Tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh trường hợp các trường đại học ngoài công lập tại thành phố hồ chí minh

Nghiên cứu tác động của nguồn lực, năng lực đến lợi thế cạnh tranh của các trường đại học ngoài công lập TP.HCM. Phân tích chuyên sâu, kết quả giá trị.

• Tác giả: Mai Thiện
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Hải Quang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Luật
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh: Trường hợp các trường đại học ngoài công lập tại Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• ABSTRACT
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và sự cần thiết của đề tài
• 1.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.2. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Nghiên cứu định tính
• 1.5.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết lợi thế cạnh tranh
• 2.2. Các mô hình phát triển lợi thế cạnh tranh
• 2.3. Các khái niệm liên quan đến nghiên cứu
• 2.4. Năng lực khác biệt
• 2.5. Lợi thế cạnh tranh
• 2.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.6.1. Mối quan hệ giữa nguồn lực với năng lực khác biệt và lợi thế cạnh tranh
• 2.6.2. Mối quan hệ giữa năng lực với năng lực khác biệt và lợi thế cạnh tranh
• 2.6.3. Mối quan hệ giữa năng lực khác biệt và lợi thế cạnh tranh
• 2.7. Mô hình nghiên cứu
• 2.8. Tóm tắt chương 2
• 3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Mục đích và phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Thang đo gốc và quá trình nghiên cứu định tính
• 3.2.3. Kết quả nghiên cứu định tính và điều chỉnh bộ thang đo
• 3.2.4. Mã hóa thang đo và xây dựng câu hỏi khảo sát
• 3.3. Nội dung phiếu khảo sát
• 3.4. Thiết kế nghiên cứu định lượng
• 3.4.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.4.2. Về quy mô mẫu
• 3.4.3. Phương pháp đánh giá thang đo
• 3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5. Tóm tắt chương 3
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả kiểm định sơ bộ các thang đo
• 4.1.1. Kiểm định thang đo bằng độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.1.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.2. Điều chỉnh biến quan sát và mô hình nghiên cứu
• 4.3. Kết quả đánh giá thang đo và kiểm định giả thuyết
• 4.3.1. Đánh giá mô hình đo lường
• 4.3.2. Đánh giá mô hình cấu trúc
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.5. Tóm tắt chương 4
• 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.2. Ý nghĩa nghiên cứu
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nguồn Lực Năng Lực Lợi Thế Cạnh Tranh 55 ký tự

Nghiên cứu về lợi thế cạnh tranh đã chỉ ra rằng, doanh nghiệp cần sở hữu nguồn lực độc đáo, quý hiếm. Barney (1991) nhấn mạnh tầm quan trọng của các nguồn lực này, bao gồm vật chất, phi vật chất, nhân sự và tổ chức. Grant (1991) phân loại nguồn lực thành hữu hình và vô hình. Các yếu tố này bao gồm cơ sở vật chất, tài chính, nhân sự, công nghệ và danh tiếng. Năng lực lõi, theo Prahalad & Hamel (1990), là yếu tố then chốt để sử dụng nguồn lực hiệu quả. Amit & Schoemaker (1993) xác định năng lực đổi mới, quản trị, kỹ thuật, công nghệ và tổ chức quản lý ảnh hưởng lớn đến lợi thế cạnh tranh. Meyer và cộng sự (1992) chỉ ra vai trò của năng lực công nghệ, nghiên cứu và phát triển, sản xuất - chế tạo và tiếp thị.

1.1. Tầm quan trọng của Nguồn lực trong xây dựng Lợi thế

Nguồn lực là nền tảng cốt lõi, cung cấp cho các trường đại học công cụ để tạo ra giá trị. Nguồn lực hữu hình, chẳng hạn như cơ sở vật chất hiện đại, tạo điều kiện học tập tốt hơn. Nguồn lực vô hình, như danh tiếng, thu hút sinh viên và giảng viên giỏi. Nguồn lực tài chính cho phép đầu tư vào nghiên cứu và phát triển chương trình. Theo Douglas và cộng sự (2006); Lisnawati & Gunarto (2021), cơ sở vật chất hiện đại là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh.

1.2. Vai trò của Năng lực trong việc khai thác Nguồn lực

Năng lực là khả năng sử dụng hiệu quả nguồn lực để đạt được mục tiêu. Năng lực quản lý, chẳng hạn như quản lý tài chính hiệu quả, đảm bảo sử dụng tối ưu nguồn lực. Năng lực đổi mới giúp tạo ra chương trình đào tạo mới và hấp dẫn. Năng lực marketing giúp thu hút sinh viên và nâng cao danh tiếng trường. Prahalad & Hamel (1990) nhấn mạnh rằng không chỉ việc sở hữu nguồn lực mà còn là khả năng quản lý, phát triển và tận dụng chúng một cách hiệu quả là quan trọng đối với doanh nghiệp.

II. Thách Thức Của Đại Học Ngoài Công Lập tại TP

Bối cảnh giáo dục đại học, đặc biệt là trường đại học ngoài công lập (ĐHNCL) tại Thành phố Hồ Chí Minh, chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các trường phải đối mặt với áp lực về chất lượng đào tạo, thu hút sinh viên và đảm bảo nguồn tài chính. Nghiên cứu về tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh đóng vai trò quan trọng. Các yếu tố nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính, nguồn lực nhân lực, năng lực nghiên cứu và phát triển, năng lực quản lý và điều hành, năng lực tuyển sinh và marketing, năng lực đổi mới trong phương pháp giảng dạy, danh tiếng của trường, mối quan hệ với mạng lưới cựu sinh viên, hợp tác với doanh nghiệp và sự tương tác giữa giảng viên và sinh viên đều đóng vai trò quan trọng.

2.1. Áp lực cạnh tranh trong Thị trường Giáo dục hiện nay

Thị trường giáo dục ngày càng cạnh tranh, với sự xuất hiện của nhiều trường đại học ngoài công lập mới. Các trường phải cạnh tranh để thu hút sinh viên giỏi và giảng viên có trình độ. Áp lực về chất lượng đào tạo ngày càng tăng, với yêu cầu cao từ phía nhà tuyển dụng. Theo Meltareza & Tawaqal (2023), chiến lược giáo dục cần đáp ứng nhu cầu thị trường.

2.2. Khó khăn trong việc thu hút và giữ chân Sinh Viên Giảng Viên

Thu hút và giữ chân sinh viên giỏi là một thách thức lớn đối với trường đại học ngoài công lập. Sinh viên có nhiều lựa chọn và thường tìm kiếm trường có chất lượng đào tạo tốt, cơ sở vật chất hiện đại và cơ hội nghề nghiệp. Giữ chân giảng viên giỏi cũng là một vấn đề quan trọng, vì họ là yếu tố then chốt đảm bảo chất lượng đào tạo. Ullah (2022) cho rằng học bổng và hỗ trợ vay không lãi suất là yếu tố thu hút sinh viên.

III. Phương Pháp Xây Dựng Năng Lực Khác Biệt Bí Quyết 57 ký tự

Năng lực khác biệt là yếu tố quan trọng để trường đại học ngoài công lập tạo ra lợi thế cạnh tranh. John Kay (1993) cho rằng năng lực khác biệt có những thuộc tính không thể sao chép. Những năng lực này cho phép công ty tạo ra lợi nhuận tốt nhất. Những năng lực này bao gồm sự đổi mới, danh tiếng, mối quan hệ. Năng lực khác biệt giúp trường tạo ra sản phẩm/dịch vụ độc đáo, thu hút sinh viên và giảng viên giỏi. Để tạo năng lực khác biệt, trường cần tập trung vào các yếu tố như chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, dịch vụ hỗ trợ sinh viên, và xây dựng thương hiệu.

3.1. Đầu tư vào Chất Lượng Đào Tạo và Nghiên Cứu Khoa Học

Chất lượng đào tạo là yếu tố then chốt để thu hút sinh viên. Trường cần đầu tư vào đội ngũ giảng viên giỏi, chương trình đào tạo tiên tiến, và phương pháp giảng dạy hiện đại. Nghiên cứu khoa học cũng đóng vai trò quan trọng, giúp trường tạo ra tri thức mới và nâng cao uy tín. Clark (1998) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xuất bản các công trình chất lượng.

3.2. Phát triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Sinh Viên toàn diện chuyên nghiệp

Dịch vụ hỗ trợ sinh viên đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm học tập tốt. Trường cần cung cấp các dịch vụ như tư vấn học tập, hỗ trợ tìm việc làm, và các hoạt động ngoại khóa. Dịch vụ hỗ trợ tốt giúp sinh viên cảm thấy hài lòng và gắn bó với trường. Ashmarina và cộng sự (2015) cho thấy thái độ phục vụ của nhân viên có tác động đáng kể đến sự hài lòng của sinh viên.

IV. Tối Ưu Quản Lý Nguồn Lực Để Tạo Lợi Thế Cạnh Tranh 60 ký tự

Quản lý nguồn lực hiệu quả là yếu tố then chốt để trường đại học ngoài công lập tạo ra lợi thế cạnh tranh. Trường cần quản lý nguồn lực tài chính, nhân lực, cơ sở vật chất một cách khoa học và hiệu quả. Quản lý nguồn lực tốt giúp trường tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động, và đầu tư vào các hoạt động quan trọng. Để quản lý nguồn lực hiệu quả, trường cần xây dựng hệ thống quản lý minh bạch, công khai, và có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.

4.1. Xây dựng hệ thống Quản Lý Tài Chính minh bạch và hiệu quả

Quản lý tài chính minh bạch và hiệu quả giúp trường sử dụng tối ưu nguồn lực tài chính. Trường cần xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn, có cơ chế kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, và thường xuyên đánh giá hiệu quả sử dụng vốn. Musselin (2018) chỉ ra rằng sức mạnh tài chính cho phép các trường đại học đầu tư vào công nghệ và cơ sở hạ tầng.

4.2. Phát triển Nguồn Nhân Lực chất lượng cao gắn bó lâu dài

Phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Trường cần tuyển dụng và đào tạo giảng viên giỏi, có kinh nghiệm, và có tâm huyết với nghề. Trường cũng cần tạo môi trường làm việc tốt, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới. Wright & Jenkins-Guarnieri (2012) cho thấy giảng viên có trình độ chuyên môn cao có ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng của sinh viên.

V. Nghiên Cứu Tác Động Từ Nguồn Lực Đến Lợi Thế Tại HCM 54 ký tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh của các trường đại học ngoài công lập tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn lực và năng lực có vai trò quan trọng trong việc tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các trường. Đặc biệt, năng lực khác biệt đóng vai trò trung gian quan trọng.

5.1. Phân tích kết quả khảo sát về Nguồn Lực và Năng Lực

Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát các nhà quản lý, giảng viên, và sinh viên tại các trường đại học ngoài công lập ở TP.HCM. Kết quả cho thấy các yếu tố như chất lượng giảng viên, cơ sở vật chất hiện đại, và dịch vụ hỗ trợ sinh viên được đánh giá cao. Các trường có điểm cao ở những yếu tố này thường có lợi thế cạnh tranh lớn hơn.

5.2. Thảo luận về vai trò trung gian của Năng Lực Khác Biệt

Năng lực khác biệt, chẳng hạn như khả năng đổi mới chương trình đào tạo và tạo ra các sản phẩm/dịch vụ độc đáo, đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa nguồn lực thành lợi thế cạnh tranh. Các trường có năng lực khác biệt mạnh mẽ có thể tận dụng tốt hơn nguồn lực để tạo ra giá trị cho sinh viên và các bên liên quan.

VI. Tương Lai Phát Triển Lợi Thế Cạnh Tranh Bền Vững 54 ký tự

Để phát triển lợi thế cạnh tranh bền vững, các trường đại học ngoài công lập cần tiếp tục đầu tư vào nguồn lực và năng lực. Trường cần tập trung vào việc xây dựng năng lực khác biệt, tạo ra giá trị gia tăng cho sinh viên, và thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới cũng là yếu tố quan trọng. Các trường cần chủ động đổi mới sáng tạo để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

6.1. Ứng dụng Công Nghệ và Chuyển Đổi Số trong Giáo dục

Công nghệ và chuyển đổi số đang thay đổi cách thức giáo dục diễn ra. Các trường cần tận dụng công nghệ để cải thiện chất lượng giảng dạy, tăng cường tương tác với sinh viên, và cung cấp các dịch vụ trực tuyến tiện lợi. Brown & Kurzweil (2017) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp công nghệ mới.

6.2. Xây dựng Mô Hình Đại Học 4.0 thích ứng với tương lai

Mô hình đại học 4.0 tập trung vào việc kết nối giữa trường đại học, doanh nghiệp, và xã hội. Các trường cần xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp để cung cấp cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên. Trường cũng cần tham gia vào các hoạt động xã hội để đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt của các trường đại học ngoài công lập (ĐHNCL) tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc xây dựng và duy trì lợi thế cạnh tranh trở thành vấn đề cấp thiết. Từ năm 2019 đến 2022, quy mô sinh viên tại các trường ĐHNCL tăng trưởng khoảng 57,44%, đạt hơn 264.570 sinh viên, cho thấy sức hút mạnh mẽ của các trường này trên thị trường giáo dục. Tuy nhiên, các trường ĐHNCL vẫn đối mặt với thách thức về nguồn lực tài chính, uy tín và năng lực quản lý so với các trường đại học công lập. Nghiên cứu nhằm mục tiêu xác định các thành phần nguồn lực và năng lực ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh của các trường ĐHNCL tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời làm rõ vai trò trung gian của năng lực khác biệt trong mối quan hệ này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường ĐHNCL tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 9/2023 đến tháng 3/2024. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục xây dựng chiến lược phát triển bền vững, nâng cao chất lượng đào tạo và tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường giáo dục đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị chiến lược nổi bật. Thứ nhất, Lý thuyết Nguồn lực (Resource-Based View - RBV) của Barney (1991) nhấn mạnh rằng lợi thế cạnh tranh bền vững xuất phát từ việc sở hữu và khai thác các nguồn lực có giá trị, hiếm, khó bắt chước và không thể thay thế. Nguồn lực được phân thành vật chất, tài chính, nhân lực và tổ chức. Thứ hai, Khung Năng lực Động (Dynamic Capabilities Framework) của Teece và cộng sự (1997) tập trung vào khả năng thích nghi, đổi mới và tái cấu trúc nguồn lực để duy trì lợi thế cạnh tranh trong môi trường biến động. Thứ ba, Mô hình Năng lực Khác biệt của John Kay (1993) xác định ba yếu tố trung tâm tạo nên năng lực khác biệt gồm sự đổi mới, danh tiếng và mối quan hệ, đóng vai trò trung gian chuyển đổi nguồn lực và năng lực thành lợi thế cạnh tranh. Ngoài ra, mô hình lợi thế cạnh tranh bền vững của Porter (1985) phân loại lợi thế cạnh tranh thành hai loại chính: dẫn đầu về chi phí và khác biệt hóa, đồng thời nhấn mạnh vai trò của năng lực khác biệt trong việc tạo ra giá trị độc đáo cho khách hàng.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: nguồn lực (vật chất, tài chính, nhân lực), năng lực (năng lực nghiên cứu phát triển, quản lý điều hành, tuyển sinh marketing), năng lực khác biệt (đổi mới, danh tiếng, mối quan hệ) và lợi thế cạnh tranh (khác biệt hóa sản phẩm, dịch vụ, nhân sự và sự hài lòng của sinh viên).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát sinh viên và cựu sinh viên tại các trường ĐHNCL ở Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 09/2023 - 03/2024, với cỡ mẫu khoảng 300 người nhằm đảm bảo tính đại diện. Phương pháp chọn mẫu sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích để tập trung vào nhóm đối tượng có kinh nghiệm và hiểu biết về trường học.

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm Stata 17 và Smart PLS 4. Trước tiên, đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) để loại bỏ biến không phù hợp. Tiếp theo, đánh giá mô hình đo lường qua các chỉ số Cronbach’s Alpha, CR, AVE, HTMT và Outer Loading. Cuối cùng, mô hình cấu trúc được kiểm định bằng phân tích đa cộng tuyến (VIF), hệ số xác định R2, hệ số tác động f2 và kiểm định các giả thuyết thông qua mô hình phương trình cấu trúc (SEM). Quá trình nghiên cứu đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao, phù hợp với mục tiêu phân tích tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn lực tác động tích cực đến năng lực khác biệt: Kết quả phân tích cho thấy nguồn lực vật chất, tài chính và nhân lực có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến năng lực khác biệt với hệ số tác động khoảng 0,45 (p < 0,01). Ví dụ, trường có cơ sở vật chất hiện đại và đội ngũ giảng viên chất lượng cao thường có năng lực đổi mới và danh tiếng tốt hơn.

2. Nguồn lực ảnh hưởng trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh: Nguồn lực cũng tác động trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh với hệ số tác động khoảng 0,38 (p < 0,05). Các trường có nguồn tài chính mạnh và nhân lực chuyên môn cao có khả năng cung cấp dịch vụ giáo dục chất lượng, thu hút sinh viên và giữ vững vị thế trên thị trường.

3. Năng lực có tác động tích cực đến năng lực khác biệt: Năng lực nghiên cứu phát triển, quản lý điều hành và tuyển sinh marketing ảnh hưởng mạnh mẽ đến năng lực khác biệt với hệ số tác động 0,52 (p < 0,01). Trường có năng lực đổi mới cao và chiến lược marketing hiệu quả thường xây dựng được danh tiếng và mối quan hệ bền vững.

4. Năng lực và năng lực khác biệt tác động đến lợi thế cạnh tranh: Năng lực tác động trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh với hệ số 0,40 (p < 0,01), trong khi năng lực khác biệt đóng vai trò trung gian quan trọng, làm tăng tác động tổng thể của nguồn lực và năng lực lên lợi thế cạnh tranh. Mô hình SEM cho thấy năng lực khác biệt làm trung gian hoàn toàn trong mối quan hệ giữa năng lực và lợi thế cạnh tranh.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện khẳng định vai trò quan trọng của nguồn lực và năng lực trong việc xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững cho các trường ĐHNCL tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nguồn lực vật chất và tài chính tạo nền tảng vững chắc cho các hoạt động đổi mới và phát triển, đồng thời đội ngũ nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu và quản lý. Kết quả phù hợp với lý thuyết RBV của Barney (1991) và khung năng lực động của Teece et al. (1997), nhấn mạnh sự cần thiết của việc tích hợp và phát triển nguồn lực trong môi trường biến động.

Vai trò trung gian của năng lực khác biệt, bao gồm đổi mới, danh tiếng và mối quan hệ, được minh chứng rõ ràng, cho thấy các trường ĐHNCL cần tập trung phát triển các năng lực này để chuyển hóa nguồn lực thành lợi thế cạnh tranh thực sự. Điều này đồng nhất với quan điểm của John Kay (1993) và các nghiên cứu về giáo dục đại học hiện đại, khi mà sự khác biệt hóa về chương trình đào tạo, công nghệ giảng dạy và hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt thu hút sinh viên và nâng cao uy tín.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện mức độ tác động của từng nhóm yếu tố đến lợi thế cạnh tranh, cũng như bảng tổng hợp các chỉ số thống kê của mô hình SEM để minh họa độ tin cậy và mức độ phù hợp của mô hình nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất và công nghệ giáo dục: Các trường ĐHNCL cần ưu tiên nâng cấp cơ sở hạ tầng hiện đại, tích hợp công nghệ giảng dạy tiên tiến nhằm nâng cao trải nghiệm học tập và tạo dựng danh tiếng. Mục tiêu đạt được trong vòng 2 năm, do Ban Giám hiệu và phòng Kế hoạch - Đầu tư thực hiện.

2. Phát triển năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo: Khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và phát triển chương trình đào tạo mới phù hợp với nhu cầu thị trường lao động. Thời gian triển khai 3 năm, do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển phối hợp với các khoa chuyên môn đảm nhiệm.

3. Xây dựng chiến lược marketing đa kênh hiệu quả: Tăng cường quảng bá thương hiệu qua mạng xã hội, sự kiện tuyển sinh và hợp tác doanh nghiệp để thu hút sinh viên tiềm năng. Mục tiêu tăng tỷ lệ tuyển sinh lên 15% trong 1 năm, do phòng Truyền thông và Tuyển sinh chủ trì.

4. Tăng cường xây dựng và duy trì mối quan hệ với cựu sinh viên và doanh nghiệp: Phát triển mạng lưới cựu sinh viên, tổ chức các chương trình thực tập và hợp tác nghiên cứu nhằm nâng cao giá trị thương hiệu và cơ hội việc làm cho sinh viên. Thời gian thực hiện liên tục, do phòng Quan hệ Doanh nghiệp và Cựu sinh viên quản lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý các trường đại học ngoài công lập: Giúp hiểu rõ các yếu tố nguồn lực và năng lực ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Các chuyên gia tư vấn giáo dục và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển bền vững các trường ĐHNCL.

3. Giảng viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản trị kinh doanh và giáo dục: Là tài liệu tham khảo quan trọng về lý thuyết và phương pháp nghiên cứu liên quan đến nguồn lực, năng lực và lợi thế cạnh tranh.

4. Sinh viên và cựu sinh viên các trường ĐHNCL: Hiểu rõ hơn về các yếu tố tạo nên uy tín và chất lượng đào tạo của trường, từ đó nâng cao sự gắn kết và phát triển bản thân.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn lực nào quan trọng nhất đối với lợi thế cạnh tranh của trường ĐHNCL?
   Nguồn lực vật chất và nhân lực được đánh giá là quan trọng nhất, vì cơ sở vật chất hiện đại và đội ngũ giảng viên chất lượng cao tạo nền tảng cho đổi mới và danh tiếng trường.

2. Năng lực khác biệt gồm những yếu tố nào?
   Bao gồm sự đổi mới trong giảng dạy và nghiên cứu, danh tiếng trường đại học và mối quan hệ với sinh viên, cựu sinh viên, doanh nghiệp và cộng đồng.

3. Vai trò của năng lực khác biệt trong mô hình nghiên cứu là gì?
   Năng lực khác biệt đóng vai trò trung gian, giúp chuyển đổi nguồn lực và năng lực thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

4. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng, sử dụng khảo sát sinh viên, cựu sinh viên và phân tích dữ liệu bằng phần mềm Stata và Smart PLS.

5. Lợi thế cạnh tranh của các trường ĐHNCL được đo lường như thế nào?
   Thông qua các chỉ số về khác biệt hóa sản phẩm, dịch vụ, nhân sự, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm và sự hài lòng của sinh viên.

Kết luận

• Nguồn lực vật chất, tài chính và nhân lực có tác động tích cực đến năng lực khác biệt và lợi thế cạnh tranh của các trường ĐHNCL tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Năng lực nghiên cứu phát triển, quản lý điều hành và tuyển sinh marketing đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực khác biệt.
• Năng lực khác biệt, bao gồm đổi mới, danh tiếng và mối quan hệ, là yếu tố trung gian quan trọng trong việc chuyển đổi nguồn lực và năng lực thành lợi thế cạnh tranh bền vững.
• Các trường ĐHNCL cần tập trung phát triển đồng bộ nguồn lực, năng lực và năng lực khác biệt để duy trì và nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường giáo dục.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đồng thời khuyến nghị các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và đào tạo.

Để tiếp tục phát triển, các trường ĐHNCL nên triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để nâng cao tính ứng dụng của kết quả. Các nhà quản lý và chuyên gia giáo dục được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược phát triển trường đại học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu và sự cần thiết của đề tài 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Nghiên cứu của Barney (1991) đã chỉ ra rằng, lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp phụ thuộc vào việc sở hữu và khai thác các nguồn lực độc đáo, quý hiếm và không thể thay thế. Các nguồn lực này bao gồm vật chất, phi vật chất, nhân sự và tổ chức. Tiếp theo, Grant (1991) tiếp tục phân loại nguồn lực thành nguồn lực hữu hình và nguồn lực vô hình, như nguồn lực vật chất, tài chính, nhân sự, công nghệ và danh tiếng.

Các yếu tố này không chỉ bao gồm các yếu tố bề ngoài như cơ sở vật chất, mà còn bao gồm cả nguồn lực không vật chất như văn hóa doanh nghiệp và quan hệ với đối tác. Prahalad & Hamel (1990) đề xuất năng lực lõi là yếu tố then chốt trong việc sử dụng nguồn lực để tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Điều này nhấn mạnh rằng không chỉ việc sở hữu nguồn lực mà còn là khả năng quản lý, phát triển và tận dụng chúng một cách hiệu quả là quan trọng đối với doanh nghiệp. Để cụ thể quan điểm này, Amit & Schoemaker (1993) xác định 04 yếu tố năng lực ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp là, năng lực đổi mới, năng lực quản trị, năng lực kỹ thuật và công nghệ, năng lực tổ chức và quản lý.

Ngoài ra, năng lực của tổ chức là khả năng thực hiện các hoạt động sản xuất một cách trực tiếp hay gián tiếp nhằm tạo ra giá trị cho tổ chức đó, các năng lực như khả năng tiếp thị, khả năng phát triển sản phẩm mới và khả năng sản xuất (Morgan và cộng sự, 2009). Hơn nữa, Meyer và cộng sự (1992) chỉ ra vai trò quan trọng của năng lực về công nghệ, năng lực nghiên cứu và phát triển, năng lực sản xuất - chế tạo và năng lực tiếp thị. Tiếp theo, nghiên cứu của John Kay (1993) cho rằng năng lực khác biệt có những thuộc tính không thể sao chép bởi các công ty khác nên cho phép công ty tạo ra lợi nhuận tốt nhất. Những năng lực khác biệt này cho phép công ty tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Những năng lực này được xác định gồm, sự đổi mới, danh tiếng, mối quan hệ. 2 Cuối cùng, Porter (1985), xác định lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp dựa trên 02 chiến lược cơ bản là chi phí thấp và khác biệt hóa. Nghiên cứu xác định cách thức mà các doanh nghiệp có thể triển khai nguồn lực và năng lực cốt lõi của mình vào các chiến lược cụ thể, từ việc tạo ra sản phẩm/dịch vụ độc đáo (khác biệt hóa) đến việc tối ưu hóa hiệu quả về chi phí. Qua việc kết nối các nghiên cứu này, chúng ta thấy một hình ảnh toàn diện về cách doanh nghiệp xây dựng và duy trì lợi thế cạnh tranh trong một môi trường kinh doanh đầy thách thức và đổi mới.

Sự phát triển và áp dụng hiệu quả các nguồn lực, năng lực cốt lõi, và năng lực khác biệt có thể dẫn đến việc xác định và thực hiện chiến lược cạnh tranh phù hợp, từ đó đạt được lợi thế cạnh tranh bền vững. Bối cảnh giáo dục đại học trong những năm gần đây, đặc biệt là tại các trường ĐHNCL, đã chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn bao giờ hết. Điều này đặt ra câu hỏi quan trọng về cách thức các trường ĐHNCL xây dựng và duy trì lợi thế cạnh tranh của mình. Trong bối cảnh này, nghiên cứu về tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh đóng vai trò quan trọng, với nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện.

Các yếu tố về nguồn lực vật chất như cơ sở vật chất hiện đại (Douglas và cộng sự, 2006; Lisnawati & Gunarto, 2021), vị trí địa lý (Aydın, 2013; Essien & James, 2024; Lynch & Baines, 2004), và khuôn viên trường (Lynch & Baines, 2004) đều là những thành phần then chốt ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh. Nguồn tài chính, thông qua việc đầu tư mở rộng cơ sở vật chất và tăng trưởng (Marginson, 2004; Musselin, 2018), tỷ lệ hỗ trợ tài chính (Peteraf, 1993), học bổng sinh viên và hỗ trợ vay không lãi suất (Ullah, 2022), cũng như mức học phí ổn định (Sulistiyo Soegoto & Soegoto, 2018), tạo ra nền tảng tài chính vững chắc cho các trường ĐHNCL. Nguồn nhân lực là một yếu tố không thể thiếu, với giảng viên có trình độ chuyên môn cao (Wright & Jenkins-Guarnieri, 2012), có kiến thức xã hội tốt (Brower và cộng sự, 2017), và thái độ tích cực của nhân viên (Essien & James, 2024). Đồng thời, năng lực nghiên cứu và phát triển cũng là một thành phần quan trọng, bao gồm 3 tích hợp nghiên cứu vào chương trình giảng dạy (Aldabbas & Oberholzer, 2023; Bok, 2015; Pangarso và cộng sự, 2020), xuất bản các công trình chất lượng (Clark, 1998), và những thành tựu nghiên cứu thu hút tài trợ (Marginson, 2007).

Năng lực quản lý và điều hành hiệu quả của trường, bao gồm chiến lược giáo dục đáp ứng nhu cầu thị trường (Meltareza & Tawaqal, 2023), khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo trong nghiên cứu khoa học (Manzoor và cộng sự, 2023), cùng hiệu quả quản lý nguồn nhân lực (Butt và cộng sự, 2020) và hỗ trợ linh hoạt cho các phương pháp giảng dạy mới (Pangarso và cộng sự, 2020), góp phần đáng kể vào việc duy trì lợi thế cạnh tranh. Ngoài ra, năng lực tuyển sinh và marketing được thể hiện qua việc sử dụng chiến lược marketing đa kênh (Kotler & Keller, 2006), tối ưu hóa quy trình và thủ tục (Levinson & Perry, 2011), và xây dựng thương hiệu hiệu quả (Rosdi, 2017). Các hoạt động marketing mạnh mẽ của trường cũng thúc đẩy sự gia tăng số lượng đăng ký của sinh viên (Wahab và cộng sự, 2023; Meltareza & Tawaqal, 2023). Sự đổi mới trong phương pháp giảng dạy (Brennan và cộng sự, 2014), tích hợp công nghệ mới (Brown & Kurzweil, 2017), và chương trình hợp tác quốc tế (de Wit, 2011; Dziubata và cộng sự, 2021) đã tạo nên sự khác biệt đáng kể.

Danh tiếng của các trường ĐHNCL cũng được củng cố nhờ thành tựu về cơ sở vật chất, logo, hình ảnh (Chan và cộng sự, 2023), chất lượng giảng viên (Harahap và cộng sự, 2018), và danh tiếng tổng thể của trường đại học (Klein, 2021). Cuối cùng, mối quan hệ với mạng lưới cựu sinh viên (Helyer & Lee, 2014), hợp tác với doanh nghiệp (Perkmann và cộng sự, 2013), và sự tương tác giữa giảng viên và sinh viên (Haverila & Haverila, 2021) đều đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố vị thế cạnh tranh của các trường ĐHNCL. Trong các nghiên cứu về nguồn lực và năng lực tại Việt Nam, các tác giả thường tập trung vào việc phân tích cả nguồn lực hữu hình và vô hình mà các doanh nghiệp sở hữu, từ tài chính, nhân lực, công nghệ đến thương hiệu và quan hệ khách 4 hàng. Các nghiên cứu này đã đưa ra những phân tích sâu sắc về yếu tố ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong từng ngành.

Phạm Đức Chính (2016) chỉ ra rằng mọi doanh nghiệp đều có khả năng phát triển lợi thế cạnh tranh, bao gồm lợi thế về chi phí thấp và khác biệt hóa. Nghiên cứu này cũng xác nhận rằng nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để hình thành lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp. Tiếp theo, Nguyễn Thành Long (2017) đã tổng hợp lý thuyết về khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong ngành du lịch tại Bến Tre. Tác giả xác định 08 yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp du lịch bao gồm kỹ năng tiếp thị, thương hiệu, khả năng tổ chức và quản lý, trách nhiệm xã hội, chất lượng sản phẩm/dịch vụ, nhân lực, giá cả cạnh tranh, và điều kiện môi trường tại điểm đến.

Tiếp theo, (Nguyễn và cộng sự, 2015) đã xác định 07 yếu tố nội bộ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các công ty chứng khoán Việt Nam, bao gồm tiềm lực tài chính, vốn trí tuệ, chất lượng sản phẩm, trình độ công nghệ, chất lượng dịch vụ, thương hiệu và uy tín, và mạng lưới hoạt động. Cuối cùng, Nguyễn Đình Thọ & Nguyễn Thị Mai Trang (2009) đã tập trung vào việc định lượng các yếu tố tạo nên "năng lực động" của các doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu tập trung vào định hướng kinh doanh, định hướng học hỏi, năng lực tiếp thị và năng lực đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ kiểm định ở mức độ tổng quan và không tập trung vào từng ngành nghề cụ thể, do đó không phát hiện ra sự khác biệt trong vai trò của các yếu tố năng lực động giữa các ngành.

Ngoài các nghiên cứu về nguồn lực và năng lực trong ngành Giáo dục đại học thì vẫn có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới về các ngành khác về lợi thế cạnh tranh cũng đã được thực hiện trong những thập kỷ qua. Mặc dù đã có những nghiên cứu liên quan nguồn lực và năng lực, lợi thế cạnh tranh được thực hiện, nhưng theo tác giả nhận thấy, trong những nghiên cứu này lại chủ yếu tập trung vào các nguồn lực hoặc năng lực riêng lẻ và chưa cụ thể hoá từng từng thành phần của khái niệm nguồn lực và năng lực, hoặc thành phần lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh giáo dục ĐHNCL vẫn chưa đưa rõ ràng. Hơn nữa, các nghiên cứu chưa thể hiện rõ vai trò trung gian 5 của năng lực khác biệt dưới sự tác động của nguồn lực và năng lực đến lợi thế cạnh tranh. Để xác định lợi thế cạnh tranh các hãng hàng không, Nguyễn Hải Quang (2017) cho rằng, lợi thế cạnh tranh các hãng hàng không thông qua sự khác biệt về sản phẩm hàng hoá, khả năng đáp ứng và chất lượng sản phẩm, bao gồm các yếu tố như thời gian vận chuyển, đúng giờ, và quy trình thủ tục đơn giản và linh hoạt.

Bên cạnh đó, Hoskisson và cộng sự (1999) nhấn mạnh rằng nguồn lực vật chất, con người, quản lý linh hoạt và dịch vụ khách hàng xuất sắc là các yếu tố chính quyết định lợi thế cạnh tranh trong ngành hàng không. Nghiên cứu của Wright và cộng sự (2001) về ngành du lịch chỉ ra rằng sự kết hợp giữa nguồn lực độc đáo như vị trí địa lý và di sản văn hóa, cùng với năng lực cốt lõi như dịch vụ khách hàng và quản lý địa điểm, là chìa khóa để tạo ra ấn tượng mạnh mẽ trong lòng khách du lịch.