Luận văn thạc sĩ tác động của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu doanh nghiệp phi tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Út
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Chuyển Động Tỷ Giá Lên Xuất Khẩu Của Các Doanh Nghiệp Phi Tài Chính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Lý do thực hiện đề tài
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.5. Bố cục của bài nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Ảnh hưởng của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu
• 2.1.1. Các nghiên cứu cơ bản về ảnh hưởng của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu
• 2.1.2. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về ảnh hưởng của rủi ro tỷ giá lên xuất khẩu
• 2.1.3. Một vài nghiên cứu thực nghiệm ảnh hưởng của tỷ giá lên xuất khẩu tại Việt Nam
• 2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố đặc điểm doanh nghiệp và các yếu tố vĩ mô đến xuất khẩu
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu và mô hình
• 3.1.1. Mô hình 1 - Mô hình hồi quy cơ bản
• 3.1.2. Mô hình 2 – Mô hình hồi quy với ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về đặc điểm của doanh nghiệp
• 3.1.3. Mô hình 3 – Mô hình hồi quy với các ảnh hưởng của các biến vĩ mô
• 3.1.4. Phân tích mở rộng
• 3.2. Dữ liệu và phần mềm chạy mô hình
• 3.3. Đánh giá sự phù hợp của dữ liệu với mô hình nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả hồi quy mô hình 1
• 4.3. Kết quả hồi quy mô hình 2
• 4.4. Kết quả hồi quy mô hình 3
• 4.5. Phân tích mở rộng
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận từ nghiên cứu thực nghiệm
• 5.2. Kiến nghị và áp dụng trong thực tế
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động tỷ giá lên xuất khẩu doanh nghiệp phi tài chính

Tỷ giá hối đoái là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự biến động của tỷ giá có thể tạo ra những cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các tác động của tỷ giá lên xuất khẩu, đặc biệt là trong thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Tỷ giá hối đoái và vai trò của nó trong xuất khẩu

Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất khẩu. Khi tỷ giá giảm, hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, từ đó khuyến khích xuất khẩu. Ngược lại, khi tỷ giá tăng, giá hàng hóa xuất khẩu sẽ cao hơn, có thể làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

1.2. Xu hướng biến động tỷ giá trong thời gian qua

Trong những năm gần đây, tỷ giá hối đoái của Việt Nam đã có nhiều biến động. Các chính sách tỷ giá thả nổi có quản lý đã giúp ổn định thị trường ngoại hối, nhưng cũng tạo ra những thách thức cho doanh nghiệp trong việc dự đoán và lập kế hoạch xuất khẩu.

II. Vấn đề và thách thức trong xuất khẩu doanh nghiệp phi tài chính

Các doanh nghiệp phi tài chính đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc xuất khẩu, đặc biệt là trong bối cảnh tỷ giá biến động. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố bên ngoài mà còn từ chính nội tại của doanh nghiệp.

2.1. Ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến lợi nhuận

Biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Khi tỷ giá tăng, chi phí sản xuất có thể tăng lên, làm giảm lợi nhuận từ xuất khẩu. Doanh nghiệp cần có các chiến lược quản lý rủi ro tỷ giá hiệu quả để bảo vệ lợi nhuận.

2.2. Cạnh tranh quốc tế và áp lực từ thị trường

Sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài cũng là một thách thức lớn. Doanh nghiệp phi tài chính cần phải cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động tỷ giá lên xuất khẩu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy để phân tích tác động của tỷ giá lên xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính. Mô hình hồi quy sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa tỷ giá và hành vi xuất khẩu.

3.1. Mô hình hồi quy cơ bản

Mô hình hồi quy cơ bản sẽ được xây dựng để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá và xuất khẩu. Các biến độc lập sẽ bao gồm tỷ giá hối đoái, chi phí sản xuất và các yếu tố vĩ mô khác.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các doanh nghiệp phi tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Phương pháp thu thập dữ liệu sẽ bao gồm khảo sát và phân tích số liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ âm giữa biến động tỷ giá và xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính. Điều này cho thấy rằng việc tăng giá đồng nội tệ có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

4.1. Kết quả hồi quy và phân tích

Kết quả hồi quy cho thấy rằng tỷ giá có tác động đáng kể đến hành vi xuất khẩu. Các doanh nghiệp lớn và nhỏ đều chịu ảnh hưởng của biến động tỷ giá, nhưng mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau.

4.2. Ứng dụng trong thực tiễn

Các doanh nghiệp cần áp dụng các chiến lược quản lý rủi ro tỷ giá để bảo vệ lợi nhuận và duy trì hoạt động xuất khẩu. Việc cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ cũng là một yếu tố quan trọng để tăng cường sức cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có tác động lớn đến xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính. Trong tương lai, việc theo dõi và phân tích các biến động tỷ giá sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

5.1. Tương lai của xuất khẩu doanh nghiệp phi tài chính

Với sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu, xuất khẩu sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các doanh nghiệp phi tài chính. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với những biến động của tỷ giá.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý rủi ro tỷ giá, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu. Các chính sách này sẽ giúp doanh nghiệp tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, xuất khẩu ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển như Việt Nam. Tỷ trọng xuất khẩu trên tổng GDP thế giới đã tăng từ 16,473% năm 1975 lên khoảng 29% năm 2015. Việt Nam cũng ghi nhận sự phát triển vượt bậc trong xuất khẩu với kim ngạch tăng từ khoảng 14,5 tỷ USD năm 2000 lên khoảng 162 tỷ USD năm 2015, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2011-2015 đạt khoảng 18%. Tuy nhiên, sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi xuất khẩu của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của chuyển động tỷ giá hiệu lực thực (REER) lên xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2006-2015. Mục tiêu chính là đánh giá xem liệu sự tăng giá của đồng nội tệ có ảnh hưởng tiêu cực đến xuất khẩu hay không, đồng thời phân tích vai trò của các đặc điểm doanh nghiệp và các yếu tố vĩ mô trong mối quan hệ này. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 123 doanh nghiệp với 929 quan sát, áp dụng mô hình hồi quy tác động cố định để kiểm định các giả thuyết.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của tỷ giá đến xuất khẩu, từ đó có các biện pháp điều chỉnh phù hợp nhằm thúc đẩy xuất khẩu bền vững trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế thương mại quốc tế và tài chính quốc tế để phân tích tác động của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Điều kiện Marshall-Lerner (MLC): Giải thích rằng phá giá đồng nội tệ sẽ kích thích xuất khẩu khi tổng hệ số co giãn của xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn 1, do giá hàng hóa xuất khẩu giảm và giá hàng nhập khẩu tăng, làm tăng nhu cầu hàng xuất khẩu.

• Hiệu ứng tuyến J: Mô tả tác động ngắn hạn và dài hạn của phá giá đồng nội tệ lên cán cân thương mại, trong đó phá giá có thể làm cán cân thương mại xấu đi trước khi cải thiện sau một thời gian.

Ngoài ra, các mô hình về rủi ro tỷ giá như của Clark (1973) và Baron (1976b) được sử dụng để phân tích ảnh hưởng của biến động tỷ giá lên hành vi xuất khẩu, trong đó rủi ro tỷ giá cao làm giảm lợi nhuận kỳ vọng và khối lượng xuất khẩu do doanh nghiệp e ngại rủi ro. Tuy nhiên, các lý thuyết cũng chỉ ra khả năng doanh nghiệp có thể tận dụng biến động tỷ giá để gia tăng xuất khẩu trong một số điều kiện nhất định.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm:

• Tỷ giá hiệu lực thực (REER): Tỷ giá danh nghĩa hiệu chỉnh theo chênh lệch lạm phát giữa Việt Nam và các đối tác thương mại chính.

• Biến động tỷ giá (REER VOL): Đo bằng độ lệch chuẩn của REER theo tháng trong năm.

• Đặc điểm doanh nghiệp: Bao gồm quy mô, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng thế chấp và vay mượn ngoại tệ.

• Yếu tố vĩ mô: Bao gồm biến động lương danh nghĩa, tỷ lệ xuất khẩu thế giới trên GDP thế giới, và tăng trưởng GDP bình quân đầu người.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 123 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên các sàn HOSE, HNX, UPCOM và OTC trong giai đoạn 2006-2015, với tổng cộng 929 quan sát. Dữ liệu xuất khẩu được thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và các nguồn dữ liệu công khai như Bộ Công Thương, IMF, WDI.

Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy tác động cố định (Fixed Effect Model - FEM), được lựa chọn sau khi thực hiện kiểm định Likelihood Ratio và Hausman với mức ý nghĩa 1%, 5%, 10%. Mô hình hồi quy được xây dựng theo ba cấp độ:

• Mô hình 1: Kiểm định tác động của REER và biến động REER lên xuất khẩu.

• Mô hình 2: Mở rộng mô hình 1 bằng cách thêm các biến đặc điểm doanh nghiệp.

• Mô hình 3: Mở rộng mô hình 2 bằng cách thêm các biến vĩ mô.

Ngoài ra, các phân tích mở rộng được thực hiện để đánh giá ảnh hưởng bất cân xứng của tăng giá và giảm giá đồng nội tệ, phân tích theo quy mô doanh nghiệp, lĩnh vực xuất khẩu (hàng hóa và dịch vụ), thay đổi biến phụ thuộc và biến độc lập, cũng như phân tích theo giai đoạn khủng hoảng và hậu khủng hoảng.

Phần mềm Eviews 8 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động âm của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu: Kết quả hồi quy cho thấy tỷ giá hiệu lực thực (REER) và biến động tỷ giá (REER VOL) có tác động âm và có ý nghĩa thống kê đến hành vi xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính Việt Nam. Cụ thể, khi đồng nội tệ tăng giá (REER tăng), xuất khẩu giảm, phù hợp với lý thuyết kinh tế chuẩn.

2. Ảnh hưởng của đặc điểm doanh nghiệp: Các đặc điểm như quy mô doanh nghiệp, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng thế chấp có ảnh hưởng tích cực đến xuất khẩu. Ngược lại, tỷ lệ vay mượn bằng ngoại tệ có xu hướng ảnh hưởng tiêu cực do chi phí vay tăng khi đồng nội tệ mất giá. Các doanh nghiệp lớn và nhỏ đều chịu ảnh hưởng của REER CHANGE, nhưng biến động tỷ giá (REER VOL) chỉ tác động đáng kể đến các doanh nghiệp nhỏ.

3. Ảnh hưởng yếu của các yếu tố vĩ mô: Các biến vĩ mô như tăng trưởng lương danh nghĩa, tỷ lệ xuất khẩu thế giới trên GDP thế giới và GDP bình quân đầu người không có ảnh hưởng đáng kể đến tác động của tỷ giá lên xuất khẩu trong mẫu nghiên cứu.

4. Phản ứng bất cân xứng với tăng giá và giảm giá: Biến giả tăng giá đồng nội tệ có ý nghĩa thống kê với cả REER CHANGE và REER VOL, trong khi biến giả giảm giá không có ý nghĩa. Điều này cho thấy các doanh nghiệp phản ứng mạnh hơn với sự tăng giá của đồng nội tệ.

5. Phân tích theo lĩnh vực và giai đoạn: Doanh nghiệp xuất khẩu dịch vụ nhạy cảm hơn với chuyển động tỷ giá so với doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa. Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế (2008-2011), tác động của tỷ giá lên xuất khẩu yếu hơn so với thời kỳ hậu khủng hoảng (2012-2015).

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết kinh tế thương mại quốc tế và các nghiên cứu thực nghiệm trước đây, khẳng định rằng sự tăng giá của đồng nội tệ làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, từ đó giảm kim ngạch xuất khẩu. Việc các doanh nghiệp nhỏ nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá có thể do khả năng phòng ngừa rủi ro kém hơn so với doanh nghiệp lớn.

Sự không rõ ràng về ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô có thể do tính chất đa dạng của các doanh nghiệp và thị trường xuất khẩu, cũng như các yếu tố khác như chính sách thương mại và môi trường kinh doanh không được đưa vào mô hình. Phản ứng bất cân xứng với tăng giá và giảm giá đồng nội tệ cũng phản ánh thực tế rằng doanh nghiệp thường khó thích nghi nhanh với sự tăng giá, trong khi giảm giá có thể không ngay lập tức thúc đẩy xuất khẩu do các ràng buộc khác.

Phân tích theo lĩnh vực cho thấy xuất khẩu dịch vụ chịu ảnh hưởng mạnh hơn, có thể do tính chất đặc thù của dịch vụ và sự nhạy cảm với chi phí và tỷ giá. Tác động yếu hơn trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế có thể do các doanh nghiệp tập trung vào ổn định hoạt động hơn là mở rộng xuất khẩu.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các bảng hồi quy chi tiết, biểu đồ thể hiện xu hướng REER và xuất khẩu theo thời gian, cũng như biểu đồ so sánh tác động theo quy mô doanh nghiệp và lĩnh vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ổn định chính sách tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tỷ giá thả nổi có quản lý nhằm hạn chế biến động quá lớn, giúp doanh nghiệp xuất khẩu giảm thiểu rủi ro và có kế hoạch kinh doanh ổn định. Mục tiêu giảm biến động REER trong vòng 1-2 năm tới.

2. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ phòng ngừa rủi ro tỷ giá: Cần phát triển các công cụ tài chính phái sinh và tư vấn tài chính để doanh nghiệp nhỏ có thể phòng ngừa rủi ro tỷ giá hiệu quả, nâng cao khả năng cạnh tranh xuất khẩu. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tài chính trong 3 năm tới.

3. Tăng cường năng lực tài chính và quản trị cho doanh nghiệp: Khuyến khích doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng quy mô và cải thiện khả năng thế chấp để tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi phục vụ xuất khẩu. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật nên được triển khai trong 5 năm tới bởi Bộ Công Thương và các hiệp hội doanh nghiệp.

4. Phát triển thị trường xuất khẩu dịch vụ: Doanh nghiệp xuất khẩu dịch vụ cần được hỗ trợ đặc thù về chính sách tỷ giá và đào tạo quản trị rủi ro nhằm tận dụng cơ hội tăng trưởng trong lĩnh vực này. Các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành nghề nên phối hợp thực hiện trong 3 năm tới.

5. Theo dõi và đánh giá tác động của các yếu tố vĩ mô: Cần nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô và môi trường kinh doanh đến xuất khẩu để có chính sách hỗ trợ phù hợp, đặc biệt trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu. Các viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nên thực hiện định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tỷ giá và hỗ trợ xuất khẩu, giúp ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2. Doanh nghiệp xuất khẩu phi tài chính: Các doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn về tác động của tỷ giá đến hoạt động xuất khẩu, từ đó xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Thông tin về đặc điểm doanh nghiệp và tác động của tỷ giá giúp các tổ chức thiết kế sản phẩm tài chính phù hợp, hỗ trợ doanh nghiệp trong quản lý rủi ro tỷ giá.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu tác động của tỷ giá lên xuất khẩu ở cấp độ doanh nghiệp, đồng thời cung cấp dữ liệu thực nghiệm tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ giá hiệu lực thực (REER) lại quan trọng trong nghiên cứu xuất khẩu?
   REER phản ánh sức cạnh tranh giá của hàng hóa xuất khẩu trên thị trường quốc tế, được điều chỉnh theo lạm phát giữa các quốc gia. Do đó, biến động REER ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả và khối lượng xuất khẩu.

2. Tại sao mô hình tác động cố định (FEM) được chọn thay vì mô hình tác động ngẫu nhiên?
   Kiểm định Hausman và Likelihood Ratio cho thấy FEM phù hợp hơn do kiểm soát được các đặc điểm không quan sát được cố định theo doanh nghiệp, giúp kết quả hồi quy chính xác hơn.

3. Doanh nghiệp nhỏ có bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi biến động tỷ giá không?
   Có, nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp nhỏ nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá do hạn chế về khả năng phòng ngừa rủi ro và nguồn lực tài chính.

4. Tác động của biến động tỷ giá có giống nhau giữa các lĩnh vực xuất khẩu không?
   Không, doanh nghiệp xuất khẩu dịch vụ nhạy cảm hơn với chuyển động tỷ giá so với doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa, do đặc thù sản phẩm và chi phí liên quan.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể giảm thiểu rủi ro từ biến động tỷ giá?
   Doanh nghiệp có thể sử dụng các công cụ tài chính phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai, hoặc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro tỷ giá.

Kết luận

• Luận văn xác định tác động âm có ý nghĩa của chuyển động tỷ giá hiệu lực thực và biến động tỷ giá lên xuất khẩu của các doanh nghiệp phi tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2006-2015.
• Các đặc điểm doanh nghiệp như quy mô, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng thế chấp có ảnh hưởng tích cực đến xuất khẩu, trong khi vay mượn ngoại tệ có tác động tiêu cực.
• Yếu tố vĩ mô không có ảnh hưởng đáng kể trong mẫu nghiên cứu, tuy nhiên phản ứng bất cân xứng với tăng giá và giảm giá đồng nội tệ được ghi nhận.
• Doanh nghiệp xuất khẩu dịch vụ nhạy cảm hơn với chuyển động tỷ giá so với doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa, và tác động tỷ giá yếu hơn trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật, phân tích sâu hơn về yếu tố vĩ mô và phát triển các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tỷ giá.

Hành động ngay: Các nhà quản lý và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai các giải pháp ổn định tỷ giá và nâng cao năng lực tài chính để thúc đẩy xuất khẩu bền vững trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở Đầu Chương II. Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây Chương III. Phương pháp nghiên cứu, mô hình và dữ liệu Chương IV. Kết quả nghiên cứu Chương V.

Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Ảnh hưởng của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu 2.1 Các nghiên cứu cơ bản về ảnh hưởng của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu Ảnh hưởng của chuyển động tỷ giá lên xuất khẩu thể hiện dưới hai hình thức là sự giảm giá hay tăng giá của đồng nội tệ tác động đến xuất khẩu và ảnh hưởng của biến động tỷ giá lên xuất khẩu. Hai ảnh hưởng này đã được xem xét chú ý nhiều hơn khi hệ thống tỷ giá cố định bị sụp đổ vào đầu những năm 1970. Theo các lý thuyết kinh tế chuẩn, một sự giảm giá trong đồng nội tệ sẽ có tác động kích thích xuất khẩu.

Điều này được thể hiện trong nghiên cứu của Marshall - Lerner (Marshall - Lerner condition MLC). Với giả định cung và cầu hàng hóa có hệ số co giãn hoàn hảo và phương pháp tiếp cận hệ số co giãn, Marshall – Lerner đã tìm thấy rằng phá giá đồng nội tệ giúp cải thiện cán cân thương mại khi và chỉ khi tổng hệ số co giãn giá trị xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn 1. Tức là khi đồng nội tệ bị mất giá, giá hàng hóa xuất khẩu giảm khi tính bằng ngoại tệ và giá hàng nhập khẩu tăng nên nhu cầu đối với hàng xuất khẩu tăng lên, nhu cầu hàng nhập khẩu giảm xuống. Do vậy, cán cân thương mại được cải thiện.

Tuy nhiên, nghiên cứu của Krugman và Dornsbusch (1976) chỉ ra rằng phá giá nội tệ cải thiện cán cân thương mại khi hiệu ứng khối lượng vượt trội so với hiệu ứng giá cả, tức là cần khoảng thời gian sau khi phá giá để nền kinh tế có phản ứng lại sau khi nội tệ mất giá, cho nên hiệu ứng tuyến J được hình thành. Hiệu ứng tuyến J được hiểu là, việc phá giá đồng nội tệ trong ngắn hạn sẽ khiến cán cân thương mại của quốc gia đó bị thâm hụt, nhưng sau đó, khi hệ số co giãn bắt đầu tăng, cán cân thương mại được cải thiện. Ngoài ra, nếu nhu cầu nhập khẩu của nước ngoài thấp thì việc giảm giá sẽ dẫn đến giảm doanh thu xuất khẩu. Điều này cũng có tác động không rõ ràng nếu như các mặt hàng sản xuất xuất khẩu có nguyên liệu đầu vào là nhập khẩu, khi đó TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 chi phí sản xuất các sản phẩm xuất khẩu gia tăng.

Trong suốt thời kỳ tăng giá, các nhà xuất khẩu có thể định lại giá bán, giảm giá bán bằng đồng nội tệ để duy trì xuất khẩu. Ảnh hưởng của biến động tỷ giá lên xuất khẩu cũng thể hiện những quan điểm lẫn lộn tác động lên xuất khẩu. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về ảnh hưởng của biến động tỷ giá và xuất khẩu. Các lý thuyết kinh tế vĩ mô đưa ra các kết luận khác nhau về ảnh hưởng của biến động tỷ giá lên xuất khẩu.

Trong mô hình thương mại đơn giản nhất, rủi ro tỷ giá cao được kỳ vọng gia tăng sự không chắc chắn trong lợi nhuận thu được bằng ngoại tệ và dẫn đến các nhà xuất khẩu e ngại rủi ro sẽ giảm nguồn cung xuất khẩu. Điều này được thể hiện trong các lý luận của Clark (1973) và Baron (1976B). Clark (1973) đã phát triển một mô hình với một doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu dưới điều kiện cạnh tranh hoàn hảo, sản xuất một mặt hàng đồng nhất được bán hoàn toàn ở nước ngoài. Trong mô hình đơn giản nhất, doanh nghiệp không có đầu vào nhập khẩu và giá cả của hàng hoá xuất khẩu bằng đồng ngoại tệ là một biến ngoại sinh, doanh nghiệp được thanh toán bằng đồng ngoại tệ và việc phòng ngừa bị giới hạn, đầu ra là cố định.

Sự không chắc chắn về tỷ giá trong tương lai dẫn đến sự không chắc chắn của các hoá đơn xuất khẩu bằng đồng nội tệ. Do đó, doanh nghiệp phải quyết định một mức độ xuất khẩu thích hợp với sự không chắc chắn này. Việc tối đa thỏa dụng kỳ vọng được tính toán bằng một hàm bậc hai của lợi nhuận tính bằng đồng nội tệ (U(p) = ap + bp2). Với sự e ngại rủi ro (b<0), điều kiện tiên quyết là doanh thu biên vượt chi phí biên.

Doanh nghiệp phải được bù đắp cho các rủi ro tỷ giá mà nó phải đối mặt. Đường cung dịch chuyển sang trái và khối lượng sản xuất và thương mại bị giảm. Một công ty không thích rủi ro muốn giảm thiểu rủi ro bằng cách giảm doanh thu bán hàng. Điều này làm cho lợi nhuận kỳ vọng và biến động lợi nhuận giảm nhưng hữu dụng kỳ vọng tăng.

Baron (1976b) nới lỏng giả định về cạnh tranh hoàn hảo để phân tích sự ảnh hưởng của biến động tỷ giá lên giá cả, nhấn mạnh vai trò của tiền tệ ghi trên hoá TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khi nhà xuất khẩu phát hành hoá đơn bằng đồng ngoại tệ, họ phải đối mặt với rủi ro về giá cả. Lượng cầu và giá cả bằng đồng ngoại tệ là không thay đổi trong suốt thời hạn hiệu lực của hợp đồng nhưng doanh thu và lợi nhuận không chắc chắn. Khi hoá đơn được ghi bằng đồng nội tệ, nhà xuất khẩu đối mặt với rủi ro số lượng.

Lượng cầu không chắc chắn bởi vì giá cả đối với người mua không chắc chắn. Thêm vào đó doanh thu, chi phí của việc sản xuất trở nên không chắc chắn. Trong cả hai trường hợp, một doanh nghiệp e ngại rủi ro sẽ giảm nguy cơ rủi ro của biến động tỷ giá nhưng ảnh hưởng sẽ khác nhau: Đối với doanh nghiệp xuất hoá đơn bằng đồng ngoại tệ, một sự gia tăng trong rủi ro dẫn đến một sự gia tăng trong giá cả (đường cung dịch chuyển lên trên). Giá cả cao hơn làm giảm lợi nhuận kỳ vọng (cầu co dãn ở mức giá tối ưu) nhưng gia tăng hữu dụng kỳ vọng.

Nếu doanh nghiệp xuất hoá đơn bằng đồng nội tệ, phản ứng của nó sẽ phụ thuộc vào tính chất của hàm cầu trong thị trường mục tiêu. Nếu phương trình là tuyến tính, Barrons chỉ ra rằng giá bị sụt giảm. Giá giảm dẫn đến nhu cầu tăng lên, chi phí về giá biên giảm làm giảm sự kỳ vọng và biến thiên của lợi nhuận. Hooper and Kohlhagen (1978) cũng nghiên cứu sự ảnh hưởng của biến động tỷ giá song phương mà nguồn gốc duy nhất của sự không chắc chắn này là tỷ giá danh nghĩa.

Đầu tiên họ lấy hàm cung và cầu riêng lẻ cho các doanh nghiệp, sau đó tổng hợp chúng thành một phương trình dưới dạng giản đơn cho giá và sản lượng cân bằng thị trường. Các thông số quan trọng trong mô hình của họ là loại tiền tệ được chỉ định trên các hợp đồng, danh mục phòng ngừa rủi ro và mức độ e ngại rủi ro của các nhà nhập khẩu và xuất khẩu. Một phần nhỏ của hợp đồng được định giá bằng đồng ngoại tệ và một phần nhỏ của các giao dịch được phòng ngừa trong thị trường giao sau. Các thông số này là biến ngoại sinh và xác định mức độ rủi ro.

Biến động của tỷ giá chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận không được phòng ngừa. Như vậy trong các mô hình thương mại quốc tế truyền thống, có mối quan hệ âm giữa biến động tỷ giá và khả năng cung ứng của các nhà xuất khẩu. Các nhà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 xuất khẩu e ngại rủi ro sẽ giảm lượng cung để đạt mức thỏa dụng tối ưu. Tuy nhiên, các mô hình này được giả định là sự sẵn sàng gia nhập thị trường quốc tế của một doanh nghiệp phụ thuộc vào lợi nhuận kỳ vọng của nó trong dài hạn và được mô phỏng trong một thị trường độc quyền.

Như Clack (1973) giả định tất cả đầu ra của các nhà xuất khẩu đều được tiêu thụ tại thị trường nước ngoài, doanh nghiệp lo ngại rủi ro và việc phòng ngừa rủi ro là không thể hoặc tốn kém, biến động tỷ giá là rủi ro duy nhất của doanh nghiệp. Do vậy, sự thay đổi trong tỷ giá không tạo ra bất kỳ cơ hội lợi nhuận nào cho doanh nghiệp. Với việc nới lỏng giả định của các mô hình truyền thống, De Grauwe (1988) đã xây dựng một mô hình mà một doanh nghiệp hoạt động trong điều kiện cạnh tranh hoàn hảo có thể phân bổ sản phẩm sản xuất giữa thị trường nội địa và thị trường nước ngoài. Ảnh hưởng của một sự gia tăng trong biến động tỷ giá sẽ phụ thuộc vào độ lồi của hàm hữu dụng, ngược lại độ lồi này phụ thuộc vào khẩu vị rủi ro của các doanh nghiệp.

Nếu các doanh nghiệp lo ngại rủi ro, một sự gia tăng trong rủi ro làm gia tăng hữu dụng biên kỳ vọng của doanh thu xuất khẩu và thúc đẩy họ gia tăng xuất khẩu. Rất nhiều các cá nhân không thích rủi ro lo lắng về kết quả có thể xấu nhất và do đó, khi mà rủi ro tăng lên họ có thể xuất khẩu nhiều hơn để tránh khả năng sụt giảm doanh thu mạnh mẽ. Như De Grauwe (1988, 67) đã nói “mặc dù các nhà xuất khẩu hầu như không thích với sự biến động của tỷ giá,… một vài trong số họ có thể quyết định rằng họ sẽ nhận được nhiều hơn nhờ gia tăng xuất khẩu”. Bên cạnh đó, với sự phát triển của các công cụ tài chính ngày nay, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng các công cụ phòng ngừa trên thị trường giao sau.

Có thể ở các nước đang phát triển, thị trường giao sau chưa phát triển nhưng đối với các nước phát triển, trong ngắn hạn các doanh nghiệp hoàn toàn có thể phòng ngừa rủi ro tỷ giá nhờ vào các hợp đồng kỳ hạn. Khả năng phòng ngừa rủi ro tỷ giá phụ thuộc vào đặc điểm của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn thường có khả năng đương đầu với rủi ro tỷ giá tốt hơn các doanh nghiệp nhỏ. Các doanh nghiệp thương mại thời gian đặt hàng và giao hàng ngắn, việc phòng ngừa rủi ro có thể đơn giản và ít tốn chi phí.

Tuy nhiên, với các doanh nghiệp sản xuất TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 các hợp đồng cung cấp thường là dài hạn, việc phòng ngừa có thể khó khăn và tốn kém hơn. Một vài nghiên cứu đã kiểm định sự ảnh hưởng của thị trường giao sau với mối quan hệ giữa biến động tỷ giá và thương mại.