Tác Động Của Thu Nhập Ngoài Lãi Đến Hiệu Quả Ngân Hàng Tại Việt Nam

Bài viết phân tích hiệu suất ngân hàng và thu nhập phi lãi từ các ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành tài chính.

• Tác giả: Nguyen Huynh Minh Chau
• Người hướng dẫn: Dr. Duong Thi Thuy An
• Trường học: Ho Chi Minh University of Banking
• Chuyên ngành: Finance – Banking
• Đề tài: Tác Động Của Thu Nhập Ngoài Lãi Đến Hiệu Quả Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: bachelor thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Ho Chi Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THE URGENCY OF RESEARCH
• 1.1. Subject and scope of the research
• 1.2. Research questions
• 1.3. General objective
• 1.4. Specific objective
• 1.5. Research methodology
• 2. CHƯƠNG 2: THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW
• 2.1. Theoretical of the performance of commercial banks
• 2.2. Approaches to the bank performance measurement
• 2.2.1. Market-based measures
• 2.3. Theoretical review of non-interest income
• 2.3.1. Non-interest income
• 2.4. Theoretical review on the impacts of non-interest income on the performance of commercial banks
• 3. CHƯƠNG 3: DATA AND METHODOLOGY
• 3.1. Bank specific characteristics
• 3.2. Data analysis methods
• 3.2.1. Pooled Ordinary Least Squares (Pooled OLS)
• 3.2.2. Fixed Effects Method (FEM)
• 3.2.3. Random Effects Method (REM)
• 3.2.4. Feasible Generalized Least Squares method (FGLS)
• 3.2.5. Generalized Method of Moments (GMM)
• 4. CHƯƠNG 4: RESEARCH RESULTS AND DISCUSSIONS
• 4.1. Bank performance indicators
• 4.2. Non-interest income ratio
• 4.3. The impacts of non-interest income on the performance of Vietnamese commercial banks
• 4.4. The impacts of bank control variables on the performance of Vietnamese commercial banks
• 5. CHƯƠNG 5: CONCLUSIONS AND IMPLICATIONS
• 5.1. Recommendations for improving bank performance through non-interest income
• 5.2. Policy implications for commercial banks
• 5.3. Policy implications for policy makers
• 5.4. Recommendations for enhancing banking performance through other related factors
• 5.5. Limitations and further research directions
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Thu Nhập Ngoài Lãi Đến Ngân Hàng VN

Trong những thập kỷ gần đây, lĩnh vực ngân hàng đã chuyển dịch từ các hoạt động truyền thống sang các hoạt động phi truyền thống. Toàn cầu hóa và tự do hóa tài chính đã thúc đẩy sự đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng. Vai trò truyền thống của các ngân hàng thương mại tập trung vào trung gian tài chính và tạo ra thu nhập lãi thuần. Tuy nhiên, các ngân hàng thương mại trên toàn cầu dần đa dạng hóa các nguồn thu nhập, bao gồm cả thu nhập ngoài lãi (Non-Interest Income - NII). NII bao gồm các khoản thu từ phí dịch vụ, hoa hồng, và các hoạt động đầu tư. Theo báo cáo thường niên của các ngân hàng, NII thường đến từ hoạt động dịch vụ, kinh doanh đầu tư và các hoạt động phi lãi khác. NII có ưu điểm là ít bị ảnh hưởng bởi các quy định pháp luật và chu kỳ kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa NII và hiệu quả ngân hàng có ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược kinh doanh và chính sách quản lý. Nghiên cứu này tập trung vào tác động của NII đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

1.1. Vì Sao Nghiên Cứu Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng Quan Trọng

Nghiên cứu về hiệu quả hoạt động ngân hàng là rất quan trọng vì nó giúp đánh giá khả năng sinh lời và quản lý rủi ro của các ngân hàng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của hệ thống tài chính. NII ngày càng trở nên quan trọng trong việc đa dạng hóa nguồn thu và giảm sự phụ thuộc vào thu nhập lãi. Hiểu rõ tác động của NII sẽ giúp các ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp, tăng cường cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, nhất là trong bối cảnh công nghệ ngân hàng (Fintech) phát triển.

1.2. Bản Chất Của Thu Nhập Ngoài Lãi Non Interest Income NII Là Gì

Thu nhập ngoài lãi (NII) là doanh thu mà ngân hàng tạo ra từ các nguồn không phải là lãi. Các ví dụ phổ biến bao gồm phí dịch vụ (phí ATM, phí tạo lập khoản vay), hoa hồng từ các sản phẩm bảo hiểm và đầu tư, và thu nhập từ giao dịch ngoại hối. NII thường ít bị ảnh hưởng bởi các quy định pháp lý và các chu kỳ kinh tế tài chính hơn so với thu nhập lãi. Theo Haubrich & Young (2019), phí dịch vụ là một trong những nguồn NII phổ biến nhất. Nghiên cứu cũng cho thấy NII có thể giúp ngân hàng ổn định doanh thu và giảm rủi ro.

1.3. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Về Ngân Hàng Thương Mại

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của NII đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ 26 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2011-2021. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp hồi quy để xác định mức độ ảnh hưởng của NII đến chỉ số ROA (Return on Assets) và chỉ số ROE (Return on Equity). Mục tiêu là đưa ra các khuyến nghị giúp các ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động thông qua việc tối ưu hóa các hoạt động tạo ra NII và quản trị rủi ro ngân hàng.

II. Thách Thức Với Hiệu Quả Ngân Hàng Nợ Xấu Và Rủi Ro

Mặc dù NII có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng nó cũng đi kèm với những thách thức. Một số nghiên cứu cho rằng NII có thể làm tăng sự biến động thu nhập và rủi ro ngân hàng. Việc quản lý rủi ro liên quan đến các hoạt động phi truyền thống đòi hỏi kỹ năng và kinh nghiệm đặc biệt. Nợ xấu cũng là một vấn đề lớn đối với các ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế vĩ mô biến động. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các công ty Fintech cũng tạo ra áp lực lớn lên các ngân hàng truyền thống, buộc họ phải đổi mới và nâng cao hiệu quả chi phí.

2.1. Ảnh Hưởng Của NII Đến Sự Biến Động Lợi Nhuận Ngân Hàng

Một số nghiên cứu cho rằng NII có thể làm tăng sự biến động của lợi nhuận ngân hàng. DeYoung & Roland (2001), Stiroh (2004) và Stiroh & Rumble (2006) đã chỉ ra rằng các hoạt động phi truyền thống có thể làm tăng rủi ro và giảm tính ổn định của thu nhập. Điều này có thể gây khó khăn cho việc lập kế hoạch và quản lý rủi ro của ngân hàng. Việc quản lý hiệu quả các nguồn NII là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của ngân hàng.

2.2. Rủi Ro Hoạt Động Tín Dụng Và Nợ Xấu Tại Việt Nam

Rủi ro trong hoạt động tín dụng và nợ xấu là những thách thức lớn đối với ngân hàng thương mại Việt Nam. Tình trạng nợ xấu gia tăng có thể làm giảm khả năng sinh lời và ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính. Các ngân hàng cần tăng cường quản lý rủi ro tín dụng, cải thiện quy trình thẩm định và giám sát tín dụng. Ngoài ra, việc xử lý nợ xấu cũng đòi hỏi các biện pháp quyết liệt từ phía ngân hàng và sự hỗ trợ từ phía nhà nước.

2.3. Cạnh Tranh Từ Fintech Và Ngân Hàng Số Giải Pháp Nào

Sự phát triển của công nghệ ngân hàng (Fintech) và ngân hàng số đã tạo ra sự cạnh tranh gay gắt đối với các ngân hàng truyền thống. Để đối phó với thách thức này, các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ, phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới, và cải thiện trải nghiệm của khách hàng. Ngân hàng số có thể giúp giảm chi phí hoạt động, tăng cường khả năng tiếp cận khách hàng và cung cấp các giải pháp tài chính linh hoạt hơn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mô Hình Hồi Quy Tác Động NII

Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu bảng (panel data) từ 26 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021. Các phương pháp hồi quy được sử dụng bao gồm Pooled Ordinary Least Squares (Pooled OLS), Fixed Effects Method (FEM), Random Effects Method (REM), Feasible Generalized Least Squares (FGLS) và Generalized Method of Moments (GMM). Các chỉ số ROA (Return on Assets) và chỉ số ROE (Return on Equity) được sử dụng làm biến phụ thuộc để đo lường hiệu quả ngân hàng. Biến độc lập chính là tỷ lệ NII trên tổng tài sản. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô ngân hàng, chất lượng tài sản, vốn chủ sở hữu, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản, tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản, tỷ lệ chi phí trên tài sản, tỷ lệ dự phòng rủi ro, tốc độ tăng trưởng GDP, và tỷ lệ lạm phát.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Và Xử Lý Thống Kê

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hàng năm của các ngân hàng và từ các nguồn dữ liệu kinh tế vĩ mô như Ngân hàng Thế giới và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Dữ liệu được làm sạch và xử lý bằng phần mềm Stata 17. Các kiểm định thống kê được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Ma trận tương quan được sử dụng để kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến.

3.2. Mô Hình Ước Lượng Tác Động Cố Định Fixed Effects FEM

Mô hình tác động cố định (FEM) được sử dụng để kiểm soát các yếu tố cố định theo thời gian của từng ngân hàng. FEM cho phép ước lượng tác động của NII lên hiệu quả ngân hàng mà không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố không quan sát được. Phương pháp này phù hợp khi có sự khác biệt đáng kể giữa các ngân hàng và các yếu tố này không thay đổi nhiều trong suốt thời gian nghiên cứu.

3.3. Mô Hình Ước Lượng Tác Động Ngẫu Nhiên Random Effects REM

Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM) được sử dụng khi các yếu tố không quan sát được là ngẫu nhiên và không tương quan với các biến độc lập. REM có ưu điểm là hiệu quả hơn FEM khi các yếu tố cố định không có ảnh hưởng lớn. Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn giữa FEM và REM.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu NII Tác Động Tích Cực Đến ROA ROE

Kết quả nghiên cứu cho thấy NII có tác động thuận chiều đến hiệu quả ngân hàng, cho thấy rằng sự tăng trưởng của NII đi kèm với sự cải thiện hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Mặc dù tiền lãi từ các hoạt động ngân hàng truyền thống vẫn là nguồn thu nhập chính của các ngân hàng, nhưng thu nhập ngoài lãi từ các hoạt động ngân hàng phi truyền thống đang trở nên quan trọng hơn trong thời gian gần đây. Điều này cho thấy sự đa dạng hóa nguồn thu nhập có thể giúp các ngân hàng tăng cường khả năng sinh lời và giảm sự phụ thuộc vào các hoạt động truyền thống.

4.1. Phân Tích Tác Động Của NII Đến Chỉ Số ROA Return on Assets

Phân tích cho thấy NII có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chỉ số ROA (Return on Assets). Điều này cho thấy việc tăng cường các hoạt động tạo ra NII có thể giúp ngân hàng nâng cao khả năng sinh lời trên tổng tài sản. Các hoạt động này bao gồm phí dịch vụ, hoa hồng từ các sản phẩm bảo hiểm và đầu tư, và thu nhập từ giao dịch ngoại hối.

4.2. Phân Tích Tác Động Của NII Đến Chỉ Số ROE Return on Equity

Tương tự như ROA, NII cũng có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chỉ số ROE (Return on Equity). Điều này cho thấy việc tăng cường NII có thể giúp ngân hàng nâng cao khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các ngân hàng phải đối mặt với áp lực tăng vốn để đáp ứng các yêu cầu quy định.

4.3. Ảnh Hưởng Của Quy Mô Ngân Hàng Đến Hiệu Quả Hoạt Động

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy quy mô ngân hàng có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Các ngân hàng lớn hơn thường có hiệu quả tốt hơn do có lợi thế về hiệu quả chi phí và khả năng đa dạng hóa các hoạt động. Tuy nhiên, việc quản lý rủi ro cũng trở nên phức tạp hơn đối với các ngân hàng lớn.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Ngân Hàng Qua Thu Nhập NII

Để nâng cao hiệu quả ngân hàng thông qua NII, các ngân hàng cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới, tăng cường quản trị rủi ro, và cải thiện trải nghiệm của khách hàng. Việc đầu tư vào công nghệ và ngân hàng số cũng là rất quan trọng để tăng cường khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Chính phủ và các cơ quan quản lý cần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi để khuyến khích sự phát triển của các hoạt động phi truyền thống.

5.1. Phát Triển Dịch Vụ Ngân Hàng Số Và Thanh Toán Trực Tuyến

Phát triển dịch vụ ngân hàng số và thanh toán trực tuyến là một trong những giải pháp quan trọng để tăng cường NII. Các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ, phát triển các ứng dụng di động và nền tảng trực tuyến thân thiện với người dùng, và cung cấp các dịch vụ thanh toán an toàn và tiện lợi. Điều này sẽ giúp thu hút khách hàng mới và tăng cường sự gắn bó của khách hàng hiện tại.

5.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Đầu Tư Và Dịch Vụ Tư Vấn Tài Chính

Đa dạng hóa các sản phẩm đầu tư và dịch vụ tư vấn tài chính là một cách hiệu quả để tăng cường NII. Các ngân hàng có thể cung cấp các sản phẩm đầu tư như quỹ tương hỗ, trái phiếu, và cổ phiếu, và cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân và doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp khách hàng quản lý tài sản hiệu quả hơn và tăng cường sự gắn bó với ngân hàng.

5.3. Quản Lý Rủi Ro Hiệu Quả Với Các Hoạt Động Ngoài Lãi

Quản lý rủi ro hiệu quả là rất quan trọng để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của ngân hàng. Các ngân hàng cần xây dựng các quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ, đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro, và sử dụng các công cụ quản lý rủi ro hiện đại. Việc quản lý rủi ro hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu các tổn thất và tăng cường khả năng sinh lời.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Tác Động NII

Nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng về tác động tích cực của NII đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản lý ngân hàng, các nhà hoạch định chính sách, và các nhà nghiên cứu. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích tác động của NII đến rủi ro ngân hàng, tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến NII, và so sánh hiệu quả của các chiến lược tạo ra NII khác nhau.

6.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính Về Hiệu Quả NII

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng NII có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam, được đo lường bằng chỉ số ROA (Return on Assets) và chỉ số ROE (Return on Equity). Điều này cho thấy việc đa dạng hóa nguồn thu nhập thông qua các hoạt động phi truyền thống có thể giúp ngân hàng tăng cường khả năng sinh lời và giảm sự phụ thuộc vào các hoạt động cho vay.

6.2. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Đề Xuất Hướng Phát Triển

Nghiên cứu có một số hạn chế, bao gồm giới hạn về phạm vi thời gian và số lượng ngân hàng được phân tích. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi thời gian, bao gồm nhiều ngân hàng hơn, và sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn. Ngoài ra, các nghiên cứu có thể tập trung vào việc phân tích tác động của NII đến rủi ro ngân hàng và so sánh hiệu quả của các chiến lược tạo ra NII khác nhau.

6.3. Khuyến Nghị Cho Nhà Quản Lý Và Hoạch Định Chính Sách

Các nhà quản lý ngân hàng nên tập trung vào việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới, tăng cường quản trị rủi ro, và cải thiện trải nghiệm của khách hàng để tăng cường NII. Các nhà hoạch định chính sách cần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi để khuyến khích sự phát triển của các hoạt động phi truyền thống và đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) toàn cầu và Việt Nam đang trải qua sự chuyển dịch cơ cấu thu nhập mạnh mẽ từ mô hình trung gian tín dụng truyền thống sang đa dạng hóa nguồn thu phi tín dụng. Theo Quyết định số 986/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về "Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030", mục tiêu đặt ra cho toàn ngành là nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (Non-Interest Income - NII) đạt khoảng 16% - 17% trong tổng doanh thu. Trong bối cảnh biên lãi thuần (Net Interest Margin - NIM) liên tục bị thu hẹp do cạnh tranh khốc liệt và biến động vĩ mô, nghiên cứu định lượng tác động của NII đến hiệu quả hoạt động ngân hàng trở thành bài toán cấp thiết.

Dự án nghiên cứu "Bank Performance and Non-interest Income: Evidence from Vietnamese commercial banks" (Tác Động Của Thu Nhập Ngoài Lãi Đến Hiệu Quả Hoạt Động Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam) được thực hiện nhằm giải quyết các bài toán đo lường kinh tế lượng phức tạp, xác định chính xác chiều hướng, độ lớn và độ trễ tác động của thu nhập phi tín dụng đến tỷ suất sinh lời của hệ thống ngân hàng.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                              BỐI CẢNH VÀ ĐỘNG LỰC NGHIÊN CỨU                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Tỷ lệ lạm phát đỉnh điểm 2011 (18.13%) & Tái cơ cấu theo Quyết định 254/QĐ-TTg |
|  2. Khủng hoảng chuỗi cung ứng & Cú sốc đại dịch Covid-19 giai đoạn 2020 - 2021   |
|  3. Yêu cầu cấp bách đa dạng hóa nguồn thu để giảm rủi ro tập trung tín dụng      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề thực tiễn và Pain Points

1. Phụ thuộc quá mức vào thu nhập lãi thuần (NII truyền thống): Hơn 75% - 80% doanh thu của các NHTM Việt Nam phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất huy động và cho vay, dẫn đến tính dễ tổn thương trước biến động chính sách tiền tệ và chu kỳ kinh tế.
2. Bất định về tác động của đa dạng hóa thu nhập: Lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại (Modern Portfolio Theory) chỉ ra đa dạng hóa giúp giảm thiểu rủi ro, nhưng lý thuyết chi phí đại diện và năng lực quản trị (Agency & Management Cost) lại cảnh báo việc mở rộng mảng phi truyền thống có thể làm tăng chi phí cố định và rủi ro hoạt động.
3. Hiện tượng nội sinh (Endogeneity) trong mô hình kinh tế lượng: Mối quan hệ hai chiều giữa hiệu quả tài chính và tỷ lệ thu nhập ngoài lãi thường gây ra hiện tượng ước lượng chệch khi sử dụng các mô hình hồi quy OLS truyền thống.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Mục tiêu 1: Đo lường tác động thực nghiệm của tỷ lệ thu nhập ngoài lãi (NII/Total Assets) đến tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).
2. Mục tiêu 2: Kiểm định và xử lý triệt để các khuyết tật mô hình tài chính bảng (Panel Data) bao gồm hiện tượng đa cộng tuyến (Multicollinearity), phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity), tự tương quan (Autocorrelation) và biến nội sinh (Endogeneity).
3. Mục tiêu 3: Đánh giá sự khác biệt thống kê giữa nhóm ngân hàng có tỷ trọng NII cao và nhóm có tỷ trọng NII thấp qua kiểm định Independent Sample T-Test.
4. Mục tiêu 4: Đề xuất khung chính sách quản trị rủi ro và chiến lược đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng số cho các NHTM tại Việt Nam.

Phạm vi và Giới hạn dữ liệu

• Không gian: 26 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam (chiếm ~84% tổng quy mô toàn hệ thống ngân hàng, bao gồm VCB, BID, CTG, TCB, MBB, ACB, VPB,...).
• Thời gian: Chuỗi dữ liệu bảng không cân bằng (Unbalanced Panel Data) 11 năm liên tục từ 2011 đến 2021.
• Giới hạn: Nghiên cứu không bao gồm các ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài hoặc ngân hàng bị kiểm soát đặc biệt thiếu báo cáo tài chính kiểm toán công khai.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu tài chính ngân hàng hiện nay áp dụng nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau để đánh giá hiệu quả kinh doanh và cấu trúc nguồn thu. Bảng so sánh dưới đây làm rõ ưu và nhược điểm của các cách tiếp cận:

Phương pháp tiếp cận	Ưu điểm	Nhược điểm	Thách thức kỹ thuật
Chỉ số kế toán truyền thống (ROA, ROE, NIM)	Dữ liệu sẵn có từ BCTC kiểm toán; dễ chuẩn hóa và so sánh chéo giữa các tổ chức tín dụng.	Mang tính lịch sử (backward-looking); không phản ánh tức thời giá trị thị trường và kỳ vọng rủi ro.	Sai lệch kế toán khi phân loại chi phí trích lập dự phòng và ghi nhận doanh thu dịch vụ.
Đo lường dựa trên thị trường (Tobin's Q, P/B)	Phản ánh giá trị thị trường và kỳ vọng tăng trưởng dài hạn của nhà đầu tư.	Bị giới hạn ở các ngân hàng đã niêm yết (HOSE, HNX, UPCoM); nhạy cảm với đầu cơ giá cổ phiếu.	Thiếu dữ liệu đồng bộ cho các ngân hàng chưa niêm yết trong giai đoạn 2011–2016.
Hiệu quả kinh tế & Quản trị rủi ro (EVA, RAROC)	Kết hợp chi phí vốn chủ sở hữu và rủi ro tín dụng điều chỉnh; tối ưu hóa phân bổ vốn kinh tế.	Đòi hỏi mô hình lượng hóa rủi ro phức tạp; các tham số WACC nội bộ không được công bố công khai.	Khó khăn trong việc tiếp cận dữ liệu danh mục tài sản chi tiết của từng ngân hàng.

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         YÊU CẦU DỰ ÁN THEO CHUẨN MOSCOW                            |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [MUST HAVE]                                                                        |
|  - Xử lý dữ liệu bảng 11 năm (2011-2021) từ 26 NHTM Việt Nam.                      |
|  - Mô hình hồi quy OLS, FEM, REM, FGLS và System GMM (Two-step).                  |
|  - Kiểm định VIF, Breusch-Pagan LM, Modified Wald, Wooldridge, Arellano-Bond, Hansen.|
|                                                                                    |
| [SHOULD HAVE]                                                                      |
|  - Phân tích tương quan đa biến giữa 9 biến kiểm soát vi mô và vĩ mô.             |
|  - Independent Sample T-Test so sánh nhóm ngân hàng NII cao và thấp.               |
|                                                                                    |
| [COULD HAVE]                                                                       |
|  - Đồ thị hóa xu hướng biến động biên độ lãi suất và tỷ lệ dự phòng rủi ro.        |
|                                                                                    |
| [WON'T HAVE THIS ITERATION]                                                        |
|  - Phân rã chi tiết từng cấu phần siêu vi mô của thu nhập ngoài lãi cấp chi nhánh. |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống mô hình thực nghiệm

Mô hình kinh tế lượng được thiết kế chuẩn mực nhằm phân lập tác động biên của biến độc lập chính $NII$ lên các chỉ tiêu hiệu quả hoạt động:

Quy cách phương trình hồi quy

Phương trình hồi quy tổng quát cho ngân hàng $i$ tại năm $t$:

$$\text{Performance}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{NII}{it} + \sum_{k=1}^{7} \gamma_k \text{BankSpecific}{k,it} + \sum{m=1}^{2} \delta_m \text{Macro}{m,t} + \varepsilon{it}$$

Trong đó:

• Biến phụ thuộc ($\text{Performance}_{it}$):
  • $\text{ROA}_{it}$: Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản bình quân.
  • $\text{ROE}_{it}$: Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân.
• Biến độc lập chính ($\text{NII}_{it}$): Thu nhập thuần ngoài lãi / Tổng tài sản.
• Biến kiểm soát đặc trưng ngân hàng ($\text{BankSpecific}_{it}$):
  • $\text{SIZE}_{it}$: Logarit tự nhiên của tổng tài sản ($\ln(\text{Total Assets})$).
  • $\text{AQ}_{it}$: Chất lượng tài sản (Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ).
  • $\text{CAP}_{it}$: Tỷ lệ vốn hóa (Vốn chủ sở hữu / Tổng tài sản).
  • $\text{LOAN}_{it}$: Tỷ lệ cho vay (Tổng dư nợ cho vay / Tổng tài sản).
  • $\text{DEP}_{it}$: Tỷ lệ tiền gửi (Tổng tiền gửi khách hàng / Tổng tài sản).
  • $\text{COST}_{it}$: Tỷ lệ chi phí hoạt động (Tổng chi phí hoạt động / Tổng tài sản).
  • $\text{LLP}_{it}$: Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (Chi phí dự phòng / Tổng tài sản).
• Biến kiểm soát vĩ mô ($\text{Macro}_{t}$):
  • $\text{GDP}_t$: Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa hàng năm (%).
  • $\text{INF}_t$: Tỷ lệ lạm phát tính theo chỉ số giá tiêu dùng CPI (%).

Phương pháp luận nghiên cứu (Methodology)

Nghiên cứu áp dụng quy trình 6 bước chuẩn hóa trên phần mềm Stata 17, kết hợp thu thập và tiền xử lý dữ liệu qua Microsoft Excel 365:

+----------------------------------------------------------------------------------+
|                    QUY TRÌNH THỰC THI NGHIÊN CỨU 6 GIAI ĐOẠN                      |
+----------------------------------------------------------------------------------+
| Bước 1: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ Vietstock, CafeF, World Bank, GSO (2011-2021) |
| Bước 2: Thống kê mô tả (Descriptive Statistics: Mean, SD, Min, Max)              |
| Bước 3: Phân tích ma trận tương quan (Correlation Matrix) & Hệ số VIF             |
| Bước 4: Chạy hồi quy cơ bản (Pooled OLS, FEM, REM) & Kiểm định Hausman / F-test   |
| Bước 5: Chẩn đoán khuyết tật & Khắc phục bằng FGLS và Two-step System GMM        |
| Bước 6: Kiểm định độ vững (T-Test) & Tổng hợp hàm ý chính sách                   |
+----------------------------------------------------------------------------------+

---

Implementation và kết quả

Quy trình phân tích dữ liệu trên Stata 17

Toàn bộ quy trình ước lượng và chẩn đoán mô hình được lập trình tự động hóa bằng Stata Do-File:

*-----------------------------------------------------------------------------*
* PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA THU NHẬP NGOÀI LÃI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG *
* Phần mềm: Stata 17 | Tác giả: Nguyen Huynh Minh Chau                       *
*-----------------------------------------------------------------------------*

clear all
set more off

* 1. Khai báo cấu trúc Panel Data
use "vietnam_banks_panel_2011_2021.dta", clear
xtset bank_id year

* 2. Thống kê mô tả và Ma trận tương quan
summarize roa roe nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf
pwcorr roa roe nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf, sig star(0.05)

* 3. Hồi quy Pooled OLS và kiểm tra Đa cộng tuyến (VIF)
regress roa nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf
estat vif

* 4. Hồi quy Mô hình Tác động Cố định (FEM) & Tác động Ngẫu nhiên (REM)
xtreg roa nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf, fe
estimates store fixed_model

xtreg roa nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf, re
estimates store random_model

* 5. Lựa chọn mô hình: Hausman Test và Breusch-Pagan LM Test
hausman fixed_model random_model
xttest0

* 6. Kiểm định khuyết tật mô hình (Heteroskedasticity & Autocorrelation)
xttest3                  // Kiểm định Modified Wald cho phương sai thay đổi
xtserial roa nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf // Kiểm định Wooldridge tự tương quan

* 7. Hiệu chỉnh mô hình bằng Feasible Generalized Least Squares (FGLS)
xtgls roa nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf, panels(hetero) corr(ar1)

* 8. Ước lượng Dynamic Panel bằng Two-step System GMM (Khử nội sinh)
xtabond2 roa L.roa nii size aq cap loan dep cost llp gdp inf, ///
    gmm(L.roa nii cap, lag(1 2) collapse) ///
    iv(size aq loan dep cost llp gdp inf) ///
    twostep robust small

Kiểm định và chẩn đoán khuyết tật mô hình

Các kiểm định thống kê chuyên sâu được thực hiện để đánh giá tính hợp lệ của mô hình:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        BẢNG KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH KINH TẾ LƯỢNG               |
+-----------------------------------+--------------------+--------------------------+
| Loại kiểm định thống kê           | Giá trị kiểm định  | Kết luận thống kê        |
+-----------------------------------+--------------------+--------------------------+
| 1. Kiểm định VIF (Đa cộng tuyến)  | Max VIF < 3.50     | Không có đa cộng tuyến   |
| 2. Kiểm định Hausman (FEM vs REM) | Prob > chi2 = 0.002| Mô hình FEM vượt trội    |
| 3. Modified Wald Test (Phương sai)| Prob > chi2 = 0.000| Có phương sai thay đổi   |
| 4. Wooldridge Test (Tự tương quan)| Prob > F = 0.014   | Có hiện tượng tự tương quan|
| 5. Arellano-Bond AR(2) (GMM)      | p-value = 0.382    | Không có tự tương quan bậc 2|
| 6. Hansen Test (GMM Overident.)   | p-value = 0.245    | Biến công cụ hợp lệ      |
+-----------------------------------+--------------------+--------------------------+

Kết quả ước lượng thực nghiệm

Tổng hợp kết quả hồi quy từ mô hình FGLS và System GMM đối với hai biến phụ thuộc $\text{ROA}$ và $\text{ROE}$:

Biến số độc lập	Hệ số $\text{ROA}$ (FGLS)	p-value	Hệ số $\text{ROE}$ (GMM)	p-value	Chiều hướng tác động
NII (Thu nhập ngoài lãi)	+0.1428***	0.000	+1.2854***	0.001	Thuận chiều (Tích cực)
SIZE (Quy mô ngân hàng)	+0.0018**	0.024	+0.0312*	0.068	Thuận chiều
AQ (Nợ xấu / Dư nợ)	-0.0452***	0.000	-0.3812***	0.000	Nghịch chiều
CAP (Vốn chủ sở hữu)	+0.0521***	0.001	+0.4120**	0.012	Thuận chiều
LOAN (Tỷ lệ cho vay)	+0.0084*	0.075	+0.0924	0.142	Thuận chiều
DEP (Tỷ lệ tiền gửi)	+0.0062*	0.089	+0.0715	0.210	Thuận chiều
COST (Chi phí hoạt động)	-0.0891***	0.000	-0.9240***	0.000	Nghịch chiều mạnh
LLP (Dự phòng rủi ro)	-0.0614***	0.000	-0.6351***	0.000	Nghịch chiều
GDP (Tăng trưởng vĩ mô)	+0.0024**	0.031	+0.0284*	0.085	Thuận chiều
INF (Lạm phát)	-0.0019*	0.082	-0.0195	0.114	Nghịch chiều

* p < 0.10, ** p < 0.05, *** p < 0.01

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                      KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC TỪ MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM                       |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| -> Tăng 1% tỷ lệ NII/Total Assets giúp tăng 0.1428% ROA và 1.2854% ROE.            |
| -> Independent Sample T-Test khẳng định nhóm ngân hàng có tỷ trọng NII > 15% sở hữu|
|    mức ROA bình quân cao hơn 0.38% (p < 0.01) so với nhóm có tỷ trọng NII thấp.   |
| -> Các biến kiểm soát AQ, COST, LLP có tác động tiêu cực đáng kể đến hiệu quả kinh|
|    doanh, đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ chất lượng tài sản và chi phí vận hành.      |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Đổi mới và đóng góp

Điểm mới trong phương pháp luận và dữ liệu

1. Khắc phục triệt để hiện tượng nội sinh bằng System GMM: Khác với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu dừng lại ở mô hình FEM/REM tĩnh (Le Long Hau & Pham Xuan Quynh, 2016; Nguyen Minh Sang & Tran Thi Thanh Tam, 2020), dự án triển khai kỹ thuật ước lượng Two-step System GMM dạng động với biến trễ $L.\text{ROA}$ và $L.\text{ROE}$, loại bỏ sai số đồng thời (Simultaneity Bias).
2. Khung dữ liệu trải dài qua hai biến cố kinh tế trọng điểm: Mẫu dữ liệu 11 năm (2011–2021) nắm bắt trọn vẹn cả chu kỳ tái cấu trúc hệ thống tín dụng theo Quyết định 254/QĐ-TTg lẫn giai đoạn chống chịu cú sốc đại dịch Covid-19 (2020–2021), mang lại giá trị thực chứng có tính đại diện cao.
3. Tích hợp đồng thời các yếu tố vĩ mô và vi mô: Bổ sung GDP và lạm phát vào mô hình kiểm soát, giúp phân lập tác động thuần túy của các chiến lược kinh doanh nội tại ngân hàng khỏi biến động kinh tế chu kỳ.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        SO SÁNH VỚI CÁC CÔNG TRÌNH TIỀN NHIỆM                      |
+----------------------+--------------------+--------------------+------------------+
| Tiêu chí             | Nghiên cứu trước   | Nghiên cứu khác    | Khóa luận này    |
|                      | (2016)             | (2020)             | (Minh Chau, 2023)|
+----------------------+--------------------+--------------------+------------------+
| Số lượng ngân hàng   | 18 - 20 NHTM       | 21 - 22 NHTM       | 26 NHTM (~84%)   |
| Giai đoạn khảo sát   | 2007 - 2014        | 2008 - 2018        | 2011 - 2021      |
| Kỹ thuật kinh tế     | Pooled OLS, FEM    | FEM, REM, FGLS     | Pooled OLS, FEM, |
| lượng chủ đạo        |                    |                    | REM, FGLS, GMM   |
| Xử lý biến nội sinh  | Chưa xử lý         | Hạn chế            | Two-step GMM     |
| Cú sốc Covid-19      | Không có           | Không có           | Có (2020 - 2021) |
+----------------------+--------------------+--------------------+------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Chiến lược ứng dụng cho hệ thống ngân hàng thương mại

Dựa trên kết quả thực nghiệm với hệ số tác động dương có ý nghĩa thống kê của thu nhập ngoài lãi, các NHTM cần xây dựng lộ trình nâng cao tỷ trọng NII thông qua các trụ cột kinh doanh cụ thể:

Lộ trình triển khai khuyến nghị cho NHTM (2024 - 2028)

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC NII                          |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1 (Năm 1): Rà soát danh mục phí dịch vụ và đầu tư nâng cấp Core Banking.  |
|  - Loại bỏ các loại phí dịch vụ cơ bản gây cản trở trải nghiệm người dùng.         |
|  - Chuẩn hóa kiến trúc Open API kết nối đối tác Fintech và sàn thương mại điện tử. |
|                                                                                    |
| Giai đoạn 2 (Năm 2 - 3): Tăng tốc phân phối chéo sản phẩm và Bancassurance.        |
|  - Khai thác dữ liệu lớn (Big Data) để gợi ý sản phẩm bảo hiểm, quản lý gia sản.  |
|  - Nâng tỷ trọng thu phí dịch vụ đạt tối thiểu 15% tổng thu nhập hoạt động.        |
|                                                                                    |
| Giai đoạn 3 (Năm 4 - 5): Phát triển ngân hàng đầu tư và thị trường phái sinh.      |
|  - Mở rộng nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư, tư vấn M&A và cấu trúc vốn.         |
|  - Đạt mục tiêu tỷ trọng NII toàn hệ thống từ 16% - 20% theo định hướng CP.       |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

1. Dữ liệu bảng chưa cân bằng (Unbalanced Panel): Do một số ngân hàng thay đổi cấu trúc công bố thông tin hoặc tái cơ cấu sáp nhập trong giai đoạn 2011–2015, dữ liệu một số năm bị gián đoạn.
2. Chưa bóc tách sâu các cấu phần chi tiết của NII: Nghiên cứu sử dụng chỉ tiêu tổng hợp $NII = \text{Net Fee Income} + \text{Net Trading Gain} + \text{Other Incomes}$. Việc chưa thể tách bạch chi tiết từng cấu phần do hạn chế thuyết minh BCTC của một số ngân hàng vừa và nhỏ.
3. Chưa đo lường tác động phi tuyến tính (Non-linear Relationship): Chưa đưa vào biến bậc hai ($NII^2$) để kiểm tra ngưỡng tối ưu (Threshold effect) mà tại đó NII có thể bắt đầu gây rủi ro ngược lại cho hiệu quả ngân hàng.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Bổ sung biến tương tác số hóa (Digital Banking Index): Đánh giá mức độ chuyển đổi số như một biến điều tiết (Moderating Variable) tác động giữa NII và ROA/ROE.
• Áp dụng mô hình Hồi quy Ngưỡng (Panel Threshold Regression): Xác định chính xác tỷ lệ vàng của NII trong cơ cấu tổng doanh thu để tối đa hóa tỷ suất sinh lời điều chỉnh theo rủi ro (Risk-adjusted Performance).

---

Đối tượng hưởng lợi

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                             ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI DỰ ÁN                              |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Ban điều hành NHTM (C-Level):                                                   |
|    - Cung cấp cơ sở thực nghiệm định lượng để ra quyết định tái cơ cấu danh mục   |
|      sản phẩm và phê duyệt ngân sách đầu tư chuyển đổi số.                         |
|                                                                                    |
| 2. Cơ quan quản lý nhà nước (NHNN, Bộ Tài chính):                                  |
|    - Căn cứ khoa học phục vụ theo dõi mục tiêu tỷ trọng NII 16-17% theo chiến lược |
|      ngành ngân hàng đến 2025-2030 và giám sát an toàn vĩ mô.                      |
|                                                                                    |
| 3. Chuyên viên phân tích tài chính & Giới học thuật:                              |
|    - Cung cấp bộ Do-File chuẩn Stata 17 và ma trận kiểm định khuyết tật mô hình    |
|      tài chính bảng phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu.             |
|                                                                                    |
| 4. Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng:                                   |
|    - Tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc khóa luận tốt nghiệp ứng dụng kinh   |
|      tế lượng trong tài chính doanh nghiệp và ngân hàng.                           |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu cần sử dụng đồng thời FGLS và System GMM?

Mô hình FEM cơ bản gặp phải hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Modified Wald: $p < 0.001$) và tự tương quan bậc một (Wooldridge: $p = 0.014$). Mô hình FGLS giúp khắc phục hai khuyết tật này để cho ra ước lượng hiệu quả. Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh ngân hàng thường có tính trễ và mối quan hệ hai chiều giữa NII và lợi nhuận tạo ra hiện tượng nội sinh. Phương pháp Two-step System GMM được áp dụng nhằm khử hiện tượng nội sinh và kiểm định tính vững (Robustness) của kết quả.

2. Thu nhập ngoài lãi gồm những cấu phần chủ yếu nào trong báo cáo tài chính NHTM Việt Nam?

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), thu nhập ngoài lãi của NHTM gồm 4 nhóm chính:

• Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ (phí thanh toán, bảo lãnh, thẻ, bancassurance).
• Lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối và vàng.
• Lãi thuần từ mua bán chứng khoán kinh doanh và chứng khoán đầu tư.
• Lãi thuần từ hoạt động kinh doanh khác (thu hồi nợ đã xử lý rủi ro, thanh lý tài sản).

3. Tại sao tỷ lệ chi phí hoạt động (COST) lại tác động âm rất lớn đến ROA và ROE?

Hệ số hồi quy của biến $\text{COST}$ đạt giá trị âm có ý nghĩa thống kê ở mức 1% ($\beta = -0.0891$ đối với ROA và $\beta = -0.9240$ đối với ROE). Điều này phản ánh các ngân hàng có tỷ lệ chi phí trên tài sản (hoặc tỷ lệ CIR) cao đang chịu áp lực chi phí quản lý và chi phí nhân sự lớn, làm xói mòn trực tiếp biên lợi nhuận thuần nếu không thể tạo ra năng suất doanh thu tương ứng.

4. Kết quả nghiên cứu có mâu thuẫn với quan điểm của DeYoung & Roland (2001) không?

Không mâu thuẫn mà phản ánh đúng bối cảnh thị trường đang phát triển. DeYoung & Roland (2001) nghiên cứu tại thị trường phát triển (Mỹ) - nơi thị trường dịch vụ ngân hàng đã bão hòa và chi phí cố định mở rộng dịch vụ cao. Tại Việt Nam trong giai đoạn 2011–2021, mức độ thâm nhập dịch vụ tài chính cá nhân và ngân hàng số còn nhiều dư địa, do đó lợi ích từ tính kinh tế theo quy mô (Economies of Scale) và bán chéo sản phẩm (Cross-selling) vượt trội hơn rủi ro gia tăng chi phí cố định.

5. Yêu cầu cấu hình hệ thống để tái lập nghiên cứu trên Stata là gì?

• Phần mềm: Stata phiên bản 15.0 trở lên (khuyến nghị Stata/MP hoặc Stata/SE phiên bản 17.0).
• Gói bổ sung bắt buộc: xttest3, xtserial, xtabond2 (cài đặt trực tiếp qua lệnh ssc install).
• Cấu hình phần cứng tối thiểu: CPU Quad-core, 8GB RAM, dung lượng đĩa trống 500MB.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Bank Performance and Non-interest Income: Evidence from Vietnamese commercial banks" của tác giả Nguyễn Huỳnh Minh Châu (Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM) đã thực hiện đánh giá định lượng toàn diện về tác động của thu nhập ngoài lãi đến hiệu quả hoạt động của 26 NHTM Việt Nam giai đoạn 2011–2021.

Bằng việc kết hợp các phương pháp kinh tế lượng từ cơ bản (Pooled OLS, FEM, REM) đến nâng cao (FGLS, Two-step System GMM), nghiên cứu đã chứng minh thu nhập ngoài lãi có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê cao đến cả $\text{ROA}$ và $\text{ROE}$. Phát hiện này củng cố cơ sở khoa học cho chiến lược đẩy mạnh nguồn thu phi tín dụng, tối ưu hóa quản trị chi phí hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THE STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH UNIVERSITY OF BANKING ---------- NGUYEN HUYNH MINH CHAU Bank Performance and Non-interest Income: Evidence from Vietnamese commercial banks BACHELOR THESIS MAJOR: FINANCE – BANKING CODE: 7 34 02 01 HO CHI MINH, 2023 THE STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH UNIVERSITY OF BANKING ---------- Student name: NGUYEN HUYNH MINH CHAU Student code: 050607190061 Class: HQ7–GE15 Bank Performance and Non-interest Income: Evidence from Vietnamese commercial banks BACHELOR THESIS Major: Finance – Banking Code: 7 34 02 01 ACADEMIC ADVISOR DR. DUONG THI THUY AN HO CHI MINH, 2023 i ABSTRACT The thesis has presented the literature reviews and research methodologies used to ascertain the effect of non-interest income streams on the performance of Vietnamese commercial banks. With the substantial assistance of the Stata 17 program, the study carries out regressions on a panel of data from 26 commercial banks in Vietnam throughout the years 2011-2021. This study intends to examine as well as clarify the direction and magnitude of the impact of non-interest income on the bank performance to make some recommendations for Vietnamese banks to improve their efficiency.

This thesis builds the empirical model using return on assets and return on equity as bank performance indicators, non-interest income to total assets representing the ratio of net non-interest income variable, along with nine control variables namely, bank size, asset quality, bank capitalization, loans to assets ratio, deposits to assets ratio, total costs to assets ratio, loan loss provision ratio, the growth rate of gross domestic product, and the rate of inflation. Five regression approaches, including Pooled Ordinary Least Squares, Fixed Effect Method, Random Effects Method, Feasible Generalized Least Squares and Generalized Method of Moments, are employed to analyze the data. Also, Independent Sample T-Test is conducted to test whether banks with high non-interest income ratio are different from those with low non-interest income ratio or not. Hence, the importance of the role that non-interest income plays on bank performance can be confirmed.

The finding reveals that non-interest income has a favorable effect on bank performance, suggesting the growth of non-interest income is accompanied with an improvement in the bank performance. Although it appears that interest from conventional banking operations is still the primary source of income for commercial ii banks, non-interest income from non-traditional banking activities has become more significant in the recent past. This thesis attempts to fill in some gaps and contribute to the existing literature to shed some light on the research on the topic from the perspective of Vietnamese commercial banks and enhance the performance of Vietnamese commercial banks. iii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Luận văn đã trình bày cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu được sử dụng để xác định tác động của các dòng thu nhập ngoài lãi đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Với sự hỗ trợ đáng kể của chương trình Stata 17, nghiên cứu thực hiện hồi quy dữ liệu bảng với 26 ngân hàng thương mại của Việt Nam trong giai đoạn 2011 - 2021. Nghiên cứu này nhằm xem xét cũng như làm rõ chiều hướng và mức độ tác động của thu nhập ngoài lãi đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng để đưa ra một số khuyến nghị cho các ngân hàng thương mại Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Luận văn xây dựng mô hình thực nghiệm sử dụng tỷ số lợi nhuận trên tài sản, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu là các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng, thu nhập ngoài lãi trên tổng tài sản thể hiện tỷ lệ biến thu nhập ngoài lãi thuần và chín biến kiểm soát là quy mô ngân hàng, chất lượng tài sản, vốn hóa ngân hàng, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản, tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản, tổng tỷ lệ chi phí trên tài sản, tỷ lệ dự phòng rủi ro cho vay, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa, tỷ lệ lạm phát. Năm phương pháp hồi quy, bao gồm mô hình hồi quy gộp, mô hình tác động cố định, mô hình tác động ngẫu nhiên, mô hình bình phương tổng quát khả thi và phương pháp hồi quy tổng quát, được sử dụng để phân tích dữ liệu.

Bên cạnh đó, kiểm định mẫu độc lập T-Test được thực hiện để kiểm định xem ngân hàng có tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cao có khác biệt với ngân hàng có tỷ lệ thu nhập ngoài lãi thấp hay không. Từ đó, có thể khẳng định vai trò quan trọng của thu nhập ngoài lãi đối với hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Kết quả cho thấy thu nhập ngoài lãi có tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng, cho thấy rằng sự tăng trưởng của thu nhập ngoài lãi đi kèm với với sự cải thiện hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Mặc dù tiền lãi từ các hoạt động ngân hàng truyền thống vẫn là nguồn thu nhập chính của các ngân hàng, nhưng thu iv nhập ngoài lãi từ các hoạt động ngân hàng phi truyền thống đang trở nên quan trọng hơn trong thời gian gần đây.

Luận văn bổ sung một số khoảng trống và đóng góp vào các tài liệu hiện có nhằm làm sáng tỏ nghiên cứu về chủ đề này từ quan điểm của các ngân hàng thương mại Việt Nam và cải thiện hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. v DECLARATION I herewith declare that the thesis: “Bank Performance and Non-interest Income: Evidence from Vietnamese commercial banks” is the author's own research work under the guidance of Dr. Duong Thi Thuy An. This thesis contains no information that has already been published or written by another individual except where proper citation is used to provide appropriate reference.

Ho Chi Minh city, April 2023 Author Nguyen Huynh Minh Chau vi ACKNOWLEDGMENTS To complete this thesis, the author would like to express sincere thanks to: First and foremost, the author would like to give special thanks to the Board of Directors, Faculty of Finance and Banking, Training Department, other departments, and all teachers at Ho Chi Minh University of Banking who have wholeheartedly taught valuable knowledge as well as supported the author in recent times. Next, the author also acknowledges Dr. Duong Thi Thuy An, the thesis' academic advisor, for providing specific direction and insightful feedback that helped the author carry out the research in the most effective manner. Finally, the author wants to express gratitude to family, relatives and friends who have encouraged the author during the implementation of this study.

Although many efforts have been made to complete this thesis, shortcomings cannot be avoided. The author would like to sincerely embrace the valuable guidance and suggestions from teachers to improve the topic. The author sends health wishes to all educators who lead the next generation of talented students. Ho Chi Minh city, April 2023 Author Nguyen Huynh Minh Chau vii TABLE OF CONTENTS ABSTRACT .i TÓM TẮT KHÓA LUẬN .vi LIST OF ABBREVIATIONS .xi LIST OF TABLES .xii LIST OF FIGURES.xii LIST OF APPENDICES.

The urgency of research. Subject and scope of the research. Contribution of the research. THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW.

Theoretical of the performance of commercial banks. Approaches to the bank performance measurement. Market-based measures. Theoretical review of non-interest income.

Non-interest income. Theoretical review on the impacts of non-interest income on the performance of commercial banks. DATA AND METHODOLOGY. Bank specific characteristics.

Data analysis methods. Pooled Ordinary Least Squares (Pooled OLS). Fixed Effects Method (FEM). Random Effects Method (REM).

Feasible Generalized Least Squares method (FGLS). Generalized Method of Moments (GMM). RESEARCH RESULTS AND DISCUSSIONS. Bank performance indicators.

Non-interest income ratio. The impacts of non-interest income on the performance of Vietnamese commercial banks. The impacts of bank control variables on the performance of Vietnamese commercial banks. CONCLUSIONS AND IMPLICATIONS.

Recommendations for improving bank performance through non-interest income. Policy implications for commercial banks. Policy implications for policy makers. Recommendations for enhancing banking performance through other related factors.

Limitations and further research directions. xx xi LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Meaning ROA Return on assets ROE Return on equity RAROC Risk-Adjusted Return on Capital EVA Economic Value Added FEM Fixed Effects Method REM Random Effects Method FLGS Feasible Generalized Least Squares GMM Generalized Method of Moments GDP Gross domestic product U.S United States VIF Variance Inflation Factor xii LIST OF TABLES Table 3. The lists of selected Vietnamese commercial banks. Correlation matrix and multicollinearity.

Results of Panel Regressions. Heteroscedasticity, autocorrelation and multicollinearity tests. 74 LIST OF FIGURES Figure 3. The conceptual framework of the research model.

Return on assets and return on equity ratios. Non-interest income ratio. The fluctuation trends of control variables between 2011 and 2021. 66 xiii LIST OF APPENDICES APPENDIX 1.

THE REGRESSION RESULT OF RETURN ON ASSETS. Pooled OLS regression. Fixed effects method. Random effects method.

Breusch - Pagan LM test. Feasible Generalized Least Squares regression. Generalized Method of Moments estimation. Independent Sample T-Test.

THE REGRESSION RESULT OF RETURN ON EQUITY. Pooled OLS regression. Fixed effects method. Random effects method.

Modified Wald test .xxix xiv Appendix 5. Feasible Generalized Least Squares regression. Generalized Method of Moments estimation. Independent Sample T-Test.

INTRODUCTION The first chapter illustrates the background of the study, research question, subject and scope of the research, research methodology, research contribution and research structure. The urgency of research In the past few decades, the concentration on banking services has evolved from traditional activities to non-traditional ones (Vivas & Pasiouras, 2010). According to Raluca (2012), globalization and financial deregulation in the banking industry have prolonged a variety of banking goods and services. It is undeniable that the traditional role of commercial banks has centered on intermediation and the generation of net interest income through two main activities: collecting deposits on which banks charge interest and issuing loans for which they receive interest income (Craigwell & Maxwell, 2005).

However, over the years, commercial banks across the globe have gradually diversified from their conventional roles and sources of income to encompass new pursuits that generate non-interest income (Sherene & Tapper, 2010). Non-interest income is defined as revenue created by banks from sources other than interest payments, with service fees like ATM fees and loan origination fees serving as the most prevalent examples (Haubrich & Young, 2019). According to the annual reports of banks, non-interest income sources are usually income from service activities, income from investment business and income from other non-interest activities. Non-interest income has an advantage over interest income in that it is typically unaffected by legal or regulatory restrictions and is not influenced by economic or financial market cycles (Morris & Regehr, 2014).

Understanding the association between non-interest income and bank performance has imperative implications for business strategy and regulatory policy. A 2 favorable correlation between non-interest revenue and bank performance indicates that the shift towards non-traditional activities is beneficial for commercial banks. As a result, policies that enable banks to enter new markets and participate in novel, non- traditional off-balance-sheet operations may yield desirable outcomes. Moreover, providing a variety of services may also help banks compete with non-financial institutions more effectively.

However, the relationship between non-interest income and bank performance has not been established with consistency in previous studies. There are existing literature revealing two contrasting effects of non-interest income on bank performance. The proponents argue that there is a reciprocal relationship between non-traditional income sources and banking performance (Smith et al.