Chương 1: giới thiệu bài nghiên cứu Chương 2: khung lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới, trình bày khái niệm cơ bản về phân cấp nguồn thu, lạm phát và các bài nghiên cứu trước đây làm nền tảng kiến thức cho bài nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chương 3: dữ liệu và phương pháp nghiên cứu, mô tả dữ liệu nghiên cứu, phương pháp luận và mô hình nghiên cứu. Chương IV: kết quả nghiên cứu thực nghiệm, kết quả xử lý số liệu, kết quả phân tích dữ liệu bảng. Chương V: kết luận, khuyến nghị và hạn chế của đề tài, tổng kết lại các vấn đề nghiên cứu, đưa ra các khuyến nghị và nêu những hạn chế tồn tại.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA PHÂN CẤP NGUỒN THU ĐẾN LẠM PHÁT Phân cấp tài khóa là một khái niệm được các nhà kinh tế và Chính phủ các nước chú ý trong tiến trình thực hiện chiến lược phi tập trung hóa bên cạnh việc phân cấp chính trị và hành chính đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Phân cấp nói chung và phân cấp tài khóa nói riêng đều thực hiện các hoạt động nhằm đạt mục đích chính là phân định nhiệm vụ giữa chính quyền trung ương và địa phương, nâng cao trách nhiệm quản lý của các cấp chính quyền địa phương để đạt hiệu quả cao trong việc sử dụng nguồn lực công. LÝ THUYẾT PHÂN CẤP NGUỒN THU 2. Tổng quan về phân cấp Phân cấp là quá trình phân phối lại hoặc phân tán chức năng, quyền lực, con người…từ chính quyền trung ương cho chính quyền địa phương.
Trong khi định nghĩa về tập trung hóa được nghiên cứu và thực nghiệm rộng rãi, đặc biệt là trong khu vực Chính phủ nhưng lại chưa có một định nghĩa hoặc cách hiểu cụ thể nào cho khái niệm phân cấp. Ý nghĩa của phân cấp có thể thay đổi một phần do cách thức áp dụng khác nhau. Các khái niệm về phân cấp đã được áp dụng trong lĩnh vực động học nhóm (Group dynamics) và khoa học quản lý trong các doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức, khoa học chính trị, pháp luật và hành chính công, kinh tế và công nghệ. Trong khu vực công, việc gia tăng chi tiêu Chính phủ, sự yếu kém của nền kinh tế và sự gia tăng ý tưởng về thị trường thả nổi tự do đã thuyết phục các Chính phủ phân cấp các hoạt động của mình để tạo ra sự cạnh tranh trong phân phối dịch vụ công, để giao khoán cho các tổ chức tư nhân trên thị trường và để tư nhân hóa hoàn toàn những chức năng và dịch vụ công.
Phân cấp trong khu vực công ở cả ba LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 khía cạnh là chính trị, tài chính và hành chính. Sự phân cấp có thể dựa trên lãnh thổ - chuyển quyền lực từ trung ương cho các địa phương; hoặc có thể dựa trên chức năng như chuyển quyền ra quyết định từ cấp quản lý cao đến cấp quản lý thấp hơn; hoặc tư nhân hóa hoàn toàn chức năng của mình. Khi bàn về phân cấp các nhà kinh tế thường phân thành các lĩnh vực nghiên cứu như sau: Phân cấp chính trị: Phân cấp chính trị nhằm mục đích trao cho cư dân và đại biểu nhân dân nhiều quyền lực hơn trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách và pháp luật, đồng nghĩa với nền chính trị đa nguyên và Chính phủ đại diện. Tùy thuộc vào từng quốc gia mà việc phân cấp chính trị có thể thể đòi hỏi phải cải cách hiến pháp và các quy định của pháp luật, sự phát triển các đảng phái chính trị mới, thành lập các đơn vị chính trị địa phương… Phân cấp hành chính bao gồm bốn hình thức chính như tản quyền (Deconcentration), ủy quyền (Delegation), phân quyền (Devolution) và thoái quyền (Divestment) Phân cấp tài khóa: phân cấp nguồn thu và nguồn chi cho chính quyền các cấp trong khi Chính phủ vẫn duy trì trách nhiệm tài chính.
Phân cấp quản lý kinh tế: có thể được thực hiện thông qua việc tư nhân hóa các chức năng hoặc doanh nghiệp thuộc sở hữu công cộng. Ngoài ra, việc bãi bỏ những quy định, hạn chế về việc cạnh tranh của doanh nghiệp với Nhà nước đối với các dịch vụ của Nhà nước như bưu chính, vệ sinh môi trường, giáo dục. Phân cấp quản lý tài nguyên thiên nhiên: chính quyền trung ương có quyền sở hữu những vùng đất rộng lớn, quyền kiểm soát rừng, nước, khoáng sản, động vật hoang dã và các nguồn lực khác. Họ có quyền quản lý trực tiếp hoặc thuê các công ty tư nhân thực hiện công tác quản lý các loại tài nguyên thiên nhiên nêu trên.
Phân cấp nguồn thu Việc phân cấp chính trị, hành chính và tài khóa có thể tăng cường thể chế dân chủ, nâng cao hiệu quả tổng thể của khu vực công và dẫn đến cải thiện phúc lợi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 xã hội và kinh tế. Một giả định quan trọng là chính quyền các cấp sẽ có trách nhiệm đối với công dân hơn là chính quyền tập trung. Việc gia tăng đồng thời phân cấp trách nhiệm và phân cấp quản lý chỉ có thể được thực hiện hiệu quả khi chính quyền địa phương có đầy đủ quyền tự chủ trong việc gia tăng thu nhập địa phương. Tức là, để phân cấp tài khóa hiệu quả đỏi hỏi chính quyền địa phương phải có nguồn thu tự chủ ở cấp độ địa phương và câu trả lời cho vấn đề này là “phân cấp nguồn thu”.
Phân cấp nguồn thu là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự cân đối tài chính. Các lý thuyết thường nhấn mạnh rằng nếu chính quyền địa phương có thể tài trợ phần lớn chi tiêu bằng nguồn thu tự chủ (từ thuế và phí), họ sẽ có trách nhiệm hơn đối với các khoản chi của mình; tạo hiệu ứng tích cực cho sự cân bằng tài chính của Chính phủ và ổn định lạm phát. Các hiệu ứng này được thể hiện ở các khía cạnh sau: Chính quyền địa phương sẽ có trách nhiệm hơn với các cử tri về cách quản lý nguồn tài nguyên như là các khoản thuế và sự nối kết giữa các dịch vụ công cộng được cung cấp ở cấp độ địa phương. Chính quyền trung ương không còn chịu áp lực đối với thâm hụt ngân sách của chính quyền cấp dưới vì các địa phương đã có nguồn thu tự chủ đủ để trang trải cho các khoản chi của mình.
Các nhà hoạch định chính sách cấp địa phương có động lực mạnh mẽ để cung cấp các dịch vụ công cộng chất lượng cao nhằm góp phần vào tăng trưởng kinh tế của cộng đồng; thông qua đó, chính quyền địa phương sẽ nhận lại nguồn thu từ thuế cao hơn. Lưu ý rằng, nguồn thu nhận được tùy thuộc vào các loại thuế phân cấp cho chính quyền địa phương. Ở các phần trước đã bàn nhiều về quyền tự chủ địa phương thông qua thuế địa phương. Vậy, thuế địa phương là gì? Có nhiều định nghĩa khác nhau về thuế địa phương nhưng tổng hợp lại có thể mô tả loại thuế này như sau: o Tích lũy cho ngân sách của chính quyền địa phương trong khu vực mà họ áp dụng thuế.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 o Chính quyền địa phương có quyền quyết định mức thuế cụ thể bằng cách thiết lập các tỷ lệ, xác định cơ sở đánh thuế, cấp giấy miễn trừ… Các lý thuyết cho thấy, chính quyền địa phương tự tài trợ cho các khoản chi tiêu của mình sẽ có trách nhiệm hơn với người dân (và với chính quyền trung ương) trong việc cung ứng dịch vụ công. Ngược lại, khi phần lớn các nguồn tài chính của địa phương được chuyển vốn từ chính quyền cấp cao hơn thì địa phương đó không cố gắng chi tiêu tiết kiệm so với nhu cầu thực tế. Vì vậy, kế hoạch điều tiết nguồn thu thuế cần được xây dựng và khuyến khích (hoặc ít nhất là không ngăn cản) phát triển nguồn thu tự chủ của địa phương. Ngoài ra, tự chủ thuế địa phương là cách tốt nhất để giải quyết các vấn đề khó khăn của sự mất cân bằng ngân sách địa phương.
Khi chính quyền địa phương có đầy đủ quyền tự chủ thì mức độ tín nhiệm và khả năng vay vốn của địa phương cũng tăng lên. Có một số bằng chứng cho thấy tự chủ nguồn thu ở cấp địa phương có liên quan đến sự ổn định kinh tế vĩ mô. Mặt khác, tùy thuộc vào phân bố địa lý, mức độ tự chủ thuế cao hơn sẽ dẫn đến sự mất cân bằng giữa các chính quyền địa phương. Các khu vực giàu hơn có khả năng tài trợ cho các khoản chi tiêu của họ mà không có áp lực thuế; trong khi đối với những địa phương nghèo hơn phải nỗ lực để đáp ứng nhu cầu chi tiêu bằng thu thuế.
Có nhiều phương pháp chuyển nhượng quyền đánh thuế được áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới: Chính quyền địa phương có thể được trao quyền để thu một số loại thuế nhất định. Lợi ích của việc “tự do có giới hạn” này là tập trung hóa và đồng nhất trên khắp đất nước. Tuy nhiên, phương pháp này sẽ dẫn đến kết quả chính quyền địa phương càng phụ thuộc nhiều hơn vào chính quyền trung ương. Ấn định những khoản thuế cụ thể cho từng chính quyền địa phương.
Cả chính quyền trung ương và chính quyền địa phương có đầy đủ quyền lực để thiết lập một số loại thuế. Các loại thuế được điều tiết giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương, trong đó, chính quyền trung ương tiến hành áp đặt việc thu thuế và chia sẻ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 nó cho chính quyền địa phương theo một tỷ lệ được quy định trong Hiến pháp và pháp luật. Phương pháp này cho phép chính quyền địa phương có nguồn thu tự chủ nhưng quyền lực vẫn nằm trong tay chính quyền trung ương. Hiệu quả trong quản lý thuế cho thấy chính quyền địa phương nên đánh thuế vào các yếu tố bất động (ví dụ như thuế tài sản) và phí sử dụng (như thuế mặt bằng, lệ phí cầu đường trên đường giao thông địa phương và thuế bầu cử).
Tuy nhiên, để đạt được lợi ích lý thuyết đòi hỏi chính quyền phải thật sự tự chủ và có sức mạnh thuế để các quan chức có trách nhiệm trong việc cung ứng dịch vụ công cộng. Theo Musgrave (1983), chức năng công cộng địa phương nên được tài trợ bởi phí sử dụng và thuế địa phương, đặc biệt là thuế tài sản và thuế tiêu thụ, riêng thuế thu nhập nên để chính quyền trung ương quản lý.