Luận văn thạc sĩ về tác động của vốn vay đến lao động trong doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ

Nghiên cứu tác động của vốn vay đến lao động trong doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Lê Bá Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Việt Phú
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Tác Động Vốn Vay Đến Lao Động Doanh Nghiệp Nhỏ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2. Vốn vay cho SME ở Việt Nam
• 2.3. Tác động của vốn vay từ lý thuyết nhà sản xuất
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp
• 2.5. Các nghiên cứu đi trước có liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp đánh giá tác động
• 3.2. Mẫu ngẫu nhiên, ước lượng mô hình hồi quy đa biến
• 3.3. Phương pháp điểm xu hướng (Propensity Score Matching Method - PSM)
• 3.4. Phương pháp sai biệt kép (Double Difference – DD)
• 3.5. Mô hình đề xuất nghiên cứu và lựa chọn mô hình
• 3.6. Nhóm biến phụ thuộc
• 3.7. Nhóm biến độc lập
• 3.8. Thống kê mô tả dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG VÀ PHÂN TÍCH
• 4.1. Mô hình cơ sở (hồi qui OLS)
• 4.2. Mô hình PSM kết hợp DD
• 4.3. Hồi quy điểm xu hướng xác định vùng hỗ trợ chung
• 4.4. Hồi qui bằng phương pháp DD sau khi PSM
• 4.5. Kiểm định độ vững của mô hình
• 4.6. Nguyên nhân vốn vay không tác động tích cực lên tiền lương và việc làm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Các gợi ý chính sách
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của vốn vay đến lao động doanh nghiệp nhỏ

Vốn vay đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế đầy biến động, việc tiếp cận vốn vay trở thành một yếu tố quyết định cho sự tồn tại và phát triển của các SME. Nghiên cứu này sẽ phân tích các tác động của vốn vay đến lao động trong doanh nghiệp nhỏ, từ đó đưa ra những gợi ý chính sách phù hợp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của vốn vay trong SME

Vốn vay được hiểu là nguồn tài chính mà doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng để đầu tư vào sản xuất, mở rộng quy mô và cải thiện năng lực cạnh tranh. Theo Ngân hàng Thế giới, SME chiếm 96,4% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, do đó, việc hỗ trợ vốn vay cho nhóm này là rất cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.2. Tình hình tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp nhỏ

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận được vốn vay vẫn còn thấp. Các rào cản như thủ tục phức tạp, yêu cầu tài sản đảm bảo cao và lịch sử tín dụng hạn chế khiến cho nhiều SME không thể vay vốn từ ngân hàng thương mại.

II. Vấn đề và thách thức trong việc vay vốn của doanh nghiệp nhỏ

Mặc dù vốn vay được coi là chìa khóa cho sự phát triển của SME, nhưng thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn này. Các vấn đề như chi phí vay cao, rủi ro tài chính và sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường đã tạo ra những thách thức lớn cho các SME.

2.1. Chi phí vay vốn và ảnh hưởng đến lợi nhuận

Chi phí vay vốn cao có thể làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng, trong nhiều trường hợp, các SME phải đối mặt với lãi suất vay cao hơn so với các doanh nghiệp lớn, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chi trả lương cho lao động.

2.2. Rủi ro tài chính và quản lý tài chính

Rủi ro tài chính là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của doanh nghiệp nhỏ. Việc không có kế hoạch tài chính rõ ràng có thể dẫn đến tình trạng nợ nần và phá sản, làm giảm khả năng tạo việc làm cho lao động.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của vốn vay đến lao động

Để đánh giá tác động của vốn vay đến lao động trong doanh nghiệp nhỏ, nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy đa biến và phương pháp điểm xu hướng (PSM). Các phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa vốn vay và các chỉ tiêu lao động như tiền lương và số lượng lao động.

3.1. Phương pháp hồi quy đa biến

Phương pháp hồi quy đa biến cho phép phân tích mối quan hệ giữa vốn vay và các yếu tố khác ảnh hưởng đến lao động. Kết quả cho thấy rằng vốn vay không có tác động tích cực đến tiền lương và việc làm trong nhiều trường hợp.

3.2. Phương pháp điểm xu hướng PSM

Phương pháp PSM giúp xác định nhóm doanh nghiệp có khả năng vay vốn và nhóm không vay vốn, từ đó so sánh tác động của vốn vay đến lao động. Nghiên cứu cho thấy rằng, trong nhiều trường hợp, vốn vay không cải thiện được tình hình việc làm của doanh nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng vốn vay không có tác động tích cực đến tiền lương và việc làm trong doanh nghiệp nhỏ. Điều này cho thấy rằng, mặc dù vốn vay là cần thiết, nhưng không phải là yếu tố quyết định cho sự phát triển của SME.

4.1. Tác động của vốn vay đến tiền lương

Nghiên cứu chỉ ra rằng, vốn vay không làm tăng tiền lương của lao động trong doanh nghiệp nhỏ. Nguyên nhân có thể do chi phí vay cao và áp lực cạnh tranh trong thị trường.

4.2. Tác động đến số lượng lao động

Kết quả cho thấy rằng, vốn vay không tạo ra thêm việc làm cho doanh nghiệp nhỏ. Điều này có thể do doanh nghiệp không đủ khả năng mở rộng quy mô sản xuất trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

V. Kết luận và gợi ý chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận vốn vay một cách hiệu quả hơn. Các chính sách này nên tập trung vào việc giảm chi phí vay và cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng cho SME.

5.1. Gợi ý chính sách hỗ trợ vốn vay

Chính phủ cần xem xét việc giảm lãi suất vay cho SME và đơn giản hóa thủ tục vay vốn để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ tiếp cận nguồn vốn.

5.2. Đào tạo và nâng cao năng lực quản lý tài chính

Cần có các chương trình đào tạo về quản lý tài chính cho chủ doanh nghiệp nhỏ, giúp họ có khả năng lập kế hoạch tài chính và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2008-2015, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động do các cuộc khủng hoảng trong và ngoài nước, với lạm phát trên 2 con số trong các năm 2008, 2010 và 2011. Điều này dẫn đến suy thoái kinh tế, khiến hàng trăm ngàn doanh nghiệp, trong đó phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), phá sản, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về an sinh xã hội như thất nghiệp. SME chiếm tới 96,4% tổng số doanh nghiệp cả nước và giải quyết gần 46,8% lực lượng lao động trong doanh nghiệp, theo báo cáo của ADB năm 2014. Việc hỗ trợ SME tồn tại và phát triển là then chốt để duy trì việc làm và tăng thu nhập người lao động.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tác động của vốn vay đến tiền lương và số lượng lao động trong các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ tại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2013. Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp điểm xu hướng (PSM) và sai biệt kép (DD) trên bộ dữ liệu khảo sát SME nhằm kiểm chứng liệu vốn vay có thực sự là giải pháp hiệu quả giúp SME duy trì và mở rộng việc làm, cũng như cải thiện thu nhập cho người lao động. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng chính sách hỗ trợ SME, góp phần ổn định thị trường lao động và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết nhà sản xuất, trong đó vốn (K) được hiểu là các yếu tố đầu vào phục vụ sản xuất như máy móc, thiết bị, đất đai, không chỉ đơn thuần là vốn tài chính. Lý thuyết này giả định doanh nghiệp tối thiểu hóa chi phí đầu vào (vốn và lao động) để đạt sản lượng cố định, với năng suất biên của vốn và lao động giảm dần. Khi được hỗ trợ vốn vay, doanh nghiệp có thể mở rộng sản xuất bằng cách tăng đầu tư vào vốn và lao động, từ đó tăng thu nhập và việc làm.

Ngoài ra, nghiên cứu xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp như năng suất lao động, tài sản, tuổi doanh nghiệp, loại hình sở hữu, quy mô, đặc trưng ngành nghề, thị trường hướng tới, đặc điểm vùng miền và trình độ chủ doanh nghiệp. Những yếu tố này có thể tác động đến khả năng tiếp cận vốn vay và hiệu quả sử dụng vốn trong việc tạo việc làm và tăng thu nhập.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là bộ dữ liệu bảng khảo sát SME tại 10 tỉnh, thành phố của Việt Nam trong các năm 2009, 2011 và 2013, với tổng mẫu khoảng 2.461 doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ. Dữ liệu bao gồm cả doanh nghiệp hộ gia đình và doanh nghiệp chính thức, tập trung vào các doanh nghiệp có tham gia vay vốn thực tế.

Phương pháp phân tích chính là kết hợp Propensity Score Matching (PSM) và Double Difference (DD). PSM được sử dụng để tạo nhóm đối chứng tương đồng với nhóm tham gia vay vốn dựa trên các đặc trưng tiền chương trình nhằm giảm sai số chọn mẫu. DD so sánh sự khác biệt về tiền lương và lao động trước và sau khi vay vốn giữa hai nhóm để ước lượng tác động thực sự của vốn vay. Mô hình hồi quy đa biến cũng được áp dụng để kiểm soát các biến kiểm soát và đánh giá tác động ròng của vốn vay.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2013, với dữ liệu tiền chương trình lấy từ cuối năm 2008 và dữ liệu hậu chương trình lấy từ cuối năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động vốn vay lên tiền lương: Kết quả mô hình hồi quy OLS ban đầu cho thấy vốn vay làm tăng tiền lương trung bình lên khoảng 186% sau khi kiểm soát các biến khác. Tuy nhiên, khi áp dụng phương pháp PSM kết hợp DD, vốn vay không có tác động đáng kể đến tiền lương (R² hiệu chỉnh chỉ khoảng 5%). Các mô hình hồi quy nhân tố cố định và ngẫu nhiên cũng củng cố kết luận này.

2. Tác động vốn vay lên số lượng lao động: Mô hình OLS cho thấy vốn vay làm tăng số lượng lao động khoảng 23%. Tuy nhiên, kết quả PSM-DD và các mô hình hồi quy khác không chứng minh được tác động tích cực của vốn vay lên việc làm; thậm chí có dấu hiệu tác động tiêu cực nhẹ từ vốn vay chính thức.

3. Phân tích theo nguồn vốn vay: Khi tách biệt vốn vay chính thức và phi chính thức, cả hai loại vốn đều không có tác động tích cực đến tiền lương và việc làm. Vốn vay chính thức có xu hướng làm giảm số lượng lao động trong một số mô hình hồi quy nhân tố cố định.

4. Các nhân tố khác ảnh hưởng đến lao động và tiền lương: Xuất khẩu, trình độ học vấn và chuyên môn của chủ doanh nghiệp, năng suất lao động có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tiền lương và việc làm. Ngược lại, doanh nghiệp hộ, doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp sử dụng công cụ sản xuất thủ công có xu hướng trả lương thấp hơn và sử dụng ít lao động hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy vốn vay không phải là nhân tố quyết định giúp SME tăng thu nhập và tạo thêm việc làm trong bối cảnh kinh tế biến động và cạnh tranh gay gắt. Nguyên nhân chính là do các doanh nghiệp gặp khó khăn trong kinh doanh, dẫn đến đầu tư không hiệu quả, không mở rộng quy mô lao động. Vốn vay phi chính thức thường có quy mô nhỏ, chi phí thấp nhưng không đủ để mở rộng sản xuất; trong khi vốn vay chính thức có quy mô lớn nhưng chi phí cao làm giảm lợi nhuận, thậm chí buộc doanh nghiệp phải cắt giảm lao động.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với những nghiên cứu tại Sri Lanka và Mexico cho thấy vốn vay vi mô có xu hướng ổn định hơn là thúc đẩy tăng trưởng việc làm. Nghiên cứu tại châu Âu cho thấy chính sách trợ cấp có tác động tích cực nhưng hiệu quả biên giảm dần, trong khi tại Việt Nam, vốn vay không mang lại hiệu quả tương tự trong việc cải thiện tiền lương và việc làm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thay đổi tiền lương và lao động giữa nhóm vay vốn và không vay vốn, cũng như bảng phân tích tác động theo từng loại vốn vay để minh họa rõ ràng sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường mới: Tăng cường các chương trình xúc tiến thương mại, hỗ trợ xuất khẩu nhằm giúp SME mở rộng thị trường, từ đó tạo điều kiện tăng doanh thu và khả năng trả lương, tuyển dụng lao động. Thời gian thực hiện: 1-3 năm, chủ thể: Bộ Công Thương, các Sở Công Thương địa phương.

2. Đào tạo chuyên môn cho chủ doanh nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao năng lực quản lý, kỹ năng tài chính và công nghệ cho chủ doanh nghiệp SME để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và quản lý lao động. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các trường đại học, viện nghiên cứu.

3. Hỗ trợ đổi mới công nghệ sản xuất: Cung cấp các gói hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn công nghệ nhằm giúp SME nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng thu nhập cho người lao động. Thời gian: 2-4 năm, chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.

4. Giảm can thiệp trực tiếp vào thị trường tín dụng: Nhà nước nên giảm bớt các chính sách can thiệp trực tiếp vào thị trường tín dụng, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch để các SME tự chủ tiếp cận vốn hiệu quả hơn. Thời gian: liên tục, chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách công: Để xây dựng các chính sách hỗ trợ SME phù hợp, tránh phụ thuộc quá mức vào vốn vay mà tập trung vào các giải pháp phát triển bền vững.

2. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Hiểu rõ hơn về tác động thực tế của vốn vay đến SME, từ đó thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp, giảm thiểu rủi ro và tăng hiệu quả sử dụng vốn.

3. Chủ doanh nghiệp SME: Nắm bắt các yếu tố ảnh hưởng đến việc làm và thu nhập, từ đó có chiến lược quản lý vốn và lao động hiệu quả hơn.

4. Các nhà nghiên cứu kinh tế và chính sách công: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp PSM và DD trong đánh giá tác động chính sách, cũng như các kết quả thực nghiệm về vốn vay và lao động trong SME.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn vay có phải là yếu tố quyết định giúp SME tăng việc làm không?
   Nghiên cứu cho thấy vốn vay không có tác động tích cực rõ ràng đến việc làm trong SME, do nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong kinh doanh và chi phí vay cao làm hạn chế mở rộng lao động.

2. Tại sao vốn vay chính thức lại có thể làm giảm số lượng lao động?
   Vốn vay chính thức thường có chi phí cao, làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp, buộc họ phải cắt giảm lao động để tiết kiệm chi phí.

3. Các nhân tố nào ảnh hưởng tích cực đến tiền lương và việc làm trong SME?
   Xuất khẩu, trình độ học vấn và chuyên môn của chủ doanh nghiệp, năng suất lao động là những yếu tố có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê.

4. Phương pháp PSM kết hợp DD có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp này giúp kiểm soát sai số chọn mẫu và các đặc trưng không quan sát được, từ đó ước lượng tác động chính xác hơn của vốn vay đến lao động và tiền lương.

5. Nhà nước nên tập trung hỗ trợ SME theo hướng nào?
   Nên tập trung hỗ trợ SME tiếp cận thị trường, đào tạo nâng cao năng lực quản lý và đổi mới công nghệ, đồng thời giảm can thiệp trực tiếp vào thị trường tín dụng để tạo môi trường kinh doanh bình đẳng.

Kết luận

• Vốn vay không có tác động tích cực đáng kể đến tiền lương và số lượng lao động trong các doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ tại Việt Nam giai đoạn 2009-2013.
• Vốn vay phi chính thức với quy mô nhỏ và chi phí thấp không đủ để mở rộng sản xuất; vốn vay chính thức có chi phí cao làm giảm lợi nhuận và có thể dẫn đến giảm việc làm.
• Các yếu tố như xuất khẩu, trình độ chủ doanh nghiệp và năng suất lao động đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện thu nhập và việc làm.
• Nhà nước nên giảm can thiệp trực tiếp vào thị trường tín dụng, tập trung hỗ trợ SME tiếp cận thị trường, đào tạo và đổi mới công nghệ.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo gồm triển khai các chính sách hỗ trợ thị trường, đào tạo và đổi mới công nghệ trong vòng 1-4 năm, đồng thời theo dõi và đánh giá hiệu quả chính sách định kỳ.

Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức hỗ trợ SME cần xem xét kỹ lưỡng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách hỗ trợ vốn, đồng thời phát triển các giải pháp toàn diện nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của SME tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ************************** CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT LÊ BÁ ANH TÁC ĐỘNG CỦA VỐN VAY ĐẾN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VỪA VÀ NHỎ LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Tp Hồ Chí Minh, năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ************************** CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT LÊ BÁ ANH TÁC ĐỘNG CỦA VỐN VAY ĐẾN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VỪA VÀ NHỎ Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ VIỆT PHÚ Tp Hồ Chí Minh, năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .V DANH MỤC VIẾT TẮT. VI DANH MỤC BẢNG BIỂU. VII DANH MỤC HÌNH ẢNH .VIII DANH MỤC PHỤ LỤC.

IX CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu --------------------------------------------------------------------- 1 1. Câu hỏi nghiên cứu ------------------------------------------------------------------------------------- 2 1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu -------------------------------------------------------------------- 2 1.

Cấu trúc luận văn --------------------------------------------------------------------------------------- 2 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT. Định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa ---------------------------------------------------------------- 3 2. Vốn vay cho SME ở Việt Nam ----------------------------------------------------------------------- 3 2. Tác động của vốn vay từ lý thuyết nhà sản xuất.

Các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Các nghiên cứu đi trƣớc có liên quan ---------------------------------------------------------------11 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phƣơng pháp đánh giá tác động ---------------------------------------------------------------------14 3. Mẫu ngẫu nhiên, ƣớc lƣợng mô hình hồi quy đa biến.

Phƣơng pháp điểm xu hƣớng (Propensity Score Matching Method - PSM). Phƣơng pháp sai biệt kép (Double Difference – DD). Mô hình đề xuất nghiên cứu và lựa chọn mô hình ------------------------------------------------17 3. Nhóm biến phụ thuộc:.

Nhóm biến độc lập:. Thống kê mô tả dữ liệu -------------------------------------------------------------------------------23 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ ƢỚC LƢỢNG VÀ PHÂN TÍCH. Mô hình cơ sở (hồi qui OLS) ------------------------------------------------------------------------28 4. Mô hình PSM kết hợp DD ---------------------------------------------------------------------------30 4.

Hồi quy điểm xu hƣớng xác định vùng hỗ trợ chung. Hồi qui bằng phƣơng pháp DD sau khi PSM. Kiểm định độ vững của mô hình --------------------------------------------------------------------39 4. Nguyên nhân vốn vay không tác động tích cực lên tiền lƣơng và việc làm -------------------40 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH.

Các gợi ý chính sách ----------------------------------------------------------------------------------44 5. Hạn chế của đề tài -------------------------------------------------------------------------------------46 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 51 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu do cá nhân tôi thực hiện. Các dữ liệu sử dụng trong luận văn đƣợc trích dẫn nguồn đầy đủ và chính xác trong phạm vi hiểu biết của tôi.

Luận văn không nhất thiết phản ánh quan điểm của trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay của Chƣơng trình giảng dạy kinh tế Fulbright Tác giả Lê Bá Anh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv LỜI CÁM ƠN Cảm ơn Mẹ đã ủng hộ, hỗ trợ tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn TS Lê Việt Phú - Chƣơng trình giảng dạy kinh tế Fulbright đã hƣớng dẫn tôi thực hiện đề tài. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ths Hoàng Văn Thắng – ĐH Kinh Tế TPHCM đã cung cấp cho tôi những dữ liệu cần thiết để thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn các giảng viên của Chƣơng trình giảng dạy kinh tế Fulbright đã cung cấp cho tôi những kiến thức, kĩ năng thông qua các môn học.

Cảm ơn bạn Phan Văn Hoàng Sơn đã giúp đỡ và hỗ trợ tôi thực hiện đề tài. Và nhiều ngƣời thân, bạn hữu đã giúp đỡ tôi một cách trực tiếp hoặc gián tiếp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] v TÓM TẮT Môi trƣờng kinh doanh Việt Nam sau các cuộc khủng hoảng đã gặp nhiều khó khăn. Hàng trăm ngàn doanh nghiệp phá sản, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chiếm phần lớn, kéo theo những vấn đề an sinh xã hội cấp thiết nhƣ thất nghiệp.

Các cuộc thảo luận hỗ trợ SME và những chính sách đã ban hành thƣờng tập trung xoay quanh vấn đề cung cấp vốn vay, xem đó là chìa khóa giúp SME duy trì, phát triển, thông qua đó tác động đến tiền lƣơng và việc làm. Để kiểm chứng các lập luận đó, tác giả sử dụng phƣơng pháp PSM (điểm xu hƣớng) kết hợp DD (sai biệt kép) trên bộ dữ liệu SME từ 2009 đến 2013 nhằm đánh giá chính xác hơn tác động của vốn vay. Kết quả cho thấy vốn vay không có tác dụng cải thiện thu nhập ngƣời lao động, cũng nhƣ tạo thêm việc làm. Sau khi phân tách nguồn cung cấp vốn phi chính thức và chính thức cũng cho kết luận tƣơng tự.

Nguyên nhân là trong bối cảnh khủng hoảng và thị trƣờng ngày càng cạnh tranh khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong kinh doanh, dẫn tới đầu tƣ bị suy giảm không thuê mƣớn thêm lao động. Ngoài ra các khoản vay từ nguồn phi chính thức với chi phí thấp thì qui mô khoản vay nhỏ không giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động. Trong khi các khoản vay từ nguồn chính thức có qui mô lớn thì chi phí cao ăn mòn lợi nhuận. Trong một số nhóm đối tƣợng, tác động của vốn vay chính thức còn khiến cho doanh nghiệp giảm việc làm.

Đề tài cũng chứng minh đƣợc các nhân tố khác nhƣ xuất khẩu, loại hình sở hữu, qui mô, kĩ thuật sản xuất, trình độ chủ doanh nghiệp cũng ảnh hƣởng đến việc làm và tiền lƣơng. Trong bối cảnh hiện tại của Việt Nam, thì vốn vay không phải là chìa khóa mà Nhà nƣớc có thể hỗ trợ SME thông qua đó giải quyết thất nghiệp, tăng thu nhập ngƣời lao động. Quan điểm Nhà nƣớc can thiệp thị trƣờng để phân bổ lại nguồn lực vốn không còn phù hợp thậm chí sẽ làm biến dạng thị trƣờng. Từ các phân tích, đề tài gợi ý các chính sách trực tiếp là hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trƣờng mới; đào tạo chuyên môn cho chủ doanh nghiệp; giúp doanh nghiệp thay đổi công nghệ sản xuất cũng góp phần cải thiện tiền lƣơng, thu nhập ngƣời lao động.

Ngoài ra, sau khi tham khảo các xu hƣớng thảo luận hiện nay nghiên cứu ủng hộ các chính sách chung nhƣ Nhà nƣớc giảm can thiệp thị trƣờng tín dụng, tạo môi trƣờng kinh doanh bình đẳng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi DANH MỤC VIẾT TẮT SME Small and Medium Enterprise Doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa DD Double Difference: Khác biệt kép (khác nhau trong khác biệt) PSM Propensity Score Matching Method Phƣơng pháp điểm xu hƣớng RD Regression Discontinuity Design Phƣơng pháp hồi qui cắt IV Instrumental variable Phƣơng pháp biến công cụ HET Heteroscedasticity Phƣơng sai sai số thay đổi VIF Variance inflation factor Thừa số tăng phƣơng sai DNNN Doanh nghiệp nhà nƣớc NHNN Ngân hàng nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Mô tả và đo lƣờng biến .2: Thống kê dữ liệu.3: Thống kê mô tả nhóm tham gia và đối chứng giai đoạn trƣớc vay vốn .1: Tác động của vốn vay lên doanh nghiệp – mô hình cơ sở .2: Hồi qui mô hình xác suất tham gia vay vốn của doanh nghiệp .3: Điểm xu hƣớng vùng hỗ trợ chung .4: Tác động vốn vay lên chi phí lƣơng doanh nghiệp .5: Tác động vốn vay lên lao động doanh nghiệp .6: Tác động từng loại tín dụng lên chi phí lao động của doanh nghiệp .7: Tác động từng loại tín dụng lên lao động của doanh nghiệp .8: Đầu tƣ và lao động .9: Qui mô các khoản vay quan trọng nhất. 41 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viii DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1: Mô phỏng thị trƣờng tín dụng Việt Nam .2: Minh họa tác động tín dụng lên hành vi doanh nghiệp.3: Phối hợp tối ƣu các yếu tố sản xuất của doanh nghiệp khi đƣợc hỗ trợ vốn vay .1: Tác động lên hoạt động của SME khi có và không tham gia một chƣơng trình .2: Minh họa đánh giá tác động theo phƣơng pháp DD .3: Minh họa vùng hỗ trợ chung và vùng loại bỏ các quan sát bằng PSM .4: Nguồn cung cấp tín dụng chính thức .5: Nguồn cung cấp tín dụng phi chính thức .1: Khó khăn lớn nhất cản trở doanh nghiệp phát triển. 42 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ix DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1 : Phân loại qui mô doanh nghiệp.

51 Phụ lục 2 : Lạm phát và chỉ số giá VNĐ (1994=1). 52 Phụ lục 3 : Lạm phát và chỉ số giá VNĐ (1994=1) (tt). 52 Phụ lục 4 : Đánh giá tác động theo toán học. 53 Phụ lục 5 : Các phƣơng pháp phân chia nhóm theo PSM.

54 Phụ lục 6 : Phƣơng pháp hồi qui cắt (Regression Discontinuity Design - RD). 55 Phụ lục 7 : Phƣơng pháp biến công cụ (Instrumental variable - IV). 56 Phụ lục 8 : Định nghĩa một số biến. 57 Phụ lục 9 : Thống kê mô tả.

58 Phụ lục 10 : Phân tích tƣơng quan giữa các biến định lƣợng. 60 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu Trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2015 kinh tế Việt Nam có nhiều biến động do chịu ảnh hƣởng của các cuộc khủng hoảng trong và ngoài nƣớc. Lạm phát trong các năm 2008, 2010 và 2011 đều trên 2 con số (Bộ Tài Chính, 2012), khiến Chính phủ đƣa ra các biện pháp nhằm cắt giảm lạm phát, ổn định vĩ mô… Tuy nhiên những chính sách này lại góp phần làm cho nền kinh tế rơi vào suy thoái.

Để ngăn suy thoái, Chính Phủ lại đƣa ra các gói kích cầu năm 2009 nhƣng vẫn không ngăn đƣợc những thiệt hại nặng nề ảnh hƣởng đến môi trƣờng kinh doanh. Số lƣợng doanh nghiệp đăng kí chính thức giảm từ 600. Dƣ chấn vẫn tiếp tục khi chỉ trong 10 tháng đầu năm 2015 số lƣợng doanh nghiệp phá sản gấp 1,3 lần cả năm 2010 (Cục quản lý đăng kí kinh doanh, 2016) trong đó phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa (Small and Medium Enterprise - SME). Việc các SME phá sản, giải thể ồ ạt đƣợc lý giải là do các tác động vĩ mô chƣa hết, làm cho khó tìm kiếm thị trƣờng, khó tiếp cận vốn vay (VCCI, 2015).

Trong khi doanh nghiệp SME chiếm 96,4% tổng số doanh nghiệp trong cả nƣớc (ADB, 2014), việc giải thể hàng loạt ảnh hƣởng tức thời đến vấn đề an sinh xã hội nhƣ thất nghiệp, vì khu vực SME của Việt Nam tích trữ lƣợng lớn nguồn nhân lực. Tính đến cuối năm 2013 theo ADB (2014) có tổng cộng 359.794 doanh nghiệp SME, giải quyết cho 5,1 triệu lao động (chiếm 46,8% lực lƣợng lao động trong doanh nghiệp).