Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại Đến Tỷ Giá Hối Đoái Thực Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh tác động của mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực nghiên cứu thực nghiệm ở việt nam luận, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hà Thị Mỹ Hoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hcm
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại Đến Tỷ Giá Hối Đoái Thực Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại
• 1.2. Tác động của mở cửa thương mại đến tỷ giá hối đoái thực
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Các phương pháp tiếp cận và nhân tố tác động đến tỷ giá hối đoái
• 2.2. Các yếu tố tác động đến tỷ giá hối đoái thực
• 2.2.1. Độ mở cửa thương mại (Trade openness)
• 2.2.2. Tỷ lệ mậu dịch (TOT-terms of trade)
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả thống kê về dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu
• 4.3. Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình
• 4.4. Kết quả hồi quy giữa tỷ giá hối đoái thực và mở cửa thương mại
• 4.5. Kết quả ước lượng từ mô hình GMM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Dữ liệu của các biến trong mô hình
• PHỤ LỤC 2: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị các biến trong mô hình hồi quy

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại Đến Tỷ Giá Hối Đoái

Mở cửa thương mại đã trở thành một phần quan trọng trong chính sách kinh tế của Việt Nam. Từ năm 1986, Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách để hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái thực. Tỷ giá hối đoái thực là chỉ số phản ánh sức mua của đồng tiền trong nước so với đồng tiền nước ngoài. Sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái có thể tác động đến giá cả hàng hóa và dịch vụ, từ đó ảnh hưởng đến nền kinh tế nói chung.

1.1. Định Nghĩa Tỷ Giá Hối Đoái Thực Tại Việt Nam

Tỷ giá hối đoái thực là tỷ giá được điều chỉnh theo mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ. Nó phản ánh sức mua của đồng tiền Việt Nam so với các đồng tiền khác. Sự biến động của tỷ giá hối đoái thực có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu.

1.2. Lịch Sử Mở Cửa Thương Mại Tại Việt Nam

Việt Nam đã bắt đầu mở cửa thương mại từ năm 1986 với chính sách đổi mới. Sự gia tăng trong hoạt động thương mại đã giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Điều này đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Từ Mở Cửa Thương Mại Đến Tỷ Giá Hối Đoái

Mở cửa thương mại mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng đi kèm với những thách thức lớn. Một trong những vấn đề chính là sự biến động của tỷ giá hối đoái thực. Khi Việt Nam gia nhập WTO, tỷ giá hối đoái đã có những biến động mạnh mẽ, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sự cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu cũng làm gia tăng áp lực lên tỷ giá hối đoái thực.

2.1. Tác Động Của Cạnh Tranh Quốc Tế Đến Tỷ Giá

Sự gia tăng cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu có thể dẫn đến việc giảm giá hàng hóa sản xuất trong nước. Điều này có thể làm giảm tỷ giá hối đoái thực, ảnh hưởng đến sức mua của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

2.2. Biến Động Kinh Tế Vĩ Mô Và Tỷ Giá Hối Đoái

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát, lãi suất và chính sách tiền tệ cũng có thể tác động đến tỷ giá hối đoái thực. Sự không ổn định trong các yếu tố này có thể dẫn đến sự biến động lớn trong tỷ giá hối đoái.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại

Để nghiên cứu tác động của mở cửa thương mại đến tỷ giá hối đoái thực, bài nghiên cứu sử dụng phương pháp ước lượng Generalized Method of Moments (GMM). Phương pháp này cho phép kiểm soát các yếu tố nội sinh và cung cấp kết quả chính xác hơn. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy và phân tích theo các mô hình kinh tế.

3.1. Dữ Liệu Nghiên Cứu Và Phương Pháp GMM

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các nguồn thống kê chính thức. Phương pháp GMM được sử dụng để ước lượng mối quan hệ giữa mở cửa thương mại và tỷ giá hối đoái thực, giúp xác định chiều hướng tác động của các yếu tố này.

3.2. Các Biến Số Được Sử Dụng Trong Nghiên Cứu

Các biến số như tỷ lệ mậu dịch, đầu tư trực tiếp nước ngoài và chi tiêu của chính phủ được đưa vào mô hình để phân tích tác động đến tỷ giá hối đoái thực. Những biến số này có thể ảnh hưởng đến cung cầu trên thị trường ngoại hối.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Mở Cửa Thương Mại

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tác động cùng chiều giữa mở cửa thương mại và tỷ giá hối đoái thực. Khi độ mở cửa thương mại tăng, tỷ giá hối đoái thực cũng có xu hướng tăng. Điều này cho thấy rằng việc mở cửa thương mại có thể cải thiện sức mua của đồng tiền Việt Nam trên thị trường quốc tế.

4.1. Phân Tích Kết Quả Hồi Quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng mở cửa thương mại có tác động tích cực đến tỷ giá hối đoái thực. Điều này được chứng minh qua các hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê, cho thấy mối quan hệ giữa các biến số là mạnh mẽ.

4.2. Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Kinh Tế Khác

Ngoài mở cửa thương mại, các yếu tố như đầu tư trực tiếp nước ngoài và chi tiêu của chính phủ cũng có tác động đến tỷ giá hối đoái thực. Những yếu tố này cần được xem xét trong các chính sách kinh tế để đảm bảo sự ổn định của tỷ giá.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Tỷ Giá Hối Đoái Tại Việt Nam

Mở cửa thương mại đã có những tác động rõ rệt đến tỷ giá hối đoái thực tại Việt Nam. Tuy nhiên, cần có các chính sách hợp lý để quản lý những biến động này. Tương lai của tỷ giá hối đoái sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách thương mại, đầu tư và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Để Ổn Định Tỷ Giá

Cần có các chính sách nhằm ổn định tỷ giá hối đoái, bao gồm việc kiểm soát lạm phát và duy trì chính sách tiền tệ hợp lý. Điều này sẽ giúp bảo vệ sức mua của đồng tiền Việt Nam.

5.2. Triển Vọng Tương Lai Của Tỷ Giá Hối Đoái

Tương lai của tỷ giá hối đoái thực tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế và các chính sách thương mại. Việc duy trì sự ổn định và phát triển bền vững là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam ghi nhận bước ngoặt lịch sử khi chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 07/11/2006, đồng thời thiết lập quan hệ thương mại với hơn 230 thị trường và ký kết trên 70 hiệp định thương mại song phương. Tuy nhiên, độ mở thương mại gia tăng nhanh chóng với giá trị bình quân đạt 1,34 lần GDP trong giai đoạn 2000 - 2012 cũng đặt ra bài toán kinh tế vĩ mô phức tạp về sự biến động của tỷ giá hối đoái thực. Tỷ giá hối đoái thực là biến số cốt lõi quyết định giá tương đối giữa hàng hóa sản xuất trong nước và quốc tế, trực tiếp tác động đến năng lực cạnh tranh quốc gia.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là xác định sự tồn tại và chiều hướng tác động của độ mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể gồm hai nhiệm vụ: thứ nhất, kiểm định mối quan hệ thực nghiệm giữa tự do hóa thương mại và tỷ giá hối đoái thực; thứ hai, làm rõ cơ chế tương tác của các biến số vĩ mô can thiệp như tỷ lệ mậu dịch, chi tiêu công, đầu tư trực tiếp nước ngoài và nợ quốc gia.

Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi dữ liệu quý kéo dài 13 năm, từ quý 1/2000 đến quý 4/2012 với tổng cộng 52 quan sát. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong bối cảnh chỉ số CPI của Việt Nam năm 2012 tăng xấp xỉ 150% so với năm gốc 2000, vượt xa mức tăng 33% của CPI Mỹ, trong khi tỷ giá danh nghĩa VND/USD chỉ tăng khoảng 40%, khiến đồng nội tệ lên giá thực tế xấp xỉ 25% và làm gia tăng áp lực nhập siêu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn kết hợp hai trường phái kinh tế học kinh điển: Phương pháp tiếp cận tiền tệ (Monetary Approach) và Phương pháp cân bằng danh mục đầu tư (Portfolio Balance Approach). Phương pháp tiền tệ giả định các tài sản tài chính có thể thay thế hoàn hảo và tỷ giá biến động nhằm tái lập cân bằng cung cầu tiền tệ. Ngược lại, phương pháp cân bằng danh mục đầu tư nhấn mạnh sự không thay thế hoàn hảo giữa trái phiếu nội địa và nước ngoài, mở rộng vai trò của các dòng tài sản trong việc định hình tỷ giá.

Để khắc phục hạn chế bỏ sót yếu tố thương mại trong hai mô hình trên, nghiên cứu tích hợp mô hình kinh tế vĩ mô nền kinh tế mở của Edwards (1988b) và nghiên cứu của Hau (2002). Mô hình nghiên cứu tổng quát được thiết lập dưới dạng hàm hồi quy:

RER = f(OPEN, TOT, GEXP, FI, FD)

Các khái niệm chính được vận dụng bao gồm:

1. Tỷ giá hối đoái thực (RER): Phản ánh sức mua tương đối giữa VND và USD sau khi đã điều chỉnh chỉ số giá tiêu dùng CPI giữa Việt Nam và Mỹ.
2. Độ mở cửa thương mại (OPEN): Tỷ lệ giữa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu so với GDP danh nghĩa.
3. Tỷ lệ mậu dịch (TOT): Tỷ số giữa chỉ số giá xuất khẩu và chỉ số giá nhập khẩu.
4. Chi tiêu chính phủ (GEXP): Tỷ lệ chi tiêu công trên GDP thực.
5. Đầu tư trực tiếp nước ngoài ròng (FI) và Nợ nước ngoài (FD): Lần lượt đo lường quy mô dòng vốn FDI và tổng nghĩa vụ nợ ngoại bảng so với GDP danh nghĩa.

Mô hình phân tích sự tương tác giữa hiệu ứng thay thế và hiệu ứng thu nhập. Khi mở cửa thương mại thông qua giảm thuế quan, hiệu ứng thay thế kích cầu hàng nhập khẩu làm suy giảm cán cân thương mại, trong khi hiệu ứng thu nhập tác động trực tiếp đến giá hàng hóa phi mậu dịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu chuỗi thời gian gồm 52 quan sát quý liên tục từ quý 1/2000 đến quý 4/2012, sau đó được hiệu chỉnh còn 50 quan sát khả dụng trong mô hình hồi quy độ trễ. Phương pháp chọn mẫu chuỗi thời gian toàn phần được lựa chọn nhằm thu thập bức tranh toàn cảnh về tiến trình tự do hóa kinh tế trước và sau thời điểm gia nhập WTO. Dữ liệu được tổng hợp từ các nguồn uy tín: Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS - IMF), Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), và Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD). Kỹ thuật nội suy tuyến tính trên phần mềm Eviews được sử dụng để chuyển đổi các chỉ tiêu công bố theo năm (TOT, GEXP) sang tần suất quý.

Tất cả các biến được chuyển đổi sang dạng Logarit tự nhiên nhằm xử lý hiện tượng giá trị ngoại lai (outlier) xuất hiện vào các quý đầu năm 2006, 2007 và 2008. Kiểm định nghiệm đơn vị theo phương pháp Augmented Dickey - Fuller (ADF) và Phillips - Perron (PP) cho thấy các biến đều đạt tính dừng ở sai phân bậc nhất I(1) tại mức ý nghĩa 5%.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Để giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh của độ trễ biến phụ thuộc và các biến giải thích, tác giả sử dụng Phương pháp ước lượng Moment tổng quát (GMM - Generalized Method of Moments) thay cho phương pháp bình phương bé nhất (OLS). Độ trễ từ bậc 1 đến bậc 2 của các biến giải thích được dùng làm biến công cụ với 17 điều kiện trực giao. Kiểm định Sargan với giá trị thống kê J đạt mức p-value 0,524 khẳng định tính hợp lệ của hệ thống biến công cụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, độ mở cửa thương mại (OPEN) có tác động cùng chiều mang ý nghĩa thống kê cao đối với tỷ giá hối đoái thực của Việt Nam. Khi độ mở thương mại trung bình ở mức 1,34 lần GDP gia tăng, tỷ giá hối đoái thực có xu hướng tăng theo chỉ số tính toán, phản ánh xu hướng giảm giá trị thực của đồng nội tệ do áp lực gia tăng nhu cầu ngoại tệ phục vụ hoạt động nhập khẩu.

Thứ hai, tỷ lệ mậu dịch (TOT) liên tục sụt giảm trong giai đoạn 2000 - 2008 và có tác động ngược chiều đến tỷ giá hối đoái thực. Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam chậm cải thiện khi tập trung vào các mặt hàng thô và gia công có giá trị gia tăng thấp như dầu thô (chiếm 11%), dệt may (15,4%), điện tử và linh kiện (4,7%), trong khi nhập khẩu tư liệu sản xuất phục vụ công nghiệp chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới xấp xỉ 93%. Sự sụt giảm TOT khiến hiệu ứng thu nhập lấn át hoàn toàn hiệu ứng thay thế.

Thứ ba, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ròng (FI) bình quân đạt 6,4% GDP và chi tiêu chính phủ (GEXP) đều tạo ra tác động ngược chiều lên tỷ giá hối đoái thực. Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ nước ngoài tăng mạnh từ mức trung bình 19% - 20% giai đoạn 2000 - 2005 lên mức 33% GDP trong giai đoạn 2011 - 2012, kết hợp cùng tỷ lệ nợ nước ngoài ngắn hạn chạm mốc gần 11% năm 2012 đã gây sức ép cấu trúc lớn lên tỷ giá.

Thảo luận kết quả

Kết quả hồi quy thực nghiệm hoàn toàn nhất quán với các nghiên cứu của Edwards (1993), Connolly và Devereux (1995), và Hau (2002) tại các thị trường mới nổi. Toàn bộ diễn biến dữ liệu được minh chứng trực quan thông qua đồ thị đường so sánh chỉ số tỷ giá thực và tỷ giá danh nghĩa giai đoạn 2000 - 2012, đồ thị phân tán hồi quy tuyến tính hai biến giữa OPEN và RER, cùng ma trận hệ số tương quan tuyến tính. Bảng kết quả ước lượng 8 phương trình GMM khẳng định độ tin cậy và tính bền vững của các hệ số hồi quy khi thay đổi cấu trúc biến số.

Nguyên nhân cốt lõi khiến mở cửa thương mại làm tăng tỷ giá thực tại Việt Nam bắt nguồn từ cơ cấu kinh tế phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ gia công xuất khẩu. Khi các rào cản thương mại được dỡ bỏ sau năm 2006, tốc độ tăng trưởng nhập khẩu vượt trội so với xuất khẩu, làm suy giảm cán cân thương mại. Hơn nữa, việc đồng Việt Nam lên giá thực tế xấp xỉ 25% trong giai đoạn 2000 - 2012 do áp lực lạm phát nội địa đã trực tiếp làm xói mòn năng lực cạnh tranh quốc tế, tạo ra trạng thái thâm hụt thương mại kéo dài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều hành chính sách tỷ giá linh hoạt và chủ động: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá theo hướng neo giữ có điều chỉnh dựa trên rổ tiền tệ của các đối tác thương mại lớn. Cần kiểm soát biên độ dao động tỷ giá hợp lý nhằm giảm thiểu rủi ro đồng nội tệ bị định giá thực quá cao (như mức tăng giá thực tế 25% giai đoạn 2000 - 2012), qua đó bảo vệ năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu trong lộ trình 2014 - 2018.
2. Tái cơ cấu danh mục ngoại thương và phát triển công nghiệp phụ trợ: Bộ Công Thương cần ban hành chiến lược thúc đẩy các mặt hàng xuất khẩu có hàm lượng giá trị gia tăng cao, nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu vượt mức 60% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, xây dựng chính sách ưu đãi phát triển công nghiệp phụ trợ nhằm hạ dần tỷ trọng nhập khẩu tư liệu sản xuất từ mức 93% hiện tại xuống dưới 80% trước năm 2020.
3. Nâng cao chất lượng và hiệu quả giải ngân dòng vốn FDI: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần hoàn thiện khung pháp lý sàng lọc dự án FDI, ưu tiên các dự án công nghệ cao có cam kết tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 45% và liên kết chuỗi cung ứng nội địa. Tránh tình trạng tiếp nhận vốn FDI ròng chỉ đạt bình quân 6,4% GDP nhưng tập trung phần lớn vào các dự án thâm dụng lao động phổ thông và phụ thuộc vào vốn vay trên 30%.
4. Kiểm soát an toàn nợ công và nợ nước ngoài ngắn hạn: Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý tiền tệ duy trì trần nợ nước ngoài ở mức an toàn dưới 35% GDP. Đặc biệt, cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ tỷ lệ nợ nước ngoài ngắn hạn dưới ngưỡng 10% GDP (thay vì mức 11% năm 2012), chủ động cơ cấu lại các khoản vay thương mại sang các khoản nợ dài hạn 20 - 40 năm với lãi suất ưu đãi từ 0,75% - 2,5%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách tiền tệ: Cán bộ phân tích tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính có thể sử dụng kết quả định lượng của mô hình GMM để xây dựng các kịch bản can thiệp thị trường ngoại hối khi Việt Nam thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
• Chuyên viên nghiên cứu vĩ mô tại các tổ chức tài chính: Chuyên viên phân tích tại các ngân hàng thương mại và công ty chứng khoán có thể ứng dụng khung phân tích chuỗi thời gian và chỉ số RER, TOT để dự báo xu hướng tỷ giá hối đoái, từ đó tư vấn các sản phẩm phái sinh phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp kinh tế lượng ứng dụng, minh họa cách thức xử lý dữ liệu quý nội suy, kiểm định nghiệm đơn vị ADF/PP và vận dụng kỹ thuật GMM với kiểm định Sargan trong nghiên cứu tài chính quốc tế.
• Ban điều hành doanh nghiệp xuất nhập khẩu và FDI: Các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp có thể nắm bắt cơ chế truyền tải của độ mở thương mại và lạm phát lên tỷ giá thực để tối ưu hóa chiến lược định giá hàng xuất khẩu và quản lý rủi ro thanh toán quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Độ mở cửa thương mại được đo lường bằng phương pháp nào trong nghiên cứu?

Nghiên cứu sử dụng tỷ số giữa tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu chia cho GDP danh nghĩa theo quý. Chỉ số này phản ánh toàn diện mức độ hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, ghi nhận mức bình quân 1,34 lần GDP trong suốt giai đoạn nghiên cứu 2000 - 2012.

Tại sao phương pháp GMM lại vượt trội hơn OLS trong ước lượng tỷ giá?

Phương pháp GMM xử lý triệt để hiện tượng nội sinh phát sinh từ biến trễ của tỷ giá thực và các biến vĩ mô giải thích. Với việc sử dụng hệ thống biến công cụ trễ và vượt qua kiểm định Sargan với p-value 0,524, GMM đảm bảo các hệ số ước lượng không bị chệch và đạt tính vững thống kê cao hơn OLS.

Cơ cấu xuất nhập khẩu ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mậu dịch của Việt Nam?

Tỷ lệ mậu dịch (TOT) suy giảm liên tục do xuất khẩu tập trung vào hàng thô như dầu thô (11%), dệt may gia công (15,4%), trong khi nhập khẩu có tới 93% là tư liệu sản xuất. Sự mất cân đối này khiến hiệu ứng thu nhập lấn át hiệu ứng thay thế, gây áp lực làm giảm tỷ giá thực.

Tình trạng định giá cao của đồng Việt Nam trong giai đoạn 2000 - 2012 gây ra hệ quả gì?

Chênh lệch lạm phát lớn khi CPI Việt Nam tăng 150% so với 33% của Mỹ khiến VND lên giá thực tế xấp xỉ 25%. Trạng thái này làm giảm khả năng cạnh tranh về giá của hàng hóa xuất khẩu, đồng thời kích thích nhu cầu tiêu dùng hàng ngoại nhập, dẫn đến tình trạng nhập siêu kéo dài.

Áp lực từ nợ nước ngoài ngắn hạn tác động ra sao đến điều hành tỷ giá?

Tỷ lệ nợ nước ngoài ngắn hạn tăng nhanh chạm mốc gần 11% GDP vào năm 2012 tạo gánh nặng nghĩa vụ trả nợ bằng ngoại tệ. Khi đồng nội tệ biến động giảm giá, quy mô nghĩa vụ nợ quốc gia quy đổi ra VND sẽ tăng cao, đặt ra thách thức lớn cho chính sách ổn định tiền tệ.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc đầu tiên tại Việt Nam về tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê của độ mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực.
• Ứng dụng thành công kỹ thuật kinh tế lượng GMM hiện đại để kiểm soát hoàn toàn hiện tượng nội sinh trong chuỗi dữ liệu 52 quý giai đoạn 2000 - 2012.
• Làm rõ cơ chế tác động của các biến số kinh tế vĩ mô then chốt bao gồm tỷ lệ mậu dịch, dòng vốn FDI ròng, chi tiêu chính phủ và quy mô nợ nước ngoài.
• Định lượng chính xác mức độ biến động sức mua thực tế của đồng Việt Nam sau sự kiện lịch sử gia nhập WTO vào năm 2006.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi kết hợp giữa chính sách tỷ giá trung tâm, tái cơ cấu danh mục xuất nhập khẩu và kiểm soát an toàn nợ công.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khung phân tích sang giai đoạn sau năm 2013 và đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA. Bạn đọc và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu để áp dụng hệ thống dữ liệu và mô hình định lượng chuyên sâu vào công tác nghiên cứu thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM HÀ THỊ MỸ HOA TÁC ĐỘNG CỦA MỞ CỬA THƯƠNG MẠI LÊN TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ LIÊN HOA Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây.

Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập và tổng hợp từ các nguồn đáng tin cậy. Tác giả: Hà Thị Mỹ Hoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH TÓM TẮT NGHIÊN CỨU .1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU .2 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT. Các phƣơng pháp tiếp cận và nhân tố tác động đến tỷ giá hối đoái. Các phƣơng pháp tiếp cận và giải thích tỷ giá hối đoái.

Các yếu tố tác động đến tỷ giá hối đoái thực. Tổng quan các nghiên cứu trƣớc đây về tác động của độ mở cửa thƣơng mại đến tỷ giá hối đoái thực .13 CHƢƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu .25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mô tả thống kê về dữ liệu nghiên cứu. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu. Ma trận hệ số tƣơng quan giữa các biến trong mô hình.

Kết quả hồi quy giữa tỷ giá hối đoái thực và mở cửa thƣơng mại. Kết quả ƣớc lƣợng từ mô hình GMM .39 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN .49 TÀI LIỆU THAM KHẢO .52 Phụ lục 1: Dữ liệu của các biến trong mô hình .58 Phụ lục 2: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị các biến trong mô hình hồi quy….66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển châu Á ADF Kiểm định nghiệm đơn vị của Dickey – Fuller ARIC Trung tâm hội nhập khu vực Đông Nam Á (Asia Regional Integration Center) ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CPI Chỉ số giá tiêu dùng FD Nợ nước ngoài FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội GSO Tổng cục thống kê IFS Thống kê Tài chính Quốc tế OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế NHNN Ngân hàng Nhà nước PP Kiểm định nghiệm đơn vị của Phillips – Perron IT Tỷ số mậu dịch (Trade intensity ) TOT tỷ lệ mậu dịch UNCTAD Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và phát triển USD Đô la Mỹ VND Việt Nam Đồng WTO Tổ chức Thương mại Thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Tổng hợp nguồn dữ liệu của các biến được sử dụng .1: Mô tả thống kê của các biến (Q12000 – Q42012). Tỷ lệ mậu dịch của một số nước trong khu vực (2000 – 2012). Kết quả kiểm định tính dừng.

Ma trận hệ số tương quan cho các biến trong mô hình hồi quy. Kết quả của phương trình hồi quy (1) bằng phương pháp GMM .6: Kết quả ước lượng bằng phương pháp GMM cho các phương trình. 42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.1: Tỷ giá thực và tỷ giá danh nghĩa VND/USD theo quý từ năm 2000-2012 ( năm 2000 là năm gốc) .2: Độ mở cửa thương mại của Việt Nam theo quý từ 2000-2012 .3: Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ròng từ 2000-2012 .4: Tỷ lệ mậu dịch của Việt Nam giai đoạn 2000 – 2012 .5: Nợ nước ngoài của Việt Nam (% GDP) 2000-2012 .6: Nợ nước ngoài của một số quốc gia châu Á (%GDP). Nợ nước ngoài và nợ nước ngoài ngắn hạn của Việt Nam.8: Hồi quy giữa tỷ giá hối đoái thực và mở cửa thương mại.

39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Bài nghiên cứu tiến hành nghiên cứu tác động của mở cửa thương mại đến tỷ giá hối đoái thực ở Việt Nam bằng việc sử dụng dữ liệu quý cho giai đoạn quý 1 năm 2000 đến quý 4 năm 2012. Bằng việc sử dụng kỹ thuật ước lượng Generalized Method of Moments (GMM) để ước lượng phương trình tỷ giá hối đoái thực, bài nghiên cứu tìm thấy tác động cùng chiều có ý nghĩa của mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực. Kết quả này là bền vững khi thay đổi các thông số khác nhau trong mô hình. Kết quả cũng nhấn mạnh vai trò của các biến vĩ mô khác trong việc xác định tỷ giá hối đoái thực.

Tỷ lệ mậu dịch, đầu tư trực tiếp nước ngoài, chi tiêu của chính phủ có một tác động ngược chiều lên tỷ giá hối đoái thực. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Chƣơng 1: GIỚI THIỆU Toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại đã và đang là xu thế nổi bật của kinh tế thế giới đương đại. Phù hợp với xu thế đó, từ năm 1986 đến nay, Việt Nam đã tiến hành công cuộc đổi mới và gia tăng mức độ hội nhập kinh tế quốc tế thông qua việc chủ động tham gia vào các mối quan hệ gắn kết, mở rộng quy mô, tăng cường các hoạt động kinh tế với các nước, vùng lãnh thổ và trên phạm vi toàn thế giới. Ở cấp độ song phương, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 170 quốc gia trên thế giới, mở rộng quan hệ thương mại, xuất khẩu hàng hóa tới trên 230 thị trường của các nước và vùng lãnh thổ.

Ở cấp độ đa phương Việt Nam đã có mối quan hệ tích cực với các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế như Ngân hàng phát triển Châu Á, Quỹ tiền tệ thế giới, Ngân hàng thế giới; gia nhập các tổ chức kinh tế, thương mại khu vực và thế giới, ký kết hiệp định hợp tác kinh tế đa phương như Hiệp Hội các nước Đông Nam Á (ASEAN), Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), Khu vực mậu dịch tự do ASEAN – Trung Quốc, Tổ chức hợp tác kinh tế Châu Á Thái Bình Dương (APEC), Liên Minh Châu Âu (EU)… và một sự kiện đặc biệt quan trọng là Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 7 tháng 11 năm 2006. Tham gia vào WTO, cũng có nghĩa là hoạt động thương mại của Việt Nam sẽ được tự do hơn tạo điều kiện cho Việt Nam có thể mở rộng hoạt động kinh tế ra nước ngoài cũng như thâm nhập vào thị trường nước ngoài dễ dàng hơn. Hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới cũng như ngày càng có độ mở cửa lớn với kinh tế thế giới như vậy đã đem đến cho Việt Nam những lợi ích nhất định đã được minh chứng qua sự phát triển ngày càng đi lên của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian qua. Tuy nhiên, không thể phủ nhận những thách thức mà nền kinh tế phải đối mặt như sự cạnh tranh khốc liệt hơn do có LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 sự tham gia nhiều hơn, sâu hơn, rộng hơn của các đối tác nước ngoài vào Việt Nam.

Bên cạnh đó, mở cửa thương mại cũng gây ra những bất ổn kinh tế vĩ mô kéo dài mà đặc biệt quan trọng là những biến động lớn trong tỷ giá hối đoái đã được thị trường ngoại hối minh chứng rõ ràng kể từ sau khi gia nhập WTO. Như chúng ta đã biết tỷ giá hối đoái là nhân tố rất quan trọng đối với bất kỳ quốc gia nào vì nó ảnh hưởng đến giá tương đối giữa hàng hóa sản xuất trong nước với hàng hóa trên thị trường quốc tế. Với xu thế mở cửa thương mại như ngày nay, tỷ giá ngày càng được sử dụng như một công cụ chính để điều tiết các quan hệ kinh tế quốc tế bởi sự tác động đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa sản xuất trong nước. Vậy một câu hỏi đặt ra ở đây là liệu mở cửa thương mại có tác động đến tỷ giá hối đoái thực ở Việt Nam hay không và nếu có thì nó tác động như thế nào đến tỷ giá hối đoái thực ở Việt Nam? Trên thế giới hiện nay có rất nhiều nghiên cứu về tác động của mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực.

Tuy nhiên, hiện nay nghiên cứu thực nghiệm trong việc giải thích sự tác động của mở cửa thương mại đến tỷ giá hối đoái thực vẫn đang còn hỗn độn. Một vài nghiên cứu cho thấy mở cửa thương mại có sự ảnh hưởng cùng chiều lên tỷ giá hối đoái thực và nó giảm sau khi tự do hóa thương mại (Edwards, 1993; Elbadawi, 1994; Hau, 2002…). Ngược lại, một số nghiên cứu nhận thấy sự tác động không có ý nghĩa thống kê của mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực (Edwards, 1987). Còn nghiên cứu của Li (2004) đã chỉ ra rằng tự do hóa thương mại đáng tin dẫn đến sự giảm giá tỷ giá hối đoái thực, nhưng không đáng tin có thể dẫn tới một sự tăng giá tỷ giá hối đoái thực trong ngắn hạn.

Còn ở Việt Nam, có rất nhiều nghiên cứu về các nhân tố tác động đến tỷ giá hối đoái thực như Hạ Thị Thiều Dao (2012), Tô Trung Thành (2010)…Tuy nhiên cho tới thời điểm này ở Việt Nam vẫn chưa có một nghiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 cứu thực nghiệm cụ thể nào về tác động của mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái thực. Do đó, bài nghiên cứu “Tác động của độ mở cửa thƣơng mại lên tỷ giá hối đoái thực – nghiên cứu thực nghiệm ở Việt Nam” sẽ cung cấp một bằng chứng thực nghiệm về tác động của mở cửa thương mại lên tỷ giá hối đoái ở Việt Nam và xác định chiều hướng của sự tác động đó. Mục tiêu của bài nghiên cứu trả lời cho hai câu hỏi sau: (1) Mở cửa thương mại có tác động đến tỷ giá hối đoái thực ở Việt Nam hay không? (2) Nếu có tồn tại sự tác động này thì mở cửa thương mại tác động cùng chiều hay ngược chiều đến tỷ giá hối đoái thực ở Việt Nam.