Chương 1. Cơ sở lý luận về AI 1. AI là gì ? - AI (Artificial Intelligence) nghĩa là trí tuệ nhân tạo, công nghệ này mô phỏng những suy nghĩ và quá trình tiếp thu kiến thức của con người cho máy móc, đặc biệt là các hệ thống máy tính. - Công nghệ Ai được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như: Trí tuệ nhân tạo, trí thông minh nhân tạo ….
Đây là một ngành thuộc lĩnh vực khoa học máy tính (Computer science). Công nghệ này vô cùng hiện đại, là trí tuệ do con người lập trình tạo nên cho máy tính. Mục tiêu của điều này chính là mong muốn máy tính có thể tự động hóa các hành vi thông minh như con người. Hay nói một cách đơn giản, công nghệ AI chính là lập trình máy tính để mô phỏng hoạt động của con người.
Nhờ có công nghệ này mà những vật vô tri vô giác như máy tính, robot có thể hoạt động. - Trí tuệ nhân tạo vẫn là lập trình máy tính nhưng lại có điểm khác so với ngôn ngữ lập trình. Điều này được thể hiện ở việc ứng dụng các hệ thống học máy (machine learning) để mô phỏng trí tuệ của con người trong các xử lý. Phân loại công nghệ AI 1.
Công nghệ AI phản ứng (Reactive Machine) - Công nghệ AI phản ứng là công nghệ có khả năng phân tích được những hành động của bản thân và đối thủ. Từ đó đưa ra được những chiến lược hoàn hảo nhất. - Một trong những thành công đầu tiên của công nghệ AI phản ứng là chương trình Deep Blue do IBM tạo ra, chương trình đã đánh bại kỳ thủ cờ vua Garry Kasparov bằng cách xác định và dự đoán những nước đi của đối thủ, từ đó lập luận để đưa ra những bước đi phù hợp nhất. Tuy nhiên do những hạn chế về công nghệ của những năm 90 mà Deep Blue của IBM không có ký ức cũng như không thể sử dụng những kinh nghiệm trong quá khứ trong tương lai để tiếp tục phát triển.
Tuy nhiên đây cũng được xem là một thành công lớn trong lĩnh vực nghiên cứu về AI của IBM. 3 Downloaded by NHIM BIEN (nhimbien1@gmail. Công nghệ AI với bộ nhớ hạn chế - Đây được xem là một trong những thành công lớn khi ứng dụng thành công AI trong một số lĩnh vực và sản phẩm công nghệ khác như xe không người lái, máy bay drone hoặc những tàu ngầm hiện đại. Công nghệ AI này khắc phục được những nhược điểm của của AI phản ứng, chúng có thể sử dụng những kinh nghiệm trong quá khứ để đưa ra những quyết định trong tương lai.
Công nghệ AI này thường được kết hợp với nhiều cảm biến môi trường xung quanh để dự đoán những tình huống có thể xảy ra và đưa ra những quyết định tốt nhất cho thiết bị. Vì dụ như các xe hơi không người lái, chúng được phát triển với nhiều cảm biến xung quanh xe, một cảm biến ở đầu xe có thể tính toán được khoảng cách của xe với xe phía trước, AI sẽ dự đoán nguy có thể xảy ra va chạm, từ đó điều chính tốc độ xe để đảm bảo an toàn và tránh gây tai nạn giao thông. - Các robot với trí tuệ nhân tạo đã được tạo ra ở nhiều nước có nền công nghệ phát triển trên thế giới đều được tích hợp những khả năng cảm biến ở trên nhằm giúp nâng cao khả năng tuy vẫn còn những hạn chế nhưng lĩnh vực sẽ và đang không ngừng phát triển cao hơn nữa. Lý thuyết về trí tuệ nhân tạo - Tốc độ phát triển chóng mặt của công nghệ đã đẩy sự phát triển của AI lên một tầm cao mới, những AI do các “ông lớn” tạo ra đang dần có thể học hỏi và có suy nghĩ riêng, sau đó sử dụng những kiến thức đó để thực hiện một việc cụ thể.
- Một trong những minh chứng cho việc này là AI do Facebook tạo ra nhằm hỗ trợ giao tiếp kỹ thuật số được tốt hơn, tuy nhiên các AI này lại vượt ra khỏi tầm kiểm soát của đội ngũ Facebook, chúng được lập trình để sử dụng ngôn ngữ là tiếng Anh, giúp con người có thể đọc hiểu được, tuy nhiên trong quá trình phát triển, những AI này đã cho rằng tiếng Anh là ngôn ngữ chậm phát triển và chúng đã tự tạo ra một ngôn ngữ mới dựa trên dữ liệu có sẵn. Các chuyên gia không thể giải mã được những ngôn ngữ này giữa các AI, vì vậy Facebook buộc phải cho dừng hoạt động để các AI này trước khi chúng bị mất kiểm soát bởi con người. Vì vậy đây vẫn chưa phải là phương án khả thi hiện tại. 4 Downloaded by NHIM BIEN (nhimbien1@gmail.
Tự nhận thức Đây là bước phát triển cao nhất của AI, lúc này AI có thể hoàn toàn tự nhận thức về bản thân của nó, có ý thức hoàn toàn hành xử như con người, biểu lộ cảm xúc cũng như hiểu được những biểu cảm của con người. Tất nhiên đây là giai đoạn mà các nhà khoa học mong muốn, tuy nhiên nó vẫn chưa thực sự khả thi ở thời điểm hiện tại do con người vẫn chưa thể hoàn toàn kiểm soát được chúng. Các công nghệ tích hợp với AI 1. Phân loại các công nghệ đã tích hợp với AI 1.
Tự động hoá - Tự động hoá giúp cho các hệ thống có khả năng xử lí một cách tự động, đúng chu kì. Ví dụ đặc trưng nhất có thể kể đến là các robot trong các nhà máy công nghiệp hay các một số robot hỗ trợ khách hàng ở một số sân bay. Đặc điểm chung của chúng chính là khả năng tự động hoá một nhiệm vụ lặp đi lặp lại nhiều lần mà không hề bị mệt hay hiệu suất công việc giảm sút. - Sự phát triển nhanh chóng công nghệ tự động hóa được tạo nên bởi ba yếu tố.
Thứ nhất, lưu trữ đám mây đóng góp một phần lớn vào sức mạnh điện toán và xử lý dựa trên nhu cầu thực tế. Thứ hai, sự tràn dữ liệu, với 90% dữ liệu trên thế giới được tạo ra chỉ trong vòng hai năm trở lại đây, đã mang đến một nguồn thông tin dồi dào cần có để cung cấp năng lượng cho những thuật toán thông minh –yếu tố cấu thành nên công nghệ tự động hóa. Cuối cùng, các công cụ trí tuệ nhân tạo mới có thể d̀ dàng tích hợp vào bộ máy doanh nghiê ̣p và hoạt động như một động cơ của sự đổi mới và sáng tạo, hỗ trợ các tổ chức d̀ dàng áp dụng và hưởng lợi từ những công cụ này. Máy học - Như đã đề cập, AI được hình thành bằng ngôn ngữ lập trình, tồn tại bên trong một hệ thống máy tính.
Tuy nhiên, thay vì được định sẵn một (hoặc một vài) tính năng, nó có thể ghi nhận tình huống thực tế, lưu vào bộ nhớ và sau đó có thể vận dụng để thực hiện công việc hoặc giải quyết vấn đề tương tự trong tương lai mà không cần phải lập trình thêm. Đây cũng vừa là một điều có lợi 5 Downloaded by NHIM BIEN (nhimbien1@gmail.com) lOMoARcPSD|39458107 cũng có hại, có lợi là khi AI có khả năng tự học như vậy sẽ thuận lợi hơn cho con người trong việc dùng AI để hỗ trợ sử lí các công việc nhưng điều này cũng tạo cho con người một mối lo nhất định vì việc AI học quá nhanh cũng dẫn đến việc chúng quá thông minh tới mức con người không thể kiểm soát nổi. Điển hình nhất cho mối lo trên là AI do facebook tạo ra được nói ở trên, nó đã có thể tạo hẳn 1 ngôn ngữ riêng để giao tiếp. - Tuy nhiên chúng ta vẫn không thể phủ nhận đã có rất nhiều ứng dụng hay các trợ lý ảo đã góp phần giúp cho chúng ta làm việc, học tập tốt hơn rất nhiều.
Mà phải kể đến trong số đấy là trợ lý ảo Google Now, Siri trên iPhone hay Cortana trong Windows…. Thị giác máy - Khả năng phân tích thông tin từ các hình ảnh có sẵn hay hình ảnh thực tế của AI ngày càng được gia tăng và khắc phục các điểm yếu từng ngày. Khả năng phát hiện các tình huống hay hành động có nguy cơ cao trước khi chúng xảy ra là một trong những khả năng cốt lõi của trí tuệ nhân tạo (AI) cho các ứng dụng phục vụ giám sát an ninh. Với sự hỗ trợ của AI, các nhà khai thác các giải pháp giám sát an ninh có thể vượt xa hơn việc giám sát hình ảnh đơn thuần, tận dụng mọi frame hình và dữ liệu có sẵn để xác định sớm các mối đe dọa và phản ứng kịp thời.
AI vẫn là một công nghệ mới nhưng những khả năng và lợi ích của nó mang lại được tận dụng để giảm thiểu các rủi ro, tối đa hóa việc phòng ngừa tội phạm, trợ giúp người bị xâm hại kịp thời là không thể bàn cãi - Việc áp dụng khả năng này của AI trong xã hội hiện nay ngày càng rộng rãi và phổ biến. Đặc biệt, mới đây nhất ngày 5 tháng 5 năm 2023, trong một bài đăng trên blog, bộ phận nghiên cứu của Meta cho biết Mô hình phân đoạn (SAM) có thể nhận diện các đối tượng trong ảnh và video ngay cả khi chưa từng được dạy về vật thể này. Khi sử dụng SAM, người dùng có thể chọn các đối tượng trong ảnh bằng cách click vào đối tượng đó hoặc viết lời gợi ý. Chẳng hạn, chỉ cần gõ cụm từ “con mèo”, AI sẽ ngay lập tức vẽ khung hình xung quanh mỗi con mèo trong bức ảnh.
Hay một ứng dụng khác là ChatGPT cũng đã mang lại những thành công, thành tựu lớn trong việc phát triển AI. Xử lý ngôn ngữ tự nhiên 6 Downloaded by NHIM BIEN (nhimbien1@gmail.com) lOMoARcPSD|39458107 Đây là cách xử lý ngôn ngữ của con người bằng một chương trình máy tính. Một ví dụ nổi tiếng nhất của NLP là phát hiện thư rác, xem xét dòng tiêu đề và nội dung của email và quyết định xem đó có phải là rác không. Nhiệm vụ NLP bao gồm dịch văn bản, phân tích tình cảm và nhận dạng giọng nói.
Robotics - Thuật ngữ robot đã không còn gì là xa lạ trong mỗi chúng ta rồi, độ phổ biến của thuật ngữ không chỉ xuất hiện trong ngành trí tuệ nhân tạo mà còn trong phim ảnh, báo chí, game,… Robot được biết đến là một loại máy có khả năng thực hiện được đa dạng những công việc một cách tự động bằng sự điều khiển đến từ máy tính hoặc các vi mạch điện tử đã được lập trình sẵn. Robot được biết đến là một tác nhân cơ khí, nhân tạo, ảo, và thường được gọi là hệ thống cơ khí điện tử.