Nghiên cứu về sở hữu nước ngoài và đặc điểm doanh nghiệp tại thị trường chứng khoán Việt Nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài và đặc điểm doanh nghiệp đến thị trường chứng khoán Việt Nam. Phân tích sâu sắc và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Nguyen Thi Kim Cuc
• Người hướng dẫn: Dr. Pham Hoang Van
• Trường học: University of Economics
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• 1. CHAPTER 1: Introduction
• 1.1. Introduction
• 1.2. Research objectives
• 1.3. Research questions
• 1.4. Structure of the thesis
• 2. CHAPTER 2: VIETNAMESE STOCK MARKET DEVELOPMENT (Case study: Hochiminh Stock Exchange)
• 2.1. Background
• 2.2. Achievements
• 2.3. Foreign investors in the Vietnamese stock market
• 2.4. Chapter remark
• 3. CHAPTER 3: LITERATURE REVIEW
• 3.1. Key concepts

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sở hữu nước ngoài đến doanh nghiệp Việt Nam

Sở hữu nước ngoài đã trở thành một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Trong những năm qua, sự gia tăng đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài đã tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước. Đặc biệt, các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TP.HCM (HOSE) đã thu hút được một lượng lớn vốn đầu tư từ nước ngoài. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.1. Sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ khi thành lập cho đến nay. Sự gia tăng số lượng công ty niêm yết và khối lượng giao dịch đã cho thấy sự hấp dẫn của thị trường này đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Theo số liệu, tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các công ty niêm yết đã tăng đáng kể, từ 6% vào năm 2006 lên 30% vào năm 2007.

1.2. Vai trò của các nhà đầu tư nước ngoài

Các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ mang lại vốn mà còn cung cấp kinh nghiệm quản lý và công nghệ cho các doanh nghiệp Việt Nam. Họ giúp cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

II. Thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam khi có sở hữu nước ngoài

Mặc dù sở hữu nước ngoài mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam. Các công ty phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gia tăng từ các nhà đầu tư nước ngoài, cũng như yêu cầu cao hơn về quản lý và minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

2.1. Cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài

Sự gia tăng đầu tư nước ngoài đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt hơn cho các doanh nghiệp trong nước. Các công ty Việt Nam cần phải cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để giữ vững thị phần.

2.2. Yêu cầu về quản lý và minh bạch

Các nhà đầu tư nước ngoài thường yêu cầu mức độ minh bạch cao hơn trong hoạt động kinh doanh. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao quy trình quản lý và báo cáo tài chính để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

III. Phương pháp thu hút đầu tư nước ngoài vào doanh nghiệp Việt Nam

Để thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng sản phẩm là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Chính sách đầu tư của chính phủ cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo ra các ưu đãi thuế sẽ giúp thu hút thêm vốn đầu tư.

3.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ

Doanh nghiệp cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của sở hữu nước ngoài trong doanh nghiệp Việt Nam

Sở hữu nước ngoài đã có những ứng dụng thực tiễn rõ rệt trong các doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều công ty đã thành công trong việc thu hút vốn đầu tư và cải thiện hoạt động kinh doanh nhờ vào sự hỗ trợ từ các nhà đầu tư nước ngoài.

4.1. Các trường hợp thành công điển hình

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã thành công trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài và cải thiện hoạt động kinh doanh. Ví dụ, một số công ty trong lĩnh vực công nghệ thông tin đã nhận được đầu tư từ các quỹ đầu tư lớn, giúp họ mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.2. Tác động đến tăng trưởng kinh tế

Sự gia tăng sở hữu nước ngoài đã góp phần không nhỏ vào tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Các doanh nghiệp được đầu tư nước ngoài thường có khả năng tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của sở hữu nước ngoài tại Việt Nam

Sở hữu nước ngoài sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Với những chính sách hợp lý, Việt Nam có thể thu hút thêm nhiều vốn đầu tư nước ngoài trong tương lai.

5.1. Triển vọng phát triển

Với sự phát triển của nền kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư, Việt Nam có tiềm năng lớn để thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt cơ hội này để phát triển bền vững.

5.2. Những thách thức cần vượt qua

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng doanh nghiệp Việt Nam cũng cần phải vượt qua nhiều thách thức để tận dụng tối đa lợi ích từ sở hữu nước ngoài. Việc cải thiện năng lực cạnh tranh và quản lý sẽ là yếu tố quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2000–2010 đã ghi nhận những bước phát triển vượt bậc, được thúc đẩy bởi tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân đạt khoảng 7%/năm, trong đó đỉnh điểm năm 2007 đạt mức kỷ lục 8,5%. Tiến trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước đã tạo xung lực mạnh mẽ mở đường cho dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) thâm nhập sâu rộng. Tỷ lệ sở hữu của khối ngoại trên thị trường đã có sự chuyển dịch đột phá từ mức 6% đầu năm 2006 lên 17% vào cuối năm 2006, và chạm ngưỡng 30% tổng giá trị giao dịch vào cuối năm 2007. Khối ngoại đóng vai trò là bệ đỡ thanh khoản quan trọng, hỗ trợ đổi mới công nghệ và nâng cao chuẩn mực quản trị công ty tại các doanh nghiệp niêm yết.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là xác định các đặc tính cấp doanh nghiệp (firm-level characteristics) tác động trực tiếp đến quyết định phân bổ danh mục đầu tư của khối ngoại trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Mục tiêu cụ thể bao gồm: lượng hóa mức độ ảnh hưởng của quy mô vốn hóa, tỷ suất sinh lời, thu nhập mỗi cổ phần, định giá thị trường và đòn bẩy tài chính đối với tỷ lệ sở hữu nước ngoài; đồng thời kiểm định mối quan hệ tương quan giữa chỉ số VN-Index với các chỉ số chứng khoán quốc tế như Shanghai Index và Dow Jones.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn tại sàn HOSE – thị trường tập trung lớn nhất Việt Nam – thông qua việc thu thập dữ liệu thứ cấp theo quý từ quý 2/2006 đến quý 2/2010. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp các thước đo định lượng chuẩn xác, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa cấu trúc tài chính và giúp các cơ quan quản lý điều chỉnh trần sở hữu nước ngoài (hiện hành ở mức 49% đối với doanh nghiệp thông thường và 30% đối với ngân hàng thương mại), tạo nền tảng thu hút dòng vốn quốc tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển tài chính của Schumpeter (1911) và các nghiên cứu tiếp nối của Levine và Zervos (1998), khẳng định sự phát triển của hệ thống tài chính và thị trường chứng khoán là động lực thúc đẩy tích tụ vốn, nâng cao năng suất và tăng trưởng kinh tế.

Về mặt hành vi đầu tư quốc tế, luận văn áp dụng Mô hình Định giá Tài sản Vốn Quốc tế (ICAPM) của Solnik (1974) và Lý thuyết Bất đối xứng Thông tin kết hợp Giả thuyết Mức độ Quen thuộc của Merton (1987). Theo Merton (1987), các nhà đầu tư nước ngoài thường chịu bất lợi về khoảng cách địa lý và thông tin nội bộ so với nhà đầu tư trong nước, do đó họ có xu hướng ưu tiên giải ngân vào các tài sản tài chính quen thuộc, cổ phiếu của doanh nghiệp đầu ngành có quy mô lớn hoặc doanh số xuất khẩu cao. Các nghiên cứu thực nghiệm của Kang và Stulz (1997), Dahlquist và Robertsson (2001), cùng Vo Xuan Vinh (2010) củng cố thêm luận điểm rằng đặc tính nội tại của doanh nghiệp là yếu tố then chốt quyết định dòng vốn ngoại.

Khung phân tích tập trung vào năm khái niệm và chỉ số tài chính cốt lõi:

• Tỷ lệ sở hữu nước ngoài (Foreign Ownership - FO): Đo lường bằng tỷ lệ phần trăm cổ phần mà nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên tổng số cổ phiếu lưu hành của doanh nghiệp.
• Quy mô vốn hóa thị trường (Market Capitalization - SIZE): Đại diện cho quy mô doanh nghiệp, tính bằng giá thị trường nhân với tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành.
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity - ROE): Đo lường hiệu quả sử dụng vốn của cổ đông, tính bằng lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu.
• Hệ số giá trên thu nhập (Price-to-Earnings - P/E) và Thu nhập trên mỗi cổ phần (Earnings Per Share - EPS): Đại diện cho mức độ định giá thị trường và năng lực sinh lời của mỗi cổ phần.
• Hệ số đòn bẩy tài chính (Leverage - LEV): Tỷ lệ tổng nợ phải trả trên tổng vốn chủ sở hữu, phản ánh mức độ rủi ro cấu trúc vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được trích xuất từ các báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên và bản tin thị trường chính thức của Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Mẫu nghiên cứu bao gồm 30 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết liên tục trên sàn HOSE trong khoảng thời gian từ quý 2/2006 đến quý 2/2010. Tổng số quan sát đạt 510 quan sát dưới dạng dữ liệu bảng cân bằng (balanced panel data) trải dài qua 17 quý liên tiếp. Phương pháp chọn mẫu loại trừ các định chế tài chính và ngân hàng thương mại nhằm loại bỏ các biến dạng về cấu trúc vốn do đặc thù quy định tỷ lệ đòn bẩy riêng biệt của ngành tài chính.

Quy trình phân tích định lượng được thực hiện qua các bước chặt chẽ:

• Hồi quy bình phương bé nhất gộp (Pooled OLS): Đóng vai trò là mô hình tham chiếu ban đầu để nhận diện mối quan hệ tuyến tính giữa các biến.
• Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects - RE) và Mô hình tác động cố định (Fixed Effects - FE): Ứng dụng để kiểm soát các yếu tố không quan sát được đặc thù theo từng doanh nghiệp và theo thời gian.
• Kiểm định lựa chọn mô hình: Luận văn sử dụng Kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier (LM) để lựa chọn giữa Pooled OLS và Random Effects, tiếp theo là Kiểm định Hausman để so sánh giữa Fixed Effects và Random Effects.

Lý do lựa chọn mô hình tác động cố định hai chiều (Two-way Fixed Effects) làm mô hình trọng tâm là nhằm khắc phục triệt để hiện tượng sai lệch do bỏ sót biến (omitted variable bias). Trong kinh tế lượng tài chính, các đặc tính bất biến theo thời gian của doanh nghiệp như văn hóa quản trị, danh tiếng thương hiệu thường tương quan với các biến giải thích, khiến ước lượng mô hình ngẫu nhiên bị chệch. Mô hình Two-way FE giúp kiểm soát đồng thời các cú sốc vĩ mô theo 17 quý và đặc tính riêng biệt của 30 doanh nghiệp, đảm bảo tính nhất quán của các hệ số ước lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ bộ dữ liệu 510 quan sát mang lại các phát hiện cụ thể như sau:

Quy mô vốn hóa thị trường (SIZE) là biến số có ý nghĩa thống kê cao nhất và mang dấu dương nhất quán trong tất cả các mô hình hồi quy. Trong mô hình Pooled OLS, khi quy mô vốn hóa của doanh nghiệp tăng 1%, tỷ lệ sở hữu của khối ngoại tăng tương ứng khoảng 4% với mức ý nghĩa 1%. Trong mô hình Two-way Fixed Effects kiểm soát cả thời gian và đơn vị, mối quan hệ đồng biến này tiếp tục được khẳng định vững chắc. Các nhà đầu tư ngoại gia tăng tần suất và khối lượng giao dịch rõ rệt tại các doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn.

Hệ số đòn bẩy tài chính (LEV) có mối quan hệ dương có ý nghĩa thống kê với tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong mô hình Two-way Fixed Effects. Điều này chỉ ra rằng các doanh nghiệp niêm yết có tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao lại ghi nhận tỷ lệ nắm giữ của khối ngoại gia tăng trong giai đoạn khảo sát.

Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cho thấy mối quan hệ nghịch biến có ý nghĩa thống kê với tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Cụ thể, khối ngoại nắm giữ tỷ trọng cổ phần cao hơn tại các doanh nghiệp có chỉ số ROE thấp trong giai đoạn biến động 2006–2010.

Chỉ số thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) và Hệ số giá trên thu nhập (P/E) hoàn toàn không có ý nghĩa thống kê đối với tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các mô hình tác động cố định. Khối ngoại không đưa ra quyết định mua bán dựa trên các biến động ngắn hạn của EPS hay P/E.

Phân tích tương quan chuỗi thời gian cho thấy chỉ số VN-Index có hệ số tương quan tuyến tính rất cao với các chỉ số chứng khoán quốc tế: đạt mức tương quan 0,7569 đối với Shanghai Composite Index và 0,7841 đối với Dow Jones Industrial Average (đều vượt ngưỡng 75%).

Thảo luận kết quả

Ưu tiên vượt trội dành cho quy mô vốn hóa hoàn toàn củng cố giả thuyết về mức độ quen thuộc của Merton (1987) và tương đồng với các kết quả thực nghiệm của Kang và Stulz (1997) tại thị trường Nhật Bản, Dahlquist và cộng sự (2003) tại Thụy Điển. Các tổ chức tài chính quốc tế có quy mô giải ngân lớn đòi hỏi tính thanh khoản cao để có thể cơ cấu danh mục hoặc thoái vốn nhanh chóng khi cần thiết. Doanh nghiệp vốn hóa lớn thường công bố thông tin minh bạch, giúp nhà đầu tư nước ngoài vượt qua rào cản bất đối xứng thông tin.

Tác động dương của đòn bẩy tài chính và tác động âm của ROE phản ánh bức tranh thực tế của thị trường chứng khoán Việt Nam trong chu kỳ khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008–2010. Khi chỉ số VN-Index sụt giảm mạnh từ đỉnh cao 1.170,67 điểm vào tháng 3/2007 xuống dưới 250 điểm vào tháng 3/2009 (chạm đáy 233 điểm) trước khi phục hồi lên vùng 500 điểm vào năm 2010, nhiều doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt rơi vào tình trạng suy giảm lợi nhuận tạm thời và chịu áp lực nợ vay. Thay vì rút vốn, các nhà đầu tư nước ngoài đã thực hiện chiến lược mua bình quân giá (cost averaging) để hạ giá vốn danh mục, đồng thời ưa chuộng các doanh nghiệp sử dụng nợ vay thay vì phát hành thêm cổ phiếu làm pha loãng quyền sở hữu.

Sự thiếu vắng ý nghĩa thống kê của EPS và P/E là minh chứng xác thực cho thấy các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài theo đuổi chiến lược đầu tư giá trị và nắm giữ dài hạn (buy-and-hold), tương đồng với kết luận của Vo Xuan Vinh (2010). Họ không hành xử như các nhà đầu cơ lướt sóng theo quý mà tập trung vào tiềm năng tăng trưởng trung và dài hạn của nền kinh tế.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu, mối quan hệ giữa các biến số có thể được biểu diễn một cách hiệu quả thông qua biểu đồ phân tán (Scatter Plot) kết hợp đường hồi quy tuyến tính giữa quy mô vốn hóa và tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Đồng thời, đồ thị đường đa trục thời gian (Multi-axis Line Chart) so sánh biến động phần trăm chuẩn hóa giữa VN-Index, Shanghai Index và Dow Jones giai đoạn 2006–2010 sẽ làm nổi bật tính chu kỳ và độ trễ dẫn dắt giữa thị trường Việt Nam và thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm gia tăng khả năng thu hút và duy trì dòng vốn ngoại chất lượng cao trên thị trường chứng khoán Việt Nam, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Chủ động nâng cao quy mô vốn hóa và chất lượng thanh khoản: Các doanh nghiệp niêm yết cần triển khai chiến lược tăng vốn chủ sở hữu thông qua phát hành cổ phần minh bạch cho các đối tác chiến lược quốc tế. Mục tiêu đặt ra là gia tăng giá trị vốn hóa thị trường bình quân của nhóm doanh nghiệp đầu ngành lên mức trên 10.000 tỷ VND trong giai đoạn 2012–2015, từ đó đáp ứng tiêu chuẩn giải ngân của các quỹ đầu tư toàn cầu.
• Quản trị cấu trúc vốn và duy trì hệ số đòn bẩy an toàn: Ban lãnh đạo doanh nghiệp cần tối ưu hóa cơ cấu nợ, kiểm soát hệ số Nợ/Vốn chủ sở hữu (D/E) dao động trong biên độ an toàn từ 1,0 đến 1,5 lần. Doanh nghiệp cần chủ động cơ cấu lại các khoản vay ngắn hạn sang trung và dài hạn, giảm thiểu rủi ro mất khả năng thanh toán khi lãi suất thị trường biến động.
• Nới trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài và hoàn thiện thể chế giao dịch: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) cùng Bộ Tài chính cần nghiên cứu lộ trình sửa đổi các văn bản pháp luật theo Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp, từng bước nâng trần sở hữu khối ngoại từ 49% lên 60% và tiến tới 100% đối với các ngành nghề không thuộc diện an ninh quốc gia. Thời gian thực thi đề xuất trong giai đoạn 3–5 năm nhằm tạo dư địa cho dòng vốn FII tăng trưởng 15–20%/năm.
• Chuẩn hóa báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế (IFRS): Cơ quan quản lý cần bắt buộc các doanh nghiệp vốn hóa lớn áp dụng song song chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS), đồng thời công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh. Giải pháp này giúp triệt tiêu rào cản bất đối xứng thông tin, củng cố niềm tin của các định chế tài chính toàn cầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn giá trị cao cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển, Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu cung cấp quy trình nghiên cứu thực nghiệm chuẩn mực với phương pháp xử lý dữ liệu bảng (Two-way Fixed Effects, kiểm định LM, Hausman) trên không gian 510 quan sát thực tế tại thị trường mới nổi.
• Hội đồng quản trị và Giám đốc tài chính (CFO) của các doanh nghiệp niêm yết: Cung cấp góc nhìn định lượng sâu sắc về tiêu chí lựa chọn cổ phiếu của khối ngoại, làm căn cứ thiết lập chiến lược quan hệ nhà đầu tư (IR), cấu trúc lại bảng cân đối kế toán và định giá phát hành cổ phiếu.
• Chuyên viên phân tích và Quản lý danh mục đầu tư tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư: Giúp thấu hiểu hành vi phân bổ tài sản của khối ngoại và tận dụng mối tương quan trên 75% giữa VN-Index với Shanghai Index và Dow Jones để xây dựng mô hình dự báo thị trường.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, HOSE): Nguồn tham chiếu khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách thu hút dòng vốn FII, tái cấu trúc thị trường chứng khoán và xây dựng lộ trình nâng hạng thị trường.

Câu hỏi thường gặp

• Tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài tại các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn nghiên cứu là bao nhiêu? Theo quy định pháp luật chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2006–2010, nhà đầu tư nước ngoài được phép nắm giữ tối đa 49% tổng số cổ phần niêm yết đối với các doanh nghiệp phi tài chính thông thường, và mức trần này được giới hạn chặt chẽ ở mức 30% đối với các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại.

• Quy mô vốn hóa thị trường tác động như thế nào đến quyết định đầu tư của khối ngoại? Quy mô vốn hóa là biến số có tác động tích cực và mạnh nhất đến tỷ lệ sở hữu ngoại. Các công ty có quy mô lớn sở hữu thanh khoản dồi dào và tính minh bạch cao, giúp khối ngoại giảm thiểu chi phí giao dịch và dễ dàng cơ cấu danh mục với mức độ rủi ro thấp.

• Vì sao các chỉ số P/E và EPS lại không có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy? Kết quả kiểm định chỉ ra rằng khối ngoại không tham gia giao dịch theo xu hướng đầu cơ ngắn hạn dựa trên biến động lợi nhuận quý. Họ tuân thủ chiến lược đầu tư giá trị lâu dài và nắm giữ cổ phiếu (buy-and-hold), tập trung vào tiềm năng phát triển nội tại của doanh nghiệp.

• Tại sao mô hình tác động cố định hai chiều (Two-way Fixed Effects) được lựa chọn làm mô hình kết luận? Mô hình tác động cố định hai chiều giúp kiểm soát đồng thời các đặc tính bất biến không quan sát được của từng doanh nghiệp và các cú sốc vĩ mô theo 17 quý, loại trừ hoàn toàn hiện tượng chệch do bỏ sót biến mà mô hình Random Effects có thể gặp phải.

• Mức độ tương quan cao giữa VN-Index và các chỉ số Shanghai, Dow Jones mang ý nghĩa gì? Hệ số tương quan trên 75% chứng minh thị trường chứng khoán Việt Nam có mức độ hội nhập quốc tế sâu sắc. Dù có độ biến động cao, VN-Index luôn vận động theo xu hướng chung của các thị trường tài chính lớn, giúp nhà đầu tư quốc tế định hình được xu hướng vận động của thị trường.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh quy mô vốn hóa thị trường là nhân tố quyết định có ý nghĩa tích cực mạnh nhất thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại sàn HOSE.
• Hệ số đòn bẩy tài chính và tỷ suất sinh lời ROE phản ánh chiến lược mua tích lũy giá trị và tái cấu trúc danh mục đặc thù của khối ngoại trong giai đoạn thị trường chịu ảnh hưởng bởi khủng hoảng tài chính toàn cầu.
• Nghiên cứu khẳng định khối ngoại tại Việt Nam hành xử như các nhà đầu tư giá trị dài hạn (buy-and-hold), không phụ thuộc vào biến động định giá ngắn hạn của EPS hay P/E.
• Xác lập bằng chứng thực nghiệm về mối tương quan đồng pha vượt mức 75% giữa chỉ số VN-Index với thị trường chứng khoán Thượng Hải và thị trường tài chính Mỹ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước về tối ưu hóa quy mô, nới trần sở hữu ngoại và áp dụng chuẩn mực IFRS.

Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng khung thời gian sau năm 2011, tích hợp thêm các biến số quản trị công ty và biến số kinh tế vĩ mô để hoàn thiện bức tranh toàn diện về dòng vốn FII. Các doanh nghiệp niêm yết hãy chủ động chuẩn hóa dữ liệu tài chính và nâng cao năng lực quản trị ngay hôm nay nhằm đón đầu dòng vốn đầu tư quốc tế trong kỷ nguyên nâng hạng thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CID MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM- NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS FOREIGN OWNERSHIP AND FIRM-LEVEL CHARACTERISTICS IN THE VIETNAMESE STOCK MARKET Case study: Ho Chi Minh Stock Exchange (HOSE) A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By NGUYEN THI KIM CUC Academic Supervisor: Dr. PHAM HOANG VAN Dr. NGUYEN TRONG HOAI HOCHI MINH CITY, NOVEMBER 2011 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Acknowledgments First of all, I want to express my thanks to the Vietnam Netherlands Program for create opportunities and help me to pursue and complete an academic course of the Master of Art in Development Economic. I would like to send my sincere thank to Dr.

Nguyen Trong Hoai who has devote all of his efforts to develop this program and help many students have more knowledge on development economic- a new economic major in Vietnam. Next, I also want to say thanks to my supervisor professor Dr. Pham Hoang Van for his enthusiasm, his helpful comments and suggestions during my thesis. In the process of collecting data, I also received helps from the Market Information department, Hochiminh Stock Exchange.

Finally, I would like to send my sincere thanks to all of you. Wish the Program more and more develop. HCMC, NOVEMBER 2011 NGUYEN THI KIM CUC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Abstract .4 Structure of the thesis .3 Foreign investors in the Vietnamese stock market.1 Financial development and economic growth .2 Stock market and economic growth .3 Foreign ownership and firm-level characteristics .3 Steps to analyzing data .2 Correlation in pattern growth between VN Index and some other indices .3 Limitations and suggested studies. 49 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Abstract This paper investigates foreign ownership and firm-level characteristics of firms listed on the Hochiminh Stock Exchange - the formal and biggest stock exchange in Vietnam.

Applying fixed-effects and random-effects models to quarterly data from 2006-2010 for 30 companies, the findings show that foreign investors often invest into large firms - firms with high market capitalization and in firms with high leverage - firms with high debt over equity ratio. Furthermore, the results also show that returns on equity have significance on foreign ownership ratio of foreign investors at listed firms. The results show no effect of Earnings per Share (EPS) and Price to Earnings ratio (PIE) on foreign ownership. The paper also checks the pattern growth between VN Index with Shanghai, and Dow Jones indices and answers why foreign investors invest in the Vietnamese stock market.

Keywords: foreign ownership, firm-level characteristics, Hochiminh Stock Exchange, VN Index, ShangHai Index, Dow Jones Index 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 1 Introduction 1.1 Introduction Vietnam's equity market has benefited from the country's high economic growth of around 7% of gross domestic product (GDP) per year over the past decade, especially in 2007 at 8.5% as well as rapid equitization of state-owned enterprises (SOEs). Passing more than 10 years of dev~lopment, Vietnamese stock market has developed quickly and attracted more and more foreign capital, adding a large capital source for listed companies to produce and helping the stock market to develop strongly. Before 2005, the role of foreign investors in the Vietnamese stock market was very blurred. This can be explained by new establishment, not yet strong growth of the market to attract both domestic and foreign investors.

However, 2006 is an important transitional year of foreign investors to the stock market. Foreign ownership in 2006 increased three-fold, from 6% to 17%, and up to end of 2007 this number is 30%. And from 2007, the foreign ownership is always at high level. The Vietnamese stock market is an emerging market that attracts more and more foreign investors who play a very important role in development of the market as well as the economy.

Over the past 10 years of working of Vietnamese stock market, foreign investors play an important role not only in Vietnamese capital markets but also Vietnamese economic growth. In fact, foreign investors help listed companies gain more capital to produce as well as to innovate their technologies. Foreign investors also help listed companies to enhance their reliability. Moreover, foreign investors bring experiences in management and investment even corporate governance into Vietnam.

Douma, 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Pallathiatta and Kabir (2006) investigated the impact of foreign institutional investment on the performance of emerging market firms and found that there is positive effect of foreign ownership on firm performance. So, finding indicators affecting foreign investors' holding decisions is important to attracting even greater levels of foreign investment in the future. According to the article International Investing on the website of the U. Securities and Exchange Commission, there are two main reasons why people invest internationally.

The first is a diversification strategy or to spread investment risk among foreign companies and markets that are different from the United States economy; and second is growth strategy, exploiting the potential for growth in some foreign economies, particularly in emerging markets. Obviously, foreign investors invest into another country in order to diversify their investment portfolios. Moreover they pay more attention to emerging markets which usually have faster and higher growth. However they first consider whether Government's monetary policies affecting interest rate, exchange rate, inflation rate and the political environment are stable or not to ensure that they will not meet potential risks when withdrawing their profits.

Foreign investors also consider characteristics of listed companies will help them to choose which kinds of stocks or which kinds of portfolios to invest in. These characteristics include ownership structure, financial structure, stock structure, and stock performance. Investors do indeed hold fewer shares in firms with ownership structures that are more conducive to expropriation by controlling insiders. Finally, some foreign investors have ethical, moral, strategic, national, or cultural criteria that lead them to invest in certain countries and companies, and to avoid others.

Determining which of these criteria are 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] the most significant for listed firms at Hochiminh stock exchange will provide valuable information aiming at attracting more capital for the Vietnamese equity.2 Research objectives Knowing the role of foreign investors for Vietnamese stock market and economy, the objectives of this research are: - To identify, rank, and test the significance of which main listed firms' financial indicators affect to foreign investors' holding decisions with respect to the Hochiminh stock exchange; - Examine the pattern growth between VN Index and some indices such as ShangHai Index and Dow Jones Index to understand why foreign investors invest into Vietnam stock market if there is correlation. - To generate practical recommendations for listed firms to attract more foreign investors into Vietnamese stock market. The research limits its research scope to the Hochiminh Stock Exchange which is the largest stock exchange in Vietnam.3 Research questions To attain above objectives, the study will answer following questions: Is there any relationship between foreign investors' holding at listed firms with their financial indictors? Do foreign investors invest into the firm's value or just speculate? Is there a correlation in pattern growth between VN Index and other indices? 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Answering the above questions permits listed firms to have suitable policies in their business process to attract even more foreign investors, contributing for development of the Vietnamese equity.4 Structure of the thesis The paper is organized as follows. Chapter 2 presents an overview of development of the Vietnam stock market, Hochiminh stock exchange and foreign investors in the market.

A brief literature review is provided in Chapter 3. Chapter 4 describes the panel data model used to estimate the hypothesis, the research methodologies and a description of the data set. Research results are given in Chapter 5. Conclusions and policy implications complete the thesis.

5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER2 VIETNAMESE STOCK MARKET DEVELOPMENT (Case study: Hochiminh Stock Exchange) The process of industrialization and modernization of Vietnam requires a large source of capital both local and foreign. Hence, establishing a stock market in Vietnam to mobilize capital for companies to operate and develop is essential. Knowing this, in 1998, the Prime Minister decided to establish Hanoi and Hochiminh City Securities Trading Centers. Passing more than 10 years of establishment and development, the Vietnamese stock market has developed quickly.

In this process, equitization of state- owned enterprises (SOEs) has been important to create a more open and healthier economy.1 Background The establishment of the Vietnam Securities Market is marked by official operation of Hochiminh City Securities Trading Center (HoSTC) on July 20th, 2000 and its first trading session on July 28th, 2000. In 2007, HoSTC was transferred into Hochiminh Stock Exchange (HOSE). HOSE is regulated by Securities Law, Business Law, the Charter of HOSE and other relevant regulations. The event was a milestone in HOSE development and helped it to have an appropriate position in the regional and international Stock Exchanges.

Development of HOSE is accompanied by the ups and downs of the economy; its quick development has benefited from high growth rate of GDP of around 7% per year. Moreover, there are many specific events that made the stock market develop quickly including joining the World Trade Organization (WTO) and the official visit to Vietnam of the American President George W. Bush in late 2006. In 2007 we saw a 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sharp increase in the number of listed companies and blooming of the market, and the Securities Law is issued and came into effect the same year.

However, being affected by global financial crisis from 2008 until now, the stock market faces many difficulties with the sharp fall in prices of many stocks. The macro economy is faced with a tight budget, trade deficits, and high inflation. 2008 was the year with the highest inflation in the last 20 years and up to 23%, decreasing economy growth. All of these factors created strong impacts to the Vietnam stock market.2 Achievements Through 10 years of establishment and growth, the Vietnam Securities market experienced lots of ups and downs.

However, the most important in the period of conformation, establishment and development, the stock market always receives deep interests of the Party and Government and thorough instructions from the Ministry of Finance (MoF) and the State Securities Commission (SSC). Although it is young, with the role of "thermometer" of the economy, the Vietnam Securities Market, expressed by VN Index has gained significant development. However it also shows strong fluctuations.5 in late 2005, VN Index increased to 809.86 in the sessions on Dec 20th, 2006. The closing of2006 was 753.14% of increase compared to the end of 2005.

In the first few months of 2007, VN Index rapidly increased and reached 1170.67 records in sessions on Mar 12th, 2007. The Vietnam Index then fluctuated and got under 250 in the first sessions of Mar, 2009 and presently stays around over 500. This is also a specific feature of emerging markets, including Vietnam market. It's very volatile.

(Source: Summarize from Hochiminh Stock Exchange) Landmarks 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 years of establishment and growth of HOSE means the first steps of successful establishment of the Vietnam Stock Market, indispensable financial institution meeting demands for its development and integration into international economies. Accounting to March 28th, 2009, HOSE successfully performed 2000 sessions. Total trading volume of securities reached over 5.7 billion, valued 482,000 billion VND, averagely 255 billion per session. As of Dec 31st, 2008, the market capitalization on HOSE approximately was 162,000 billion VND, or 12.

Followed by HOSE's coming into being there were a varietY of securities firms and unit trusts. From 7 member firms in 2000, HOSE possessed 95 member firms in March 2009, with chartered capital of 16,000 billion VND in total. The securities market, through HOSE, has become an important capital raiser for the economy.