…Như vậy, phạm vi hoạt động của các công ty không chỉ trong 1 quốc gia mà đã quốc tế hoá.

“Quốc tế hóa là quá trình mở rộng điều hành và hoạt động của một công ty xuyên biên giới quốc gia. Nó liên quan đến việc điều chỉnh các sản phẩm, dịch vụ và phương thức kinh doanh cho phù hợp với nhu cầu và sở thích của khách hàng ở các quốc gia khác nhau” (Idriss, 2023). Con đường quốc tế hoá của các doanh nghiệp đa dạng các loại hình. Xuất khẩu là một phương thức phổ biến của các doanh nghiệp khi thâm nhập thị trường thế giới.

Sau khi có được lượng thị phần khá đủ, họ tiến hành xây dựng và mua lại những cơ sở sản xuất ngay tại nước sở tại. Honda, BMW và Mercedes đều đã đặt nhà máy sản xuất của mình trên đất Mỹ. Honda, Samsung đặt nhà máy tại Việt Nam. Ngược lại, các doanh nghiệp của Mỹ cũng tích cực đầu tư, như Ford mua và bán lại Volvo, PacifiCorp mua lại Energy Group (nhà cung ứng điện lớn nhất và phân phối gas xếp thứ 2 nước Anh).

Nhìn chung, các công ty hiện nay không chỉ ngày càng phải đương đầu với những đối thủ cạnh tranh nội địa mà còn từ đối thủ nước ngoài ngay chính sân nhà của mình. Những doanh nghiệp chỉ biết dựa dẫm vào lượng thị phần nội địa của mình sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc duy trì mức tăng trưởng khách hàng, do đó nhiều công ty đang tìm kiếm thị trường nước ngoài để mở rộng hoạt động. Những doanh nghiệp đã hoạt động ở nước ngoài nhận ra rằng lợi nhuận kiếm được những thị trường này góp phần vô cùng quan trọng trong tổng lợi nhuận kinh doanh của mình. Một nghiên cứu kéo dài 4 năm bởi Conference Board tại hơn 1.250 doanh nghiệp sản xuất Mỹ cho thấy rằng các công ty đa quốc gia bất kể quy mô và ngành nghề đều thể hiện sự vượt trội so với các đối tác chỉ gói gọn trong phạm vi nội địa.

Điều này thể hiện ở tốc độ kinh doanh tăng gấp đôi cũng như mức độ sinh lời trên tài sản và vốn đều cao vượt trội. Bên cạnh đó, các công ty hoạt động trên nhiều quốc gia cũng giảm thiểu được chi phí nhân công nhiều hơn so với doanh nghiệp nội địa, cả 2 Marketing quốc tế Lưu hành nội bộ trong và ngoài nước. Như vậy, ít nhất theo từng giai đoạn, đối với nhiều công ty hoạt động trên nhiều quốc gia thì mức lợi nhuận của các chi nhánh quốc tế luôn vượt qua các cơ sở nội địa của chính mình. Các công ty quốc tế: Có 2 loại công ty quốc tế - công ty đa quốc gia (multinational corporations/companies - MNC) và công ty toàn cầu (global corporations/companies - GC).

- Công ty đa quốc gia là công ty có hoạt động trực tiếp tại nhiều hơn 1 quốc gia. MNC có cơ cấu tập trung, với trụ sở chính ở nước sở tại nắm quyền quyết định. Trong trường hợp này, sản phẩm do trụ sở chính quyết định và phát triển còn các văn phòng công ty con có thể điều chỉnh các hoạt động và sản phẩm để phù hợp với từng thị trường riêng lẻ. Các MNC bao gồm Apple, Exxon, HSBC, Microsoft, Nike, Adidas, Samsung, Toyota, Walmart, v., tất cả đều vượt trội trong ngành của họ về doanh thu, lợi nhuận, tài sản và giá trị thị trường.

- Công ty toàn cầu là công ty có chỗ đứng ở nhiều quốc gia nhưng các dịch vụ và quy trình đều nhất quán ở mỗi quốc gia. Ví dụ: một thương hiệu soda lớn có thể mở cửa hàng ở các quốc gia khác nhau, nhưng công thức không thay đổi trong mô hình toàn cầu. Công ty sử dụng các thành phần và quy trình sản xuất giống nhau, bất kể văn hóa địa phương. Trong mô hình toàn cầu, doanh nghiệp không thích ứng với các chuẩn mực địa phương mà thay vào đó, nó áp đặt mô hình kinh doanh hiện có của mình lên quốc gia, không thay đổi nào về thương hiệu.

Ngoại lệ duy nhất trong mô hình toàn cầu là chương trình chiêu thị nhằm thúc đẩy doanh số bán hàng ở từng quốc gia. Sản phẩm nhất quán nhưng thông điệp phải thích ứng để phù hợp với các chuẩn mực văn hóa. Chiêu thị là nơi khó phân biệt loại hình công ty. Coca Cola, McDanald’s là những ví dụ của công ty toàn cầu.2 Bản chất của marketing quốc tế 1.1 Bối cảnh thị trường thế giới Xu hướng toàn cầu hóa diễn ra một cách mạnh mẽ vì có sự hình thành của khu vực mậu dịch tự do như NAFTA, EU, và AFTA.

Sự ra đời hàng loạt các thị trường tự do giữa các nước Mỹ La tinh, các nước Châu Á và các nước Đông Âu, và sự ra đời thị trường mới dậy tiềm năng như Brazil, Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ. Xu hướng toàn cầu hóa được thể hiện trong câu phát biểu Robert Goizueta – chủ tịch của Coca Cola như sau: “Chúng tôi đã từng là một công ty Mỹ với công việc kinh doanh quốc tế lớn. Nay, chúng tôi là một công ty quốc tế lớn có một công việc kinh doanh tầm cỡ ở Mỹ”. Thay đổi về cơ cấu cạnh tranh: thay vì trước đây chỉ cạnh tranh với các công ty trong nước, ngày nay còn phải cạnh tranh với công ty nước ngoài.2 Thách thức và khó khăn Sự khác biệt về văn hóa: Các chuẩn mực, giá trị và hành vi văn hóa rất khác nhau trên toàn thế giới.

Hiểu sai những khác biệt này có thể dẫn đến những rủi ro trong 3 Marketing quốc tế Lưu hành nội bộ tiếp thị, có khả năng xúc phạm người tiêu dùng và gây tổn hại đến danh tiếng của thương hiệu. Tư tưởng vị chủng: tư tưởng vị chủng ám chỉ những người tự cho rằng doanh nghiệp, văn hoá hay đất nước của mình là thứ tốt nhất và biết cách làm mọi thứ đúng đắn nhất. Tư tưởng vị chủng ảnh hưởng mạnh mẽ lên nhận thức và hành vi của người tiêu dùng tại nước sở tại. Vì vậy, các công ty tham gia thị trường quốc tế cần phải nghiên cứu kỹ về văn hoá của nước muốn thâm nhập để có những chiến lược marketing thích hợp với từng thị trường.

Rào cản ngôn ngữ: Sự khác biệt về ngôn ngữ có thể gây khó khăn trong giao tiếp.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ