Luận văn thạc sĩ tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp tại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp tại việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Trần Quốc Việt
• Người hướng dẫn: GS. Dương Thị Bình Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Hành Vi Tránh Thuế Đến Giá Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Nội dung đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA HÀNH VI TRÁNH THUẾ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết và tổng quan về tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp
• 2.2. Khái niệm tránh thuế
• 2.3. Giá trị của doanh nghiệp
• 2.4. Tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp
• 2.5. Các yếu tố quyết định giá trị doanh nghiệp
• 2.5.1. Quy mô doanh nghiệp
• 2.5.2. Tỷ lệ đòn bẩy
• 2.5.3. Chất lượng dồn tích
• 2.5.4. Chất lượng kiểm toán
• 2.6. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Đo lường biến và giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Hành vi tránh thuế
• 3.5. Quy mô doanh nghiệp
• 3.6. Đòn bẩy doanh nghiệp
• 3.7. Chất lượng dồn tích
• 3.8. Chất lượng kiểm toán
• 3.9. Phương pháp hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA HÀNH VI TRÁNH THUẾ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 4.1. Mô tả thống kê và ma trận tương quan
• 4.2. Kết quả kiểm định phương sai thay đổi và tự tương quan
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• PHỤ LỤC
• 01. DANH SÁCH DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH
• 02. KẾT QUẢ ĐỊNH LƯỢNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp

Hành vi tránh thuế đang trở thành một chủ đề nóng trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế mà còn tác động trực tiếp đến giá trị doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, việc tối ưu hóa thuế có thể giúp doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận sau thuế, từ đó nâng cao giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp vẫn còn nhiều tranh cãi trong giới nghiên cứu.

1.1. Khái niệm hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp

Hành vi tránh thuế được hiểu là việc doanh nghiệp tìm cách giảm thiểu nghĩa vụ thuế mà không vi phạm pháp luật. Giá trị doanh nghiệp thường được đo lường qua các chỉ số như Tobin's Q, phản ánh mối quan hệ giữa giá trị thị trường và giá trị sổ sách của doanh nghiệp.

1.2. Tại sao hành vi tránh thuế lại quan trọng

Hành vi tránh thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn có thể cải thiện hình ảnh và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Điều này có thể thu hút thêm nhà đầu tư và nâng cao giá trị doanh nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu hành vi tránh thuế

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về hành vi tránh thuế, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Một trong những thách thức lớn nhất là xác định rõ ràng mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng hành vi này có thể có tác động tích cực hoặc tiêu cực đến giá trị doanh nghiệp, tùy thuộc vào cách thức thực hiện.

2.1. Những tranh cãi trong nghiên cứu

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng hành vi tránh thuế có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp bằng cách giảm thiểu gánh nặng thuế. Tuy nhiên, một số khác lại cho rằng hành vi này có thể dẫn đến rủi ro pháp lý và làm giảm giá trị doanh nghiệp.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tránh thuế

Các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, chất lượng kiểm toán và chiến lược tài chính có thể ảnh hưởng đến hành vi tránh thuế. Doanh nghiệp lớn thường có nhiều nguồn lực hơn để thực hiện các chiến lược tránh thuế hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của hành vi tránh thuế

Để nghiên cứu tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Mô hình hồi quy là một trong những công cụ phổ biến nhất để phân tích mối quan hệ này.

3.1. Mô hình hồi quy trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy giúp xác định mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp. Các biến độc lập như quy mô doanh nghiệp và chất lượng kiểm toán thường được đưa vào mô hình để kiểm tra tác động.

3.2. Dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu thường được thu thập từ các báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết. Việc sử dụng dữ liệu này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của hành vi tránh thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hành vi tránh thuế có thể có tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp trong một số trường hợp. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp mà hành vi này dẫn đến rủi ro và giảm giá trị doanh nghiệp.

4.1. Tác động tích cực của hành vi tránh thuế

Nghiên cứu cho thấy rằng doanh nghiệp thực hiện hành vi tránh thuế một cách hợp pháp có thể gia tăng lợi nhuận sau thuế, từ đó nâng cao giá trị doanh nghiệp.

4.2. Tác động tiêu cực và rủi ro pháp lý

Mặc dù hành vi tránh thuế có thể mang lại lợi ích, nhưng cũng có thể dẫn đến rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp có thể phải đối mặt với các hình phạt nếu bị phát hiện vi phạm quy định thuế.

V. Kết luận và khuyến nghị cho doanh nghiệp

Hành vi tránh thuế có thể ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp theo nhiều cách khác nhau. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng khi thực hiện các chiến lược tránh thuế để đảm bảo rằng lợi ích thu được lớn hơn rủi ro phải đối mặt.

5.1. Khuyến nghị cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp nên xây dựng các chiến lược thuế hợp pháp và minh bạch để tối ưu hóa lợi nhuận mà không vi phạm pháp luật. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp.

5.2. Tương lai của nghiên cứu hành vi tránh thuế

Nghiên cứu về hành vi tránh thuế và tác động của nó đến giá trị doanh nghiệp vẫn còn nhiều tiềm năng. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục khám phá mối quan hệ này để cung cấp thêm thông tin hữu ích cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, thuế thu nhập doanh nghiệp với mức thuế suất khoảng 20% vẫn là một gánh nặng đáng kể đối với các doanh nghiệp. Hành vi tránh thuế, được hiểu là các chiến lược nhằm giảm thiểu nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp, đã trở thành một chủ đề nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá tác động của nó đến giá trị doanh nghiệp. Luận văn tập trung phân tích tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam, sử dụng dữ liệu của 302 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn giao dịch chứng khoán HOSE và HNX trong giai đoạn 2010-2017. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ liệu tác động này có mang tính tuyến tính hay phi tuyến, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng khác như quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, chất lượng dồn tích và chất lượng kiểm toán. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần lấp đầy khoảng trống nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc ra quyết định nhằm gia tăng giá trị doanh nghiệp. Việc đo lường giá trị doanh nghiệp được thực hiện thông qua chỉ số Tobin’s Q, trong khi hành vi tránh thuế được đánh giá bằng phương pháp chênh lệch giá trị sổ sách của thuế (Book-Tax Gap).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để phân tích mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp:

• Lý thuyết hợp tác (Cooperation Theory): Nhấn mạnh rằng hành vi tránh thuế giúp chuyển giao tài sản từ Chính phủ sang cổ đông, qua đó nâng cao giá trị doanh nghiệp bằng cách giảm chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. Các nhà quản lý có động cơ thực hiện tránh thuế nhằm gia tăng lợi ích cổ đông và uy tín cá nhân.

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Cho rằng mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông có thể dẫn đến hành vi tránh thuế không vì mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp mà phục vụ lợi ích cá nhân, từ đó làm giảm giá trị doanh nghiệp.

• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Đề xuất tồn tại một mức tối ưu trong hành vi tránh thuế, khi lợi ích biên từ tránh thuế vượt chi phí biên thì giá trị doanh nghiệp tăng, ngược lại sẽ giảm khi chi phí biên vượt trội.

Các khái niệm chính bao gồm: hành vi tránh thuế (đo bằng chênh lệch giá trị sổ sách của thuế), giá trị doanh nghiệp (đo bằng Tobin’s Q), quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, chất lượng dồn tích (đại diện cho quản trị lợi nhuận), và chất lượng kiểm toán (được đánh giá qua việc doanh nghiệp được kiểm toán bởi các công ty Big Four).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng bộ dữ liệu bảng cân đối (balanced panel data) gồm 302 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn 2010-2017, với dữ liệu tài chính được tổng hợp từ FiinPro. Các doanh nghiệp ngành tài chính được loại trừ do đặc thù ngành nghề.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy mô hình động sử dụng phương pháp Ước lượng Phương pháp Tổng Quát (GMM) nhằm kiểm định tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp. Mô hình nghiên cứu bao gồm biến phụ thuộc là Tobin’s Q, biến độc lập chính là mức độ tránh thuế (CTA) và biến độc lập phụ gồm quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy, mức độ đầu tư, chất lượng dồn tích và chất lượng kiểm toán.

Việc đo lường hành vi tránh thuế được thực hiện qua phương pháp lỗ hỏng giá trị sổ sách của thuế (Book-Tax Gap) theo Desai và Dharmapala (2006), Richardson và cộng sự (2015). Các biến kiểm soát được đo lường bằng các chỉ số tài chính chuẩn, ví dụ quy mô doanh nghiệp bằng logarit tự nhiên của tổng tài sản, đòn bẩy bằng tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu.

Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian thu thập và xử lý dữ liệu từ 2010 đến 2017, đảm bảo tính liên tục và đầy đủ của dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động phi tuyến của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp: Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp mang tính phi tuyến hình chữ U, với hệ số của biến tránh thuế bình phương có dấu dương và có ý nghĩa thống kê. Ban đầu, hành vi tránh thuế làm giảm giá trị doanh nghiệp do chi phí biên vượt lợi ích biên, nhưng khi mức độ tránh thuế tăng lên, lợi ích biên lấn át chi phí, giá trị doanh nghiệp được cải thiện.

2. Quy mô doanh nghiệp có tác động tích cực: Quy mô doanh nghiệp được đo bằng logarit tổng tài sản có hệ số dương và ý nghĩa thống kê, cho thấy doanh nghiệp lớn hơn có giá trị doanh nghiệp cao hơn, phù hợp với lý thuyết và các nghiên cứu trước đây.

3. Đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực: Tỷ lệ nợ vay trên vốn chủ sở hữu có hệ số âm và có ý nghĩa, cho thấy việc sử dụng nợ vay nhiều làm giảm giá trị doanh nghiệp, có thể do rủi ro tài chính và chi phí phá sản tăng cao.

4. Chất lượng dồn tích và chất lượng kiểm toán đều tác động tích cực: Chất lượng dồn tích (đại diện cho quản trị lợi nhuận) và chất lượng kiểm toán (được kiểm toán bởi Big Four) đều có hệ số dương và ý nghĩa thống kê, cho thấy các doanh nghiệp có quản trị lợi nhuận tốt và kiểm toán chất lượng cao sẽ nâng cao giá trị doanh nghiệp.

5. Mức độ đầu tư có ảnh hưởng tích cực: Tỷ lệ thay đổi tài sản cố định trên tổng tài sản có hệ số dương, chứng tỏ đầu tư tăng giúp doanh nghiệp có nhiều cơ hội phát triển và gia tăng giá trị.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng hành vi tránh thuế không đơn thuần là có lợi hay có hại mà phụ thuộc vào mức độ thực hiện. Mối quan hệ phi tuyến hình chữ U cho thấy doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích thuế và chi phí phát sinh từ hành vi tránh thuế. Kết quả này phù hợp với lý thuyết đánh đổi và các nghiên cứu quốc tế tương tự.

Tác động tích cực của quy mô doanh nghiệp phản ánh khả năng tiếp cận nguồn lực và thị trường vốn tốt hơn, đồng thời giảm rủi ro phá sản. Ngược lại, tác động tiêu cực của đòn bẩy cho thấy việc sử dụng nợ vay quá mức làm tăng chi phí tài chính và rủi ro, làm giảm giá trị doanh nghiệp.

Chất lượng dồn tích và kiểm toán cao giúp tăng độ tin cậy của báo cáo tài chính, giảm chi phí đại diện và nâng cao niềm tin nhà đầu tư, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp. Mức độ đầu tư cao cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có nhiều cơ hội phát triển, phù hợp với các nghiên cứu trước đây.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện mối quan hệ phi tuyến giữa hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp, cùng bảng hồi quy chi tiết các biến giải thích và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và kiểm soát hành vi tránh thuế: Do tác động phi tuyến của hành vi tránh thuế, các doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược tránh thuế hợp lý, cân bằng giữa lợi ích và chi phí, nhằm tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp trong vòng 1-2 năm tới. Các nhà quản lý tài chính cần được đào tạo nâng cao nhận thức về rủi ro và lợi ích của tránh thuế.

2. Khuyến khích mở rộng quy mô doanh nghiệp: Chính phủ và các cơ quan quản lý nên tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng quy mô thông qua hỗ trợ tiếp cận vốn và thị trường, nhằm gia tăng giá trị doanh nghiệp trong trung hạn (3-5 năm).

3. Kiểm soát mức độ đòn bẩy hợp lý: Do đòn bẩy có tác động tiêu cực, doanh nghiệp cần xây dựng chính sách tài chính thận trọng, hạn chế vay nợ quá mức, ưu tiên sử dụng vốn chủ sở hữu để giảm rủi ro tài chính trong ngắn hạn.

4. Nâng cao chất lượng kiểm toán và quản trị lợi nhuận: Doanh nghiệp nên lựa chọn các công ty kiểm toán uy tín thuộc nhóm Big Four để đảm bảo tính minh bạch và tin cậy của báo cáo tài chính. Đồng thời, tăng cường quản trị lợi nhuận nhằm cải thiện chất lượng dồn tích, từ đó nâng cao giá trị doanh nghiệp trong dài hạn.

5. Tăng cường đầu tư phát triển tài sản cố định: Doanh nghiệp cần duy trì mức đầu tư hợp lý vào tài sản cố định để tận dụng các cơ hội tăng trưởng, đồng thời tận dụng ưu đãi thuế liên quan đến khấu hao tài sản trong vòng 3 năm tới.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp giữa nhà quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế và các nhà đầu tư nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp, từ đó xây dựng chiến lược tài chính và thuế phù hợp nhằm tối đa hóa lợi ích cổ đông.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở đánh giá rủi ro và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp dựa trên hành vi tránh thuế và các yếu tố tài chính khác, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Cơ quan quản lý thuế và chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách thuế hiệu quả, cân bằng giữa việc thu ngân sách và tạo điều kiện phát triển doanh nghiệp, đồng thời kiểm soát hành vi tránh thuế không hợp pháp.

4. Nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính - kế toán: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp đo lường hành vi tránh thuế, mô hình phân tích tác động và các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi tránh thuế là gì và có phạm pháp không?
   Hành vi tránh thuế là việc sử dụng các kẽ hở pháp luật để giảm thiểu nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp, không vi phạm pháp luật. Đây là chiến lược tài chính nhằm tối ưu hóa lợi nhuận sau thuế.

2. Tại sao tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp lại phi tuyến?
   Bởi vì ban đầu chi phí phát sinh từ tránh thuế có thể lớn hơn lợi ích thuế, làm giảm giá trị doanh nghiệp. Khi hành vi tránh thuế được thực hiện hiệu quả hơn, lợi ích thuế vượt trội, giá trị doanh nghiệp tăng lên.

3. Tại sao đòn bẩy tài chính lại có tác động tiêu cực đến giá trị doanh nghiệp?
   Sử dụng nợ vay nhiều làm tăng rủi ro tài chính và khả năng phá sản, từ đó làm giảm giá trị doanh nghiệp do chi phí tài chính và chi phí rủi ro tăng cao.

4. Chất lượng kiểm toán ảnh hưởng thế nào đến giá trị doanh nghiệp?
   Kiểm toán bởi các công ty Big Four giúp nâng cao độ tin cậy báo cáo tài chính, giảm chi phí đại diện và tăng niềm tin nhà đầu tư, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể cân bằng giữa tránh thuế và chi phí phát sinh?
   Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược tránh thuế hợp lý, đánh giá kỹ lưỡng chi phí và lợi ích, đồng thời tuân thủ quy định pháp luật để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp mà không gây rủi ro tài chính.

Kết luận

• Hành vi tránh thuế có tác động phi tuyến hình chữ U đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam, thể hiện sự đánh đổi giữa lợi ích và chi phí phát sinh.
• Quy mô doanh nghiệp và mức độ đầu tư có tác động tích cực, trong khi đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến giá trị doanh nghiệp.
• Chất lượng dồn tích và chất lượng kiểm toán đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách và chiến lược tài chính hiệu quả.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản lý hành vi tránh thuế hợp lý và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp nhằm gia tăng giá trị bền vững.

Hành động ngay: Các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp và giảm thiểu rủi ro tài chính trong môi trường kinh doanh hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài Trong chương này, luận văn đề cập đến lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu để làm rõ vấn đề cần nghiên cứu.  Chương 2: Cơ sở lý thuyết về tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp và tổng quan các nghiên cứu trước đây Trong chương này, luận văn khái quát khái niệm tránh thuế, lý thuyết về tránh thuế, cũng như đưa ra các lý thuyết để giải thích giá trị doanh nghiệp và ảnh hưởng của tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp. Tiếp theo đó, trình bày tổng quan các nghiên cứu trước đây đối với mối quan hệ giữa hành vi tránh thuế và giá trị doanh nghiệp, cũng như các yếu tố tác động đến giá trị doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5  Chương 03: Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết được mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu, luận văn đưa ra mô hình nghiên cứu dựa vào phương pháp tiếp cận của các nghiên cứu trước đây, mô tả các biến số cũng như kỳ vọng về dấu của các biến độc lập.

Đồng thời, chương này cũng nêu ra dữ liệu nghiên cứu mà luận văn sử dụng, cũng như đề cập đến phương pháp ước lượng mà luận văn áp dụng để hồi quy mô hình nghiên cứu.  Chương 4: Kết quả nghiên cứu về tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam Chương này của luận văn trình bày thống kê mô tả để có cái nhìn tổng quan đối với các biến được sử dụng trong mô hình nghiên cứu, cũng như lập ma trận tương quan để xem xét mối tương quan tuyến tính đơn biến giữa biến độc lập và biến phụ thuộc. Đồng thời, luận văn cũng kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến bởi hệ số VIF, kiểm định tự tương quan bằng Wooldridge và kiểm định phương sai thay đổi bằng Modified Wald. Cuối cùng, chương này trình bày kết quả hồi quy từ phương pháp ước lượng GMM và thảo luận các kết quả đạt được.

 Chương 5: Kết luận và khuyến nghị Chương này trình bày kết luận chính mà luận văn đạt được. Đồng thời dựa vào các kết quả tìm thấy, luận văn đưa ra các khuyến nghị nhằm giúp các doanh nghiệp cải thiện giá trị doanh nghiệp, cũng như giúp cho các nhà đầu tư nhận biết được các doanh nghiệp có giá trị doanh nghiệp cao trong danh mục đầu tư của các nhà đầu tư. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA HÀNH VI TRÁNH THUẾ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.

Cơ sở lý thuyết và tổng quan về tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp 2. Khái niệm tránh thuế Tránh thuế, như John Maynard Keynes gọi là “nỗ lực trí tuệ duy nhất đáng được thưởng”, là sự thay đổi hành vi của mình để giảm thiểu nghĩa vụ thuế. Tránh thuế không có gì sai trái đối với luật pháp. “Không có gì phạm pháp trong việc người ta tìm cách trả thuế càng ít theo khả năng của họ.

Tất cả mọi người đều làm như vậy, người giàu cũng như người nghèo, bởi vì không ai phải có nghĩa vụ thuế nhiều hơn luật pháp quy định” (Learned Hand, 1947, trang 444). Khó mà phân định rạch ròi giữa hành vi gian lận thuế - tức sự vi phạm pháp luật và hành vi tránh thuế - hay việc dùng luật để hạn chế đến mức tối thiểu việc nộp thuế. Về mặt lý thuyết, việc gian lận thuế và tránh thuế là khác nhau, nhưng cả hai đều dẫn đến việc thất thoát nguồn thu, khiến hệ thống thuế bị kém công bằng và làm bóp méo khuôn khổ cạnh tranh của thị trường. Những người nộp thuế được coi là gian lận thuế khi họ sử dụng những cách thức phi pháp để trốn nộp đầy đủ số nghĩa vụ thuế của mình.

Còn trong trường hợp tránh thuế, người nộp thuế lạm dụng những kẽ hở trong chế độ thuế hiện hành để giảm nghĩa vụ thuế. Mặc dù vẫn còn tranh cãi về sự tách biệt hoàn toàn giữa hai hành vi này hay nói cách khác, sự khác nhau hoàn toàn giữa chúng hầu như rất khó thuyết phục người khác. Trong một vài trường hợp nhất định, không thể thống nhất quan điểm với nhau khi xác định đó là hành vi gian lận thuế hay hành vi tránh thuế (Slemrod và Yitzhaki, 2000). Hanlon và Heitzman (2009) cho rằng hành vi tránh thuế được hiểu là việc giảm mức thuế phải nộp trên 1 đơn vị thu nhập trước thuế.

Tuy nhiên, vẫn không có định TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 nghĩa rõ ràng và nhất quán về hành vi tránh thuế của các doanh nghiệp trong các tài liệu nghiên cứu trước đây. Nhìn chung, các tài liệu đều cho rằng hành vi tránh thuế phản ánh một chiến lược lập kế hoạch thuế một cách liên tục, bao gồm các hoạt động như: đầu tư trái phiếu, chi tiêu vốn, sử dụng các khoản nợ vay để tài trợ cho các hoạt động của doanh nghiệp hoặc các hoạt động chuyển giá… Vì thế, có thể thấy rằng hành vi tránh thuế của các nhà quản lý nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp bằng việc giảm thiểu mức thuế phải nộp cho Chính phủ, từ đó giảm thiểu vấn đề đại diện giữa các cổ đông và các nhà quản lý của doanh nghiệp (Wang, 2012). Đồng thời, hành vi tránh thuế cũng có thể phản ánh được sự uy tín của các nhà quản lý cũng như triển vọng nghề nghiệp của họ trên thị trường lao động. Với các ưu điểm của việc tránh thuế, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành nhằm mục đích tìm hiểu lý do tại sao các doanh nghiệp lại thực hiện hành vi tránh thuế.

Các nghiên cứu này ban đầu tập trung vào yếu tố cơ hội tăng trưởng, động cơ và nguồn lực để các doanh nghiệp tiến hành lập kế hoạch thuế khi giải thích tại sao các doanh nghiệp thực hiện hành vi tránh thuế (Rego, 2003). Trong khi đó, các nghiên cứu gần đây đã mở rộng chủ đề này bằng cách phân tích ảnh hưởng của vấn đề đại diện giữa các cổ đông và các nhà quản lý đến hành vi tránh thuế của các doanh nghiệp. Theo các nghiên cứu trước đây, khi phân tích hành vi tránh thuế, có hai cách đo lường đã được sử dụng để đại diện cho hành vi tránh thuế của các doanh nghiệp. Cách đo lường đầu tiên là chênh lệch thuế sổ sách (book-tax difference) được xác định như là chênh lệch giữa thu nhập hoạt động và thu nhập chịu thuế (Desai và Dharmapala, 2009).

Cách đo lường thứ hai là tỷ lệ thuế suất có hiệu lực (effective tax rate) được xác định như là tỷ lệ chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập trước thuế (Bradshaw và các cộng sự, 2013). Luận văn áp dụng cách đo lường hành vi tránh thuế của Desai và Dharmapala (2009) để phân tích tác động của hành vi tránh thuế đến giá trị doanh nghiệp của các doanh nghiệp. Giá trị của doanh nghiệp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Giá trị doanh nghiệp nhìn chung là một giá trị đo lường hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp (Sarma và Rao, 1969; Grossman và Stiglitz, 1977). Theo Ehrahard và Bringham (2003), giá trị doanh nghiệp là tổng giá trị của các bên liên quan với doanh nghiệp bao gồm: các chủ nợ và các cổ đông.

Giá trị doanh nghiệp là một trong các thước đo cơ bản được sử dụng trong việc định giá doanh nghiệp, mô hình tài chính, kế toán, phân tích danh mục… Bên cạnh đó, để đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thì có nhiều cách đo lường, tỷ lệ, chỉ tiêu đã được đưa ra, trong đó phải kể đến: tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA), tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ lệ lợi nhuận sau thuế trên đầu tư (ROI) và giá trị doanh nghiệp Tobin’s Q. Trong số các chỉ tiêu này, thì giá trị doanh nghiệp Tobin’s Q là một đo lường kinh tế phản ánh giá trị thị trường của một tổ chức kinh doanh (Kurshev và Strebulaev, 2007) và giá trị là một sự liên kết giữa các giá trị thị trường của doanh nghiệp với giá trị sổ sách của một doanh nghiệp (Võ Minh Long, 2017). Nhiều nghiên cứu trước đây cũng đã sử dụng chỉ tiêu này như là một cách đo lường giá trị doanh nghiệp, các nghiên cứu này bao gồm Cheng và các cộng sự (2010), Đỗ Văn Thắng và Trịnh Quang Thiều (2010), Karaca và Savsar (2012), Mohammad và các cộng sự (2013), Võ Minh Long (2017). Mặt khác, để tính toán giá trị Tobin’s Q này thì có nhiều cách tính toán nhưng trong số đó phải kể đến ba cách đo lường của Lindenberg và Ross (1981), Chung và Pruitt (1994), và Oxelheim và Randoy (2001).

Cách đo lường đầu tiên và cũng được xem là khó nhất trong các cách tính toán giá trị Tobin’s Q là của Lindenberg và Ross (1981), theo đó giá trị Tobin’s Q được tính theo công thức sau: Trong đó: PREFST thể hiện giá trị các cổ phần ưu đãi của doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 VCOMS thể hiện giá trị cổ phần thông thường khi được tính bởi giá cổ phiếu cuối năm nhân với số lượng cổ phiếu đang lưu hành ở thời điểm cuối năm. LTDEBT thể hiện giá trị của nợ dài hạn của doanh nghiệp như được điều chỉnh theo cấu trúc tuổi của doanh nghiệp. STDEBT thể hiện giá trị sổ sách của nghĩa vụ nợ ngắn hạn của doanh nghiệp.

ADJ thể hiện giá trị của các tài sản ngắn hạn ròng của doanh nghiệp. TOTASST thể hiện giá trị sổ sách của tổng tài sản của doanh nghiệp. BKCAP thể hiện giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. NETCAP thể hiện giá trị vốn chủ sở hữu ròng được điều chỉnh bởi lạm phát.

Cách tính của Lindenberg và Ross (1981) được cho rằng là khó nhất trong các cách đo lường do cách tính này yêu cầu tương đối nhiều dữ liệu so với các cách tính khác. Sau đó, Chung và Pruitt (1994) đã phát triển một cách đo lường khác với việc sử dụng ít dữ liệu hơn nhưng có giá trị tính toán ra xấp xỉ với giá trị của Lindenberg và Ross (1981), cụ thể, cách tính của Chung và Pruitt (1994) tối thiểu gần giống với 96.6% trong sự thay đổi của giá trị Tobin’s Q của Lindenberg và Ross (1981). Giá trị Tobin’s Q của Chung và Pruitt (1994) được tính như sau: Trong đó: MVE thể hiện giá trị thị trường của vốn cổ phần khi được tính bởi giá cổ phiếu cuối năm nhân với số lượng cổ phần đang lưu hành ở thời điểm cuối năm. PS thể hiện giá trị của cổ phiếu ưu đãi.