Tác động của mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ lên tỷ giá ở Việt Nam

Nghiên cứu tác động của mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ đến hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Khánh
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại Và Thay Đổi Chính Sách Tiền Tệ Lên Hiệu Ứng Truyền Dẫn Tỷ Giá Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ SỰ TRUYỀN DẪN CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀO GIÁ TIÊU DÙNG
• 1.1. Sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nƣớc
• 1.1.1. Sự truyền dẫn của tỷ giá vào giá nhập khẩu
• 1.2. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng
• 1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự truyền dẫn của tỷ giá
• 1.3.1. Mức độ biến động của tỷ giá hối đoái
• 1.3.2. Chính sách tiền tệ và lạm phát trong nƣớc
• 1.3.3. Độ chênh lệch sản lƣợng
• 1.3.4. Độ mở cửa thƣơng mại
• 1.3.5. Thành phần hàng hóa nhập khẩu
• 1.4. Các nghiên cứu trƣớc đây
• 1.4.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.4.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: DỮ LIỆU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.3. Phân chia các giai đoạn nghiên cứu
• 2.4. Các bƣớc thực hiện nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kiểm định đơn vị
• 3.2. Kiểm định nhân quả Ganger
• 3.3. Chọn độ trễ tối ƣu của mô hình
• 3.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 3.5. Phân tích phản ứng xung
• 3.6. Kết quả phân rã phƣơng sai giá tiêu dùng
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Các kiểm định đơn vị ADF cho các biến trong mô hình Var cho từng giai đoạn
• Phụ lục 2: Kết quả kiểm định Ganger
• Phụ lục 3: Kết quả chạy mô hình VAR đầy đủ của giai đoạn 2001-2006
• Phụ lục 4: Kết quả chạy mô hình VAR đầy đủ của giai đoạn 2007-2012

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của thương mại và chính sách tiền tệ đến tỷ giá

Tỷ giá hối đoái là một yếu tố quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh như giá cả hàng hóa, lạm phát và chính sách tiền tệ. Sự mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ đã tạo ra những tác động mạnh mẽ đến tỷ giá, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá và cách mà chính sách tiền tệ có thể điều chỉnh để ổn định tỷ giá.

1.1. Tỷ giá hối đoái và vai trò của nó trong nền kinh tế

Tỷ giá hối đoái không chỉ là chỉ số đo lường giá trị của đồng tiền mà còn phản ánh sức mạnh kinh tế của một quốc gia. Tại Việt Nam, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu, từ đó tác động đến lạm phát và chính sách tiền tệ.

1.2. Chính sách tiền tệ và tác động đến tỷ giá

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tỷ giá. Các biện pháp như thay đổi lãi suất, can thiệp vào thị trường ngoại hối có thể giúp ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều chỉnh tỷ giá ở Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc điều chỉnh tỷ giá, bao gồm sự biến động của thị trường ngoại hối và áp lực từ lạm phát. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến tỷ giá mà còn tác động đến sự ổn định kinh tế vĩ mô. Việc hiểu rõ các vấn đề này là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Biến động tỷ giá và ảnh hưởng đến nền kinh tế

Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát cao. Các doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu sẽ gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch tài chính.

2.2. Áp lực lạm phát và chính sách tiền tệ

Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị thực của đồng tiền, từ đó ảnh hưởng đến tỷ giá. Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để ứng phó với tình hình lạm phát và ổn định tỷ giá.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của thương mại đến tỷ giá

Nghiên cứu này sử dụng mô hình VAR để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái, chính sách tiền tệ và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Phương pháp này cho phép đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến tỷ giá trong giai đoạn từ 2001 đến 2012.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình VAR (Vector Autoregression) cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế. Trong nghiên cứu này, mô hình VAR được sử dụng để đo lường tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá tiêu dùng.

3.2. Dữ liệu nghiên cứu và nguồn gốc

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Thời gian nghiên cứu từ năm 2001 đến 2012, bao gồm các giai đoạn khác nhau của chính sách tiền tệ và thương mại.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của tỷ giá đến giá tiêu dùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến chỉ số giá tiêu dùng ở Việt Nam. Mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá tiêu dùng thay đổi theo từng giai đoạn, phụ thuộc vào chính sách tiền tệ và độ mở cửa thương mại.

4.1. Mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá tiêu dùng

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng lớn đến giá cả hàng hóa nhập khẩu, từ đó tác động đến chỉ số giá tiêu dùng. Mức độ truyền dẫn này có thể thay đổi theo từng thời kỳ.

4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn

Các yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và độ mở cửa thương mại đều có ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá tiêu dùng. Sự thay đổi trong các yếu tố này có thể làm thay đổi cách mà tỷ giá tác động đến giá cả.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tỷ giá ở Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc điều chỉnh tỷ giá cần phải được thực hiện một cách linh hoạt và đồng bộ với các chính sách kinh tế khác. Tương lai của tỷ giá ở Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế toàn cầu và độ mở cửa thương mại.

5.1. Đề xuất chính sách cho tỷ giá ổn định

Để duy trì sự ổn định của tỷ giá, cần có các chính sách tiền tệ linh hoạt và hiệu quả. Việc theo dõi sát sao các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng là điều cần thiết.

5.2. Tương lai của chính sách tiền tệ và tỷ giá

Chính sách tiền tệ sẽ cần phải điều chỉnh để ứng phó với những biến động của thị trường. Sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu cũng sẽ ảnh hưởng đến tỷ giá và chính sách tiền tệ của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001-2012, nền kinh tế Việt Nam chứng kiến sự biến động mạnh mẽ của các chỉ số kinh tế vĩ mô, đặc biệt là chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng gần gấp ba lần so với năm 2001. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực (NEER) và các chính sách tiền tệ cùng với mức độ mở cửa thương mại đã có những thay đổi đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT) vào giá tiêu dùng. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tác động của mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ lên ERPT tại Việt Nam trong hai giai đoạn 2001-2006 và 2007-2012, nhằm làm rõ mức độ và xu hướng ảnh hưởng của các yếu tố này đến biến động giá tiêu dùng.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đo lường mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào chỉ số giá tiêu dùng, đồng thời phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô như sản lượng công nghiệp, cung tiền và chính sách thương mại đến ERPT trong từng giai đoạn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu tháng từ năm 2001 đến 2012, tập trung vào Việt Nam với các biến số chính gồm giá trị sản xuất công nghiệp (IP), cung tiền (M2), tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ và thương mại nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết Ngang giá sức mua (PPP) của Gustav Cassel, theo đó tỷ giá hối đoái điều chỉnh để cân bằng sức mua giữa hai đồng tiền. ERPT được định nghĩa là phần trăm thay đổi giá cả hàng hóa nhập khẩu do biến động tỷ giá. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng gồm hai bước: đầu tiên, tỷ giá ảnh hưởng đến giá nhập khẩu; sau đó, giá nhập khẩu tác động đến giá tiêu dùng trong nước. Các yếu tố ảnh hưởng đến ERPT bao gồm mức độ biến động tỷ giá, chính sách tiền tệ và lạm phát, độ chênh lệch sản lượng, độ mở cửa thương mại và thành phần hàng hóa nhập khẩu.

Mô hình nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy véc tơ (VAR) với bốn biến chính: giá trị sản xuất công nghiệp (IP), cung tiền (M2), tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa các biến và đo lường phản ứng của CPI trước các cú sốc từ các biến khác.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các nguồn uy tín như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), với dữ liệu tháng từ 2001 đến 2012. Các biến số được điều chỉnh theo mùa bằng phương pháp Census X11 và quy về kỳ gốc 2001M1=100.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Kiểm định đơn vị ADF để xác định tính dừng của các biến.
• Kiểm định nhân quả Granger để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến.
• Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR dựa trên các tiêu chí LR, FPE, AIC, SC, HQ.
• Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR.
• Phân tích phản ứng tích lũy của CPI trước các cú sốc 1% từ các biến IP, M2, NEER.
• Phân rã phương sai giá tiêu dùng theo cơ chế phân rã phương sai Cholesky để xác định tầm quan trọng tương đối của các biến.

Nghiên cứu chia làm hai giai đoạn: 2001-2006 (giai đoạn 1) với môi trường kinh tế ổn định, lạm phát thấp và mở cửa thương mại bước đầu; 2007-2012 (giai đoạn 2) với tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu, lạm phát cao và mở cửa thương mại sâu rộng hơn, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng không hoàn toàn nhưng tăng lên trong giai đoạn 2007-2012: Phản ứng tích lũy của CPI trước cú sốc 1% tỷ giá trong giai đoạn 1 là âm và không đáng kể (-0.038% sau 24 tháng), trong khi giai đoạn 2 đạt 1.16% và ổn định sau 24 tháng, cho thấy CPI nhạy cảm hơn với tỷ giá trong giai đoạn sau.

2. Tỷ giá đóng góp ngày càng lớn vào biến động giá tiêu dùng: Phân rã phương sai cho thấy tỷ giá chỉ đóng góp 0.28% vào sự thay đổi CPI trong giai đoạn 1, nhưng tăng lên 6.60% trong giai đoạn 2, trở thành yếu tố quan trọng thứ hai sau chính CPI.

3. Tầm quan trọng của cung tiền và sản lượng công nghiệp giảm trong giai đoạn 2: Trong khi cung tiền đóng góp 1.55% vào biến động CPI giai đoạn 1 thì giảm còn 1.07% giai đoạn 2; sản lượng công nghiệp giảm từ 2.23% xuống gần như không đáng kể.

4. Mối quan hệ nhân quả giữa các biến thay đổi theo giai đoạn: Giai đoạn 1, CPI và cung tiền, sản lượng và tỷ giá có quan hệ nhân quả hai chiều; giai đoạn 2, tỷ giá là nguyên nhân của cung tiền, cung tiền là nguyên nhân của sản lượng, cho thấy sự thay đổi trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và thương mại.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng tầm quan trọng của tỷ giá trong việc ảnh hưởng đến giá tiêu dùng phản ánh mức độ mở cửa thương mại ngày càng sâu rộng của Việt Nam, đặc biệt sau khi gia nhập WTO. Mức độ truyền dẫn tỷ giá tăng lên cho thấy hàng hóa nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn hơn trong rổ hàng hóa tiêu dùng, làm cho giá tiêu dùng nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá. Đồng thời, sự giảm tầm quan trọng của cung tiền và sản lượng công nghiệp cho thấy chính sách tiền tệ và sản xuất trong nước có vai trò giảm dần trong việc điều chỉnh giá tiêu dùng.

Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, cho thấy ERPT có xu hướng tăng trong các nền kinh tế mở cửa và lạm phát cao hơn. Phân tích phản ứng tích lũy và phân rã phương sai có thể được trình bày qua biểu đồ phản ứng tích lũy của CPI trước cú sốc tỷ giá và bảng phân rã phương sai để minh họa sự thay đổi tầm quan trọng của các yếu tố qua hai giai đoạn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý biến động tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tỷ giá linh hoạt nhưng ổn định nhằm hạn chế tác động tiêu cực của biến động tỷ giá lên giá tiêu dùng, đặc biệt trong bối cảnh mở cửa thương mại sâu rộng. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục.

2. Điều chỉnh chính sách tiền tệ phù hợp với môi trường lạm phát và mở cửa: Cần phối hợp chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát cung tiền hiệu quả, tránh gây áp lực tăng giá tiêu dùng, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Thời gian thực hiện: trung hạn (1-3 năm).

3. Đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa trong nước và nhập khẩu: Chính phủ và doanh nghiệp cần thúc đẩy sản xuất trong nước và nhập khẩu các mặt hàng có giá cả ổn định để giảm sự phụ thuộc vào biến động tỷ giá, từ đó giảm ERPT. Thời gian thực hiện: dài hạn (3-5 năm).

4. Tăng cường giám sát và phân tích thị trường hàng hóa nhập khẩu: Cơ quan quản lý cần theo dõi chặt chẽ thành phần hàng hóa nhập khẩu và giá cả để kịp thời điều chỉnh chính sách nhằm giảm thiểu tác động truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng. Thời gian thực hiện: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và thương mại: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tỷ giá và tiền tệ phù hợp với môi trường kinh tế mở cửa và lạm phát.

2. Các nhà kinh tế học và nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Luận văn bổ sung dữ liệu và phân tích về ERPT tại Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu về chính sách kinh tế.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức tài chính: Hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá và chính sách tiền tệ đến giá cả tiêu dùng giúp doanh nghiệp hoạch định chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro hiệu quả.

4. Sinh viên và học giả chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc học tập và nghiên cứu về mô hình VAR, ERPT và các yếu tố ảnh hưởng đến giá tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. ERPT là gì và tại sao nó quan trọng?
   ERPT (Exchange Rate Pass-Through) là mức độ truyền dẫn của biến động tỷ giá hối đoái vào giá cả hàng hóa, đặc biệt là giá tiêu dùng. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh phù hợp.

2. Tại sao mức độ truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam lại tăng trong giai đoạn 2007-2012?
   Do mức độ mở cửa thương mại tăng mạnh sau khi Việt Nam gia nhập WTO, tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu trong rổ tiêu dùng tăng, làm giá tiêu dùng nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá.

3. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng thế nào đến ERPT?
   Chính sách tiền tệ tác động đến cung tiền và lạm phát, từ đó ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn tỷ giá. Ví dụ, thắt chặt tiền tệ có thể giảm áp lực tăng giá tiêu dùng do biến động tỷ giá.

4. Mô hình VAR có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa nhiều biến kinh tế cùng lúc, đo lường phản ứng của biến phụ thuộc (CPI) trước các cú sốc từ các biến độc lập (NEER, M2, IP), phù hợp với nghiên cứu ERPT.

5. Làm thế nào để giảm thiểu tác động tiêu cực của ERPT lên giá tiêu dùng?
   Có thể thực hiện bằng cách duy trì ổn định tỷ giá, kiểm soát cung tiền hiệu quả, đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa và tăng cường giám sát thị trường nhập khẩu để giảm sự phụ thuộc vào biến động tỷ giá.

Kết luận

• Mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng tại Việt Nam không hoàn toàn nhưng đã tăng lên đáng kể trong giai đoạn 2007-2012.
• Tỷ giá trở thành yếu tố quan trọng thứ hai ảnh hưởng đến biến động giá tiêu dùng, chỉ sau chính CPI.
• Tầm quan trọng của cung tiền và sản lượng công nghiệp trong việc ảnh hưởng đến giá tiêu dùng giảm trong giai đoạn sau.
• Mở cửa thương mại sâu rộng và thay đổi chính sách tiền tệ là nguyên nhân chính làm tăng ERPT tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm áp dụng các giải pháp chính sách nhằm kiểm soát biến động tỷ giá và cung tiền, đồng thời theo dõi sát sao thị trường nhập khẩu để ổn định giá tiêu dùng.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong việc hiểu và ứng phó với tác động của tỷ giá và chính sách tiền tệ lên giá tiêu dùng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan lý thuyết về sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng. Chương 2: Dữ liệu nghiên cứuvà mô hình nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu. Những đóng góp của luận văn - Thứ nhất, luận văn đã xác định được mức độ truyềndẫn của tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng trong giai đoạn nghiên cứu tại Việt Nam. 1 - Thứ hai, luận văn cũng đã lượng hóa được mức độ tác động của các yếu tố vĩmô vào giá cả tiêu dùng Việt Nam.

- Thứ ba, luận văn cung cấp thêm một khía cạnh tham khảo cho việc nghiên cứu kinh tế tại Việt Nam. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ SỰ TRUYỀN DẪN CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀO GIÁ TIÊU DÙNG 1.1Sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nƣớc 1.1 Sự truyền dẫn của tỷ giá vào giá nhập khẩu Sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái (ERPT) vào giá nhập khẩu được hiểu là phần trăm thay đổi giá cả hàng hóa nhập khẩu tính theo đồng tiền của quốc gia nhập khẩu từ việc thay đổi một phần trăm của tỷ giá hối đoái giữa đồng tiền của quốc gia nhập khẩu và đồng tiền của quốc gia xuất khẩu. Theo thuyết Ngang giá sức mua (PPP), một lý thuyết được phát triển vào năm 1920 bởi Gustav Cassel. Đây là một phương pháp điều chỉnh tỉ giá hối đoái giữa hai tiền tệ để cân bằng sức mua của hai đồng tiền này.

Lý thuyết ngang giá sức mua chủ yếu dựa trên quy luật giá cả, và giả định rằng trong một thị trường hiệu quả, mỗi loại hàng hoá nhất định chỉ có một mức giá. Công thức tính ngang giá sức mua như sau: S=P1/P2 Trong đó: S: là tỉ lệ trao đổi giữa đồng tiền 1 với đồng tiền 2 P1: là giá cả của hàng hoá X tính bằng đồng tiền 1 P2: là giá cả của hàng hoá X tính bằng đồng tiền 2 Như vậy theo PPP thì EPRT vào giá cả hàng hóa là toàn phần. Tuy nhiên trên thực tế có nhiều nguyên nhân khiến tỷ giá lệch khỏi PPP, một trong những nguyên nhân đó là chi phí vận chuyển và phân phối theoObstfeld & Rogoff (2000).2 Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng 1 Theo Bailliu và Bouakez (2004), cơ chế truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào chỉ sốgiá tiêu dùng gồm 02 bước: - Thứ nhất, sự thay đổi của tỷ giá sẽ được truyền dẫn vào chỉ số giá nhập khẩu,mức độ và tốc độ của truyền dẫn vào chỉ số giá nhập khẩu phụ thuộc vào mộtvài yếu tố: kỳ vọng về thời điểm phá giá, chi phí của việc điều chỉnh giá vànhu cầu hàng nhập khẩu… - Thứ hai, sự thay đổi của chỉ số giá nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng. Mức độ chỉ số giá tiêu dùng bị ảnh hưởng phụ thuộc vào tỷlệ của các hàng hóa nhập khẩu này trong rổ hàng hàng hóa tính chỉ số giátiêu dùng, ngoài ra, mức độ truyền dẫn vào chỉ số giá tiêu dùng phụthuộc vào các yếu tố: sự phá giá đồng nội tệ sẽ làm cho giá hàng hóa nhậpkhẩu cao, từđó làm gia tăng nhu cầu hàng hóa nội địa.

Điều này sẽ tạo sứcép tăng giá hàng hóa nội địa và tăng lương, nếu giá cả hàng hóa và lươngtăng sẽ tiếp tục tạo sức ép lên chỉ số giá tiêu dùng trong nước. Theo Bạch ThịPhương Thảo (2011), sự ảnh hưởng của chỉ số giá nhập khẩu vào chỉ số giátiêu dùng theo 01 trong 02 cách sau: - Nếu hàng hóa nhập khẩu được dùng cho mục đích tiêu dùng cuốicùng, chỉ số giá nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng. - Nếu hàng hóa nhập khẩu là nguyên nhiên phụ liệu được dùng cho quátrình sản xuất thì chỉ số giá nhập khẩu sẽ ảnh hưởng đến chỉ số giá sảnxuất và thông qua đó ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng.2Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự truyền dẫn của tỷ giá Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự truyền dẫn của tỷ giá, trong bài này tác giả đề cập đến một số yếu tố thường được các nhà nghiên cứu quan tâm như sau: 1 1.1 Mức độ biến động của tỷ giá hối đoái Khi xảy ra sự biến động của tỷ giá hối đoái của đồng tiềnquốc gia nhập khẩu, nếu các công ty xuất khẩu cho rằng sự biến động này chỉ là tạmthời thì công ty xuất khẩu sẽ chấpnhận giảm lợi nhuận để không điều chỉnh giá bán hàng hóa vì việc điều chỉnh giáhàng hóa sẽ phải phát sinh thêm các chi phí khác. Trongtrường hợp này mức độ truyền dẫn của tỷ giá có mối quan hệ ngược chiều với sựbiến động của tỷ giá.Ngược lại, nếu như các công ty xuất khẩu nhận thấy rằng sựbiến động này sẽ kéo dài và tồn tại lâu thì sẽ điều chỉnh giá bán.Trong trường hợpnày mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái sẽ có mối quan hệ cùng chiều với mức độbiến động của tỷ giá hối đoái.Như vậy mức độ biến động của tỷ giá hối đoái có thể có mối tương quan thuận, cũng có thể có mối tương quan nghịch với mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá cả hàng hóa.2 Chính sách tiền tệ và lạm phát trong nƣớc Theo McLeod (2003): Xem xét tiền cơ sở tác động đến cú sốc chính sách tiền tệ, cho rằng,lạm phát cao của Indonesia sau cuộc khủng hoảng tiền tệ chủ yếu gây ra bởisự gia tăng tiền cơ sở, hệ quả của các chính sách tiền tệ của Ngân hàng Indonesia.Bernanke và các cộng sự (1999):cho rằng duy trì một mục tiêu lạm phát trên 0% nhưng không quá cao (dưới 3%), trong khoảng thời gian dài không dẫn đến sự bất ổn trong kỳ vọng lạm phát của công chúng hoặc làm giảm sự tín nhiệm của NHTW.

Môi trường lạm phát cũng ảnh hưởng đến phản ứng giá đối với các thay đổi trong tỷ giá (Taylor, 2000). Ca 'Zorzi, Hahn và Sánchez (2007): một môi trường lạm phát tăng ERPT và ngược lại. Xu hướng giảm gần đây trong ERPT 1 quan sát thấy trong nghiên cứu, như lập luận của Taylor (2000), trùng hợp với một sự thay đổi môi trường lạm phát thấp (gọi là giả thuyết của Taylor).3 Độ chênh lệch sản lƣợng Độ chênh lệch sản lượng có thể có mối liên hệ ngược chiều hoặc cùng chiều với sự truyền dẫn của tỷ giá. Trong một nền kinh tế lớn, khi sản sản lượng thực tế thấp hơn sản lượng tiềm năng, tỷ lệ thấtnghiệp trong nền kinh tế cao hơn tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên, nhu cầu về hàng hóanhập khẩu giảm qua đó có thể làm giảm giá hàng nhập khẩu.

Trong trường hợp này,mối quan hệ giữa độ chênh sản lượng và mức truyền truyền dẫn lànghịch. Ngược lại, khi sản lượng thực tế của nền kinh tế cao hơn mức tiềm năng,một mặt nhu cầu về hàng hóa gia tăng qua đó làm tăng giá tiêu dùng; mặt khác khisản lượng thực tế cao hơn sản lượng tiềm năng các doanh nghiệp gặp phải vấn đề vềgiới hạn sản xuất, phải đầu tư thêm làm chochi phí sản xuất tăng lên, qua đó cũng làm tăng giá tiêu dùng của hàng hóa. Trongtrường hợp này, độ chênh sản lượng sẽ có mối quan hệ cùng chiều vớimức độ truyền dẫn.4 Độ mở cửa thƣơng mại Độ mở cửa thương mại có thể tác động cùng chiều hoặc ngược chiều với mức độ truyền dẫn tỷ giá. Độ mở cửa thương mại càng lớn thì hàng hóa xuất nhập khẩu chiếm tỷ trọng càng cao trong nền kinh tế, lúc này giá cả hàng hóa chịu tác động lớn tỷ giá hối đoái nên mức độ truyền dẫn cao, nhưng mặt khác, sự mở cửa thương mại cao sẽ tạo ra xu hướng giảm giá cả hàng hóa do canh tranh gay gắt, vì thế sự truyền dẫn tỷ giá trong trường hợp này lại ngược chiều.

Độ mở cửa thương có vai trò chi phối so với môi trường lạm phát trong sự truyền dẫn của tỷ giá theo nghiên cứu củaNiloufer Sohrabji (2011) về sự 1 truyền dẫn của tỷ giá lên giá cả ở Ấn Độ qua các thời kỳ khác nhau của việc mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ.5 Thành phần hàng hóa nhập khẩu Hàng hóa khác nhau thì mức độ truyền dẫn tỷ giá lên giá cả sẽ khác nhau.Thông thường, giá nhiên liệu mà cụ thể là giá xăng, dầu sẽ bị mức độ truyền dẫn tỷ giá cao hơn.Một quốc gia có tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu lớn thì mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá cả sẽ lớn.3 Các nghiên cứu trƣớc đây 1.1 Các nghiên cứu trên thế giới Trên thế giới, các nhà nguyên cứu kinh tế đã sử dụng các phương pháp khác nhau để nghiên cứu về sự truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào chỉ sốgiá, cũng như các yếu tố tác động đến sự truyền dẫn tỷ giá, có thể kể tóm lược một số nghiên cứu như sau: Phƣơng pháp Var McCarthy, J. (2000): sử dụng Mô hình VAR đệ qui (recursiveVAR) để nghiên cứu mức tác động của tỷ giá hối đoái và chỉ số giánhập khẩu đến chỉ số giá sản xuất và chỉ số giá tiêu dùng tại một số nền kinh tế pháttriển giai đoạn 1976 – 1998. Kết quả nghiên cứu cho thấy: 1) việc nâng giá đồng nộitệ sẽ làm giảm giá cả nhập khẩu và điều này kéo dài với thời gian ít nhất là 1 năm ởhầu hết các nước khảo sát. 2) Phản ứng của chỉ số giá sản xuất và chỉ số giá tiêudùng đối với chỉ số giá nhập khẩu là dương và có ý nghĩa thống kê ở hầu hết cácnước được khảo sát.

Faruqee (2006): Tác giả sử dụng mô hình VAR để xem xét mức độ truyền dẫn củanhững cú sốc tỷ giá vào các chỉ số giá ở khu vực sử dụng đồng tiền 1 EURO. Kết quảnghiên cứu như sau: (1) mức độ truyền dẫn trong ngắn hạn vào các chỉ số giá thì thấp, tương tự như Mỹ, mức tác động của các cú sốc về tỷ giá trong ngắn hạn vàochỉ số giá tiêu dùng, chỉ số giá sản xuất, chỉ số giá nhập khẩu gần như bằng 0; (2)mức độ truyền dẫn có xu hướng gia tăng và có tác động lớn nhất vào chỉ số giá nhậpkhẩu, tiếp theo là chỉ số giá sản xuất và nhỏ nhất là chỉ số giá tiêu dùng. Các yếu tốvề hệ thống bán lẻ và chi phí phân phối được cho là ảnh hưởng đến sự khác nhaugiữa mức độ truyền dẫn vào chỉ số giá nhập khẩu và chỉ số giá tiêu dùng. Takatoshi Ito và Kiyotaka Sato (2006):Tác giả đã sử dụng mô hình VAR để đo lường mức độ truyềndẫn của tỷ giá vào các chỉ số giá trong giai đoạn từ 1994 đến 2006 ở cácnước Đông Á.