Tác động của tỷ giá thực lên cán cân thương mại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh tác động của tỷ giá thực lên cán cân thương mại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Đình
• Trường học: Học viện Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Tỷ Giá Thực Đến Cán Cân Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Tỷ giá hối đoái
• 2.2.1. Phân loại tỷ giá hối đoái
• 2.2.2. Tỷ giá hối đoái đa phương
• 2.3. Vai trò và tác động của tỷ giá
• 2.4. Cân cân thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 3.2. Các mô hình và kiểm định sử dụng trong luận văn
• 3.2.1. Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit roots test)
• 3.2.2. Xác định độ trễ tối đa, tối ưu
• 3.2.3. Kiểm tra tự tương quan của phần dư
• 3.2.4. Kiểm định tính ổn định mô hình VAR với độ trễ được chọn
• 3.2.5. Kiểm định đồng liên kết theo phương pháp Johansen
• 3.2.6. Mô hình hiệu chỉnh sai số ECM
• 3.2.7. Kiểm định nhân quả Granger
• 3.2.8. Phân tích hàm phản ứng dậy
• 3.2.9. Phân tích phương sai phân rã
• 3.3. Thu thập và tính toán số liệu
• 3.4. Các bước tiến hành kiểm định
• 4. CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định mối quan hệ giữa cân cân thương mại và tỷ giá thực đa phương (REER)
• 4.1.1. Trường hợp Việt Nam - Hoa Kỳ
• 4.1.1.1. Kiểm định tính dừng
• 4.1.1.2. Xác định độ trễ tối đa và tối ưu của mô hình
• 4.1.1.3. Kiểm định tự tương quan phần dư
• 4.1.1.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.1.1.5. Kết quả kiểm định mô hình VAR
• 4.1.1.6. Kiểm định Granger
• 4.1.1.7. Hàm phản ứng
• 4.1.1.8. Phân tích phương sai phân rã
• 4.1.2. Trường hợp Việt Nam - Nhật Bản
• 4.1.2.1. Kiểm định tính dừng (kiểm định nghiệm đơn vị)
• 4.1.2.2. Xác định độ trễ tối đa và tối ưu của mô hình
• 4.1.2.3. Kiểm định tự tương quan phần dư
• 4.1.2.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.1.2.5. Kết quả mô hình VAR
• 4.1.2.6. Kiểm định Granger trong VAR
• 4.1.2.7. Kiểm định hàm thức dậy
• 4.1.2.8. Phân tích phương sai phân rã
• 4.1.3. Trường hợp Việt Nam - Nhóm 8 nước quan hệ thương mại lớn
• 4.1.3.1. Kiểm định tính dừng (kiểm định nghiệm đơn vị)
• 4.1.3.2. Xác định độ trễ tối đa và tối ưu
• 4.1.3.3. Kiểm định tự tương quan phần dư
• 4.1.3.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.1.3.5. Kết quả hài quy mô mô hình VAR
• 4.1.3.6. Kiểm định Granger trong VAR
• 4.1.3.7. Kiểm định hàm thức dậy
• 4.1.3.8. Phân tích phương sai phân rã
• 4.2. Kiểm định mối quan hệ giữa cân cân thương mại và tỷ giá thực song phương (RER) Việt Nam - Hàn Quốc
• 4.2.1. Kiểm định tính dừng (kiểm định nghiệm đơn vị)
• 4.2.2. Xác định độ trễ tối đa và tối ưu của mô hình
• 4.2.3. Kiểm định tự tương quan phần dư
• 4.2.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.2.5. Kết quả mô hình VECM
• 4.2.6. Kiểm định Granger
• 4.2.7. Kiểm định hàm thức dậy (IRF)
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.3. Đề xuất từ kết quả nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01: Thu nhập thực của Việt Nam và các nước đối tác từ năm 1996 đến năm 2012, năm gốc 2005
• PHỤ LỤC 02: Tỷ giá danh nghĩa các nước so với Việt Nam từ năm 1996 đến năm 2012
• PHỤ LỤC 03: Chỉ số ghi tiêu dùng Việt Nam và các nước từ năm 1996 đến năm 2012, năm gốc 2005
• PHỤ LỤC 04: Tỷ giá thực các nước đối với Việt Nam từ năm 1996 đến năm 2012, năm gốc 2005
• PHỤ LỤC 05: Kết quả kiểm định tính dừng các biến trong mô hình
• PHỤ LỤC 06: Kết quả mô hình VAR giữa Việt Nam - Hoa Kỳ, Nhật Bản và nhóm 8 nước
• PHỤ LỤC 07: Kết quả kiểm định mô hình hiệu chỉnh sai số VECM giữa Việt Nam - Hàn Quốc
• PHỤ LỤC 08: Bảng tăng xuất nhập khẩu Việt Nam đối với các đối tác
• PHỤ LỤC 09: Bảng tính GDP thực của Việt Nam từ năm 1996 đến năm 2012

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của tỷ giá thực đến cán cân thương mại Việt Nam

Tỷ giá thực là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cán cân thương mại của Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá thực có thể tác động trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu. Khi tỷ giá thực tăng, hàng hóa xuất khẩu trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường quốc tế, trong khi hàng hóa nhập khẩu lại rẻ hơn. Điều này có thể dẫn đến thâm hụt cán cân thương mại nếu không có các biện pháp điều chỉnh hợp lý.

1.1. Tỷ giá thực và vai trò của nó trong kinh tế Việt Nam

Tỷ giá thực không chỉ ảnh hưởng đến cán cân thương mại mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế tổng thể. Nó quyết định khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.2. Cán cân thương mại và các yếu tố ảnh hưởng

Cán cân thương mại của Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế toàn cầu và các hiệp định thương mại tự do. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp đưa ra các giải pháp hiệu quả.

II. Vấn đề thách thức trong việc điều chỉnh tỷ giá thực tại Việt Nam

Việc điều chỉnh tỷ giá thực tại Việt Nam gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự biến động của thị trường ngoại hối và áp lực từ các đối tác thương mại. Điều này có thể dẫn đến sự không ổn định trong cán cân thương mại, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

2.1. Áp lực từ thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như lãi suất, lạm phát và tình hình chính trị. Sự biến động này có thể gây khó khăn cho việc duy trì tỷ giá thực ổn định.

2.2. Tác động của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có thể ảnh hưởng đến tỷ giá thực. Việc điều chỉnh lãi suất có thể làm thay đổi dòng vốn và tác động đến tỷ giá.

III. Phương pháp điều chỉnh tỷ giá thực hiệu quả cho Việt Nam

Để điều chỉnh tỷ giá thực hiệu quả, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp linh hoạt và phù hợp với tình hình kinh tế. Các biện pháp như can thiệp thị trường ngoại hối, điều chỉnh lãi suất và cải cách chính sách thương mại có thể giúp cải thiện cán cân thương mại.

3.1. Can thiệp thị trường ngoại hối

Can thiệp vào thị trường ngoại hối có thể giúp ổn định tỷ giá thực. Ngân hàng Nhà nước có thể mua hoặc bán ngoại tệ để điều chỉnh tỷ giá.

3.2. Điều chỉnh lãi suất

Điều chỉnh lãi suất có thể ảnh hưởng đến dòng vốn và tỷ giá thực. Việc tăng lãi suất có thể thu hút vốn đầu tư nước ngoài, từ đó ổn định tỷ giá.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tỷ giá thực

Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ giá thực có tác động lớn đến cán cân thương mại của Việt Nam. Các số liệu thống kê cho thấy sự biến động của tỷ giá thực thường đi kèm với sự thay đổi trong xuất nhập khẩu. Việc áp dụng các biện pháp điều chỉnh hợp lý có thể giúp cải thiện tình hình này.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các quốc gia khác

Nghiên cứu từ các quốc gia khác cho thấy rằng việc điều chỉnh tỷ giá thực có thể giúp cải thiện cán cân thương mại. Việt Nam có thể học hỏi từ kinh nghiệm của các nước này.

4.2. Ứng dụng chính sách tỷ giá thực trong thực tiễn

Việc áp dụng chính sách tỷ giá thực trong thực tiễn cần phải linh hoạt và phù hợp với tình hình kinh tế. Các biện pháp cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển.

V. Kết luận và tương lai của tỷ giá thực tại Việt Nam

Tương lai của tỷ giá thực tại Việt Nam phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách kinh tế, tình hình thị trường toàn cầu và các hiệp định thương mại. Việc duy trì tỷ giá thực ổn định sẽ là một thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để cải thiện cán cân thương mại.

5.1. Dự báo về tỷ giá thực trong tương lai

Dự báo cho thấy rằng tỷ giá thực có thể tiếp tục biến động trong thời gian tới. Việt Nam cần chuẩn bị các biện pháp ứng phó kịp thời.

5.2. Các giải pháp cải thiện cán cân thương mại

Các giải pháp cải thiện cán cân thương mại cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1996 - 2012, nền kinh tế Việt Nam đã trải qua nhiều biến động vĩ mô phức tạp với tốc độ tăng trưởng cao nhưng đi kèm áp lực nhập siêu kéo dài. Đặc biệt vào năm 2008, tỷ lệ lạm phát tăng vọt lên mức xấp xỉ 19.89%, khiến thâm hụt cán cân thương mại có thời điểm vượt ngưỡng 12 tỷ USD và gây sức ép nặng nề lên dự trữ ngoại hối quốc gia. Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu việc phá giá tiền tệ nhằm tăng tỷ giá thực có thực sự nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu và cải thiện cán cân thương mại, hay chỉ làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu đầu vào.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đo lường định lượng tác động của tỷ giá thực đa phương (REER) và tỷ giá thực song phương (RER) lên cán cân thương mại Việt Nam đối với các đối tác lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhóm 8 quốc gia thương mại hàng đầu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm chuỗi dữ liệu theo quý kéo dài 17 năm, từ Quý 1/1996 đến Quý 4/2012 với quy mô mẫu gồm 64 quan sát liên tục. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc kiểm chứng sự tồn tại của hiệu ứng đường cong chữ J tại Việt Nam, mang lại căn cứ khoa học chuẩn xác giúp các cơ quan quản lý ngoại hối tối ưu hóa chính sách tỷ giá, hướng tới mục tiêu giảm nhập siêu bền vững và kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng của thuyết ngang giá sức mua (PPP) và thuyết ngang giá lãi suất (IRP) kết hợp hiệu ứng Fisher quốc tế để giải thích cơ chế hình thành tỷ giá hối đoái cân bằng. Trong thương mại quốc tế, điều kiện Marshall - Lerner là nguyên lý trung tâm, khẳng định rằng việc phá giá nội tệ chỉ giúp cải thiện cán cân thương mại khi tổng giá trị tuyệt đối của hệ số co giãn cầu xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn 1.

Song song đó, lý thuyết đường cong chữ J chỉ rõ sự trễ pha trong phản ứng thương mại: cán cân thương mại có xu hướng xấu đi trong ngắn hạn trước khi chuyển biến tích cực trong dài hạn sau khoảng 3 đến 4 quý. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong mô hình bao gồm: tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương (NEER) tính trên rổ 8 đồng tiền chủ chốt, tỷ giá thực đa phương (REER), tỷ giá thực song phương (RER), và cán cân thương mại (TB) được đo lường bằng tỷ số giữa kim ngạch xuất khẩu trên kim ngạch nhập khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu chuỗi thời gian 64 quý (từ Quý 1/1996 đến Quý 4/2012). Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam, với năm 2005 được chọn làm năm gốc chuẩn hóa giá trị thực. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên báo cáo Top 10 đối tác ngoại thương lớn nhất của Việt Nam do IMF công bố năm 2012, từ đó lọc ra nhóm 8 nước có đầy đủ chuỗi thống kê xuyên suốt 17 năm.

Quy trình phân tích kinh lượng được tiến hành trên phần mềm Eviews 6 bao gồm:

• Kiểm định nghiệm đơn vị theo Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP) nhằm kiểm tra tính dừng của chuỗi dữ liệu, loại trừ hiện tượng hồi quy giả mạo.
• Xác định độ trễ tối ưu thông qua các tiêu chí AIC, SC, HQ và kiểm tra tự tương quan phần dư bằng LM test.
• Sử dụng mô hình tự hồi quy vectơ (VAR) và mô hình hiệu chỉnh sai số dạng vectơ (VECM). Lý do lựa chọn mô hình VAR/VECM là nhằm xử lý trọn vẹn mối quan hệ tác động hai chiều giữa tỷ số thương mại, tỷ giá thực và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam cùng các nước đối tác mà không cần áp đặt định kiến phân chia biến nội sinh hay ngoại sinh.
• Thực hiện kiểm định nhân quả Granger, phân tích hàm phản ứng đẩy (IRF) và phân rã phương sai để xác định cường độ và chiều hướng tác động qua 10 kỳ dự báo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm trên mô hình VAR đối với từng đối tác thương mại mang lại các phát hiện định lượng quan trọng:

• Đối với thị trường Hoa Kỳ: Tỷ số cán cân thương mại chịu tác động chi phối mạnh mẽ từ quán tính quá khứ với hệ số tự hồi quy đạt -0.382 ở mức ý nghĩa 5%. Biến động của tỷ giá thực REER thể hiện hiệu ứng đường cong chữ J ở mức độ yếu, trong đó cán cân thương mại biến động ngược chiều từ quý 2, chạm đáy ở quý 3 và bắt đầu phục hồi nhẹ từ quý 4.
• Đối với thị trường Nhật Bản: Chuỗi tỷ số thương mại đạt tính dừng ngay ở mức gốc (Level) với mức ý nghĩa 1%. Khi tỷ giá thực REER quý trước tăng 1%, cán cân thương mại trong ngắn hạn giảm trung bình khoảng 0.423% do hiệu ứng giá cả áp đảo hiệu ứng khối lượng, trước khi quay đầu tăng trưởng trở lại từ quý thứ 4 theo đúng quy luật đường cong chữ J chuẩn mực.
• Kết quả phân rã phương sai: Với đối tác Hoa Kỳ, sự biến thiên của cán cân thương mại được giải thích bởi chính nó tới 98.12% ở kỳ 1, 94.80% ở kỳ 2 và duy trì 91.13% ở kỳ 3, trong khi GDP Hoa Kỳ đóng góp từ 4.80% đến 5.70%. Đối với Nhật Bản, mức độ tự giải thích của cán cân thương mại là 94.00% ở kỳ 1, 83.00% ở kỳ 2 và 76.00% ở kỳ 3; tỷ trọng đóng góp của REER tăng trưởng ấn tượng từ 3.00% ở kỳ 1 lên 13.00% ở kỳ 2 và đạt 17.00% ở kỳ 3.
• Kiểm định nhân quả Granger: Ở mức ý nghĩa 5%, chưa tìm thấy bằng chứng về mối quan hệ nhân quả Granger trực tiếp trong ngắn hạn từ REER và GDP sang cán cân thương mại song phương, khẳng định phản ứng ngoại thương luôn có độ trễ thời gian nhất định.

Thảo luận kết quả

Thực tế dữ liệu cho thấy việc phá giá tiền tệ không mang lại hiệu quả cải thiện cán cân thương mại ngay lập tức tại Việt Nam. Nguyên nhân chính là do hơn 60% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam trong giai đoạn này là máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ gia công xuất khẩu. Khi tỷ giá thực tăng, giá nhập khẩu tính bằng đồng nội tệ tăng ngay lập tức (hiệu ứng giá cả), trong khi các hợp đồng xuất khẩu đã ký kết chưa thể điều chỉnh tăng sản lượng tức thời (hiệu ứng số lượng).

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các bằng chứng thực nghiệm của Bahmani-Oskooee và Kantipong (2001) khi nghiên cứu ngoại thương Thái Lan, đồng thời phản ánh đúng đặc thù của các nền kinh tế đang phát triển có độ co giãn nhập khẩu thấp trong ngắn hạn. Để minh họa trực quan, mối quan hệ phi tuyến này được thể hiện rõ ràng qua đồ thị hàm phản ứng đẩy (IRF) với quỹ đạo hình chữ J kéo dài từ quý 1 đến quý 4, cùng bảng tổng hợp phân rã phương sai 10 kỳ phân bổ tỷ lệ phần trăm đóng góp của các cú sốc kinh tế vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng, bốn nhóm giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện:

• Điều hành chính sách tỷ giá linh hoạt và chủ động: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần duy trì biên độ dao động tỷ giá danh nghĩa trong khoảng ±2% đến ±3%/năm dựa trên diễn biến của rổ tiền tệ quốc tế, tránh các đợt điều chỉnh tỷ giá đột ngột vượt quá 5% có thể gây sốc chi phí nhập khẩu nguyên liệu và kích hoạt lạm phát kỳ vọng.
• Tái cơ cấu chuỗi cung ứng và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa: Bộ Công Thương cần xây dựng lộ trình nâng tỷ lệ cung ứng nội địa cho các ngành công nghiệp mũi nhọn (dệt may, da giày, linh kiện điện tử) từ mức khoảng 30% lên tối thiểu 55% - 60% trong giai đoạn 5 năm tiếp theo, giảm thiểu sự phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu khi đồng nội tệ biến động.
• Đa dạng hóa tiền tệ trong thanh toán thương mại quốc tế: Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cùng các ngân hàng thương mại cần chủ động phân bổ cơ cấu thanh toán ngoại tệ, giảm tỷ trọng phụ thuộc đơn nhất vào đồng USD xuống dưới 70% và tăng cường sử dụng các đồng tiền như JPY, EUR, KRW nhằm hạn chế rủi ro tỷ giá song phương.
• Phát triển thị trường công cụ tài chính phái sinh ngoại hối: Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các định chế tài chính hoàn thiện khung pháp lý cho các hợp đồng kỳ hạn (forward), hoán đổi (swap) và quyền chọn (options), hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp xuất nhập khẩu ứng dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá từ dưới 15% lên trên 40% trong lộ trình trung hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho bốn nhóm đối tượng:

• Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ và thương mại: Cán bộ chuyên trách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính có thể sử dụng kết quả mô hình để dự báo độ trễ 3-4 quý của các đợt điều chỉnh tỷ giá, từ đó phối hợp hài hòa giữa chính sách tiền tệ và quản lý cán cân thanh toán tổng thể.
• Lãnh đạo và Giám đốc Tài chính (CFO) tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Nghiên cứu cung cấp cơ sở định lượng để các nhà quản trị xây dựng chiến lược phòng vệ rủi ro hối đoái, dự phóng biên lợi nhuận và chủ động điều chỉnh chu kỳ đàm phán hợp đồng cung ứng 6-12 tháng.
• Chuyên gia phân tích vĩ mô và Quản lý quỹ đầu tư: Các nhà phân tích tại công ty chứng khoán và quỹ tài chính có thể khai thác mô hình phân rã phương sai và chuỗi dữ liệu 64 quý để dự báo xu hướng dòng tiền quốc tế, thâm hụt thương mại và sức ép tỷ giá hối đoái định kỳ.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học: Tài liệu là tài liệu tham khảo chất lượng về kỹ thuật phân tích chuỗi thời gian, phương pháp thiết lập mô hình VAR/VECM trên Eviews và quy trình kiểm định nghiệm đơn vị chuyên sâu trong lĩnh vực Tài chính - Ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu ứng đường cong chữ J có tồn tại trong thương mại Việt Nam không?
Có. Kết quả kiểm định hàm phản ứng đẩy khẳng định đường cong chữ J xuất hiện rõ nét nhất trong quan hệ thương mại với Nhật Bản và biểu hiện ở mức độ vừa phải với Hoa Kỳ. Khi tỷ giá thực tăng, cán cân thương mại xấu đi trong khoảng 1 đến 3 quý đầu tiên trước khi phục hồi và thặng dư từ quý thứ 4 trở đi.

Tại sao việc phá giá tiền tệ không giúp Việt Nam tăng ngay xuất siêu?
Do hơn 60% hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam là nguyên vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất xuất khẩu. Phá giá làm giá hàng nhập khẩu tính bằng nội tệ tăng ngay tức thì, trong khi các doanh nghiệp cần thời gian tối thiểu 6 đến 12 tháng để mở rộng quy mô sản xuất và tìm kiếm đơn hàng xuất khẩu mới.

Tại sao mô hình VAR được ưu tiên sử dụng thay cho OLS truyền thống?
Chuỗi dữ liệu kinh tế vĩ mô thường không dừng ở mức gốc, nếu dùng OLS sẽ dễ rơi vào hiện tượng hồi quy giả mạo với hệ số R bình phương cao ảo. Mô hình VAR cho phép đánh giá đồng thời cấu trúc phụ thuộc động giữa 4 biến số mà không cần giả định trước tính ngoại sinh, đảm bảo độ vững thống kê cao.

Tỷ giá thực đa phương REER khác biệt gì so với tỷ giá danh nghĩa USD/VND?
Tỷ giá danh nghĩa chỉ là giá chuyển đổi trực tiếp giữa hai đồng tiền tại một thời điểm. Ngược lại, REER được tính toán dựa trên rổ tiền tệ của 8 đối tác thương mại lớn nhất và đã triệt tiêu yếu tố chênh lệch lạm phát CPI (năm gốc 2005), phản ánh chính xác 100% năng lực cạnh tranh thực tế của hàng hóa Việt Nam.

Nghiên cứu có giá trị thực tiễn như thế nào đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu?
Nghiên cứu chứng minh rằng từ 76% đến 98% biến động thương mại phụ thuộc vào quán tính kỳ trước và độ trễ phản ứng tỷ giá là 3-4 quý. Doanh nghiệp có thể dựa vào chu kỳ này để lập kế hoạch tài chính, chủ động mua ngoại tệ kỳ hạn và đàm phán hợp đồng dài hạn nhằm triệt tiêu rủi ro hối đoái.

Kết luận

• Chuỗi dữ liệu 64 quý (1996 - 2012) khẳng định tỷ giá thực có tác động phi tuyến và trễ pha đáng kể lên cán cân thương mại Việt Nam.
• Hiệu ứng đường cong chữ J được kiểm chứng rõ nét với độ trễ chuyển tiếp kéo dài từ 3 đến 4 quý, đặc biệt tại thị trường đối tác Nhật Bản.
• Cán cân thương mại kỳ trước đóng vai trò chủ đạo, giải thích từ 76% đến 98% sự biến thiên của cán cân thương mại trong các quý tiếp theo.
• Phá giá nội tệ không phải là công cụ vạn năng để kích thích xuất siêu nếu không đi kèm chiến lược nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giảm phụ thuộc nhập khẩu nguyên liệu.
• Khung phân tích VAR và kiểm định nghiệm đơn vị trên Eviews 6 cung cấp luận cứ định lượng chuẩn xác phục vụ hoạch định chính sách ngoại hối quốc gia.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là đã lượng hóa chi tiết mức độ tác động của tỷ giá thực đa phương và song phương lên từng đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần cập nhật chuỗi dữ liệu trong giai đoạn hội nhập sâu rộng sau năm 2013 và phân tích chi tiết theo từng nhóm mặt hàng xuất nhập khẩu chủ lực. Các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp cần vận dụng ngay các phát hiện thực nghiệm này để xây dựng chiến lược quản trị tỷ giá linh hoạt và tối ưu hóa năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BQ GIAO DVC VA I>AO T~O TRUONG 1>~1 HQC KINH TE TP.HCM MAl Till QuE TAM TAC DONG CUA TY GIA THUC LEN cAN cAN THUONG MAI• VIETNAM • Chuyen nganh : Tai chinh - Ngan hang Ma s6: 60340201 LU~N VAN T~C Si KINH TE NGUCH HVONG DAN KHOA HQC: PGS.TS NGUYEN NGQC f>TNH TP.HB Chi Minh - Nam 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LOI CAM BOAN Toi xin co la i cam doan rfulg day h\ cong trinh nghien ctru cua toi v6i S\I giup do cua thAy hu6ng dftn la PGS.TS NguySn NgQc Dinh; sf> l i~u th6ng ke la trung th\fc va n{) i dung, k~t qua nghien Clru CUa lu~n van nay chua tirng duqc cong b6 trong bfit CU cong trinh m\o cho t6i thai di~m hi~n nay. TP HCM, ngay 22 th{mg 11 nam 2013 ~ Thi Mai Qu~ Tam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MVCLVC Trang Trang ph\1 bia Liri cam doan M\)C I\)C Danh ffi\)C cac hinh ve, d6 thj ModAu. 1 Chtr<Yng 1: Gi&i thi~u. v ~n de nghien c(ru.

Mvc tieu nghien Clru. £>f>i tuQTlg nghien Clru .4 Phuong phap nghien cl.4 '~ cuu ChtrO'ng 2: TAng quan nghien cu11. Co so Ly thuy€t. Ty gia hf>i doai.1 Phan lo~i t:Y gia hf>i doai .n t6 fu1h hu6ng d€n tY gia .3 Vai tro va tac d()ng cua tY gia.

Can can thuong m~i. Hi~n tm;mg duang cong chu J va m()t s6 nhan t6 tac d()ng Len cac can thuong mc;ti theo ly thuy€t duang cong J. H~ s6 co gian xu~t nh~p khAu va di8u ki~n M arshall -Lerner. Cac nghien cl.rc nghi~m lien quan.

19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chtr«ng 3: Thii t ki nghien cll'u .1 Xiy d\fllg mOblob nghien cU~u. Cac mo hinh va ki~m dinh Slr dl,lllg trong lu~ van .1 Ki~m dinh nghi~m dan vi (Unit roots test) .2 Xac dinh d9 trS t6i da, t6i uu .3 Ki~m tra tl,l' tuang quem ctia ph§n du .4 Ki~m dinh tinh 6n dinh mo hinh Var v6i d9 trS duqc chQn .5 Ki~m djnh d6ng lien k~t theo phuang phap Johansen .6 Mo hinh hi~u chinh sai s6 ECM .7 KiSm djnh nhan qua Granger.8 Phan tich ham phtm ung dgy .9 Phan tich phuong sai phan ra. Thu th~p va tinh toan sA li~u. Cac btr&c tii o hanh ki~m djnh.

29 Chuang 4: Thao lu~n k~t qua nghien ctl'u .1 Ki~m dinh mfii quan h~ gifi'a can din thtr«ng m~i va ty gh\ th\fC da phU'O'o g (REER) .1 Trtrimg hQl> Vi~t Nam -Hoa kf .1 Ki~m djnh tinh dirng .2 Xac djnh d(> tr~ t6i da va t6i uu ctia mo hinh .3 K i€m djnh tl,l' tuang quan phfin du .4 Ki~m dinh tinh 6n dinh ctia mo hinh .5 K~t qua ki~m dinh mo hinh Var. 33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.6 Ki~m dinh granger.7 Ham phan ung .8 Phan tich phan ra phuong sai .2 T rtrimg hQ'P Vi~t Nam - Nh ~ t ban .1 Ki~m dinh tinh dirng (ki6m dinh nghi~m don vi) .2 Xac djnh do tre- toi ' I. da va toi uu cua mo hinh .3 Kiem djnh tv tuong quan ph~n du .4 Ki~m djnh tinh An djnh cua mo hinh .5 K€t qua mo hinh Var .6 Ki8m dinh Granger trong Var .7 Ki6m dinh ham thuc dAy .8 Phan tich phuong sai phan ra .3 T ruimg hQ'P Vi~t Nam - Nhom 8 nuO'c quan h ~ thuon g m ~ i IO'n cua Vi ~t Nam .1 Ki8m djnh tinh dirng (kiSm dinh nghi~m don vi) .2 Xac dinh do tre tOi da va toi uu .3 Ki~m dinh tv tuong quan ph~n du .4 Ki~m djnh tinh An dinh cua mo hinh .5 K~t qua hAi quy mo hinh Var .6 Ki~m djnh Granger trong Var .7 Ki6m dinh ham thuc dAy .8 Phan tich phan ra phuong sai.2 Ki~m d jnb m6i quan h~ gifra Ca n can thuong m~i va cy gia th'!C SOng phtrong (RE R) Vi~t Nam - Han Qu6c .46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Ki~m djnh tinh dirng (ki~m djnh nghi~m dan vi). da va' tor .47 1 tl,r tuang quan ph).4 Ki~m djnh tinh 6n djnh cua mo hinh .5 Ki~m dinh dBng lien k~t .6 K~t qua mo hinh VECM .7 Ki~m dinh Granger .8 Ki~m dinh ham thll'c dfry (IRF).

51 Chtrong 5: K~t lu~n va ki~n nghj. Tom tit k~t qua nghien cll'u. H~n ch~ ctia nghien cll'u .3 D~ xu At tir k~t qua nghien ctl'u. 54 Tai li~u tham khao.

Ph1,111}C 01: Thu nh~p tb1}'C ctia Vi~t Nam va cac ntrcYC d6i tac tir nam 1996 d~n nam 2012, nam g6c 2005. Ph1,1c l1,1c 02: Ty gia danh nghia cac ntr6'c so v&i Vi~t Nam tir nam 1996 d~n nam 2012. Ph1,111}C 03: Chi s6 ghi tieu dung Vi~t Nam va cac DU'cYC tir nam 1996 d~n nam 2012, nam g6c 2005. Ph1,1l1,1c 04: Ty gia th1}'c cac nuo·c d6i v&i Vi~t Nam tir n am 1996 d~n nam 2012, nam g6c 2005.

Ph1,1l1,1c 05: K~t qua ki~m djnh tinh dimg cac bi~n trong mo hinh. Ph1,1l1,1c 06: K~t qua mo hinh Var gifra Vi~t Nam- Hoa ky, Nb~t Ban va nh6m 8 ntr6'c. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Pht,~ lt,~c 07: K~t qua ki~m djnh mo hinh hi~u chinh sai sA VECM gifra Vi~t Nam - Han QuAe. Pht,~c lt,~c 08: Bang tAng hQl> xuit nh~p khAu Vi~t Nam dAi v6i cac dBi tac.

Pht,~ lt,~c 09: Bing tinh GDP th\fC cua Vi~t Na m tit nam 1996 d~n nam 2012. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH Ml)C CAC HiNH vE, DO THJ Trang Hinh 2.1 : Can can thuang m~i va 1~ phat t1r nam 2002 - 2010 .2 : Do thi bieu dien duemg cong J. 18 }, TnrO'ng hQ'P ki~m djnh anh hU'img ctia tY gia thvc da phtrong len can can tbu<YD.g m, i Vi ~t Nam va Hoa K)'.1 Ki~m tra tinh dung cua cac bi€n trong mo hlnh 6 muc Level.2 Ki~m tra tinh dirng cua cac bi€n trong mo hinh 6 sai phan b~c 1.et qua• k'l B ang 1em dinh. da cua • moAhlnh.4 Ket qua kiem dinh d9 tre toi uu .5 K et qua kiem dinh tlJ tuang quan phan du.6 K et qua kiem dinh tinh on dinh cua mo hinh.7 Ket qua ki~m dinh Granger trong Var.8 Ket qua ham phan (rng dAy .9 K~t qua phan tich phan ra phuang sai.

35 Trtr<mg hQ'p ki~m djnh a nh hU'img ciia tY gia tht}'C d a phU'ong len can din thU'ong m~i Vi~t Nam va Nh ~t ban .1 Ki~m tra tfnh dirng cua cac bien trong mo hinh 6 muc Level.2 Ki~m tra tinh dirng cua GDPNhat trong mo hinh 6 sai phan b~c 1.3 K€t qua ki~m dinh d<) tr€ t6i da cua mo hinh.4 K et qua kiem dinh d9 tre toi uu .5 K€t qua ki~m dinh tlJ tuang quan phArr du.6 K~t qua ki~m dinh tinh 6n djnh cua mo hinh .7 K~t qua ki~m d!nh Granger trong Var.8 K€t qua ham phan ung dAy.40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.9 K~t qua pharr tich pharr ra phuong sai .40 TrU'irng hQll ki~m djnh anh hU'O'ng cua tY gia th\fC da phU'ong len can din thU'011g m~i Vi~t Nam va nhom 8 DU'O'c dfii tac.1 Top 10 Export Partner in 2012 .2 Top 10 Import Partner in 20 12 .3 Ki~m tra tinh di.rng CUa cac bi~n trong mo hinh (y muc Level.4 Ki~m tra tinh dung cua cac bien trong mo hinh 6 sai phan b~c 1. k'tern Bang A t d"Q tre~ t01 d'nh ".6 Ket qua kiem dinh d() tre toi uu.7 K~t qua ki~m djnh tv tuong quan ph§n du.8 Ket qua kiem dinh tfnh on dinh cua mo hinh.9 Ket qua ki~m d!nh Granger trong Var.10 Ket qua ham phan t'rng dAy .11 Ket qua phan tich phan ra phuong sai. 46 Ki~m djnh m8i quan b~ gifra can can tbU'O'Dg m~i Va cy gia tb\fC SOng pbU'O'Dg (RER) giu·a Vi~t Nam va Han Qu6c.1 Ki€m tra tinh di.rng cua cac biSn trong mo hinh amt'rc Leve1.2 Ki~m tra tinh di.rng cua cac bien trong mo hinh C! sai pharr b~c 1.3 KSt qua ki€m dinh d() tr@ t6i da cua mo hinh .4 Ket qua ki€m dinh d() tr@ t6i uu cua mo hinh .5 Ket qua ki~m dinh tv tuong quan phk du.6 KSt qua ki€m dinh tinh 6n dinh cua mo hinh .7 Ket qua kiem dinh dong lien ket.8 K€t qua kiSm dinh Granger trong Var.9: Ket qua ham pharr ung diy. 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 MODAU Trang mAy ntlm gfin day, n~n kinh t~ Vi~t Nam da trai qua nhfrng thang trfim do Anh huang cua cu()c khung hoAng titi chinh tofm d u cling nhu xuAt phat tir nhfrng vAn d~ n()i t~i cua n~n kinh t€: tang tru&ng cao nhung chua 6n dinh, l~m phat tang cao (nam 2008) va d~c bi~t han nita Ia tinh tr~ng tham h1,1t can can vang lai btt ngu6n tir tham h1,1t can can thuang m~i ngay cang gia tang.

Ben c~nh d6, moi truemg dfiu tu t~i Vi~t Nam chua duqc cai thi~n nhu mong dqi, dong vbn dAu tu tn,rc ti€p va gian ti~p nu6c ngoai vao Vi~t Nam chua tang tru6ng vfrng chtc. Hi~n tr~ng nay chtc cht n se gay sue ep khong nh6 d~n can can thanh toan qubc t€ v~ kha nang chbng do cac cu sbc ben ngoai va tinh b~n vil'ng cua n~n kinh t€ khi dl,l' trii ngo~i hbi cua Vi~t Nam c6 xu hu6ng thu h~p. Thea k€t qua nghien cuu cua tac gia Yasmina Guechari (20 12) thi ty gia thl,l'c anh hua ng len can can thuang m~iaAlgeria hay n6i each khac pha gia n()i t~ se cai thi~n can can thuang m~i. Nhung aVi~t Nam thi ty gia thl,l'c c6 tac d()ng len can can thuang m~i khong hay pha gia n()i t~ c6 cai thi~n can can thuang m~i hay khong va d6 cling chinh Ia mvc tieu nghien cuu cua bai lu~ van nay.

Bai lu~n van cho th§y anh huang cua tY gia thl,I'C len can can thuang m~i ung v&i rung truang hqp, tirng d6i tac c1,1 th~ se khac nhau. Tir d6, d~ xuAt m()t s6 giai phap cai thi~n can can thuang m~i theo tirng giai do~ phat tri~n cua n~n kinh t€ giup cy gia dong tf>t vai tro CUa minh la COng Cl,l di~u ti €t vi IDO n~n kinh t€. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Cbuong 1: Gi6i tbi~u 11 " dl. V an , ten CU'u.

Muc ty gia hi~n nay c6 dam bao k:ha nang qulh tranh cua hang h6a Vi~t Nam hay cung cAp m()t moi tru<mg bn dinh d€ kinh t~ phat tri~n? Xung quanh v§n d~ tren c6 nhi~u quan di~m k:hac nhau. C6 y ki~n cho r~ng ngan hang nha nu&c d.n phai pha gia m~h ti~n dbng so v6i muc ty gia hi~n t?i d~ nang cao kha nang c?nh cua hang h6a xu§t k:hfiu va d~ xu§t tha nbi hoan tofm t)i gia d€ thi truang n,r dinh do?t muc ty gia phu hqp. Tuy nhien ciing c6 y ki~n nguqc l?i, d6 la chinh sach ty gia c~n phai 6n dinh d~ bn dinh kinh t~ vi mo, 6n dinh gia ca va ki~m ch~ )?ffi phat. Ben C?