89 ảnh hưởng của biến động lãi suất và biến động tỷ giá hối đoái đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu của các nh niêm yết tại vn khóa luận đại học chuyên ngành tcnh 2023

Biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái ảnh hưởng như thế nào đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu của các công ty niêm yết tại Việt Nam năm 2023.

• Tác giả: Đặng Nguyễn Kim Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thu Quang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Lãi Suất Và Tỷ Giá Hối Đoái Đến Thu Nhập Cổ Phiếu Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quan
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu chi tiết
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2. Cơ sở dữ liệu
• 1.5. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NHỮNG NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Khái niệm lãi suất
• 2.2. Vai trò của lãi suất đối với nền kinh tế
• 2.3. TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI
• 2.3.1. Khái niệm về tỷ giá hối đoái
• 2.3.2. Tác động của tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế
• 2.4. THU NHẬP TRÊN MỖI CỔ PHIẾU CỦA CÁC NGÂN HÀNG NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM
• 2.4.1. Khái niệm thu nhập trên mỗi cổ phiếu
• 2.4.2. Đặc điểm nhóm cổ phiếu ngân hàng
• 2.4.3. Nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu
• 2.5. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT VÀ TỶ GIÁ ĐẾN THU NHẬP TRÊN MỖI CỔ PHIẾU
• 2.5.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. CƠ SỞ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU OLS
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT VÀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐẾN LỢI NHUẬN MUA BÁN CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG
• 3.2.1. Giới thiệu mô hình
• 3.2.2. Giả thuyết và kỳ vọng cho nghiên cứu
• 3.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. THỰC TRẠNG VỀ LỢI NHUẬN MUA BÁN CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG, BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT VÀ TỶ GIÁ CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 01/01/2015 – 31/12/2020
• 3.3.1. Thực trạng lợi nhuận mua bán cổ phiếu ngân hàng trong giai đoạn 2015-2020
• 3.3.2. Thực trạng biến động tỷ giá USD/VND giai đoạn 2015 – 2020
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 4.2. CÁC BIẾN ĐO LƯỜNG LỢI NHUẬN MUA BÁN CỔ PHIẾU
• 4.2.1. Biến “Chỉ số giá chứng khoán TPHCM” (VNI)
• 4.2.2. Biến “Tỷ suất thu nhập trên cổ phiếu” (EPS)
• 4.2.3. Biến “Tỷ giá hối đoái” (FX)
• 4.2.4. Biến “Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu” (ROE)
• 4.2.5. Biến “Lạm phát” (INT)
• 4.3. KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN
• 4.4. KIỂM ĐỊNH TỰ TƯƠNG QUAN
• 4.5. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ THEO MÔ HÌNH HỒI QUY OLS, FEM, REM
• 4.5.1. Kết quả hồi quy mô hình VNI
• 4.5.2. Kết quả hồi quy mô hình EPS
• 4.5.3. Kiểm định mô hình phù hợp
• 4.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. MỘT SỐ ĐỀ XUẤT TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 5.3. GỢI Ý HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỚI
• 5.4. KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của lãi suất và tỷ giá hối đoái

Lãi suất và tỷ giá hối đoái là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thu nhập cổ phiếu ngân hàng tại Việt Nam. Sự biến động của chúng không chỉ tác động đến lợi nhuận của các ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa lãi suất, tỷ giá hối đoái và thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) của các ngân hàng niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2015-2020.

1.1. Khái niệm lãi suất và tỷ giá hối đoái

Lãi suất là chi phí mà người vay phải trả cho người cho vay để sử dụng một khoản tiền trong một khoảng thời gian nhất định. Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ giữa hai đồng tiền, ảnh hưởng đến giá trị của các giao dịch quốc tế.

1.2. Tầm quan trọng của lãi suất và tỷ giá hối đoái

Lãi suất và tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Chúng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, chi tiêu và tiết kiệm của cá nhân và doanh nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nghiên cứu tác động

Việc nghiên cứu tác động của lãi suất và tỷ giá hối đoái đến thu nhập cổ phiếu ngân hàng gặp nhiều thách thức. Các yếu tố vĩ mô như lạm phát và chính sách tiền tệ cũng có thể làm phức tạp thêm mối quan hệ này. Đặc biệt, sự biến động không lường trước của thị trường tài chính có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập cổ phiếu

Ngoài lãi suất và tỷ giá hối đoái, các yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế toàn cầu cũng có thể tác động đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu của ngân hàng.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Dữ liệu về lãi suất, tỷ giá hối đoái và thu nhập cổ phiếu thường không đồng nhất và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, gây khó khăn trong việc phân tích.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của lãi suất và tỷ giá

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy bình phương nhỏ nhất (OLS) để phân tích mối quan hệ giữa lãi suất, tỷ giá hối đoái và thu nhập trên mỗi cổ phiếu của các ngân hàng niêm yết. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và các nguồn thống kê đáng tin cậy.

3.1. Mô hình hồi quy OLS

Mô hình hồi quy OLS giúp xác định mức độ ảnh hưởng của lãi suất và tỷ giá hối đoái đến thu nhập cổ phiếu. Phương pháp này cho phép phân tích mối quan hệ giữa các biến số một cách chính xác.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của 9 ngân hàng niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2015-2020, đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy cho nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của lãi suất và tỷ giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy lãi suất và tỷ lệ lạm phát có tác động ngược chiều đến thu nhập trên mỗi cổ phần của các ngân hàng niêm yết tại Việt Nam. Tuy nhiên, không có mối liên hệ rõ ràng giữa tỷ giá hối đoái và lợi nhuận cổ phiếu.

4.1. Tác động của lãi suất đến thu nhập cổ phiếu

Lãi suất cao có thể làm giảm thu nhập trên mỗi cổ phiếu do chi phí vay mượn tăng lên, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

4.2. Tác động của tỷ giá hối đoái

Mặc dù tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu, nhưng nghiên cứu cho thấy không có mối liên hệ rõ ràng với thu nhập cổ phiếu của ngân hàng.

V. Đề xuất chính sách nhằm nâng cao thu nhập cổ phiếu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các chính sách nhằm kiểm soát lãi suất và tỷ giá hối đoái cần được thực hiện để nâng cao thu nhập cổ phiếu của các ngân hàng niêm yết. Điều này không chỉ giúp cải thiện lợi nhuận mà còn tạo ra môi trường đầu tư ổn định hơn.

5.1. Kiểm soát lãi suất

Chính phủ cần có các biện pháp kiểm soát lãi suất để đảm bảo rằng lãi suất không quá cao, ảnh hưởng đến khả năng vay mượn của doanh nghiệp và cá nhân.

5.2. Quản lý tỷ giá hối đoái

Cần có các chính sách quản lý tỷ giá hối đoái hợp lý để giảm thiểu rủi ro cho các ngân hàng và nhà đầu tư, từ đó nâng cao thu nhập cổ phiếu.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng lãi suất và tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến thu nhập cổ phiếu ngân hàng tại Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn trong tương lai.

6.1. Tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác như tác động của chính sách tiền tệ đến thị trường chứng khoán, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về nền kinh tế.

6.2. Khuyến nghị cho nhà đầu tư

Các nhà đầu tư nên theo dõi sát sao biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, tối ưu hóa lợi nhuận từ cổ phiếu ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Nguyễn Kim Ngân (chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, năm 2022) tập trung phân tích các nhân tố vĩ mô và vi mô tác động đến hiệu quả tài chính của nhóm cổ phiếu ngân hàng. Sau gần 25 năm hình thành và phát triển kể từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam thành lập vào năm 1996, thị trường đã thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, sự biến động của giá cổ phiếu chịu chi phối bởi nhiều yếu tố phức tạp, tạo ra rủi ro cho các chủ thể tham gia. Trong các biến số kinh tế vĩ mô, biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái được xem là hai biến số quan trọng tác động trực tiếp đến chi phí vốn, doanh thu, cũng như quyết định tái cơ cấu danh mục của nhà đầu tư. Từ thực tiễn đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm lượng hóa mức độ tác động của hai nhân tố này đến thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quan của đề tài là phân tích sự ảnh hưởng của biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu của các ngân hàng niêm yết tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hỗ trợ nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro và đạt kết quả đầu tư tích cực. Cụ thể, tác giả xác định 4 mục tiêu nghiên cứu chi tiết:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về khái niệm, đặc điểm và tác động của lãi suất, tỷ giá hối đoái cùng lợi nhuận mua bán cổ phiếu đối với nền kinh tế.
2. Mô tả thực trạng lợi nhuận mua bán cổ phiếu ngân hàng, biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái tại Việt Nam trong giai đoạn 2015–2020.
3. Thiết lập mô hình kinh tế lượng đánh giá ảnh hưởng của biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu của các ngân hàng niêm yết.
4. Phân tích kết quả ước lượng hồi quy và đề xuất các gợi ý chính sách, giải pháp quản trị phù hợp.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) của các ngân hàng thương mại. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian giới hạn ở 9 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, bao gồm: VCB, BID, CTG, ACB, STB, SHB, EIB, MBB và NVB. Phạm vi thời gian sử dụng chuỗi dữ liệu thứ cấp kéo dài 6 năm, từ ngày 01/01/2015 đến ngày 31/12/2020, tạo thành bộ dữ liệu bảng gồm 54 quan sát. Nguồn dữ liệu được tổng hợp từ báo cáo tài chính của các ngân hàng, số liệu của Tổng cục Thống kê, trang thông tin tài chính Cophieu68.vn và msn.com.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận dựa trên lý thuyết lãi suất của Samuelson (2011), xác định lãi suất là giá cả tín dụng phản ánh quan hệ vay mượn và chi phí sử dụng vốn trong nền kinh tế. Tác giả kết hợp luận điểm của Patelis (1997) về việc lãi suất tác động đến quyết định phân bổ vốn giữa kênh tiết kiệm và đầu tư chứng khoán. Về tỷ giá hối đoái, nghiên cứu tiếp cận khái niệm tỷ giá là quan hệ trao đổi giữa hai đồng tiền và tác động của nó đến hoạt động ngoại thương theo nghiên cứu của Clark (1973), cũng như các kiểm định mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và tỷ giá của Rittenberg (1993), Granger và cộng sự (2000), Phylaktis và Ravazzolo (2000). Thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) được định nghĩa là tỷ số giữa lợi nhuận sau thuế trừ cổ tức ưu đãi trên lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) được xem xét dựa trên tiêu chuẩn phân tích hệ thống tài chính CAMEL (Rozzani và Rahman, 2013).

Về mặt phương pháp luận, tác giả kết hợp hai phương pháp:

• Phương pháp định tính: Sử dụng các phương pháp mô tả, thống kê, phân tích và tổng hợp lý thuyết để làm rõ bối cảnh thị trường, thực trạng biến động tài chính của hệ thống ngân hàng giai đoạn 2015–2020 và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu.
• Phương pháp định lượng: Ứng dụng phân tích hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data Regression) với sự hỗ trợ của phần mềm Stata 14. Nghiên cứu thực hiện ước lượng thông qua 3 phương pháp: Bình phương nhỏ nhất gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Quy trình kiểm định lựa chọn mô hình bao gồm: kiểm định F (F-test) nhằm so sánh Pooled OLS với FEM; kiểm định Hausman (1978) nhằm lựa chọn giữa FEM và REM; kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier. Đồng thời, tác giả thực hiện kiểm định đa cộng tuyến thông qua hệ số phóng đại phương sai (VIF với ngưỡng chấp nhận VIF < 10 theo Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2005) và kiểm định hiện tượng tự tương quan.

Mô hình hồi quy tổng quát được thiết lập dưới hai dạng phương trình nhằm đo lường lợi nhuận mua bán cổ phiếu: $$\text{VNI}_{i,t} = \beta_0 + \beta_1\text{FX}t + \beta_2\text{IR}t + \beta_3\text{ROE}{i,t} + \beta_4\text{INT}t + \varepsilon{i,t}$$ $$\text{EPS}{i,t} = \beta_0 + \beta_1\text{FX}_t + \beta_2\text{IR}t + \beta_3\text{ROE}{i,t} + \beta_4\text{INT}t + \varepsilon{i,t}$$

Tên biến	Ký hiệu	Loại biến	Cách đo lường / Nguồn dữ liệu	Kỳ vọng dấu
Chỉ số giá chứng khoán TPHCM	VNI	Biến phụ thuộc	Tổng giá trị thị trường của các cổ phiếu niêm yết hiện tại / Tổng giá trị cổ phiếu niêm yết cơ sở $\times 100$	-
Thu nhập trên mỗi cổ phiếu	EPS	Biến phụ thuộc	(Lợi nhuận sau thuế - Cổ tức ưu đãi) / Lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành	-
Tỷ giá hối đoái	FX	Biến độc lập	Tỷ giá USD/VND theo năm (Nguồn: msn.com)	Âm (-)
Lãi suất	IR	Biến độc lập	Lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm (Nguồn: cophieu68.vn)	Âm (-)
Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu	ROE	Biến độc lập	Lợi nhuận thuần / Tổng vốn chủ sở hữu (Nguồn: Báo cáo tài chính)	Dương (+)
Tỷ lệ lạm phát	INT	Biến kiểm soát	Chỉ số giá tiêu dùng/tỷ lệ lạm phát theo năm (Nguồn: Tổng cục Thống kê)	Âm (-)

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

Chương này thiết lập tính cấp thiết của đề tài dựa trên sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam sau 25 năm vận hành. Tác giả chỉ ra rằng rủi ro biến động giá chứng khoán khiến việc nghiên cứu ảnh hưởng của lãi suất và tỷ giá trở thành yêu cầu thực tế đối với nhà đầu tư. Chương 1 xác định rõ mục tiêu nghiên cứu tổng quan, 4 mục tiêu chi tiết, đối tượng nghiên cứu (thu nhập trên mỗi cổ phiếu ngân hàng), phạm vi không gian (9 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết), phạm vi thời gian (2015–2020) và ý nghĩa thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp căn cứ định lượng hỗ trợ nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và những nghiên cứu có liên quan

Tác giả hệ thống hóa các định nghĩa học thuật về lãi suất, vai trò của lãi suất đối với việc thu hút vốn FDI, kiểm soát lạm phát và truyền dẫn chính sách tiền tệ. Đối với tỷ giá hối đoái, chương này phân tích cơ chế hình thành tỷ giá và tác động tới hoạt động xuất nhập khẩu, sức cạnh tranh thương mại. Về cổ phiếu ngân hàng, tác giả phân tích ba đặc thù chính: giá trị vốn hóa lớn, tính thanh khoản cao và mức độ rủi ro nhạy cảm với thông tin (dẫn chứng tác động từ tin đồn lãnh đạo BIDV năm 2013 và 2017 khiến cổ phiếu giảm sàn).

Chương 2 tổng hợp hai luồng quan điểm thực nghiệm:

• Luồng quan điểm tác động tiêu cực: N’dri Konan Leon (2008) tại Hàn Quốc; Md. Mahmudul Alam và Md. Gazi Salah Uddin (2009) tại 15 quốc gia; Fabio Canova và Gianni De Nicolo (1997) tại Mỹ; Akintoye và Oseni (2009) tại Nigeria; Zhao (1999) tại Trung Quốc.
• Luồng quan điểm tác động tích cực hoặc không đáng kể: Charlex và cộng sự (2008) tại Ghana; John Beirne và cộng sự (2009) tại 16 quốc gia; Muhammad và Rasheed (2002) tại 4 quốc gia châu Á.
• Nghiên cứu tại Việt Nam: Nguyễn Quyết (2020) chỉ ra tỷ giá và lãi suất tác động đến VN-Index trong ngắn hạn nhưng không rõ rệt trong dài hạn; Nguyễn Thị Như Quỳnh và Võ Thị Hương Linh (2019) nghiên cứu 6 biến vĩ mô giai đoạn 2000–2018 bằng mô hình VECM.

Chương 3: Mô hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Chương này trình bày cơ sở lý thuyết mô hình hồi quy OLS và phương pháp dữ liệu bảng. Tác giả thiết lập 4 giả thuyết nghiên cứu (H1: FX tác động ngược chiều; H2: IR tác động ngược chiều; H3: ROE tác động cùng chiều; H4: INT tác động ngược chiều). Mẫu dữ liệu gồm 9 ngân hàng:

STT	Tên ngân hàng	Mã CK	Ngày niêm yết	Giá chào sàn (VND)
1	NHTMCP Sài Gòn Thương Tín	STB	12/07/2006	78.000
2	NHTMCP Á Châu	ACB	21/11/2006	135.000
3	NHTMCP Sài Gòn – Hà Nội	SHB	20/04/2009	14.400
4	NHTMCP Ngoại thương Việt Nam	VCB	30/06/2009	60.000
5	NHTMCP Công thương Việt Nam	CTG	16/07/2009	50.000
6	NHTMCP Quốc Dân	NVB	13/09/2010	11.900
7	NHTMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam	EIB	27/10/2009	28.000
8	NHTMCP Quân đội	MBB	01/11/2011	13.800
9	NHTMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam	BID	24/01/2014	18.700

Đồng thời, chương 3 mô tả diễn biến thực tế: cổ phiếu VCB duy trì vị trí dẫn đầu toàn ngành về thị giá, trong khi NVB có thị giá thấp nhất do kết quả kinh doanh suy giảm và nợ xấu phát sinh từ giai đoạn tái cơ cấu 2014. Tỷ giá USD/VND tăng dần từ 22.480 VND (2015) lên mức đỉnh 23.190 VND (2018) dưới tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, đi kèm dấu mốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Quyết định số 2730/QĐ-NHNN ngày 31/12/2015 áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm với biên độ giao dịch $\pm 3%$ từ ngày 04/01/2016.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 thực hiện phân tích thống kê mô tả 54 quan sát của 9 ngân hàng giai đoạn 2015–2020:

• Chỉ số VNI: Giá trị trung bình đạt 864,04 điểm; thấp nhất là 579,03 điểm (2015) và cao nhất đạt 1.103,85 điểm (2020). Giai đoạn 2017 đánh dấu bước tăng vọt từ 664,87 điểm lên sát 1.000 điểm với khối lượng giao dịch bình quân đạt 170 triệu cổ phiếu/phiên (tăng 57 triệu cổ phiếu so với năm 2016).
• Chỉ số EPS: Trung bình đạt 1,71 ngàn đồng/cổ phiếu; cao nhất là năm 2015 (1,80 ngàn đồng) và thấp nhất vào năm 2020 (1,58 ngàn đồng). Trong mẫu nghiên cứu, VCB đạt EPS cao nhất vào năm 2019 (vượt 4 ngàn đồng), trong khi NVB có EPS thấp nhất vào năm 2020.
• Tỷ giá USD/VND (FX): Tăng từ 22,48 ngàn đồng (2015) lên 22,77 ngàn đồng (2016), đạt đỉnh 23,19 ngàn đồng (2018) và duy trì quanh mức 23,07–23,17 ngàn đồng trong hai năm 2019–2020.
• Lãi suất trái phiếu chính phủ 2 năm (IR): Có xu hướng giảm rõ nét trong cả giai đoạn, từ 5,05% (2015) giảm xuống 4,07% (2016), 3,73% (2017), phục hồi tạm thời lên 4,11% (2018), sau đó giảm sâu xuống 1,64% (2019) và chạm đáy 0,47% (2020).
• Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE): Trung bình toàn ngành có xu hướng giảm nhẹ từ 10,81% (2015) xuống 9,60% (2020). Trong mẫu, ACB đạt tỷ suất cao nhất (24%), còn NVB đạt mức thấp nhất (0,03% vào năm 2020).
• Tỷ lệ lạm phát (INT): Đạt mức thấp nhất vào năm 2015 với 0,63%, sau đó tăng lên 2,66% (2016), 3,53% (2017), đạt đỉnh 3,54% (2018) và lần lượt ở mức 2,79% (2019), 3,23% (2020).

Kết quả ước lượng và kiểm định kinh tế lượng: Các mô hình được kiểm định đa cộng tuyến qua chỉ số VIF đều cho giá trị nhỏ hơn 10. Tại mô hình ước lượng cho biến EPS, kết quả kiểm định cho thấy biến động lãi suất (IR) và tỷ lệ lạm phát (INT) có mối quan hệ ngược chiều có ý nghĩa thống kê với thu nhập trên mỗi cổ phiếu. Ngược lại, biến động tỷ giá hối đoái (FX) không thể hiện mối liên hệ rõ ràng có ý nghĩa thống kê đối với biến phụ thuộc lợi nhuận cổ phiếu.

Chương 5: Kết luận và hàm ý

Chương cuối cùng tổng kết các kết quả định lượng đạt được, từ đó đưa ra các gợi ý chính sách cho Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng:

• Điều hành lãi suất và kiểm soát lạm phát ổn định nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại và thị trường chứng khoán.
• Nâng cao năng lực tài chính, quản trị rủi ro nội bộ tại từng ngân hàng thương mại cổ phần để bảo toàn chỉ số ROE và duy trì mức EPS ổn định trước biến động vĩ mô.
• Nêu rõ các giới hạn còn tồn tại của nghiên cứu và gợi ý hướng mở rộng cho các công trình tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

• Lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm có mối quan hệ nghịch biến với thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) của 9 ngân hàng thương mại niêm yết trong giai đoạn 2015–2020. Khi lãi suất biến động tăng, chi phí vốn gia tăng và dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang kênh tiết kiệm an toàn, làm suy giảm lợi nhuận cổ phiếu.
• Tỷ lệ lạm phát có tác động ngược chiều đối với EPS, khẳng định rằng sự gia tăng của mức giá chung làm phát sinh chi phí hoạt động và làm suy giảm tỷ suất sinh lời thực tế của cổ phiếu ngân hàng.
• Tỷ giá hối đoái USD/VND không cho thấy tác động rõ ràng hoặc có ý nghĩa thống kê đối với lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng trong mẫu nghiên cứu, phù hợp với cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm tương đối linh hoạt và ổn định của Ngân hàng Nhà nước (biên độ $\pm 3%$).

Về mặt giải pháp, tác giả đề xuất:

• Đối với cơ quan quản lý (Ngân hàng Nhà nước): Tiếp tục phối hợp linh hoạt chính sách tiền tệ để duy trì lãi suất ở ngưỡng hợp lý, kiềm chế lạm phát mục tiêu, đồng thời củng cố thị trường ngoại hối phái sinh nhằm giảm rủi ro tỷ giá cho hệ thống ngân hàng.
• Đối với các ngân hàng thương mại: Cần nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, kiểm soát nợ xấu và tối ưu hóa việc sử dụng vốn chủ sở hữu (cải thiện chỉ số ROE), đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi để giảm bớt sự phụ thuộc vào biên độ lãi suất.
• Đối với nhà đầu tư: Cần theo dõi chặt chẽ chu kỳ lãi suất và tín hiệu lạm phát thay vì chỉ tập trung vào biến động tỷ giá khi định giá và lựa chọn danh mục cổ phiếu ngân hàng.

Đóng góp của khóa luận nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm trực tiếp trên dữ liệu bảng của 9 ngân hàng thương mại cổ phần lớn đại diện cho hệ thống ngân hàng niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2015–2020, kiểm chứng đồng thời các mô hình Pooled OLS, FEM và REM.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Quy mô mẫu nghiên cứu còn hạn hẹp, mới chỉ khảo sát 9 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết với 54 quan sát trong khung thời gian 6 năm (2015–2020), chưa bao quát toàn bộ các ngân hàng đang giao dịch trên sàn HOSE, HNX và UPCoM.
• Mô hình định lượng chỉ tập trung vào hai biến vĩ mô chính (lãi suất, tỷ giá) và một biến kiểm soát lạm phát, cùng một biến nội tại (ROE), chưa đưa vào các biến số vĩ mô quan trọng khác như tăng trưởng GDP, cung tiền M2, giá dầu hoặc các chỉ số chất lượng tài sản ngân hàng (tỷ lệ nợ xấu NPL, tỷ lệ an toàn vốn CAR).
• Phương pháp xử lý dữ liệu dựa trên các mô hình tĩnh truyền thống (Pooled OLS, FEM, REM), chưa sử dụng mô hình độ trễ phân phối ARDL hoặc mô hình hồi quy động GMM để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh tiềm ẩn trong dữ liệu tài chính.

Hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm: mở rộng số lượng ngân hàng quan sát và kéo dài chuỗi thời gian sau năm 2020; bổ sung các biến đặc thù ngành ngân hàng; ứng dụng các mô hình kinh tế lượng động hoặc mô hình chuỗi thời gian đa biến để kiểm tra tác động ngắn hạn và dài hạn.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế học hoặc Quản trị kinh doanh khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp, luận văn có chủ đề về kinh tế lượng ứng dụng trên thị trường tài chính.

Các phần có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

• Quy trình tổng quan tài liệu có hệ thống về các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến tác động của lãi suất, tỷ giá đến giá chứng khoán.
• Phương pháp luận thực hiện phân tích hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) trên phần mềm Stata, từ bước thống kê mô tả, kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman test) đến việc so sánh Pooled OLS, FEM và REM.
• Hệ thống dữ liệu thực trạng giai đoạn 2015–2020 về các chỉ số tài chính (VNI, EPS, ROE) của 9 ngân hàng thương mại cổ phần lớn cùng chuỗi dữ liệu vĩ mô (lãi suất trái phiếu chính phủ 2 năm, tỷ giá USD/VND, lạm phát).

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu nghiên cứu của khóa luận gồm những ngân hàng thương mại nào?
Nghiên cứu khảo sát 9 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (STB), Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB), Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (CTG), Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NVB), Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (EIB), Ngân hàng TMCP Quân đội (MBB) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BID).

2. Biến phụ thuộc đo lường lợi nhuận cổ phiếu trong mô hình nghiên cứu là gì?
Khóa luận sử dụng hai biến phụ thuộc đại diện cho khả năng sinh lời và thị giá cổ phiếu: Chỉ số giá chứng khoán TPHCM (VNI) và Thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) – được tính bằng lợi nhuận sau thuế trừ cổ tức ưu đãi chia cho lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành.

3. Biến lãi suất được tác giả đo lường bằng chỉ tiêu nào và biến động ra sao trong giai đoạn 2015–2020?
Biến lãi suất (IR) được đo lường bằng lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm (dữ liệu thu thập từ Cophieu68.vn). Chỉ số này có xu hướng giảm mạnh qua các năm: đạt đỉnh 5,05% vào năm 2015, giảm xuống 4,07% (2016), 3,73% (2017), tăng nhẹ lên 4,11% (2018), trước khi giảm sâu xuống 1,64% (2019) và chạm mức thấp nhất 0,47% vào năm 2020.

4. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm đối với biến tỷ giá hối đoái (FX) là gì?
Phân tích hồi quy dữ liệu bảng trên Stata cho thấy không có mối liên hệ rõ ràng, có ý nghĩa thống kê giữa biến động tỷ giá hối đoái USD/VND và thu nhập trên mỗi cổ phiếu của 9 ngân hàng trong giai đoạn 2015–2020, dù tỷ giá trên thực tế có xu hướng tăng từ 22.480 VND lên 23.190 VND.

5. Văn bản pháp lý nào của Ngân hàng Nhà nước được trích dẫn liên quan đến cơ chế điều hành tỷ giá trong giai đoạn nghiên cứu?
Văn bản được nêu là Quyết định số 2730/QĐ-NHNN do Ngân hàng Nhà nước ban hành ngày 31/12/2015 (có hiệu lực từ ngày 04/01/2016), quy định cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm với biên độ giao dịch duy trì ở mức $\pm 3%$.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Nguyễn Kim Ngân đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận và lượng hóa thực nghiệm ảnh hưởng của biến động lãi suất, tỷ giá hối đoái, ROE và lạm phát đến thu nhập trên mỗi cổ phiếu của 9 ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2015–2020. Kết quả hồi quy dữ liệu bảng khẳng định lãi suất và lạm phát có tác động ngược chiều rõ rệt đến EPS, trong khi tác động của tỷ giá hối đoái chưa thể hiện ý nghĩa thống kê rõ nét. Công trình cung cấp nguồn tài liệu học thuật hữu ích về phương pháp ước lượng dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM) và mang lại căn cứ thực tiễn cho công tác quản trị rủi ro tại các ngân hàng cũng như quá trình ra quyết định của các nhà đầu tư chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 đã trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đồng thời xác định đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu ảnh hưởng của lãi suất và tỷ giá hối đoái đến thu nhập trên mỗi cổ phần của các ngân hàng niêm yết tại Việt Nam trong vòng 6 năm. Thông qua phương pháp nghiên cứu và mô hình thống kê OLS, FEM, REM sẽ chi ra được mức độ tác động giữa lãi suất và tỷ giá đối với thu nhập cổ phiếu. Ngoài ra, ở chương này tác giả cũng nêu lên tính thiết thực của đề tài và đóng góp của đề tài vào thực tế, có nghĩa là giúp các nhà đầu tư xác định chính xác danh mục đầu tư phù hợp và tạo ra thu nhập cho bản thân. 5 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NHỮNG NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 2.

Khái niệm lãi suất Trong hàng ngàn năm phát triển của thế giới, lãi suất đã tồn tại từ những giai đoạn đầu tiên của sự tăng trưởng kinh tế. Lãi suất bắt nguồn từ các khoản vay và các khoản đầu tư. Trong giai đoạn lịch sử, các khoản vay đơn giản chỉ là cho mượn một con gia súc, một căn phòng, một số vật dụng hàng ngày, những khoản vay này có thể được hoàn trả lại đúng giá trị ban đầu hoặc là sẽ được hoàn lại với hiện vật, việc làm được xem là lãi suất. Trong trường hợp, người nông dân cho hàng xóm mượn một con trâu để cày ruộng, người hàng xóm sau đó có thể trả lại con trâu kèm theo một bao hạt giống, được xem như là một phần lãi cho người chủ.

Theo thời gian khuynh hướng chi tiêu và tiêu dùng của người dân dần thay đổi và họ đã lấy tiền tệ để định giá các khoản trả nợ, điều này góp phần thúc đẩy hình thức cho vay có lãi bằng hiện kim ngày càng phổ biến. Nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ qua từng năm, lãi suất tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau và các nhà nghiên cứu tài chính đã cho ra vô số định nghĩa về lãi suất. Theo định nghĩa về lãi suất của Samuelson (2011): “Lãi suất là giá cả của người đi vay phải trả cho người cho vay để sử dụng một khoản tiền trong một khoảng thời gian xác định”. Khái niệm này được hiểu rằng lãi suất là giá cả của tín dụng, thể hiện mối quan hệ giữa người vay và người cho vay.

Cụ thể, khi người cho vay tiền hoặc một dịch vụ cụ thể, khi đến hạn người cho vay sẽ nhận được mức tiền lãi tính trên tỷ lệ phần trăm của số tiền gốc, thường lãi suất này được tính theo năm. Vai trò của lãi suất đối với nền kinh tế Thu hút vốn FDI: Đứng trước nền kinh tế toàn cầu hóa, việc hợp tác và góp vốn kinh doanh với các doanh nghiệp nước ngoài là điều cần thiết cho sự phát triển bền vững và hội nhập kinh tế của nước ta. Khi đưa ra quyết định đầu tư vào một nước khác, nhà đầu tư sẽ cân nhắc mức lãi suất của các quốc gia, đây chính là lợi nhuận nhà đầu tư đạt được dưới hình thức hợp tác. Sau khi tìm hiểu lãi suất của đối phương, nhà đầu tư thường có xu hướng sẽ chọn bên hợp tác đưa ra lãi suất cao hơn, điều này cũng tạo cũng lực cho 6 các nhà đầu tư góp vốn vì lợi nhuận kiếm được, đồng thời giúp các nước đang phát triển có thêm nguồn vốn dồi dào, nâng cao khả năng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.

Do vậy, phần lớn các quốc gia cũng như Việt Nam đang cố gắng thu hút FDI để đạt được những lợi ích lớn hơn, chính vì vậy mà FDI trở thành một trong những yếu tố dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế.