mở đầu một thời đại mới “thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”. Cuộc cách mạng này cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân các nước và là một trong những động lực thúc đẩy sự ra đời nhiều đảng cộng sản trên thế giới. Đối với các dân tộc thuộc địa, Cách mạng Tháng Mười nêu tấm gương sáng trong việc giải phóng các dân tộc bị áp bức. Tháng 3 - 1919, Quốc tế Cộng sản được thành lập đã tuyên bố sẽ ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa phương Đông.
Đối với Việt Nam, Quốc tế Cộng sản có vai trò quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Tình hình giai cấp và mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam Ngày 1-9-1858, thực dân Pháp nổ súng tấn công xâm lược Việt Nam. Sau khi tạm thời dập tắt được các phong trào đấu tranh của nhân dân ta, 18 thực dân Pháp từng bước thiết lập bộ máy thống trị ở Việt Nam. Chính sách thuộc địa của Pháp ở Việt Nam là chính sách chuyên chế về chính trị, kìm hãm và nô dịch về văn hóa, bóc lột nặng nề về kinh tế.
Dưới tác động của chính sách cai trị của thực dân Pháp, xã hội và giai cấp ở Việt Nam chuyển biến sâu sắc: + Về mặt xã hội: Xã hội Việt Nam từ chế độ phong kiến trở thành chế độ thuộc địa nửa phong kiến với 2 mâu thuẫn, đó là: mâu thuẫn cơ bản giữa nhân dân, chủ yếu là nông dân với giai cấp địa chủ phong kiến; mâu thuẫn vừa cơ bản vừa chủ yếu và ngày càng gay gắt trong đời sống dân tộc là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược. + Về mặt giai cấp: Giai cấp địa chủ phong kiến, nông dân biến đổi sâu sắc, đồng thời xuất hiện những giai cấp mới: vô sản, tư sản và tiểu tư sản. Các phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam trước khi có Đảng + Phong trào Cần Vương (1885-1896) do các sĩ phu phong kiến lãnh đạo: như Tống Duy Tân, Phan Đình Phùng, Tôn Thất Thuyết… + Phong trào Đông Du (1906 - 1908) do Phan Bội Châu lãnh đạo. + Phong trào Đông Kinh Nghĩa thục (1907) do các sĩ phu Lương Văn Can, Nguyễn Quyền lãnh đạo.
+ Phong trào Duy Tân (1905-1908) do các sĩ phu Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp … lãnh đạo. + Việt Nam Quang phục hội (1912) do cụ Phan Bội Châu thành lập dưới tác động của cuộc cách mạng Tân Hợi - Trung Quốc. + Bên cạnh những phong trào trên, là sự ra đời của hàng loạt các phong trào đại diện cho giai cấp tiểu tư sản, giai cấp tư sản và điền chủ ở Việt Nam nhưng cuối cùng đều đi đến thất bại. Sự thất bại của các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX đã chứng tỏ con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến và hệ tư tưởng tư sản đã bế tắc.
Cách mạng Việt Nam lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về đường lối, về giai cấp lãnh đạo. Nhiệm vụ lịch sử đặt ra là phải tìm một con đường cách mạng mới, với một giai cấp có đủ tư cách đại biểu cho quyền lợi của dân tộc, của nhân dân có đủ 19 uy tín và năng lực để lãnh đạo cuộc cách mạng dân tộc dân chủ đi đến thành công. Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện để thành lập Đảng a. Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với sự phát triển của phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản Năm 1911, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước.
Trong quá trình tìm đường cứu nước, Người đã tìm hiểu kỹ các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới như Cách mạng Mỹ (1776), Cách mạng Pháp (1789), Người khâm phục tinh thần đấu tranh của 2 cuộc cách mạng nhưng nhận thức rõ những hạn chế của các cuộc cách mạng tư sản. Từ đó, Nguyễn Ái Quốc khẳng định con đường cách mạng tư sản không thể đưa lại độc lập và hạnh phúc cho nhân dân các nước nói chung, nhân dân Việt Nam nói riêng. Nguyễn Ái Quốc đặc biệt quan tâm tìm hiểu Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917. Người rút ra kết luận: “Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh Nga là đã thành công, và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật”.
Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin đăng trên báo Nhân đạo. Người tìm thấy trong Luận cương của Lênin lời giải đáp về con đường giải phóng cho nhân dân Việt Nam: về vấn đề thuộc địa trong mối quan hệ với phong trào cách mạng thế giới… Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác-Lênin. Tại Đại hội Đảng Xã hội Pháp (12/1920) Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người - từ người yêu nước trở thành người cộng sản và tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn “Muốn cứu nước phải giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”.
Quá trình Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện thành lập Đảng - Về tư tưởng: Từ giữa năm 1921, tại Pháp, cùng một số nhà cách mạng của các nước thuộc địa khác, Nguyễn Ái Quốc tham gia thành lập Hội liên hiệp thuộc địa, sau đó sang lập tờ báo Le Paria ( Người cùng khổ). Người viết nhiều bài báo trên báo nhân đạo, Đời sống công nhân, Tạp chí Cộng 20 sản…. Năm 1922, Ban Nghiên cứu thuộc địa của Đảng Cộng sản Pháp thành lập, Nguyễn Ái Quốc được cử làm Trưởng Tiểu ban Nghiên cứu về Đông Dương. Năm 1927, Nguyễn Ái Quốc khẳng định “ Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy” - Về chính trị: Nguyễn Ái Quốc đưa ra những luận điểm quan trọng về cách mạng giải phóng dân tộc.
Người khẳng định rằng, con đường cách mạng của các dân tộc bị áp bức là giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản. Nguyễn Ái Quốc xác định cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới; giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa với cách mạng vô sản ở “ chính quốc” có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Đối với các dân tộc thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc chỉ rõ: “ công nông là gốc của cách mệnh; còn học trò nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ…là bầu bạn cách mệnh của công nông” Về vấn đề Đảng Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc khẳng định: “ Cách mạng trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi. Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy.
Phong trào “vô sản hóa” do Kỳ bộ Bắc Kỳ Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên phát động từ ngày 29-9-1928 đã góp phần truyền bá tư tưởng vô sản, rèn luyện cán bộ và xây dựng phát triển tổ chức của công nhân. - Về tổ chức: Tháng 11-1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc). Sau khi tiếp xúc với Tâm tâm xã - một tổ chức yêu nước của thanh niên Việt Nam và nhận thấy họ không hiểu gì về lý luận, lại càng không biết việc tổ chức, Nguyễn Ái Quốc lựa chọn một số người tích cực và giác ngộ họ, lập ra Cộng sản đoàn (tháng 2-1925) gồm Lê Hồng Phong, Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu, Lưu Quốc Long, Trương Văn Lĩnh, Lê Quảng Đạt và Lâm Đức Thụ. 21 Tháng 6-1925 Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên với cơ quan tuyên truyền là tuần báo Thanh niên.
Hội công bố Tuyên ngôn, nêu rõ mục đích tổ chức và lãnh đạo quần chúng đoàn kết, tranh đấu để đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và tay sai để tự cứu lấy mình. Để đào tạo một đội ngũ cán bộ cách mạng, sau khi đến Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc mở nhiều lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu. Phần lớn học viên là thanh niên, học sinh, trí thức Việt Nam yêu nước. Họ học làm cách mạng, học cách hoạt động bí mật.
Một số được chọn đi học ở trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, một số khác được cử đi học trường quân sự Hoàng Phố, còn phần lớn “bí mật về nước để "truyền bá lý luận giải phóng dân tộc và tổ chức nhân dân". Từ năm 1925 - 1927, Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên đã mở các lớp huấn luyện chính trị cho cán bộ cách mạng Việt Nam. Hội đã xây dựng được nhiều cơ sở ở các trung tâm kinh tế, chính trị trong nước. Năm 1928, Hội thực hiện chủ trương “vô sản hóa”, đưa hội viên vào nhà máy, hầm mỏ, đồn điền để rèn luyện lập trường, quan điểm giai cấp công nhân; để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và lý luận giải phóng dân tộc nhằm thúc đẩy sự phát triển của phong trào cách mạng Việt Nam.
Cùng với việc đào tạo cán bộ, Nguyễn Ái Quốc đã tổ chức ra các tờ báo Thanh niên, Công nông, Lính cách mệnh, Tiền phong nhằm truyền bá Chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam. Quan điểm cách mạng của Nguyễn Ái Quốc đã thức tỉnh và giác ngộ quần chúng, thúc đẩy phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân phát triển theo con đường cách mạng vô sản. Năm 1927, Bộ Tuyên truyền của Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức xuất bản tác phẩm “Đường cách mệnh”. Tác phẩm đó đã đề cấp những vấn đề cơ bản của một cương lĩnh chính trị, chuẩn bị về tư tưởng chính trị cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Đường cách mệnh có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn đối với cách mạng Việt Nam.
Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng a.
