Chương I: Thiết kế áp phích (Poster) 19 Câu hỏi ôn tập 1. Phân loại các loại hình áp phích? Cho ví dụ và phân tích? 2. Áp phích ứng dụng vào cuộc sống như thế nào, cho ví dụ để phân tích? 3. Nêu các bước thiết kế một áp phích? Thiết kế 2 mẫu áp phích quảng cáo với chủ đề tự do? Chương II: Thiết kế theo nguyên tắc hàng lối 20 Chương II: THIẾT KẾ THEO NGUYÊN TẮC HÀNG LỐI Trong chương này trình bày về khái niệm hàng lối, những ứng dụng của hàng lối, cách thực hiện thiết kế hàng lối, từ đó ứng dụng thiết kế hàng lối theo gam màu tương đồng, thiết kế hàng lối theo gam màu tương phản I.
KHÁI NIỆM THIẾT KẾ HÀNG LỐI Thiết kế hàng lối: Là nguyên lý có kết cấu mở, đó là việc sắp xếp các hình thể có hình dạng giống nhau, có khoản cách bằng nhau được mở theo trục dọc hoặc trục ngang trên mặt phẳng trong bố cục. Thường trang trí hàng lối ứng dụng nhiều trong nghệ thuật cuộc sống như trang trí vải hoa được ứng dụng vào thực tế. Trang trí hàng lối được kế thừa từ những phần mỹ thuật cơ bản 1, được phát huy và nâng cao trong phần trang trí hàng lối này. Một số dạng bố cục thường ứng dụng như lặp đi, lặp lại; nguyên tắc nhắc lại, nguyên tắc xen kẽ….
NHỮNG ỨNG DỤNG CƠ BẢN CỦA HÀNG LỐI Trang trí hàng lối thực tế là một bài tập nâng cao của các bài tập trang trí cơ bản và đơn giản cách điệu hoa lá. Nó là tổng hợp các kiến thức đã học được qua các bài tập trước của mỹ thuật cơ bản 1. Trang trí hàng lối giúp các bạn đọc hiểu và biết cách làm một thể loại trang trí cơ bản khác, biết áp dụng các nguyên tắc chung của luật bố cục đối với hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật và đường diềm, với các quy luật nhắc lại, xen kẽ, đối xứng và kéo dài vô tận ra cả 4 hướng. Bài tập giúp nâng cao trình độ nhận thức và hiểu biết về sự biến hóa của các họa tiết trang trí với nhiều bố cục thay đổi khi ta sắp xếp vị trí các họa tiết khác nhau, vận dụng các kiến thức cơ bản của các loại hình trang trí phức tạp để sáng tạo ra những mẫu trang trí mới có giá trị về mặt nghệ thuật đẹp mắt, hấp dẫn cả về họa tiết lẫn màu sắc.
Qua thể hiện bài trang trí hàng lối, được nâng cao kỹ năng thể hiện một cách rõ rệt của bài với yêu cầu phải làm ke, gọn, sạch sẽ, các miếng màu của nền hay họa tiết phải đều nhau, cân đối về tỷ lệ và hình. Từ đó sẽ phát biểu và nâng cao dần thị hiếu thẩm mỹ. Mối quan hệ giữa trang trí cơ bản, cách điệu hoa lá và trang trí hàng lối Ở trang trí cơ bản các nguyên lý chung là sự sắp đặt các họa tiết trong khuôn khổ những hình vuông, tròn, chữ nhật hay những hình biến thể của chúng theo những nguyên tắc chung để tạo sự cân đối cho các mảng hình, nét, màu trong một khuôn khổ hình nhất định. Còn trang trí hàng lối là sự kết hợp giữa trang trí cơ bản và cách điệu hoa lá.
Một mẫu hàng lối tốt là phải có sự vận dụng các nguyên tắc đó một cách linh hoạt, người tô mẫu phải biết sử dụng hình hoa văn để có thể biến chúng trở thành mẫu Chương II: Thiết kế theo nguyên tắc hàng lối 21 trang trí khác. Có thể nói giữa trang trí cơ bản, cách điệu hoa lá và trang trí hàng lối luôn có mối quan hệ khăng khít, giằng chéo không thể tách rời. Mối quan hệ này sẽ được minh chứng cụ thể trong phần những nguyên tắc cơ bản của trang trí vải hoa. * Cách điệu hoa lá và trang trí hàng lối: Bất kể một mẫu hàng lối nào cũng được tạo thành bằng sự kết hợp giữa các họa tiết trang trí.
Trang trí hàng lối (hay trang trí một nền hoa) có đầy đủ các quy luật chung của một hình trang trí cơ bản như luật cân đối, luật nhắc lại, luật xoay chiều, luật xen kẽ và kéo dài vô tận… Bài học trang trí hàng lối sẽ giúp chúng ta hiểu rõ thêm về cách biến đổi các họa tiết trang trí, từ đó biết cách biểu hiện những dạng trang trí phức tạp hơn với cách trình bày cần sự cẩn thận và công phu. * Hình cơ bản và trang trí hàng lối: Hình 2. Hình cơ bản Chương II: Thiết kế theo nguyên tắc hàng lối 22 Nếu quan sát kỹ những mẫu vải hoa trên, sẽ dễ dàng nhận thấy đó là sự kết hợp giữa các hình cơ bản. Với một mẫu họa tiết được sắp đặt trong một khuôn hình cụ thể (vuông, tròn, chữ nhật hoặc hình biến dạng), nếu ta xếp cạnh nhau 2, 3 hay 4 hình đó lại ta sẽ được một hình hoàn toàn mới bởi sự liên kết giữa các hình đó tạo nên.
Nhân rộng và phát triển hình mới đó ra cả bốn phía, sẽ có được một mẫu hàng lối. Ở hình trên, sự kết hợp của hình tròn, hình trám và hai hình vuông to và nhỏ đã tạo ra hàng lối. Như vậy, các họa tiết hoa văn khác nhau có thể liên kết với nhau tạo thành một dạng hình trang trí mới. Có rất nhiều cách để xây dựng các mẫu hàng lối, điều đó phụ thuộc vào khả năng sáng tạo, cách vận dụng các kiến thức đã học để biến hóa các hình cơ bản về hình dạng, về cấu trúc cũng như khả năng biểu cảm.
Mẫu trang trí hàng lối trên cho thấy có sự kết hợp giữa 2 họa tiết, làm mất đi cảm giác đó là 2 mẫu hoa lá đơn. Mẫu vải hoa phức tạp Chương II: Thiết kế theo nguyên tắc hàng lối 23 Mẫu trên là sự kết hợp phức tạp giữa các họa tiết trang trí để tạo ra một trang trí hàng lối có đầy đủ các quy luật chung của luật cơ bản với các họa tiết đan xen khiến chúng trở nên đa dạng nhưng lại hợp lý. Vai trò của hàng lối trong đời sống xã hội Trong cuộc sống, hàng lối đóng một vai trò rất quan trọng. Đời sống vật chất, văn hóa càng phát triển thì nhu cầu về mặc đẹp càng phải được đặc biệt quan tâm, đó là quy luật chung của cuộc sống loài người.
Trang trí hàng lối không phải chỉ phục vụ cho may mặc mà nó còn góp phần làm cho cuộc sống tinh thần của xã hội thêm phong phú, hấp dẫn. Hàng lối dùng để trang hoàng cho những nơi công cộng khi cần thiết, làm đẹp nơi phòng khách, phòng ngủ, làm thành những tấm màn che cửa, khăn trải bàn, ga trải giường, làm vách ngăn giữa các căn phòng, trở thành khăn quàng, khăn trang trí, làm bọc đệm ghế, chăn, ga, gối… là những thứ không thể thiếu trong mỗi gia đình và đối với mỗi con người. Sự hình thành và phát triển của hàng lối gắn liền với sự phát triển chung của nghệ thuật trang trí. Ngay từ thời xa xưa, con người đã biết sáng tạo ra những mẫu trang trí hàng lối đẹp, tinh xảo với những đường trang trí hoa văn phức tạp mà cho đến nay vẫn còn lưu giữ được.
Các vị vua chúa, hoàng tộc có những trang phục với những loại vải quý hiếm cùng các họa tiết hoa văn thêu dệt rất tinh vi và hoàn hảo, có giá trị cao về nghệ thuật. Dưới đây là một số mẫu trang trí hàng lối phức tạp với cách trình bày dạng ô khác nhau nhưng đều gây được hiệu quả cao về mặt thẩm mỹ. Hình trang trí trong các ô đều nhau Chương II: Thiết kế theo nguyên tắc hàng lối 24 Hình 2. Hình cá và hoa đan xen tạo nên sự phá thể cho các ô hình Ngày nay có rất nhiều mẫu hàng lối mới với luật sắp xếp rất đa dạng, tuy vậy vẫn có ba kiểu chính tạo hàng lối: In hoa thẳng trên mặt vải; Dệt hoa chìm hoặc hoa nổi; Kết hợp cả dệt lẫn in với nhiều kiểu dáng phong phú.
Bên cạnh việc sản xuất vải hoa bằng công nghệ hiện đại, phải kể đến loại vải được sản xuất bằng phương pháp thủ công của các nghệ nhân trên toàn thế giới. Ở những nước Ả Rập và một số nước châu Á như Philipin, Inđônêxia, Mianma… các nghệ nhân đã có cách trang trí theo truyền thống của dân tộc mình bằng phương pháp dân gian như sử dụng sáp ong để in và dùng những loại màu pha chế theo cách thức riêng. Ở Việt Nam, không thể không nhắc đến các loại hoa văn thổ cẩm làm trang phục cho đồng bào các dân tộc miền núi. Ví dụ trang phục của người Tày chỉ đơn giản một sắc chàm, nhưng ở những đồ dùng khác lại có những mẫu vải dệt hoa văn màu đen trên nền vải trắng dùng làm mặt chăn hay gối.
Họa tiết thường dùng là hình ô trám, ô vuông, chữ nhật cùng với một số họa tiết hoa lá, chim muông đơn giản khác trong một bảng màu rất lạ mắt. Người Hmông, người Dao đỏ… lại ưa dùng hòa sắc tươi, màu nguyên chất với các hình trang trí theo đường cong, hình xoắn ốc và một số hình kỷ hà dích dắc, bên cạnh hoa văn dệt là hình thức chắp thêm vải màu khiến cho tấm vải càng thêm phần rực rỡ. Người Thái, người Nùng, người Chàm hay các dân tộc ở Tây Nguyên cũng có những loại vải với những họa tiết riêng mang đậm dấu ấn của dân tộc mình. Có thể nói, trang trí hàng lối đã hình thành và tồn tại hàng ngàn năm với sự phát triển thăng trầm qua nhiều thời đại.
Dù trang trí hàng lối được thể hiện một cách đơn Chương II: Thiết kế theo nguyên tắc hàng lối 25 giản hay phức tạp đến đâu nó vẫn phải tuân thủ theo một nguyên tắc chung của quy trình thiết kế hàng lối. Những nguyên tắc cơ bản của trang trí hàng lối Nguyên tắc có tính chất quan trọng nhất của trang trí hàng lối là sự nhắc lại và kéo dài liên tục ra cả bốn phía những họa tiết được sắp xếp theo nhiều dạng ô, hình bằng cách kéo dài hay đối lập, xen kẽ. Trong những ô hình đó, đặt vào các họa tiết hoa văn trang trí để gây một cảm giác liên tục, phá vỡ sự ngăn chia giữa các ô hay các đường chéo phân bổ họa tiết, tiếp theo là dùng đậm nhạt và màu sắc tạo sự liên tục gắn kết toàn bộ họa tiết với nhau.