Luận văn thạc sĩ ussh hiện tượng ngân hàngtự phát và tác động của nó đối với kinh tế biên mậu ở một số khu vực biên giới việt trung

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích hiện tượng ngân hàng tự phát và tác động của nó đến kinh tế biên mậu tại khu vực biên giới Việt-Trung.

• Tác giả: Zhao Bin Xuan
• Người hướng dẫn: GS.TS Phạm Hồng Tung
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: Tác Động Của Ngân Hàng Tự Phát Đến Kinh Tế Biên Mậu Việt - Trung
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Lý do thực tiễn
• 2. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN MẬU DỊCH VÀ HOẠT ĐỘNG GIAO DỊCH TIỀN TỆ BIÊN GIỚI Trung - Việt
• 2.1. Khái quát sự phát triển của mậu dịch Trung - Việt thời cổ đại
• 2.2. Khái quát sự phát triển của mậu dịch Trung - Việt thời cận đại
• 2.3. Một số thành tựu về mậu dịch của hai nước Trung - Việt
• 2.4. Mậu dịch Trung – Việt giai đoạn 1991 - 2000
• 2.5. Mậu dịch Trung – Việt giai đoạn 2001-2006
• 2.6. Mậu dịch Trung – Việt giai đoạn 2007 - 2014
• 3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CỦA “NGÂN HÀNG TỰ PHÁT” TẠI BIÊN GIỚI TRUNG - VIỆT
• 3.1. Thực trạng giao dịch, buôn bán ở biên giới Trung - Việt
• 3.2. Cơ cấu hàng hóa của Trung Quốc xuất sang Việt Nam
• 3.3. Cơ cấu hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc sang Việt Nam
• 3.4. Hình thức mậu dịch và các loại hàng hóa mua bán giữa Trung Quốc và Việt Nam
• 3.5. Tình hình phát triển kinh tế mậu dịch của của Việt Nam và Trung Quốc những năm gần đây
• 3.6. Lý thuyết cơ bản phát triển của “Ngân hàng tự phát”
• 3.6.1. Khái niệm liên quan của “Ngân hàng tự phát”
• 3.6.2. Lý thuyết liên quan đến phát triển của “Ngân hàng tự phát”
• 3.7. Tiểu kết chương 2
• 4. ĐÁNH GIÁ, PHÂN TÍCH CÁC HOẠT ĐỘNG LIÊN QUAN ĐẾN “NGÂN HÀNG TỰ PHÁT”
• 4.1. Nguồn gốc của các loại “Ngân hàng tự phát”
• 4.2. Nguồn gốc lịch sử của “Ngân hàng tự phát”
• 4.3. Nguồn gốc xã hội: “Ngân hàng tự phát” để bù đắp cho sự thiếu hụt trong cơ chế giải quyết thương mại biên giới
• 4.4. Tác động của “Ngân hàng tự phát” tới kinh tế biên mậu khu vực biên giới Việt - Trung
• 4.5. Điểm mạnh của hoạt động “Ngân hàng tự phát” và tính bất hợp pháp trong hoạt động của “Ngân hàng tự phát”
• 4.6. “Ngân hàng tự phát” dễ dàng thao tác tỷ giá hối đoái biên giới
• 4.7. Một số đề xuất về giải pháp quản lý đối với hoạt động “Ngân hàng tự phát”
• 4.8. Vấn đề trong quá trình phát triển “Ngân hàng tự phát”
• 4.9. Học tập kinh nghiệm quản lý “Ngân hàng tự phát” của Việt Nam
• 4.10. Các chính sách quản lý “Ngân hàng tự phát” mang tính công khai hóa và hợp pháp hóa ở biên giới Trung - Việt
• 4.11. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của ngân hàng tự phát đến kinh tế biên mậu Việt Trung

Ngân hàng tự phát đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động kinh tế biên mậu giữa Việt Nam và Trung Quốc. Từ năm 1991, mậu dịch biên giới giữa hai nước đã phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho cả hai bên. Ngân hàng tự phát không chỉ giúp tăng cường giao dịch thương mại mà còn góp phần vào việc cải thiện đời sống của cư dân biên giới. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều vấn đề về quản lý và kiểm soát.

1.1. Khái niệm ngân hàng tự phát và vai trò của nó

Ngân hàng tự phát là hình thức tài chính không chính thức, hoạt động chủ yếu tại các khu vực biên giới. Nó cung cấp dịch vụ đổi tiền, thanh toán và chuyển tiền cho cư dân và doanh nghiệp. Sự tồn tại của ngân hàng tự phát giúp giảm thiểu rào cản trong giao dịch thương mại, đặc biệt là trong bối cảnh các quy định tài chính còn hạn chế.

1.2. Lịch sử phát triển của ngân hàng tự phát tại biên giới

Hoạt động ngân hàng tự phát đã có từ hàng trăm năm, đặc biệt là khi hai nước thiết lập đường biên giới. Sự phát triển của nó gắn liền với nhu cầu trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa cư dân biên giới. Ngân hàng tự phát đã trở thành một phần không thể thiếu trong nền kinh tế biên mậu.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động ngân hàng tự phát

Mặc dù ngân hàng tự phát đóng vai trò quan trọng trong kinh tế biên mậu, nhưng nó cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như tính hợp pháp, quản lý rủi ro và an ninh tài chính là những yếu tố cần được xem xét. Sự thiếu hụt quy định và giám sát có thể dẫn đến các hoạt động phi pháp và rủi ro cho người tiêu dùng.

2.1. Tính hợp pháp và rủi ro trong hoạt động ngân hàng tự phát

Ngân hàng tự phát thường hoạt động ngoài khuôn khổ pháp lý, điều này tạo ra rủi ro cho cả người tiêu dùng và nền kinh tế. Các hoạt động như cho vay nặng lãi và rửa tiền có thể xảy ra, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của kinh tế biên mậu.

2.2. Các vấn đề an ninh và quản lý trong ngân hàng tự phát

Sự thiếu hụt trong quản lý và giám sát ngân hàng tự phát có thể dẫn đến các vấn đề an ninh tài chính. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để đảm bảo an toàn cho các giao dịch và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề ngân hàng tự phát hiệu quả

Để quản lý và phát triển ngân hàng tự phát một cách hiệu quả, cần có các phương pháp và chính sách hợp lý. Việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng và tăng cường giám sát là rất cần thiết. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của kinh tế biên mậu.

3.1. Xây dựng khung pháp lý cho ngân hàng tự phát

Cần thiết lập một khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động của ngân hàng tự phát. Điều này sẽ giúp quản lý các hoạt động tài chính không chính thức và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

3.2. Tăng cường giám sát và quản lý ngân hàng tự phát

Việc tăng cường giám sát và quản lý sẽ giúp hạn chế các hoạt động phi pháp và đảm bảo an toàn cho các giao dịch. Cần có các cơ quan chức năng thực hiện nhiệm vụ này một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ngân hàng tự phát

Nghiên cứu về ngân hàng tự phát đã chỉ ra rằng nó có thể mang lại nhiều lợi ích cho kinh tế biên mậu. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để tối ưu hóa hoạt động của nó. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải cải thiện các chính sách quản lý và giám sát để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Lợi ích của ngân hàng tự phát đối với kinh tế biên mậu

Ngân hàng tự phát giúp tăng cường giao dịch thương mại và cải thiện đời sống của cư dân biên giới. Nó cũng tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ phát triển và mở rộng thị trường.

4.2. Kết quả nghiên cứu về ngân hàng tự phát tại biên giới

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ngân hàng tự phát đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế biên mậu. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để quản lý và giám sát hoạt động của nó một cách hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của ngân hàng tự phát trong kinh tế biên mậu

Ngân hàng tự phát có tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy kinh tế biên mậu giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có các chính sách quản lý và giám sát hiệu quả. Tương lai của ngân hàng tự phát phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi trong môi trường kinh tế và chính sách.

5.1. Tương lai của ngân hàng tự phát trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, ngân hàng tự phát cần phải thích ứng với các quy định và tiêu chuẩn quốc tế. Điều này sẽ giúp nâng cao tính hợp pháp và hiệu quả của nó.

5.2. Các khuyến nghị cho sự phát triển bền vững của ngân hàng tự phát

Cần có các khuyến nghị cụ thể để phát triển ngân hàng tự phát một cách bền vững. Điều này bao gồm việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng và tăng cường giám sát để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc trong hơn hai thập kỷ qua. Kim ngạch xuất nhập khẩu song phương từ mức khởi điểm 19,3 triệu USD năm 1991 đã nhanh chóng vượt mốc 10,63 tỷ USD năm 2006 và đạt tới 35,071 tỷ USD vào năm 2011. Đi cùng với sự bùng nổ của các hoạt động mậu dịch tiểu ngạch và giao thương dân gian vùng giáp biên là sự hình thành của các định chế tài chính phi chính thức, thường được cư dân địa phương gọi là "ngân hàng tự phát" hay "ngân hàng ngoài đường".

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc giải mã hiện tượng kinh tế - xã hội đặc thù này: bản chất hoạt động, nguồn gốc phát sinh, cơ chế vận hành và những tác động đa chiều của nó đối với kinh tế biên mậu tại các địa bàn cửa khẩu huyết mạch như Móng Cái (Quảng Ninh), Đồng Đăng (Lạng Sơn) và Lào Cai tiếp giáp với tỉnh Quảng Tây và Vân Nam của Trung Quốc.

Mục tiêu cụ thể của công trình là phân biệt rạch ròi giữa khái niệm "ngân hàng tự phát" phục vụ thương mại dân sinh và mạng lưới "ngân hàng ngầm" phạm pháp; đồng thời khảo sát thực trạng thanh toán phi chính thức trong giai đoạn 1991 - 2014. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế quản lý tiền tệ vùng biên, kiểm soát biến động tỷ giá và định hướng chuyển đổi hoạt động tiền tệ đường phố thành mô hình "Ngân hàng biên mậu" chính quy, hợp pháp và an toàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng thời ba lý thuyết nền tảng trong kinh tế học và xã hội học phát triển:

• Lý thuyết tài chính phi chính thức (Informal Finance Theory): Giải thích sự tồn tại tất yếu của các dịch vụ tiền tệ dân gian khi hệ thống ngân hàng thương mại chính quy chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu giao dịch vi mô, linh hoạt và chi phí thấp của cư dân biên giới.
• Lý thuyết mậu dịch biên giới và liên kết vùng xuyên biên giới: Làm rõ động lực phát triển của các hình thức thương mại trao đổi cư dân, mậu dịch tiểu ngạch và chuỗi cung ứng hàng hóa qua các cửa khẩu bộ.
• Lý thuyết thể chế kinh tế: Đánh giá sự tương tác giữa các quy định pháp luật nhà nước và tập quán giao dịch bản địa trong việc định hình hành vi kinh tế của thương nhân.

Khái niệm "ngân hàng tự phát" được xác định là các cá nhân hoặc nhóm kinh doanh tiền tệ hoạt động theo hình thức bán rong tại các chợ cửa khẩu, khu kinh tế biên giới, thực hiện các nghiệp vụ đổi tiền mặt, chuyển tiền thanh toán tiền hàng giữa đồng Việt Nam (VND) và Nhân dân tệ (CNY) mà không có giấy phép thành lập chính thức. Ngược lại, "ngân hàng ngầm" là tổ chức tài chính bất hợp pháp tham gia vào việc huy động tiền gửi trái phép, cho vay nặng lãi, chuyển dịch tài sản xuyên biên giới nhằm phục vụ hoạt động rửa tiền và buôn lậu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận liên ngành giữa Kinh tế học, Dân tộc học và Xã hội học với timeline thu thập dữ liệu thứ cấp kéo dài từ năm 1991 đến năm 2014 và khảo sát thực địa chuyên sâu trong các năm 2013 - 2014.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Tổng cục Thống kê, Tổng cục Hải quan, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Bộ Công Thương và các báo cáo chuyên ngành kinh tế đối ngoại.

Về dữ liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát thực địa với cỡ mẫu gồm 120 đối tượng, phân bổ thành 3 nhóm cụ thể:

• 65 hộ kinh doanh cá thể và tiểu thương tại chợ vùng biên.
• 35 doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia mậu dịch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Hà Khẩu - Lào Cai và Đông Hưng - Móng Cái.
• 20 cá nhân trực tiếp hành nghề đổi tiền và chuyển tiền tự phát ngoài đường phố.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp giữa chọn mẫu thuận tiện và kỹ thuật phát triển mầm (snowball sampling). Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ tính chất nhạy cảm và tính chất phi chính thức của hoạt động kinh doanh tiền tệ đường phố, nơi các đối tượng thường e ngại cung cấp thông tin cho các phương thức điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên truyền thống. Việc phân tích định tính dựa trên phỏng vấn sâu kết hợp với thống kê mô tả giúp làm sáng tỏ bức tranh chân thực về dòng chảy tiền tệ tại vùng biên giới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ trọng và tốc độ thanh toán qua kênh tự phát chiếm ưu thế lớn trong tiểu ngạch: Trong giai đoạn thập niên 1990, buôn bán nhỏ và mậu dịch cư dân biên giới chiếm tới 80% tổng giá trị giao thương hai nước. Mặc dù thương mại chính quy tăng nhanh sau khi Việt Nam và Trung Quốc gia nhập WTO (đưa tỷ trọng tiểu ngạch xuống còn khoảng 20% đến 30%), kênh "ngân hàng tự phát" vẫn đảm nhận trên 60% tổng khối lượng thanh toán tiền hàng của các hộ kinh doanh cá thể nhờ thời gian chuyển khoản gần như tức thì trong vòng 5 đến 10 phút.
• Sự chênh lệch trong cơ cấu hàng hóa thúc đẩy cầu ngoại hối: Xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc tập trung chủ yếu vào nguyên liệu thô và nông sản sơ chế (dầu thô chiếm tới 40% trong giai đoạn 2001 - 2006, bên cạnh than đá, cao su và hải sản). Ngược lại, hàng nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm ưu thế ở nhóm máy móc, sắt thép và hàng tiêu dùng với tỷ trọng lên tới 47%. Quy mô nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc tăng mạnh, từ mức 1,089 tỷ USD năm 2001 lên 4,360 tỷ USD năm 2006 và đạt 26,4 tỷ USD trong 11 tháng đầu năm 2014, tạo ra áp lực chuyển đổi và nhu cầu kết toán đồng CNY vô cùng lớn tại các cửa khẩu.
• Tác động hai mặt đối với nền kinh tế vùng biên: Mặt tích cực là giải quyết triệt để sự thiếu hụt dịch vụ thanh toán song phương của hệ thống ngân hàng thương mại, hạ thấp chi phí giao dịch cho tiểu thương. Mặt tiêu cực là tạo điều kiện cho hiện tượng đầu cơ, thao túng tỷ giá hối đoái tự do tại chợ biên giới, gây thất thu thuế giao dịch và tiềm ẩn rủi ro về an ninh tiền tệ quốc gia.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân tích cho thấy sự tồn tại của ngân hàng tự phát bắt nguồn từ ba yếu tố sâu xa: nguồn gốc lịch sử giao thương lâu đời, mối liên kết văn hóa - tộc người xuyên biên giới của các dân tộc thiểu số (như Tày, Nùng, Dao, Mông) và sự bất cập về thủ tục hành chính tại các ngân hàng quốc doanh hai bên.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua việc đối sánh hai mô hình:

• Trực quan hóa dữ liệu qua biểu đồ cơ cấu phương thức thanh toán cho thấy sự tương phản rõ nét: trong khi khối doanh nghiệp nhà nước và công ty lớn sử dụng 100% dịch vụ thư tín dụng (L/C) hoặc chuyển tiền điện tử qua ngân hàng chính quy, thì khối thương nhân tiểu ngạch có tới 75% khối lượng giao dịch phụ thuộc vào các bàn đổi tiền tự phát.
• Phân tích bảng so sánh 6 tiêu chí hoạt động (tốc độ thanh toán, yêu cầu chứng từ, chi phí phí dịch vụ, mức độ an toàn, tính pháp lý và độ thuận tiện) khẳng định ưu thế vượt trội về tính linh hoạt của ngân hàng tự phát trước các rào cản hành chính chính quy.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các nhận định của một số nghiên cứu kinh tế đối ngoại trước đây về tình trạng thiếu cân đối trong cán cân thương mại song phương, nhưng đã đi xa hơn khi chứng minh rằng ngân hàng tự phát tại biên giới Việt - Trung mang bản chất của hoạt động dịch vụ thương mại dân gian hơn là một tổ chức tội phạm tài chính ngầm thuần túy.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm lập lại trật tự quản lý tài chính khu vực biên giới:

• Ban hành khung pháp lý và chính thức hóa mô hình "Ngân hàng biên mậu": Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần phối hợp cùng các cơ quan hữu quan ban hành quy chế cấp phép thí điểm chuyển đổi các hộ kinh doanh đổi tiền tự phát đủ điều kiện thành đại lý dịch vụ tiền tệ biên mậu trong lộ trình 2016 - 2018, đặt mục tiêu quản lý và cấp phép công khai cho ít nhất 80% điểm đổi tiền mặt tại các cửa khẩu trọng điểm.
• Thiết lập sàn giao dịch và công bố tỷ giá ngoại tệ biên giới tập trung: Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai cần xây dựng hệ thống thông tin niêm yết tỷ giá VND/CNY công khai hàng ngày tại các chợ cửa khẩu, phấn đấu kéo giảm biên độ chênh lệch giữa tỷ giá chợ đen và tỷ giá ngân hàng chính thức xuống dưới 0,5% vào năm 2020 nhằm triệt tiêu hiện tượng thao túng tỷ giá.
• Nâng cao năng lực kết toán của các ngân hàng thương mại: Các ngân hàng thương mại nhà nước (như Agribank, BIDV, VietinBank) cần đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản song tệ, giảm 50% thời gian xử lý lệnh chuyển tiền biên giới và phát triển nền tảng thanh toán số tiện ích dành riêng cho thương nhân tiểu ngạch.
• Tăng cường cơ chế thanh tra liên ngành phòng chống tội phạm tài chính: Lực lượng Hải quan, Bộ đội Biên phòng và Công an kinh tế cần tăng cường giám sát 100% các dòng tiền lưu chuyển quy mô lớn bất thường, ngăn chặn việc lợi dụng mạng lưới chuyển tiền dân gian để buôn lậu, trốn thuế hoặc rửa tiền qua biên giới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương, Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu các tỉnh phía Bắc có thể sử dụng luận văn làm cơ sở thực tiễn để xây dựng quy định quản lý tiền tệ và mậu dịch biên giới.
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và thương nhân vùng biên: Nắm bắt sâu sắc cơ chế vận hành của các kênh thanh toán song tệ, từ đó phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lựa chọn phương thức thanh toán tối ưu cho các hợp đồng giao thương.
• Các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính: Nghiên cứu nhu cầu thực tế của khách hàng tiểu ngạch để thiết kế các sản phẩm tài chính biên mậu chuyên biệt, cạnh tranh trực tiếp với kênh phi chính thức.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên: Nguồn tư liệu chuyên khảo giá trị cho các bộ môn Việt Nam học, Kinh tế đối ngoại, Quan hệ quốc tế và Tài chính quốc tế phục vụ công tác giảng dạy và phát triển đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Hiện tượng "ngân hàng tự phát" tại vùng biên giới Việt - Trung thực chất là gì?

Đây là hình thức kinh doanh tiền tệ dân gian của các cá nhân không thuộc hệ thống tổ chức tín dụng nhà nước, chuyên cung cấp dịch vụ đổi tiền mặt (VND và CNY), nhận tiền và chuyển tiền phục vụ việc mua bán hàng hóa của cư dân và tiểu thương vùng biên giới.

"Ngân hàng tự phát" có phải là "ngân hàng ngầm" phạm pháp hay không?

Về bản chất pháp lý, cả hai đều hoạt động ngoài sự cấp phép của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, ngân hàng tự phát chủ yếu kiếm lời từ chênh lệch tỷ giá và phí thanh toán thương mại hợp pháp, trong khi ngân hàng ngầm thường liên quan đến huy động vốn lậu, cho vay nặng lãi và rửa tiền phi pháp.

Tại sao thương nhân biên mậu lại chuộng giao dịch qua ngân hàng tự phát?

Ngân hàng tự phát có thủ tục cực kỳ đơn giản, không yêu cầu giấy tờ chứng minh phức tạp, thời gian nhận tiền nhanh chóng trong vòng vài phút và địa điểm giao dịch phân bố linh hoạt ngay tại các chợ cửa khẩu, phù hợp hoàn toàn với tập quán buôn bán trao tay của tiểu thương.

Hoạt động của ngân hàng tự phát gây ra những rủi ro vĩ mô nào?

Hoạt động này khiến cơ quan quản lý khó kiểm soát cung tiền thực tế, tạo kẽ hở cho việc thao túng tỷ giá hối đoái, gây thất thoát thuế giao dịch thương mại và tiềm ẩn nguy cơ luân chuyển các dòng tiền không rõ nguồn gốc qua biên giới.

Hướng giải quyết căn bản đối với hiện tượng này là gì?

Giải pháp bền vững không phải là cấm đoán tuyệt đối mà là thực hiện chính sách công khai hóa, chuẩn hóa và chuyển đổi các tổ chức này thành "Ngân hàng biên mậu" hoặc đại lý thanh toán hợp pháp dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình hình thành và phát triển của quan hệ mậu dịch Việt - Trung từ lịch sử đến hiện đại với kim ngạch song phương đạt hàng chục tỷ USD.
• Làm rõ bản chất khách quan, nguồn gốc lịch sử - xã hội và vai trò trung gian thanh toán của hệ thống "ngân hàng tự phát" tại các cửa khẩu phía Bắc.
• Đánh giá thẳng thắn tác động hai mặt của định chế tài chính đường phố, chỉ ra các kẽ hở pháp lý và nguy cơ thao túng tỷ giá biên mậu.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp thực tiễn nhằm chuyển hóa mạng lưới tự phát thành mô hình "Ngân hàng biên mậu" chính quy, minh bạch.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc hoạch định chính sách tiền tệ và phát triển bền vững kinh tế khu vực biên giới trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: Khái quát lịch sử phát triển mậu dịch và hoạt động giao dịch tiền tệ ở biên giới Trung - Việt Chƣơng 2. Thực trạng pháp triển của hoạt động “Ngân hàng tự phát” ở biên giới huyện Hà Khẩu Trung Quốc và Lào Cai Việt Nam Chƣơng 3. Phân tích và đánh giá về hoạt động của “Ngân hàng tự phát” 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN MẬU DỊCH VÀ HOẠT ĐỘNG GIAO DỊCH TIỀN TỆ BIÊN GIỚI Trung - Việt 1.

Khái quát sự phát triển của mậu dịch Trung - Việt thời cổ đại Năm 221 trước Công nguyên, Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, thiết lập một vương triều phong kiến tập quyền trung ương thống nhất đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc. Nhà Tần phía Bắc đánh đuổi Hung Nô, xây dựng Vạn lý trường thành để bảo vệ bờ cõi của mình; nam chinh bắc chiến, thiết lập quận huyện để cai trị, sau khi Tần Thủy Hoàng thôn tính Bách Việt, đã lập thêm bốn quận Mân Trung, Nam Hải, Quý Lâm, Tượng Quận. Tượng Quận nằm ở Bắc bộ Việt Nam ngày nay, nhưng nhà Tần mệnh vận rất ngắn, sớm bị diệt vong.Nhà Hán ra đời. Vào đời Hán Vũ Đế, đời nhà Hán trong khu Lĩnh Nam thiết lập 09 quận, trong đó có Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam là ba quận hiện nay là Trung bộ và Bắc bộ Việt Nam.

Nhà Đường thay thế nhà Hán trị vì đất nước, đời Nam Bắc triều thống trị Giao Châu mấy trăm năm. Nhà Đường mới đầu đặt Giao Châu là Tổng quản phủ, sau đó lại đổi thành Giao Châu Đô đốc Phủ năm 679 lại đổi tên thành An Nam Đô Hộ Phủ thành phủ, hiện nay là Hà Nội. Năm 939, Ngô Quyền tự xưng vua, Bắc bộ Việt Nam bắt đầu độc lập với Trung Quốc. Lãnh thổ của triều Nguyên vượt quá Hán Đường.

Nửa sau thế kỷ 13, Nhà Nguyên đã ba lần tấn công xâm lược nước Đại Việt và cả ba lần đều bị thất bại. Nhưng không lâu, nhà Nguyên và nước Việt Nam lại khôi phục quan hệ truyền thống bang giao. Từ đó đến cuối Nguyên, sứ thần của hai nước đi lại thường xuyên và cũng không còn đối đầu quân sự quy mô lớn nữa. Cả hai nước duy trì mối quan hệ hòa bình và thân thiện.

Nhà Minh thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình. Sau khi, Chu Nguyên Chương lên làm Hoàng đế, An Nam [19] đã nhận cáo dụ của nhà Minh và xin nhà Minh sắc phong, thiết lập mối quan hệ của nhà Minh với nước An Nam. Mối quan hệ của Trung Quốc với các nước Đông Nam Á trong thời kỳ này là thịnh vượng nhất. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mối quuan hệ ấy được hình thành từ nhà Minh duy trì cho đến thời kỳ nhà Thanh (năm 1644-1840).

Năm 1666, nhà Thanh chính thức phong Lê Duy Hỷ làm vua Đại Việt [13], từ đó nước Đại Việt định kỳ cống vật cho Nhà Thanh, mối quan hệ hòa hảo giữa hai nước duy trì hơn hai trăm năm. Nhân dân được sống trong hòa bình. Nhà Tống, mậu dịch có đường bộ và đường thủy. Mậu dịch đường thủy chủ yếu là Khâm Châu, Liêm Châu (hiện nay là huyện Hạ Phố, tỉnh Quảng Châu), từ Đại Việt đi thuyền đến, đường bộ gần phải mất nửa ngày mới đến.

Nếu từ Đại Việt đến Vĩnh An Châu (nay là Tỉnh Quảng Ninh) đến Khâm Châu thuyền phải đi mất một ngày mới đến. Khi mới bắt đầu từ Đại Việt đi thuyền đến Liêm Châu, vì đường sá xa xôi, gió biển lớn, sóng biển cao, thường hay xảy ra tai nạn, thuyền bị đắm, cho nên những thương nhân chuyển sang đi bên đường Khâm Châu. Đường mậu dịch bằng đường bộ chủ yếu là tại Vĩnh Bình Trại (nay là huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam) và Nam Giang San. Khi đó, những điểm mậu dịch này được gọi là Bãi Bác Dịch.

Bãi Bác Dịch nằm tại ngoại thành Khâm Châu Dịch Giang Đông, mậu dịch ở đây có hai loại: Một loại là mậu dịch dân gian, lượng mậu dịch không lớn, gọi là tiểu cương. Chính quyền ở đây tiến hành quan phương mậu dịch, số lượng lớn, gọi là đại cương. Dân Châu Vĩnh An (Đại Việt) sinh sống gần bờ biển nên họ sống nhờ biển, họ bắt cá, tôm, ngao và các loại hải sản để đi đổi với người Trung Quốc lấy gạo và vải. Thương nhân người Việt chuyên làm nghề mậu dịch, nếu đến Khâm Châu buôn bán, phải nộp công văn trước cho quan phủ Khâm Châu mới được từ đường biển vào Bãi Bác Dịch Khâm Châu tiến hành giao dịch, thương nhân Đại Việt và quan viên mang các hàng đến bán chủ yếu như vàng, bạc, đồng tiền, hương trầm, hương quang, hương thục, hương sinh, chân châu ngọc trai, ngà voi, sừng trâu.

Tiểu thương nhân của Tống triều thì mang giấy, bút, gạo, vải. đến giao dịch với người Việt. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Những thương nhân giàu có thường là người Tứ Xuyên [46], họ mang đến thổ cẩm, mua về các loại hương của Đại Việt, số lượng giao dịch có thể đạt đến hàng nghìn lạng, nhưng một năm chỉ đi lại được một lần. Hai bên mua và bán đàm phán, họ ngồi với nhau vừa uống rượu, vừa trò chuyện, vừa trả giá.

Quan phủ theo tỉ lệ 400 tiền thu 30 tiền thuế. Hai bên đều có một số gian thương, triều Tống có người bán thuốc giả, có thương nhân người Việt xảo quyệt trộn đồng vào vàng bạc, hương trầm ngâm muối, để cho nó chìm được xuống nước. Bãi Bác Dịch Thủy Bình Trại chỉ cách Đại Việt một dòng sông là thị trường giao dịch chủ yếu của đường bộ. Ở đây, mậu dịch dân gian là chủ yếu.

Giao Chỉ [15] chủ yếu có các sản phẩm là hương liệu, sừng trâu, ngà voi, vàng bạc và muối… để đổi các loại hàng vải, lụa với người Tống Triều. Huyện Vũ Duyên (nay là huyện Vũ Minh, Trung Quốc) sản xuất loại vải khổ hẹp rất được ưa chuộng. Điểm mậu dịch Nam Giang San (nay là biên giới Long Châu, Quảng Tây) là nơi mậu dịch dân gian tiến hành mậu dịch của Tô Mậu Châu Đại Việt, dân biên giới Đại Việt mang đồ thổ sản của miền núi đến đổi hàng vải, cẩm, the lụa của dân biên giới nhà Tống. Ngoài ra, còn có những mậu dịch phi pháp.

Gần biên giới Đại Việt có nơi thịnh sản mỏ vàng, thiếu lao động, đã lừa người từ Tống Triều bán sang Đại Việt để làm nô lệ, khai thác mỏ vàng. “Nam Châu khách lữ, lừa người làm nô gánh phụ, khi đến Châu Động thì trói lại mang đi bán, mỗi người bán được hai lạng vàng. Từ Châu đông lại bán đến Giao Chỉ, bán được ba lạng vàng, mỗi năm bán ra mấy trăm gần nghìn người, nếu ai có năng khiếu nghệ thuật thì bán giá gấp đôi, hiểu biết văn sách thì hơn bán được hơn hai lần nữa. Lấy khăn che mặt đi đường, đầu ngẩng lên để không nhìn thấy đường mà biết là đi đâu.

Ra khỏi nước, họ chỉ biết người chủ và phải làm nô lệ cả đời, trên trán bị khắc 4-5 chữ, đàn bà con gái thì khác chữ vào eo. Họ bị bắt giữ đánh đập nếu chạy trốn sẽ bị giết chết” [75] Ở thời nhà Nguyên, khi Đại Việt trong thời kỳ triều Trần, vì triều Trần áp dụng 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chính sách phong tỏa, mậu dịch của hai nước Trung - Việt đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhưng hai dân biên giới trên sinh hoạt vẫn cần phải đi lại trao đổi. Mậu dịch dân gian thời kỳ này vẫn được tiến hành. Hàng hóa của Đại Việt có bạc trắng, đồng, thiếc, ngà voi, lông thú, quế, cau…đổi với hàng Trung Quốc là lụa, thổ cẩm, vải, lược ngà, giấy và đồ đồng, đồ sắt.

Mậu dịch của thời Minh vẫn có đường thủy và đường bộ, vì đi đường thủy số lượng vận chuyển lớn và nhanh, thuận tiện. Họ đã mở Phường Thành, Phật Đào hai đường thủy Tao, Ninh Việt, Dung Luân hai trạm thế vận chuyển, Phật Đào, Long Môn. Huyện Linh Sơn có Long Môn, An Xuyên. Hai mã Tao, An Hà, Cơ Mu là hai trạm vận chuyển.

Thiên Mã Sao huyện Khâm châu là trạm đường thủy và đường ngựa đều đi được. Đại Việt cũng có thiết lập An Thủy Sao của Tĩnh An Châu, Đồng An trạm vận chuyển, Vạn Ninh Thủy Tao, Vạn Ninh trạm vận chuyển của huyện Vạn Ninh. Khái quát sự phát triển của mậu dịch Trung - Việt thời cận đại Bảng 1. Tình hình cửa khẩu biên giới tỉnh Quảng Tây TQ và VN Cửa khẩu Trung Quốc Cửa khẩu Việt Nam Đông Hưng Móng Cái Bằng Tượng Đồng Đăng Hữu Nghị Quan Hữu Nghị Quan Thủy Khẩu Tà Lùng Long Bang Trà Lĩnh Động Trung Hoành Mô Ái Điểm Chi Ma Bình Nhi Quan Binh Nhi Quan Khoa Giáp Hạ Lang Đo Lông Xin Mần Nhạc Vu Pò Peo Bình Mãng Sóc Giang 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhà Thanh từ Trung Quốc sang Việt Nam bằng đường bộ chủ yếu qua 7 con đường, ở tỉnh Quảng Tây có 5 đường đi.

Con đường thứ nhất là từ Bằng Tường, Quảng Tây thông qua thị Trấn Nam Quan (nay là Hữu Nghị Quan), đi vào Văn Uyên, Việt Nam (nay là Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn Việt Nam). Đây là đường chỉ dùng để vận chuyển đồ cống cho triều đình thương khách dân gian không được đi lại. Đường thứ hai là từ Bằng Tường, Quảng Tây đi sang Văn Uyên, Thoát Lãng, Lạng Sơn. Đường thứ ba là từ Phủ Tư Minh (nay là huyện Ninh Minh) qua Ma Thiên Lĩnh, qua Tư Linh, Lộc Bình Nhì Châu đến Việt Nam.

Đường thứ bốn là từ Dật Long Châu Bình (sau gọi là Quan, nay thuộc thành phố Bằng Tường) sang Thất Uyên Châu Việt Nam. Đường thứ năm là Quan Long Khẩu của Long Châu sang Đạt Long, Việt Nam. Trong địa phận của tỉnh Vân Nam có hai đường đi: đường thứ nhất là Từ Mông Tự qua Liên Hoa Than đi sang Trình Lan động Việt Nam; đường thứ hai là từ Dật Hà Dương sang Việt Nam. Trước thời kỳ Càn Long (1736-1795) mậu dịch Trung - Việt đóng cửa.

Trong thời kỳ Càn Long, theo yêu cầu của vua Việt Nam, Nguyễn Quang Bình, mới bắt đầu hồi phục thương mại mậu dịch. Thời kỳ Dân Quốc, tiền lưu thông trên thị trường rất phức tạp, chế tạo của Pháp lưu thông tại Việt Nam là đồng tiền xu Pháp Quang, tiền giấy Pháp giấy, còn người Anh sử dụng tại Hồng Kông là đồng tiền Cảng Dương, tiền giấy gọi là Cảng Giấy.