Tác động của mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ lên tỷ giá ở Việt Nam

Nghiên cứu tác động của mở cửa thương mại và chính sách tiền tệ đến hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Khánh
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại Và Thay Đổi Chính Sách Tiền Tệ Lên Hiệu Ứng Truyền Dẫn Tỷ Giá Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ SỰ TRUYỀN DẪN CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀO GIÁ TIÊU DÙNG
• 1.1. Sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nƣớc
• 1.1.1. Sự truyền dẫn của tỷ giá vào giá nhập khẩu
• 1.2. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng
• 1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự truyền dẫn của tỷ giá
• 1.3.1. Mức độ biến động của tỷ giá hối đoái
• 1.3.2. Chính sách tiền tệ và lạm phát trong nƣớc
• 1.3.3. Độ chênh lệch sản lƣợng
• 1.3.4. Độ mở cửa thƣơng mại
• 1.3.5. Thành phần hàng hóa nhập khẩu
• 1.4. Các nghiên cứu trƣớc đây
• 1.4.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.4.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: DỮ LIỆU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.3. Phân chia các giai đoạn nghiên cứu
• 2.4. Các bƣớc thực hiện nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kiểm định đơn vị
• 3.2. Kiểm định nhân quả Ganger
• 3.3. Chọn độ trễ tối ƣu của mô hình
• 3.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 3.5. Phân tích phản ứng xung
• 3.6. Kết quả phân rã phƣơng sai giá tiêu dùng
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Các kiểm định đơn vị ADF cho các biến trong mô hình Var cho từng giai đoạn
• Phụ lục 2: Kết quả kiểm định Ganger
• Phụ lục 3: Kết quả chạy mô hình VAR đầy đủ của giai đoạn 2001-2006
• Phụ lục 4: Kết quả chạy mô hình VAR đầy đủ của giai đoạn 2007-2012

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của thương mại và chính sách tiền tệ đến tỷ giá

Tỷ giá hối đoái là một yếu tố quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh như giá cả hàng hóa, lạm phát và chính sách tiền tệ. Sự mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ đã tạo ra những tác động mạnh mẽ đến tỷ giá, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá và cách mà chính sách tiền tệ có thể điều chỉnh để ổn định tỷ giá.

1.1. Tỷ giá hối đoái và vai trò của nó trong nền kinh tế

Tỷ giá hối đoái không chỉ là chỉ số đo lường giá trị của đồng tiền mà còn phản ánh sức mạnh kinh tế của một quốc gia. Tại Việt Nam, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu, từ đó tác động đến lạm phát và chính sách tiền tệ.

1.2. Chính sách tiền tệ và tác động đến tỷ giá

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tỷ giá. Các biện pháp như thay đổi lãi suất, can thiệp vào thị trường ngoại hối có thể giúp ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều chỉnh tỷ giá ở Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc điều chỉnh tỷ giá, bao gồm sự biến động của thị trường ngoại hối và áp lực từ lạm phát. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến tỷ giá mà còn tác động đến sự ổn định kinh tế vĩ mô. Việc hiểu rõ các vấn đề này là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

2.1. Biến động tỷ giá và ảnh hưởng đến nền kinh tế

Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát cao. Các doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu sẽ gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch tài chính.

2.2. Áp lực lạm phát và chính sách tiền tệ

Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị thực của đồng tiền, từ đó ảnh hưởng đến tỷ giá. Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để ứng phó với tình hình lạm phát và ổn định tỷ giá.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của thương mại đến tỷ giá

Nghiên cứu này sử dụng mô hình VAR để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái, chính sách tiền tệ và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Phương pháp này cho phép đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến tỷ giá trong giai đoạn từ 2001 đến 2012.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình VAR (Vector Autoregression) cho phép phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến số kinh tế. Trong nghiên cứu này, mô hình VAR được sử dụng để đo lường tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá tiêu dùng.

3.2. Dữ liệu nghiên cứu và nguồn gốc

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Thời gian nghiên cứu từ năm 2001 đến 2012, bao gồm các giai đoạn khác nhau của chính sách tiền tệ và thương mại.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của tỷ giá đến giá tiêu dùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến chỉ số giá tiêu dùng ở Việt Nam. Mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá tiêu dùng thay đổi theo từng giai đoạn, phụ thuộc vào chính sách tiền tệ và độ mở cửa thương mại.

4.1. Mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá tiêu dùng

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng lớn đến giá cả hàng hóa nhập khẩu, từ đó tác động đến chỉ số giá tiêu dùng. Mức độ truyền dẫn này có thể thay đổi theo từng thời kỳ.

4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn

Các yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và độ mở cửa thương mại đều có ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào giá tiêu dùng. Sự thay đổi trong các yếu tố này có thể làm thay đổi cách mà tỷ giá tác động đến giá cả.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tỷ giá ở Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc điều chỉnh tỷ giá cần phải được thực hiện một cách linh hoạt và đồng bộ với các chính sách kinh tế khác. Tương lai của tỷ giá ở Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế toàn cầu và độ mở cửa thương mại.

5.1. Đề xuất chính sách cho tỷ giá ổn định

Để duy trì sự ổn định của tỷ giá, cần có các chính sách tiền tệ linh hoạt và hiệu quả. Việc theo dõi sát sao các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng là điều cần thiết.

5.2. Tương lai của chính sách tiền tệ và tỷ giá

Chính sách tiền tệ sẽ cần phải điều chỉnh để ứng phó với những biến động của thị trường. Sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu cũng sẽ ảnh hưởng đến tỷ giá và chính sách tiền tệ của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001-2012, nền kinh tế Việt Nam chứng kiến sự biến động mạnh mẽ của các chỉ số kinh tế vĩ mô, đặc biệt là chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng gần gấp ba lần so với năm 2001. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực (NEER) và các chính sách tiền tệ cùng với mức độ mở cửa thương mại đã có những thay đổi đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT) vào giá tiêu dùng. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tác động của mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ lên ERPT tại Việt Nam trong hai giai đoạn 2001-2006 và 2007-2012, nhằm làm rõ mức độ và xu hướng ảnh hưởng của các yếu tố này đến biến động giá tiêu dùng.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đo lường mức độ truyền dẫn của tỷ giá vào chỉ số giá tiêu dùng, đồng thời phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô như sản lượng công nghiệp, cung tiền và chính sách thương mại đến ERPT trong từng giai đoạn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu tháng từ năm 2001 đến 2012, tập trung vào Việt Nam với các biến số chính gồm giá trị sản xuất công nghiệp (IP), cung tiền (M2), tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ và thương mại nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết Ngang giá sức mua (PPP) của Gustav Cassel, theo đó tỷ giá hối đoái điều chỉnh để cân bằng sức mua giữa hai đồng tiền. ERPT được định nghĩa là phần trăm thay đổi giá cả hàng hóa nhập khẩu do biến động tỷ giá. Cơ chế truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng gồm hai bước: đầu tiên, tỷ giá ảnh hưởng đến giá nhập khẩu; sau đó, giá nhập khẩu tác động đến giá tiêu dùng trong nước. Các yếu tố ảnh hưởng đến ERPT bao gồm mức độ biến động tỷ giá, chính sách tiền tệ và lạm phát, độ chênh lệch sản lượng, độ mở cửa thương mại và thành phần hàng hóa nhập khẩu.

Mô hình nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy véc tơ (VAR) với bốn biến chính: giá trị sản xuất công nghiệp (IP), cung tiền (M2), tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER) và chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa các biến và đo lường phản ứng của CPI trước các cú sốc từ các biến khác.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các nguồn uy tín như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), với dữ liệu tháng từ 2001 đến 2012. Các biến số được điều chỉnh theo mùa bằng phương pháp Census X11 và quy về kỳ gốc 2001M1=100.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Kiểm định đơn vị ADF để xác định tính dừng của các biến.
• Kiểm định nhân quả Granger để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến.
• Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình VAR dựa trên các tiêu chí LR, FPE, AIC, SC, HQ.
• Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR.
• Phân tích phản ứng tích lũy của CPI trước các cú sốc 1% từ các biến IP, M2, NEER.
• Phân rã phương sai giá tiêu dùng theo cơ chế phân rã phương sai Cholesky để xác định tầm quan trọng tương đối của các biến.

Nghiên cứu chia làm hai giai đoạn: 2001-2006 (giai đoạn 1) với môi trường kinh tế ổn định, lạm phát thấp và mở cửa thương mại bước đầu; 2007-2012 (giai đoạn 2) với tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu, lạm phát cao và mở cửa thương mại sâu rộng hơn, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng không hoàn toàn nhưng tăng lên trong giai đoạn 2007-2012: Phản ứng tích lũy của CPI trước cú sốc 1% tỷ giá trong giai đoạn 1 là âm và không đáng kể (-0.038% sau 24 tháng), trong khi giai đoạn 2 đạt 1.16% và ổn định sau 24 tháng, cho thấy CPI nhạy cảm hơn với tỷ giá trong giai đoạn sau.

2. Tỷ giá đóng góp ngày càng lớn vào biến động giá tiêu dùng: Phân rã phương sai cho thấy tỷ giá chỉ đóng góp 0.28% vào sự thay đổi CPI trong giai đoạn 1, nhưng tăng lên 6.60% trong giai đoạn 2, trở thành yếu tố quan trọng thứ hai sau chính CPI.

3. Tầm quan trọng của cung tiền và sản lượng công nghiệp giảm trong giai đoạn 2: Trong khi cung tiền đóng góp 1.55% vào biến động CPI giai đoạn 1 thì giảm còn 1.07% giai đoạn 2; sản lượng công nghiệp giảm từ 2.23% xuống gần như không đáng kể.

4. Mối quan hệ nhân quả giữa các biến thay đổi theo giai đoạn: Giai đoạn 1, CPI và cung tiền, sản lượng và tỷ giá có quan hệ nhân quả hai chiều; giai đoạn 2, tỷ giá là nguyên nhân của cung tiền, cung tiền là nguyên nhân của sản lượng, cho thấy sự thay đổi trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và thương mại.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng tầm quan trọng của tỷ giá trong việc ảnh hưởng đến giá tiêu dùng phản ánh mức độ mở cửa thương mại ngày càng sâu rộng của Việt Nam, đặc biệt sau khi gia nhập WTO. Mức độ truyền dẫn tỷ giá tăng lên cho thấy hàng hóa nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn hơn trong rổ hàng hóa tiêu dùng, làm cho giá tiêu dùng nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá. Đồng thời, sự giảm tầm quan trọng của cung tiền và sản lượng công nghiệp cho thấy chính sách tiền tệ và sản xuất trong nước có vai trò giảm dần trong việc điều chỉnh giá tiêu dùng.

Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, cho thấy ERPT có xu hướng tăng trong các nền kinh tế mở cửa và lạm phát cao hơn. Phân tích phản ứng tích lũy và phân rã phương sai có thể được trình bày qua biểu đồ phản ứng tích lũy của CPI trước cú sốc tỷ giá và bảng phân rã phương sai để minh họa sự thay đổi tầm quan trọng của các yếu tố qua hai giai đoạn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý biến động tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tỷ giá linh hoạt nhưng ổn định nhằm hạn chế tác động tiêu cực của biến động tỷ giá lên giá tiêu dùng, đặc biệt trong bối cảnh mở cửa thương mại sâu rộng. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục.

2. Điều chỉnh chính sách tiền tệ phù hợp với môi trường lạm phát và mở cửa: Cần phối hợp chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát cung tiền hiệu quả, tránh gây áp lực tăng giá tiêu dùng, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Thời gian thực hiện: trung hạn (1-3 năm).

3. Đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa trong nước và nhập khẩu: Chính phủ và doanh nghiệp cần thúc đẩy sản xuất trong nước và nhập khẩu các mặt hàng có giá cả ổn định để giảm sự phụ thuộc vào biến động tỷ giá, từ đó giảm ERPT. Thời gian thực hiện: dài hạn (3-5 năm).

4. Tăng cường giám sát và phân tích thị trường hàng hóa nhập khẩu: Cơ quan quản lý cần theo dõi chặt chẽ thành phần hàng hóa nhập khẩu và giá cả để kịp thời điều chỉnh chính sách nhằm giảm thiểu tác động truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng. Thời gian thực hiện: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và thương mại: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tỷ giá và tiền tệ phù hợp với môi trường kinh tế mở cửa và lạm phát.

2. Các nhà kinh tế học và nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Luận văn bổ sung dữ liệu và phân tích về ERPT tại Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu về chính sách kinh tế.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức tài chính: Hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá và chính sách tiền tệ đến giá cả tiêu dùng giúp doanh nghiệp hoạch định chiến lược kinh doanh và quản lý rủi ro hiệu quả.

4. Sinh viên và học giả chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc học tập và nghiên cứu về mô hình VAR, ERPT và các yếu tố ảnh hưởng đến giá tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. ERPT là gì và tại sao nó quan trọng?
   ERPT (Exchange Rate Pass-Through) là mức độ truyền dẫn của biến động tỷ giá hối đoái vào giá cả hàng hóa, đặc biệt là giá tiêu dùng. Nó quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh phù hợp.

2. Tại sao mức độ truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam lại tăng trong giai đoạn 2007-2012?
   Do mức độ mở cửa thương mại tăng mạnh sau khi Việt Nam gia nhập WTO, tỷ trọng hàng hóa nhập khẩu trong rổ tiêu dùng tăng, làm giá tiêu dùng nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá.

3. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng thế nào đến ERPT?
   Chính sách tiền tệ tác động đến cung tiền và lạm phát, từ đó ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn tỷ giá. Ví dụ, thắt chặt tiền tệ có thể giảm áp lực tăng giá tiêu dùng do biến động tỷ giá.

4. Mô hình VAR có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa nhiều biến kinh tế cùng lúc, đo lường phản ứng của biến phụ thuộc (CPI) trước các cú sốc từ các biến độc lập (NEER, M2, IP), phù hợp với nghiên cứu ERPT.

5. Làm thế nào để giảm thiểu tác động tiêu cực của ERPT lên giá tiêu dùng?
   Có thể thực hiện bằng cách duy trì ổn định tỷ giá, kiểm soát cung tiền hiệu quả, đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa và tăng cường giám sát thị trường nhập khẩu để giảm sự phụ thuộc vào biến động tỷ giá.

Kết luận

• Mức độ truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng tại Việt Nam không hoàn toàn nhưng đã tăng lên đáng kể trong giai đoạn 2007-2012.
• Tỷ giá trở thành yếu tố quan trọng thứ hai ảnh hưởng đến biến động giá tiêu dùng, chỉ sau chính CPI.
• Tầm quan trọng của cung tiền và sản lượng công nghiệp trong việc ảnh hưởng đến giá tiêu dùng giảm trong giai đoạn sau.
• Mở cửa thương mại sâu rộng và thay đổi chính sách tiền tệ là nguyên nhân chính làm tăng ERPT tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm áp dụng các giải pháp chính sách nhằm kiểm soát biến động tỷ giá và cung tiền, đồng thời theo dõi sát sao thị trường nhập khẩu để ổn định giá tiêu dùng.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong việc hiểu và ứng phó với tác động của tỷ giá và chính sách tiền tệ lên giá tiêu dùng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- NGUYỄN THỊ KIM KHÁNH TÁC ĐỘNG CỦA MỞ CỬA THƢƠNG MẠI VÀ THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ LÊN HIỆU ỨNG TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- NGUYỄN THỊ KIM KHÁNH TÁC ĐỘNG CỦA MỞ CỬA THƢƠNG MẠI VÀ THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ LÊN HIỆU ỨNG TRUYỀN DẪN TỶ GIÁ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.Trần Ngọc Thơ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2013 1 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Thầy hướng dẫn là GS. TS Trần Ngọc Thơ. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề bài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác, và đều có chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để dễ tra cứu, kiểm chứng. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả luận văn của mình.HCM,ngày thángnăm 2013 Tác giả Nguyễn Thị Kim Khánh 2 MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA.1 LỜI CAM ĐOAN. 2 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.4 DANH MỤC BẢNG. 5 DANH MỤC HÌNH VẼ.7 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ SỰ TRUYỀN DẪN CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀO GIÁ TIÊU DÙNG.1 Sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá cả trong nƣớc.1 Sự truyền dẫn của tỷ giá vào giá nhập khẩu.2 Cơ chế truyền dẫn tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng.2 Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự truyền dẫn của tỷ giá.1 Mức độ biến động của tỷ giá hối đoái.2 Chính sách tiền tệ và lạm phát trong nƣớc.3 Độ chênh lệch sản lƣợng.4 Độ mở cửa thƣơng mại.5 Thành phần hàng hóa nhập khẩu.3 Các nghiên cứu trƣớc đây.1 Các nghiên cứu trên thế giới.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam.21 CHƢƠNG 2: DỮ LIỆUVÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Dữ liệu nghiên cứu.2 Mô hình nghiên cứu.3 Phân chia các giai đoạn nghiên cứu.4 Các bƣớc thực hiện nghiên cứu.28 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Kiểm định đơn vị.2 Kiểm định nhân quả Ganger.3 Chọn độ trễ tối ƣu của mô hình.4 Kiểm định tính ổn định của mô hình.5 Phân tích phản ứng xung.6 Kết quả phân rã phƣơng sai giá tiêu dùng. 40 KẾT LUẬN CHUNG.44 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.45 Phụ lục 1: Các kiểm định đơn vị ADF cho các biến trong mô hình Var cho từng giai đoạn .48 Phụ lục 2: Kết quả kiểm định Ganger.57 Phụ lục 3: Kết quả chạy mô hình VAR đầy đủ của giai đoạn 2001-2006.62 Phụ lục 4: Kết quả chạy mô hình VAR đầy đủ của giai đoạn 2007-2012.67 4 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT - ADB: Ngân hàng phát triển Châu Á - ADF: Adicky - Fuller - CPI: Chỉ số giá tiêu dùng - CSTT: Chính sách tiền tệ - ERPT: Mức độ truyền dẫn của tỷ giá (exchange rate pass through) - GOS: Tổng cục thống kê Việt Nam - IFS: Thống kê tài chính - IMF: Quỹ tiền tệ quốc tế - IP: Sản lượng công nghiệp - NEER: The Nominal Effective Exchange Rate – Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực - USD: Đô la Mỹ - VAR: Vector Autoregression – Mô hình tự hồi quy véc tơ - WB: Ngân hàng thế giới - WTO: Tổ chức thương mại thế giới 5 DANH MỤC BẢNG - Bảng 3.1: Kết quả kiểm định đơn vị cho CPI giai đoạn 2001-2006 - Bảng 3.2: Kết quả chọn độ trễ tối ưu - Bảng 3.3: Tóm tắt kết quả ước lượng hệ số trong mô hình VAR cho CPI trong hai giai đoạn - Bảng 3.4: Tóm tắt phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước cú sốc 1% của IP, M2, NEER giai đoạn 2001-2006 và 2007-2012 - Bảng 3.5: Tóm tắt kết quả phân rã phương sai của CPI theo cơ chế cơ chế phân rã phương sai Cholesky cho giai đoạn 2001-2006 - Bảng 3.6: Tóm tắt kết quả phân rã phương sai của CPI theo cơ chế cơ chế phân rã phương sai Cholesky cho giai đoạn 2007-2012 DANH MỤC HÌNH VẼ - Hình 2.1: Biến động của giá trị sản xuất công nghiệp, cung tiền, tỷ giá, giá tiêu dùng 2001-2012 (Kỳ gốc 2001M1) - Hình 2.2: Biến động của giá trị hàng hóa xuất, nhập khẩu trong giai đoạn từ 2001-2012 - Hình 3.1: Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình - Hình 3.2: Phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước 1 cú sốc tỷ giá - Hình 3.3: Phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước các cú sốc các biến trong mô hình giai đoạn 2001-2006 - Hình 3.4: Phản ứng tích lũy của giá tiêu dùng trước các cú sốc các biến trong mô hình giai đoạn 2007-2012 - Hình 3.5: Kết quả phân rã phương sai của CPI theo cơ chế cơ chế phân rã phương sai Cholesky cho giai đoạn 2001-2006 & 2007-2012 6 TÓM TẮT Bài viết này xem xét hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam qua hai thời kỳ: 2001 – 2006, 2007 – 2012. Những giai đoạn được đánh dấu với sự thay đổi trong kinh tế và chính sách tiền tệ cung cấp một trường hợp nghiên cứu thú vị để phân tích tầm quan trọng của sự mở cửa và môi trường lạm phát tác động lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá (ERPT). Mô hình VAR của giá trị sản xuất công nghiệp, cung tiền, tỷ giá, và giá tiêu dùng được ước tính cho từng thời kỳ. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong khi không phải là yếu tố quyết định lớn nhất của sự biến đổi giá cả, tỷ giá hối đoái đã tăng tầm quan trọng trong giai đoạn 2007-2013. Bằng chứng cho thấy sự hỗ trợ yếu về tầm quan trọng của môi trường lạm phát trong khi sự mở cửa là một yếu tố chi phối trong việc xác định mức độ ERPT. Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây, biến động chỉ số giá tiêu dùng luôn ở mức cao, đó không chỉ là mối quan tâm của chính phủ, các nhà kinh tế học mà còn là mối quan tâm củatừng cá nhân. Vấn đề đặt ra là độ mở cửa thương mại và chính sáchtiền tệ có tác động lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam hay không? Và nếu có thì xu hướng và mức độ tác động như thế nào?Để trả lời cho các câu hỏinày, tác giả đã thực hiện nghiên cứu: “Tác động của mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá ở Việt Nam” để làmluận văn bảo vệ khóa học thạc sĩ của mình. Tính cấp thiết của đề tài Trên thế giới, việc nghiên cứu về mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoáivào các chỉ số giá và các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn này vẫn luôn là vấn đề đáng quan tâm của các nhà kinh tế.Vì vậy đã có rất nhiều nghiên cứu vềvấn đề này được thực hiện bởi các nhà kinh tế thế giới ở nhiều quốc gia với nhiềukhu vực được nghiên cứu, trong nhiều giai đoạn và thời kỳ khác nhau.Tại Việt Nam, các nghiên cứu về chủ đề này còn rất khiêm tốn, số lượng ít, khía cạnh nghiên cứu cũng không đầy đủ.Trong điều kiện nền kinh tế ViệtNam hội nhập ngày càng sâu rộng đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập WTO thì việc chịu ảnh hưởng càng lớn từ các tác động của việc mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ có thể là nguyên nhân gây ảnhhưởng không nhỏ đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) Việt Nam. Vìvậy, một nghiên cứu về tác động của việc mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam giai đoạn 2001-2012 là cần thiết. Mục tiêu nghiên cứu Thứ nhất, tác giả đo lường mức độ truyền dẫn của tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER)vào chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam trong giai đoạn2001-2012.Thứ hai, tác giả xem xét mức độ ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô đến mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam trong những thời kỳ khác của việc mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu chung của luận văn là sự tác động của việc mở cửa thương mại và thay đổi chính sách tiền tệ lên hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá tiêu dùng ở Việt Nam trong giai đoạn 2001-2012. Để nghiên cứu đối tượng tổng quát trên ta phải nghiên cứu các đối tượng chi tiết sau: - Giá trịsản xuất công nghiệp của Việt Nam (IP). - Cung tiền (M2) của Việt Nam - Tỷ giá danh nghĩa hiệu lực (NEER) của VND/USD. - Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam. - Chính sách thương mại của Việt Nam. - Chính sách tiền tệ của Việt Nam. - Sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu lực vào chỉ số giátiêu dùng tại Việt Nam. - Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào chỉ sốgiá tiêu dùng của Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu của luận văn là hiệu ứng truyền dẫn tỷ giá vào giá cả tiêu dùng tại Việt Nam trong giai đoạn từ 2001-2012. Phƣơng pháp nghiên cứu 9 Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng trong luận văn: Phương pháp định lượng: o Tác giả sử dụng kiểm định đơn vị ADF để kiểm định tính dừng của các biến nghiên cứu, kiểm định Ganger để kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa các biến nghiên cứu. o Tác giả sử dụng mô hình VAR để đo lường mức độ truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào chỉ số giá tiêu Việt Nam dùng trong ngắn hạn từ 2001-2012. Dữ liệu nghiên cứu Trong luận văn tác giả đã sử dụng số liệu thống kê từ các nguồn dữ liệu:Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB), Quỹtiền tệ quốc tế (IMF), Tổng cục thống kê Việt Nam (GSO) trong khoảngthời gian từnăm 2001 đến 2012. Bố cục của luận văn Ngoài lời mở đầu, giới thiệu, kết luận và tài liệu tham khảo, bố cục của luận văngồm các phần sau: Chương 1: Tổng quan lý thuyết về sự truyền dẫn của tỷ giá hối đoái vào giá tiêu dùng. Chương 2: Dữ liệu nghiên cứuvà mô hình nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu.