Nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở các nước đang ...

Nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước tại các nước đang phát triển, phân tích và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Tâm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đầu Tư Trực Tiếp Ra Nước Ngoài Đến Đầu Tư Trong Nước Ở Những Nước Đang Phát Triển
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 1.1. Những nghiên cứu về mặt lý thuyết
• 1.2. Những nghiên cứu về mặt thực nghiệm
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả nghiên cứu chính
• 3.2. Kết quả các kiểm định độ vững của mô hình
• 4. KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài FDI

Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI) đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển. FDI không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn tạo ra cơ hội chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo số liệu từ UNCTAD, tỷ lệ FDI của các nước đang phát triển đã tăng từ 15% lên 30% trong giai đoạn 2005-2012. Điều này cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài, đồng thời đặt ra câu hỏi về tác động của nó đến đầu tư trong nước.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài

Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI) là hình thức đầu tư mà một công ty hoặc cá nhân đầu tư vào một doanh nghiệp ở nước ngoài. FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và chuyển giao công nghệ. Nghiên cứu cho thấy, FDI có thể tạo ra những tác động tích cực đến nền kinh tế của quốc gia tiếp nhận đầu tư.

1.2. Tác động của FDI đến đầu tư trong nước

Tác động của FDI đến đầu tư trong nước có thể được phân tích qua hai kênh chính: thị trường tài chính và thị trường sản xuất. Nghiên cứu cho thấy, FDI có thể làm giảm đầu tư trong nước do việc chuyển hướng nguồn lực và vốn ra nước ngoài. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, FDI cũng có thể thúc đẩy đầu tư trong nước thông qua việc gia tăng năng lực sản xuất và xuất khẩu.

II. Những thách thức từ đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước

Mặc dù FDI mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại những thách thức đáng kể đối với đầu tư trong nước. Các công ty có thể ưu tiên đầu tư ra nước ngoài hơn là đầu tư vào các dự án trong nước, dẫn đến sự giảm sút trong hoạt động đầu tư nội địa. Điều này có thể gây ra những hệ lụy tiêu cực cho nền kinh tế, bao gồm giảm việc làm và giảm thu nhập quốc dân.

2.1. Sự chuyển hướng nguồn lực đầu tư

Khi các công ty đầu tư ra nước ngoài, họ có thể chuyển hướng nguồn lực và vốn từ các dự án trong nước sang các dự án ở nước ngoài. Điều này có thể dẫn đến sự giảm sút trong đầu tư trong nước, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.

2.2. Tác động đến thị trường lao động

Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có thể làm giảm nhu cầu lao động trong nước, dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng. Các công ty có thể lựa chọn thuê lao động ở nước ngoài với chi phí thấp hơn, từ đó ảnh hưởng đến thị trường lao động trong nước.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của FDI đến đầu tư trong nước

Để nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Một trong những phương pháp phổ biến là sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp GMM để phân tích mối quan hệ giữa FDI và đầu tư trong nước. Nghiên cứu này thường tập trung vào các quốc gia đang phát triển để đánh giá tác động thực tế của FDI.

3.1. Dữ liệu và mô hình nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 40 quốc gia đang phát triển trong khoảng thời gian từ 2005 đến 2012. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các biến độc lập như FDI, đầu tư trong nước và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

3.2. Phương pháp GMM trong phân tích dữ liệu

Phương pháp GMM (Generalized Method of Moments) được sử dụng để xử lý vấn đề tính nội sinh trong mô hình. Phương pháp này cho phép ước lượng chính xác hơn mối quan hệ giữa FDI và đầu tư trong nước, từ đó đưa ra những kết luận đáng tin cậy.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của FDI đến đầu tư trong nước

Kết quả nghiên cứu cho thấy, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có tác động nghịch chiều đến đầu tư trong nước. Cụ thể, mỗi đô la đầu tư ra nước ngoài có thể làm giảm một đô la đầu tư trong nước. Tuy nhiên, tác động này có thể khác nhau tùy thuộc vào từng quốc gia và lĩnh vực đầu tư.

4.1. Tác động ngắn hạn và dài hạn

Nghiên cứu chỉ ra rằng tác động của FDI đến đầu tư trong nước có thể khác nhau trong ngắn hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, FDI thường làm giảm đầu tư trong nước, trong khi trong dài hạn, nó có thể tạo ra cơ hội mới cho đầu tư nội địa thông qua việc gia tăng năng lực sản xuất.

4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này

Mối quan hệ giữa FDI và đầu tư trong nước còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chính sách đầu tư, mức độ phát triển của thị trường tài chính và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của đầu tư trong nước

Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước là một vấn đề phức tạp và cần được nghiên cứu sâu hơn. Các nhà làm chính sách cần xem xét các yếu tố ảnh hưởng để đưa ra những quyết định hợp lý nhằm thúc đẩy đầu tư trong nước. Trong tương lai, việc tăng cường hợp tác quốc tế và cải thiện môi trường đầu tư trong nước sẽ là những yếu tố quan trọng để tối ưu hóa lợi ích từ FDI.

5.1. Đề xuất chính sách cho đầu tư trong nước

Các chính sách cần được thiết kế để khuyến khích đầu tư trong nước, bao gồm việc cải thiện môi trường kinh doanh, giảm thiểu rào cản pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước.

5.2. Tương lai của đầu tư trong nước trong bối cảnh toàn cầu hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, đầu tư trong nước cần phải được nâng cao để cạnh tranh với các dòng vốn FDI. Việc phát triển các ngành công nghiệp chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI) của các nước đang phát triển đã tăng mạnh trong những năm gần đây, chiếm khoảng 30% tổng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài toàn cầu vào năm 2012, tăng gấp đôi so với năm 2005. Sự gia tăng này phản ánh sự tham gia ngày càng sâu rộng của các nước đang phát triển vào nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, tác động của OFDI đến đầu tư trong nước (DI) vẫn còn nhiều tranh cãi, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển, nơi nguồn vốn đầu tư thường bị hạn chế. Đầu tư trong nước được xem là nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, do đó việc nghiên cứu mối quan hệ giữa OFDI và DI có ý nghĩa thiết thực đối với hoạch định chính sách kinh tế.

Mục tiêu của luận văn là phân tích tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước tại 40 nước đang phát triển trên thế giới trong giai đoạn 2005-2012. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp ước lượng System GMM nhằm xử lý vấn đề nội sinh và đánh giá tác động ngắn hạn cũng như dài hạn của OFDI đến DI. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp làm rõ mối quan hệ giữa hai loại đầu tư này mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc thúc đẩy đầu tư trong nước, từ đó góp phần nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai kênh tác động chính của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước: thị trường tài chính và thị trường sản xuất.

• Kênh thị trường tài chính: Theo Steven và Lipsey (1992), trong điều kiện thị trường vốn không hoàn hảo, việc đầu tư ra nước ngoài có thể làm giảm khả năng tài trợ cho đầu tư trong nước do chi phí vốn tăng lên khi tỷ lệ nợ cao. Điều này dẫn đến tác động nghịch chiều của OFDI đến DI.

• Kênh thị trường sản xuất: Dựa trên lý thuyết của Dunning (1993), động cơ đầu tư ra nước ngoài gồm bốn loại: tìm kiếm tài nguyên thiên nhiên, tìm kiếm thị trường, tìm kiếm hiệu quả thị trường và tìm kiếm tài sản chiến lược. Tác động của OFDI đến DI phụ thuộc vào động cơ này, có thể là tăng, giảm hoặc không thay đổi đầu tư trong nước. Ví dụ, đầu tư ra nước ngoài nhằm tìm kiếm tài sản chiến lược thường thúc đẩy hiệu quả đầu tư trong nước thông qua chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực quản lý.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI), đầu tư trong nước (DI), đầu tư trực tiếp nước ngoài (IFDI), phát triển tài chính (đo bằng cung tiền M2 hoặc tín dụng nội địa Credit), tổng tiết kiệm quốc gia (Saving), tốc độ tăng trưởng GDP thực (RGDP), lạm phát (INF) và độ mở thương mại (Openess).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 40 nước đang phát triển trong giai đoạn 2005-2012, thu thập từ các nguồn uy tín như World Bank, IMF và UNCTAD. Mẫu nghiên cứu được lựa chọn dựa trên tiêu chí các nước có hoạt động OFDI đáng kể trong giai đoạn này.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên mô hình điều chỉnh từng phần (partial adjustment model), trong đó đầu tư trong nước phụ thuộc vào đầu tư kỳ vọng và các biến kinh tế vĩ mô khác. Mô hình có dạng động với biến trễ của đầu tư trong nước được đưa vào để phản ánh tác động kéo dài theo thời gian.

Phương pháp ước lượng chính là System GMM, được lựa chọn để xử lý vấn đề nội sinh của các biến độc lập như OFDI, IFDI và biến trễ của DI. Phương pháp này kết hợp các biến trễ làm biến công cụ nhằm đảm bảo tính hiệu quả và độ tin cậy của kết quả. Các kiểm định quan trọng bao gồm kiểm định tự tương quan bậc 1 và bậc 2, cùng kiểm định Hansen để đánh giá tính phù hợp của biến công cụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của OFDI đến DI: Kết quả ước lượng bằng phương pháp System GMM cho thấy hệ số hồi quy của OFDI là -0.99 (ý nghĩa thống kê ở mức 10%), tức 1% tăng OFDI làm giảm 0.99% đầu tư trong nước. Khi thay thế biến đo lường phát triển tài chính từ M2 sang Credit, hệ số này còn tăng lên -1.43 với ý nghĩa ở mức 5%, khẳng định tác động nghịch chiều của OFDI đến DI.

2. Tác động của IFDI đến DI: Hệ số hồi quy của IFDI dương 0.44 (mức ý nghĩa 5%), cho thấy 1% tăng IFDI làm tăng 0.44% đầu tư trong nước. Điều này phản ánh vai trò tích cực của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong việc thúc đẩy đầu tư nội địa thông qua phát triển ngành công nghiệp phụ trợ.

3. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Biến trễ của DI có hệ số dương 0.48 (ý nghĩa 1%), cho thấy đầu tư trong nước năm trước là chỉ báo tốt cho đầu tư hiện tại. Tổng tiết kiệm quốc gia (Saving) có hệ số dương 0.31 (ý nghĩa 5%), khẳng định vai trò quan trọng của nguồn vốn tiết kiệm trong việc thúc đẩy đầu tư. Tốc độ tăng trưởng GDP thực (RGDP) cũng có tác động tích cực với hệ số 0.3 (ý nghĩa 10%). Phát triển tài chính, đo bằng M2 hoặc Credit, đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê, với hệ số lần lượt là 0.046 và 0.095.

4. Biến độ mở thương mại và lạm phát: Hai biến này không có ý nghĩa thống kê trong mẫu nghiên cứu, cho thấy tác động của chúng đến đầu tư trong nước không rõ ràng trong giai đoạn và mẫu được phân tích.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy OFDI có tác động nghịch chiều đến DI ở các nước đang phát triển, phù hợp với lý thuyết về thị trường tài chính không hoàn hảo và giới hạn nguồn vốn đầu tư. Việc đầu tư ra nước ngoài làm giảm nguồn vốn khả dụng cho đầu tư trong nước, dẫn đến sự cạnh tranh vốn và giảm đầu tư nội địa. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Feldstein (1995), Andersen và Hainaut (1998), cũng như Ali Al-Sadig (2013).

Ngược lại, IFDI có tác động tích cực đến DI, thể hiện vai trò của vốn FDI trong việc kích thích đầu tư nội địa thông qua chuỗi giá trị và phát triển ngành công nghiệp phụ trợ. Điều này cũng phù hợp với các nghiên cứu thực nghiệm trước đây.

Các biến kiểm soát như tiết kiệm quốc gia, tăng trưởng GDP và phát triển tài chính đều có tác động tích cực, nhấn mạnh tầm quan trọng của môi trường kinh tế vĩ mô ổn định và nguồn vốn dồi dào trong việc thúc đẩy đầu tư trong nước. Việc không tìm thấy tác động rõ ràng của độ mở thương mại và lạm phát có thể do đặc thù mẫu nghiên cứu hoặc thời gian phân tích.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các bảng hồi quy chi tiết và biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa OFDI và DI theo thời gian, giúp minh họa rõ ràng hơn về xu hướng và mức độ tác động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (IFDI): Các nước đang phát triển cần xây dựng chính sách ưu đãi, cải thiện môi trường đầu tư để thu hút vốn FDI, từ đó kích thích đầu tư trong nước thông qua phát triển chuỗi giá trị và ngành công nghiệp phụ trợ. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; chủ thể: Chính phủ và các cơ quan quản lý đầu tư.

2. Phát triển thị trường tài chính nội địa: Cải thiện hệ thống tài chính, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp trong nước bằng cách nâng cao hiệu quả ngân hàng và thị trường vốn. Mục tiêu tăng chỉ số tín dụng nội địa (Credit) ít nhất 10% trong 3 năm tới. Chủ thể: Ngân hàng trung ương, Bộ Tài chính.

3. Khuyến khích tiết kiệm quốc gia: Thúc đẩy các chính sách khuyến khích tiết kiệm cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời quản lý hiệu quả nguồn tiết kiệm để chuyển hóa thành vốn đầu tư. Thời gian: dài hạn 5 năm; chủ thể: Chính phủ, các tổ chức tài chính.

4. Kiểm soát và ổn định kinh tế vĩ mô: Duy trì lạm phát ở mức thấp và ổn định, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư trong nước phát triển bền vững. Chủ thể: Ngân hàng trung ương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

5. Giám sát và điều chỉnh chính sách OFDI: Xây dựng cơ chế giám sát hoạt động đầu tư ra nước ngoài để hạn chế tác động tiêu cực đến đầu tư trong nước, đồng thời khuyến khích các dự án OFDI có tác động tích cực như chuyển giao công nghệ và phát triển tài sản chiến lược. Thời gian: 2 năm; chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách thu hút FDI, phát triển thị trường tài chính và quản lý OFDI nhằm thúc đẩy đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế và tài chính: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phương pháp phân tích hiện đại (System GMM) về mối quan hệ giữa OFDI và DI, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp đa quốc gia và nhà đầu tư: Hiểu rõ tác động của hoạt động đầu tư ra nước ngoài đến môi trường đầu tư trong nước, từ đó điều chỉnh chiến lược đầu tư phù hợp với điều kiện thị trường và chính sách quốc gia.

4. Cơ quan quản lý đầu tư và phát triển kinh tế: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, đồng thời giám sát và điều phối hoạt động OFDI nhằm cân bằng lợi ích quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có nhất thiết làm giảm đầu tư trong nước không?
   Kết quả nghiên cứu cho thấy OFDI có tác động nghịch chiều đến DI ở các nước đang phát triển, do nguồn vốn đầu tư bị giới hạn. Tuy nhiên, mức độ tác động có thể khác nhau tùy thuộc vào điều kiện thị trường tài chính và động cơ đầu tư.

2. Tại sao đầu tư trực tiếp nước ngoài lại thúc đẩy đầu tư trong nước?
   IFDI thường kích thích phát triển ngành công nghiệp phụ trợ và tạo ra hiệu ứng lan tỏa công nghệ, từ đó thúc đẩy đầu tư trong nước tăng lên, như được chứng minh qua hệ số hồi quy dương và có ý nghĩa thống kê trong nghiên cứu.

3. Phát triển tài chính ảnh hưởng thế nào đến đầu tư trong nước?
   Phát triển tài chính giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dễ dàng và chi phí thấp hơn, từ đó tăng khả năng đầu tư. Nghiên cứu sử dụng hai chỉ số M2 và Credit đều cho thấy tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê.

4. Tại sao độ mở thương mại và lạm phát không có tác động rõ ràng đến đầu tư trong nước?
   Trong mẫu nghiên cứu và giai đoạn phân tích, hai biến này không đạt mức ý nghĩa thống kê, có thể do đặc thù kinh tế từng quốc gia hoặc ảnh hưởng của các yếu tố khác chi phối mạnh hơn.

5. Phương pháp System GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   System GMM xử lý tốt vấn đề nội sinh và biến trễ trong mô hình động, sử dụng biến công cụ hiệu quả để cho kết quả ước lượng chính xác và đáng tin cậy hơn so với các phương pháp truyền thống như OLS.

Kết luận

• Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI) có tác động nghịch chiều rõ rệt đến đầu tư trong nước (DI) ở các nước đang phát triển trong giai đoạn 2005-2012.
• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (IFDI), tổng tiết kiệm quốc gia, tốc độ tăng trưởng GDP thực và phát triển tài chính đều có tác động tích cực đến đầu tư trong nước.
• Phương pháp System GMM được áp dụng hiệu quả để xử lý vấn đề nội sinh và biến trễ trong mô hình nghiên cứu.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách thúc đẩy đầu tư trong nước và quản lý hoạt động đầu tư ra nước ngoài.
• Các bước tiếp theo nên tập trung vào phát triển thị trường tài chính, tăng cường thu hút FDI và kiểm soát tác động tiêu cực của OFDI nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư trong nước.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư nên xem xét kỹ lưỡng các kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược đầu tư và chính sách phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại các nước đang phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ----------  ---------- NGUYỄN THỊ THANH TÂM TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI ĐẾN ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC Ở NHỮNG NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh - Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ----------  ---------- NGUYỄN THỊ THANH TÂM TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI ĐẾN ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC Ở NHỮNG NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính- Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN NGỌC ĐỊNH TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.HCM, tháng 11 năm 2013 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Tâm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.HCM, tháng 11 năm 2013 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Tâm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT Cụm viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt DI Domestic Investment Đầu tư trong nước GMM Generalized Method of Phương pháp Moment Moments tổng quát IFDI Inward Foreign Direct Đầu tư trực tiếp nước Investment ngoài IMF International Monetary Quỹ tiền tệ quốc tế Fund OECD Organization for Tổ chức hợp tác và phát Economic Co-operation triển kinh tế and Development OFDI Outward Foreign Direct Đầu tư trực tiếp ra nước Investment ngoài World Bank Ngân hàng thế giới UNCTAD United Nations Hội nghị liên hiệp quốc Conference on Trade and tế về thương mại và phát Development triển TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Phụ bìa Lời cam đoan Danh mục cụm từ viết tắt Mục lục Danh mục bảng biểu Tóm tắt . Tổng quan những nghiên cứu trước đây . Những nghiên cứu về mặt lý thuyết . Những nghiên cứu về mặt thực nghiệm . Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu . Mẫu nghiên cứu. Nguồn dữ liệu . Nội dung và các kết quả nghiên cứu. Thống kê mô tả. Kết quả nghiên cứu chính . Kết quả các kiểm định độ vững của mô hình. 55 Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Tóm tắt những công trình nghiên cứu thực nghiệm trước đây . 18 Bảng 2: Mô tả biến trong mô hình nghiên cứu. 24 Bảng 3: Các nước trong mẫu nghiên cứu . 30 Bảng 4: Tên biến và nguồn dữ liệu . 32 Bảng 5: Mô tả dữ liệu . 34 Bảng 6: Ma trận tương quan giữa các biến trong mô hình nghiên cứu . 35 Bảng 7: Tác động ngắn hạn của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển, phương pháp system GMM. 37 Bảng 8: Tác động ngắn hạn của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển, phương pháp system GMM (nhân tố phát triển thị trường được đo lường bằng biến Credit thay vì biến M2) . 42 Bảng 9: Tác động dài hạn của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển . 43 Bảng 10: Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trực tiếp ở trong nước ở những nước đang phát triển sau khi loại bỏ những nước có nguồn dự trữ ngoại hối lớn. 45 Bảng 11: Kiểm định quan hệ tuyến tính giữa đầu tư trực tiếp ra nước ngoài và đầu tư trong nước . 47 Bảng 12: Kiểm định tác động của mức độ phát triển tài chính đến mối quan hệ của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài và đầu tư trong nước. 48 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bảng 13: Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước, phương pháp Pooled OLS. 50 Bảng 14: Kiểm định Hausman. 51 Bảng 15: Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước, phương pháp tác động cố định. 52 Bảng 16: Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước, phương pháp Difference GMM. 53 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT: Hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của những nước đang phát triển ngày càng gia tăng mạnh mẽ, điều này có thể ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư trong nước, từ đó tác động đến tốc độ tăng trưởng kinh tế. Do vậy, nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển là điều rất cần thiết. Mục tiêu của luận văn là nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở 40 nước đang phát triển trên thế giới bằng cách sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp system GMM. Kết quả nghiên cứu cho thấy, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có tác động nghịch chiều đến đầu tư trong nước. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. GIỚI THIỆU Trong xu thế toàn cầu hóa như hiện nay thì hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài ngày càng mạnh mẽ, nhất là đối với những nước đang phát triển. Theo số liệu thống kê của Hội nghị liên hiệp quốc tề về thương mại và phát triển UNCTAD, năm 2005, tỷ trọng của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của những nước đang phát triển so với toàn thế giới chiếm khoảng 15%. Từ năm 2005 – 2012, tỷ trọng này liên tục tăng lên, đến năm 2012 đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của những nước đang phát triển chiếm 30% so với thế giới. Sự gia tăng trong dòng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài cho thấy rằng trong thời gian gần đây những nước đang phát triển ngày càng tham gia mạnh mẽ vào nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài sẽ tác động đến đầu tư trong nước. Đầu tư trong nước lại là nhân tố quan trọng đối với tốc độ phát triển kinh tế. Do vậy, tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước là vấn đề cần được tìm hiểu, nghiên cứu. Dựa trên những kết quả nghiên cứu thực nghiệm đạt được, các nhà làm chính sách có thể đưa ra những chính sách kinh tế nhằm thúc đẩy hoạt động đầu tư trong nước, từ đó thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng tốt. Xét về mặt lý thuyết, các nhà nghiên cứu cho rằng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có thể tác động đến đầu tư trong nước thông qua hai kênh tác động: thị trường tài chính và thị trường sản xuất. Tuy nhiên, tác động này vẫn chưa rõ ràng, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có thể làm tăng, giảm hoặc không thay đổi hoạt động đầu tư trong nước. Vì thế, nghiên cứu thực nghiệm để xác định tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển là điều cần thiết. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Căn cứ vào những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển” để nghiên cứu trong luận văn của mình. Mục tiêu của luận văn là đưa ra kết quả nghiên cứu thực nghiệm về tác động của đầu trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước ở những nước đang phát triển trên thế giới trong khoảng thời gian gần đây. Dựa vào một số kết quả nghiên cứu thực nghiệm trước đây, đặc biệt là bài nghiên cứu của tác giả Ali Al-Sadig (2013), câu hỏi nghiên cứu đặt ra là: liệu rằng, đối với những nước đang phát triển, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có làm giảm đầu tư trong nước hay không? Luận văn sử dụng dữ liệu bảng của 40 nước đang phát triển trên thế giới trong khoảng thời gian từ 2005 – 2012 và phương pháp System GMM để có thể xử lý tốt vấn đề tính nội sinh của những biến nghiên cứu trong bài. Phần còn lại của luận văn gồm các phần sau: Phần 2: Tổng quan những nghiên cứu trước đây, gồm những nghiên cứu về mặt lý thuyết và thực nghiệm tác động của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đến đầu tư trong nước. Phần 3: Phương pháp nghiên cứu, gồm có mô hình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu. Phần 4: Kết quả nghiên cứu: gồm có kết quả nghiên cứu chính và những kết quả kiểm tra độ vững. Phần 5: Kết luận. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY. Những nghiên cứu về mặt lý thuyết. Về mặt lý thuyết, các nhà nghiên cứu cho rằng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài có thể ảnh hưởng đến đầu tư trong nước thông qua hai kênh: thị trường tài chính và thị trường sản xuất. Đối với kênh thị trường tài chính, hai tác giả Steven và Lipsey (1992) cho rằng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài sẽ làm giảm đầu tư trong nước. Tác giả cho rằng trong thị trường vốn hoàn hảo, công ty có khả năng vay mượn để tăng vốn đầu tư ở mức lãi suất nhất định. Tức là quyết định đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của công ty không ảnh hưởng đến quyết định đầu tư trong nước. Tuy nhiên, trên thực tế, thị trường vốn không hoàn hảo, nếu công ty tăng tỷ số nợ quá cao, rủi ro sẽ gia tăng, dẫn đến chi phí sử dụng vốn của công ty sẽ tăng theo. Do đó, công ty bị giới hạn nguồn vốn tài trợ cho hoạt động đầu tư ở một mức nào đó. Khi công ty đầu tư ra nước ngoài sẽ làm giảm khả năng thực hiện các dự án đầu tư trong nước.