Luận văn thạc sĩ ueh tác động của sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài lên chính sách cổ tức tiền mặt của công ty cổ phần niêm yết tại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài đến chính sách cổ tức tiền mặt của công ty cổ phần niêm yết tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Thuận
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Và Sở Hữu Nước Ngoài Lên Chính Sách Cổ Tức Tiền Mặt Của Công Ty Cổ Phần Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặt vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Câu hỏi nghiên cứu và giả thiết nghiên cứu
• 2.4. Cấu trúc của luận văn
• 3. TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3.1. Lý thuyết đại diện
• 3.2. Lý thuyết phân chia nhóm khách hàng
• 3.3. Giả thiết sự lựa chọn đối nghịch
• 4. DỮ LIỆU, PHƯƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 5. THỰC TRẠNG VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC VÀ HÌNH THỨC SỞ HỮU CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM
• 6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 7. KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TRONG TƯƠNG LAI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sở hữu nhà nước và nước ngoài đến chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức tiền mặt là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Tại Việt Nam, sự ảnh hưởng của sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài đến chính sách này đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố sở hữu và chính sách cổ tức, từ đó đưa ra những nhận định về tác động của chúng đến thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Khái niệm và vai trò của chính sách cổ tức trong doanh nghiệp

Chính sách cổ tức là quyết định của công ty về việc phân phối lợi nhuận cho cổ đông. Việc chi trả cổ tức có thể ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu và sự hài lòng của cổ đông. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có chính sách cổ tức rõ ràng thường thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

1.2. Tình hình sở hữu nhà nước và nước ngoài tại Việt Nam

Tại Việt Nam, sở hữu nhà nước vẫn chiếm tỷ lệ lớn trong nhiều công ty niêm yết. Sự hiện diện của sở hữu nước ngoài cũng ngày càng gia tăng, tạo ra những áp lực và cơ hội mới cho chính sách cổ tức. Các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách cổ tức tại Việt Nam

Chính sách cổ tức tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh tác động kinh tế và sự thay đổi trong cơ cấu sở hữu. Các công ty cần phải cân nhắc giữa việc chi trả cổ tức và đầu tư vào phát triển. Điều này tạo ra những mâu thuẫn giữa lợi ích của cổ đông lớn và cổ đông nhỏ.

2.1. Mâu thuẫn giữa cổ đông lớn và cổ đông nhỏ

Cổ đông lớn thường có quyền lực hơn trong việc quyết định chính sách cổ tức, điều này có thể dẫn đến việc cổ đông nhỏ bị thiệt thòi. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường chi trả cổ tức cao hơn, nhưng không phải lúc nào cũng mang lại lợi ích cho tất cả cổ đông.

2.2. Tác động của môi trường kinh tế đến chính sách cổ tức

Môi trường kinh tế biến động có thể ảnh hưởng đến khả năng chi trả cổ tức của các công ty. Trong thời kỳ khủng hoảng, nhiều công ty đã phải cắt giảm hoặc hoãn chi trả cổ tức để bảo toàn nguồn vốn. Điều này tạo ra sự không chắc chắn cho các nhà đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của sở hữu đến chính sách cổ tức

Để nghiên cứu tác động của sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài đến chính sách cổ tức, các phương pháp định lượng và định tính sẽ được áp dụng. Số liệu từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán sẽ được phân tích để đưa ra những kết luận chính xác.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn từ 2007 đến 2013. Các chỉ số tài chính sẽ được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa sở hữu và chính sách cổ tức.

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Phân tích hồi quy sẽ được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và tỷ lệ chi trả cổ tức. Các mô hình thống kê sẽ giúp làm rõ tác động của sở hữu nhà nước và nước ngoài đến chính sách cổ tức tiền mặt.

IV. Kết quả nghiên cứu về chính sách cổ tức tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sở hữu nhà nước có mối tương quan dương với tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt, trong khi sở hữu nước ngoài có tương quan âm. Tuy nhiên, các kết quả này không có ý nghĩa thống kê cao, cho thấy cần có thêm nghiên cứu để làm rõ vấn đề này.

4.1. Tỷ lệ chi trả cổ tức theo sở hữu nhà nước

Các công ty có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn. Điều này có thể được giải thích bởi nhu cầu của chính phủ trong việc duy trì sự ổn định tài chính và thu hút đầu tư.

4.2. Tác động của sở hữu nước ngoài đến chính sách cổ tức

Sở hữu nước ngoài có thể tạo ra áp lực cho các công ty trong việc công bố thông tin và chi trả cổ tức. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cho thấy rằng mối quan hệ này không rõ ràng và cần được xem xét kỹ lưỡng hơn.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài có tác động đến chính sách cổ tức tại Việt Nam, nhưng cần có thêm nghiên cứu để làm rõ mối quan hệ này. Các nhà nghiên cứu và nhà đầu tư cần chú ý đến những yếu tố này khi đưa ra quyết định đầu tư.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sở hữu nhà nước có ảnh hưởng tích cực đến chính sách cổ tức, trong khi sở hữu nước ngoài có tác động tiêu cực. Tuy nhiên, cần có thêm dữ liệu để xác nhận các kết quả này.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố khác như quy định pháp lý và môi trường kinh doanh đến chính sách cổ tức tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn phát triển và hội nhập ghi nhận hơn 95.39% công ty cổ phần niêm yết duy trì chính sách phân phối lợi nhuận, với tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt bình quân đạt 45.57% thu nhập mỗi cổ phiếu. Chính sách chi trả cổ tức tiền mặt là một trong những quyết định tài chính doanh nghiệp quan trọng nhất, phản ánh chiến lược phân bổ nguồn lực, cấu trúc tài chính và cơ chế quản trị công ty. Tuy nhiên, tại các nền kinh tế mới nổi, cơ cấu sở hữu thường có mức độ tập trung cao, đặc biệt là sự hiện diện chi phối của cổ đông nhà nước với tỷ lệ sở hữu bình quân 34.22% và sự tham gia ngày càng sâu của khối ngoại với tỷ lệ nắm giữ trung bình 12.12%.

Thực trạng này đặt ra vấn đề nghiên cứu cốt lõi: Liệu mức độ sở hữu nhà nước và sở hữu nước ngoài có tác động trực tiếp đến tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt của doanh nghiệp hay không, và liệu cổ tức tiền mặt có bị chi phối bởi hiện tượng rút tiền mặt nhằm phục vụ mục tiêu tài chính của các nhóm cổ đông lớn. Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích thực nghiệm tác động của hai hình thức sở hữu then chốt trên cùng các yếu tố tài chính đặc thù đến tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt tại các công ty niêm yết.

Nghiên cứu được triển khai trên mẫu dữ liệu bảng gồm 124 công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX trong chu kỳ 7 năm từ 2007 đến 2013, cung cấp 868 quan sát thuộc 29 phân ngành kinh tế. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở định lượng giúp tối ưu hóa cấu trúc vốn, nâng cao tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản với mức bình quân 7.5%, đồng thời hỗ trợ kiểm soát tỷ lệ đòn bẩy tài chính hiện đang ở mức trung bình 47.21% tại các doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống các nền tảng lý thuyết tài chính hiện đại:

• Lý thuyết chi phí đại diện: Giải thích mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản trị và cổ đông, cũng như giữa cổ đông lớn và cổ đông thiểu số. Việc chi trả cổ tức tiền mặt giúp phân phối bớt dòng tiền tự do, hạn chế hành vi đầu tư lãng phí của ban điều hành. Đặc biệt trong các doanh nghiệp có vốn nhà nước, lý thuyết đại diện kép chỉ ra rằng cổ tức tiền mặt có thể bị chi phối bởi hiệu ứng rút vốn nhằm đáp ứng nhu cầu ngân sách công.
• Lý thuyết phân chia nhóm khách hàng: Giả định các nhóm nhà đầu tư khác nhau có mức độ ưa thích cổ tức khác nhau tùy thuộc vào chính sách thuế và nhu cầu dòng tiền ngắn hạn. Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài thường có xu hướng tìm kiếm lợi ích dài hạn thông qua tăng trưởng giá trị doanh nghiệp.
• Giả thiết sự lựa chọn đối nghịch: Nhấn mạnh tình trạng bất cân xứng thông tin giữa nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư nội địa, dẫn đến sự khác biệt trong kỳ vọng chính sách phân phối cổ tức.
• Các khái niệm đo lường chính: Tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt trên thu nhập mỗi cổ phiếu, Tỷ lệ phần trăm sở hữu nhà nước, Tỷ lệ phần trăm sở hữu nước ngoài, Quy mô tổng tài sản, Đòn bẩy nợ phải trả trên tổng tài sản, và Hệ số rủi ro hệ thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được cung cấp bởi Vietstock từ 165 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Sau quá trình sàng lọc nghiêm ngặt nhằm loại trừ các đơn vị sáp nhập, tái cấu trúc, các doanh nghiệp có thu nhập trên mỗi cổ phần âm hoặc tỷ lệ chi trả cổ tức vượt quá 100% để hạn chế sai lệch từ các giá trị ngoại lai, mẫu dữ liệu hoàn chỉnh đạt 124 doanh nghiệp với 868 quan sát trong giai đoạn 2007-2013.

Phương pháp xử lý dữ liệu bảng được thực hiện qua ba mô hình hồi quy tiêu chuẩn: Hồi quy gộp OLS, Mô hình tác động cố định FEM, và Mô hình tác động ngẫu nhiên REM. Để lựa chọn mô hình tối ưu, nghiên cứu áp dụng kiểm định Breusch-Pagan, kiểm định F và kiểm định Hausman. Nhằm khắc phục triệt để các khuyết tật phương sai thay đổi và tự tương quan thường gặp trong chuỗi dữ liệu bảng tài chính, nghiên cứu sử dụng kỹ thuật ước lượng sai số chuẩn vững Robust kết hợp phân cụm Cluster. Mô hình cũng bổ sung 28 biến giả ngành và 6 biến giả năm để kiểm soát các cú sốc vĩ mô cùng đặc thù chu kỳ kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tác động của quyền kiểm soát nhà nước: Phân tích độ nhạy thông qua biến giả nắm giữ cổ phần chi phối chỉ ra rằng các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước từ 50% trở lên chi trả cổ tức tiền mặt cao hơn đáng kể so với nhóm sở hữu dưới 50% ở mức ý nghĩa thống kê 1%. Trong mẫu khảo sát, có 325 quan sát (tương đương 37.44% tổng mẫu) thuộc nhóm nhà nước nắm quyền kiểm soát chi phối.
• Tác động của sở hữu nước ngoài: Tỷ lệ sở hữu nước ngoài có mối tương quan âm với tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt. Khối ngoại nắm giữ bình quân 12.12% vốn cổ phần, và trong 394 quan sát có sở hữu nước ngoài từ 5% trở lên, các doanh nghiệp có xu hướng giảm chi trả tiền mặt để dành nguồn vốn tái đầu tư mở rộng thị phần.
• Tính ổn định của quán tính cổ tức và quy mô: Tỷ lệ chi trả cổ tức năm trước có tác động dương mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê cao đến tỷ lệ chi trả cổ tức năm hiện tại. Quy mô công ty với mức logarit tài sản trung bình cũng thể hiện mối tương quan dương rõ nét với tỷ lệ chi trả cổ tức.
• Tác động của cấu trúc tài chính và rủi ro: Đòn bẩy tài chính bình quân ở mức 47.21% và hệ số rủi ro hệ thống bình quân 0.85 đều có tác động nghịch chiều đến tỷ lệ chi trả cổ tức, phản ánh áp lực thanh toán nợ vay và yêu cầu phòng ngừa rủi ro thị trường.

Thảo luận kết quả

Hiện tượng các doanh nghiệp có sở hữu nhà nước chi phối trên 50% chi trả cổ tức tiền mặt cao củng cố vững chắc cho lý thuyết chi phí đại diện và hiện tượng rút tiền mặt tại các nền kinh tế đang chuyển đổi. Kết quả này tương đồng với các công bố khoa học tại thị trường Trung Quốc và thị trường Úc, khi cổ đông đại diện vốn nhà nước tìm cách tối đa hóa nguồn thu tiền mặt ngắn hạn để nộp ngân sách hoặc tài trợ các chương trình công ích, đồng thời chứng minh hiệu quả giám sát vốn công với người dân.

Trái lại, tác động âm của sở hữu nước ngoài phản ánh đặc thù của dòng vốn ngoại tại Việt Nam. Các nhà đầu tư quốc tế chủ yếu tìm kiếm cơ hội tăng trưởng dài hạn thông qua thặng dư vốn hơn là cổ tức tiền mặt chịu thuế. Dữ liệu thực nghiệm phân bố trên 29 ngành kinh tế cho thấy sự phân hóa rõ nét: ngành Thực phẩm - Đồ uống dẫn đầu với tỷ lệ chi trả cổ tức đạt 11.29% tổng quan sát, trong khi ngành Xây dựng tập trung tới 28 quan sát không chi trả cổ tức do nhu cầu vốn lưu động lớn. Các phân phối này khi được biểu diễn qua ma trận tương quan và biểu đồ phân tán giúp minh chứng rõ nét mối quan hệ phi tuyến giữa cấu trúc sở hữu và dòng tiền cổ tức.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa chính sách phân phối lợi nhuận tại khối doanh nghiệp nhà nước: Cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước cần ban hành khung định mức chi trả cổ tức kết hợp tỷ lệ giữ lại lợi nhuận tối thiểu 30-35% sau thuế. Lộ trình thực hiện trong giai đoạn 2026-2028 nhằm đảm bảo doanh nghiệp có đủ nguồn lực tự tài trợ cho các dự án nghiên cứu phát triển và đổi mới công nghệ.
• Tối ưu hóa cấu trúc vốn gắn liền với hiệu quả sinh lời: Hội đồng quản trị các công ty cổ phần niêm yết cần xây dựng chính sách cổ tức mục tiêu dài hạn, duy trì tỷ suất sinh lời trên tài sản trên ngưỡng 8-10%/năm, đồng thời kiểm soát đòn bẩy tài chính dưới mức an toàn 40-45% trong giai đoạn 2026-2027 để hạn chế rủi ro kiệt quệ tài chính.
• Mở rộng tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài: Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán cần đẩy nhanh việc nới room sở hữu nước ngoài lên mức 60-100% tại các ngành phi cốt lõi đến năm 2030, tạo điều kiện cho các định chế tài chính quốc tế tham gia sâu vào hoạt động giám sát quản trị, hạn chế sự lạm quyền của các nhóm cổ đông lớn nội địa.
• Nâng cao tính minh bạch và công bố thông tin: Doanh nghiệp niêm yết cần công khai chi tiết kế hoạch dòng tiền tự do, cơ hội đầu tư và phương án chi trả cổ tức định kỳ trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên, giúp nhà đầu tư thiểu số đánh giá chính xác tính bền vững của chính sách cổ tức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trên thị trường chứng khoán: Luận văn cung cấp mô hình thực nghiệm và bộ tiêu chí định lượng về cơ cấu sở hữu, giúp nhà đầu tư nhận diện những doanh nghiệp duy trì dòng tiền cổ tức ổn định trên 40% để xây dựng chiến lược đầu tư giá trị hiệu quả.
• Hội đồng quản trị và Ban điều hành doanh nghiệp: Cung cấp khung tham chiếu khoa học giúp các nhà quản trị cân đối hài hòa giữa áp lực đòi hỏi cổ tức từ các nhóm cổ đông lớn và nhu cầu tích lũy vốn tái đầu tư.
• Cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị quản lý vốn: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị phục vụ công tác tái cơ cấu, cổ phần hóa và hoạch định chính sách thu cổ tức từ các doanh nghiệp nhà nước nắm quyền kiểm soát.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế - Tài chính: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng dữ liệu bảng, kỹ thuật xử lý khuyết tật mô hình và phân tích độ nhạy trong tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

• Sở hữu nhà nước tác động như thế nào đến tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt?
  Khi xét theo giá trị tuyệt đối, mối liên hệ chưa thể hiện rõ rệt, nhưng khi nhà nước nắm quyền kiểm soát từ 50% vốn trở lên, doanh nghiệp chi trả cổ tức tiền mặt cao hơn rõ rệt ở mức ý nghĩa 1% nhằm đáp ứng mục tiêu thu ngân sách.

• Vì sao sở hữu nước ngoài lại có tương quan âm với tỷ lệ chi trả cổ tức tại Việt Nam?
  Các nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường mới nổi thường ưu tiên các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng quy mô lớn, do đó họ ủng hộ việc giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư hơn là nhận cổ tức tiền mặt chịu thuế.

• Yếu tố quán tính cổ tức đóng vai trò gì trong việc dự báo cổ tức tương lai?
  Tỷ lệ chi trả cổ tức năm trước có mối tương quan dương mạnh với cổ tức năm sau, cho thấy doanh nghiệp niêm yết luôn duy trì chính sách cổ tức ổn định để gửi tín hiệu tích cực về sức khỏe tài chính ra thị trường.

• Đòn bẩy tài chính cao ảnh hưởng ra sao đến khả năng chia cổ tức tiền mặt?
  Doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản cao (bình quân mẫu nghiên cứu là 47.21%) chịu áp lực trả nợ gốc và lãi vay lớn, kèm theo các điều khoản giám sát khắt khe từ chủ nợ, buộc phải cắt giảm chi trả cổ tức tiền mặt.

• Mô hình hồi quy nào tối ưu nhất cho phân tích dữ liệu bảng trong nghiên cứu này?
  Mô hình tác động cố định FEM kết hợp kỹ thuật điều chỉnh Robust sai số chuẩn và phân cụm Cluster là giải pháp tối ưu, giúp kiểm soát các đặc thù bất biến theo thời gian của từng doanh nghiệp và triệt tiêu phương sai thay đổi.

Kết luận

• Luận văn xác định rõ vai trò then chốt của cơ cấu sở hữu lên chính sách chi trả cổ tức tiền mặt của 124 công ty niêm yết tại Việt Nam.
• Doanh nghiệp có sở hữu nhà nước chi phối trên 50% duy trì mức chi trả cổ tức tiền mặt vượt trội so với các nhóm doanh nghiệp còn lại.
• Sở hữu nước ngoài thể hiện xu hướng ưu tiên tái tích lũy vốn cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn thay vì phân phối tiền mặt ngắn hạn.
• Quy mô tài sản và quán tính chi trả cổ tức trong quá khứ là những biến số có tác động tích cực và bền vững nhất đến tỷ lệ cổ tức hiện tại.
• Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng mẫu dữ liệu sang giai đoạn thị trường mới với các công cụ kiểm soát nội sinh chuyên sâu; các nhà quản lý và nhà đầu tư nên ứng dụng ngay các phát hiện này vào công tác quản trị và tối ưu danh mục đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề nghiên cứu Chính sách cổ tức là chủ đề thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu thị trường vốn và hành vi của công ty trong gần nửa thế kỷ qua. Miler và Modigilian (1961) cho rằng trong thị trường hoàn hảo, chính sách cổ tức không tác động đến giá trị doanh nghiệp. Sau đó đã có rất nhiều nhà nghiên cứu thay nhau nghiên cứu chính sách cổ tức dựa trên những bất hoàn hảo của thị trường kể cả lý thuyết và thực nghiệm. Những nghiên cứu này tập trung khám phá liệu với những bất hoàn hảo của thị trường thì chính sách cổ tức có tác động đến giá trị doanh nghiệp (biến động giá cổ phiếu) hay không, những nhân tố nào tác động đến chính sách cổ tức, và tác động theo chiều hướng làm giảm (tăng hoặc không làm thay đổi) giá trị doanh nghiệp.

Có thể kể đến đó là những công trình nghiên cứu lý thuyết như: Lý thuyết “The Bird-in-the-hand” được đưa ra bởi Gordon (1963) cho rằng chi trả cổ tức cao có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp thông qua việc làm giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư; Lý thuyết tín hiệu “signal theory” của Bhattacharya (1980), và John Williams (1985) cho rằng việc công bố cổ tức hàm chứa thông tin cho nhà đầu tư về khả năng sinh lời, thu nhập, tỷ lệ tăng trưởng tương lai của công ty; Lý thuyết “hiệu ứng khách hàng” của Baker và Wurgler (2004) cho rằng chính sách cổ tức phải nhắm đến thỏa mãn nhu cầu và nguyện vọng của nhà đầu tư mới có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp; Lý thuyết vòng đời doanh nghiệp được đề xuất bởi Mueller (1972) đã nhận ra các hàm ý đối với chính sách cổ tức qua các giai đoạn trong chu kỳ sống của doanh nghiệp; Lý thuyết đại diện được đề xuất bởi Jensen và Meckling (1976) cho rằng cổ tức có thể làm giảm dòng tiền tự do bên trong công ty từ đó làm giảm việc đầu tư quá mức hoặc đầu tư không hiệu quả (giảm chi phí đại diện). Đồng thời có rất nhiều công trình LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 thực nghiệm nghiên cứu về các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức tiền mặt, chẳng hạn nghiên cứu của Alpa (2005); Georgen (2005); Ahmad H. Juma’h (2008) … Ngày nay vấn đề quản trị công ty và cơ cấu sở hữu của công ty tiếp tục là mối quan tâm lớn đối với các nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách. Lý thuyết về chính sách cổ tức cho rằng chi trả cổ tức có thể làm giảm xung đột giữa cổ đông lớn và cổ đông thiểu số (Jensen và các cộng sự (1992)).

Hầu hết các nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của sở hữu nhà nước lên chính sách cổ tức ở các nước Trung Quốc, Đức, Jordan đều cho rằng các công ty với sở hữu nhà nước cao thường thích chi trả cổ tức bằng tiền mặt cao, hoặc sử dụng cổ tức tiền mặt như công cụ rút tiền từ các công ty có sở hữu nhà nước cao. Hơn nữa đã có khá nhiều nghiên cứu về tác động của sở hữu nước ngoài lên chính sách cổ tức ở các nước như nghiên cứu của Kumar (2003); Wei và cộng sự (2003); Jeona (2011) nhưng kết quả không đồng nhất. Chẳng hạn kết quả nghiên cứu của Kumar (2003) không tìm thấy mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và cổ tức, trong khi nghiên cứu của Wei (2003) tìm thấy mối tương quan âm giữa sở hữu nước ngoài và cổ tức, nghiên cứu của Jeona (2011) lại tìm thấy mối tương quan dương và có ý nghĩa thống kê cao giữa sở hữu nước ngoài với cổ tức.