Tác động của FDI đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tác động của FDI đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường lao động.

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Diệp Gia Luật
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của FDI Đến Việc Làm Tại Các Địa Phương Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của đề tài
• 1.7. Điểm mới của đề tài
• 1.8. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ NGUỒN VỐN FDI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA FDI ĐẾN VIỆC LÀM
• 2.1. Các khái niệm có liên quan
• 2.1.1. Khái niệm lao động
• 2.1.2. Khái niệm việc làm
• 2.2. Tổng quan về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• 2.3. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.4. Các lý thuyết chính của FDI
• 2.5. Tác động của FDI đến việc làm
• 2.6. Các nghiên cứu trước về tác động của FDI đến việc làm
• 2.6.1. Nghiên cứu của Syed Zia Abbas Rizvi và Muhammad Nishat (2009)
• 2.6.2. Nghiên cứu của Ying Wei (2013)
• 2.6.3. Nghiên cứu của Okoro H.
• 2.6.4. Nghiên cứu của Salami và Oyewale (2013)
• 2.6.5. Nghiên cứu của Netrja Mehra (2013)
• 2.7. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 2.8. Tóm tắt Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình và kế hoạch nghiên cứu
• 3.2. Xây dựng bảng dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp đo lường
• 3.5. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.7. Tóm tắt Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng thu hút và sử dụng FDI tại Việt Nam
• 4.1.1. Chỉ tiêu về kết quả thu hút và sử dụng FDI
• 4.1.2. Tác động của FDI
• 4.2. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu
• 4.2.2. Phân tích mối tương quan giữa các biến trong mô hình nghiên cứu
• 4.2.3. Kiểm tra đa cộng tuyến theo hệ số VIF
• 4.2.4. Kết quả hồi quy mô hình nghiên cứu
• 4.3. Tóm tắt Chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Chính sách để tăng khả năng thu hút FDI vào các địa phương
• 5.2. Quản trị nguồn nhân lực tại các doanh nghiệp FDI
• 5.3. Chính sách việc làm
• 5.4. Về chính sách tỷ giá
• 5.5. Chính sách khuyến khích xuất khẩu
• 5.6. Hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của FDI đến việc làm tại Việt Nam

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế và tạo việc làm tại Việt Nam. Từ khi mở cửa nền kinh tế, FDI đã đóng góp đáng kể vào việc tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng việc làm. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, FDI đã tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động Việt Nam, đồng thời nâng cao tay nghề và chất lượng lao động. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để tối ưu hóa tác động tích cực của FDI đến việc làm.

1.1. FDI tại Việt Nam Thực trạng và tiềm năng

FDI tại Việt Nam đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua. Nhiều doanh nghiệp FDI đã đầu tư vào các lĩnh vực như sản xuất, dịch vụ và công nghệ thông tin. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều địa phương chưa thu hút được FDI, dẫn đến sự chênh lệch trong phát triển kinh tế và việc làm giữa các vùng.

1.2. Vai trò của FDI trong việc tạo việc làm

FDI không chỉ tạo ra việc làm trực tiếp mà còn gián tiếp thông qua các chuỗi cung ứng và dịch vụ hỗ trợ. Các doanh nghiệp FDI thường có xu hướng tuyển dụng lao động trẻ, điều này góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giảm tỷ lệ thất nghiệp.

II. Thách thức trong việc thu hút FDI và tạo việc làm

Mặc dù FDI mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này. Các vấn đề như chính sách chưa đồng bộ, thiếu cơ sở hạ tầng và chất lượng lao động chưa đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài là những rào cản lớn. Để giải quyết những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.

2.1. Chính sách FDI và những hạn chế

Chính sách FDI hiện tại còn nhiều bất cập, chưa tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài. Cần có những cải cách mạnh mẽ để thu hút FDI hiệu quả hơn.

2.2. Chất lượng lao động và yêu cầu từ nhà đầu tư

Chất lượng lao động tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư nước ngoài e ngại khi quyết định đầu tư vào Việt Nam.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của FDI đến việc làm

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích tác động của FDI đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn thống kê chính thức và phân tích bằng các mô hình hồi quy. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp đưa ra những khuyến nghị cụ thể nhằm tối ưu hóa tác động của FDI đến việc làm.

3.1. Dữ liệu và phương pháp phân tích

Dữ liệu được thu thập từ 47 tỉnh thành có FDI từ năm 2010 đến 2016. Phương pháp hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa FDI và việc làm.

3.2. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết

Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến độc lập như FDI, tỷ lệ lao động được đào tạo và GDP. Giả thuyết nghiên cứu sẽ được kiểm định để xác định mức độ tác động của FDI đến việc làm.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam. Các yếu tố như FDI, tỷ lệ lao động được đào tạo và GDP đều có ảnh hưởng dương đến việc làm. Tuy nhiên, cần có những chính sách cụ thể để phát huy tối đa tác động này.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy FDI có tác động tích cực đến tổng lao động có việc làm. Các biến độc lập đều có ý nghĩa thống kê ở mức 5%.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách

Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để các địa phương xây dựng chính sách thu hút FDI hiệu quả hơn, đồng thời cải thiện chất lượng lao động để đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Tác động của FDI đến việc làm tại Việt Nam là một vấn đề quan trọng cần được nghiên cứu và giải quyết. Cần có những chính sách đồng bộ để tối ưu hóa tác động tích cực của FDI đến việc làm, đồng thời giải quyết các thách thức hiện tại. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào nâng cao chất lượng lao động và cải thiện môi trường đầu tư.

5.1. Đề xuất chính sách thu hút FDI

Cần có những chính sách khuyến khích đầu tư nước ngoài, đồng thời tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi cho các doanh nghiệp FDI.

5.2. Tương lai của việc làm tại Việt Nam

Việc làm tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển nếu có sự hỗ trợ từ FDI. Cần chú trọng đến việc đào tạo và nâng cao tay nghề cho lao động để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc làm là một trong những yếu tố cốt lõi đánh giá sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia và địa phương. Theo Tổng cục Thống kê (2016), lực lượng lao động trong độ tuổi lao động của Việt Nam năm 2016 ước tính đạt 54,56 triệu người, trong đó có 53,41 triệu người có việc làm và 1,15 triệu người thất nghiệp. Trong bối cảnh đó, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được xem là một nhân tố quan trọng thúc đẩy tạo việc làm và phát triển kinh tế. Giai đoạn 2010 - 2016, Việt Nam đã thu hút dòng vốn FDI với quy mô trung bình hàng năm đạt khoảng 11,51 tỷ USD, trong đó các địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai là những điểm đến chính. Tuy nhiên, tác động thực tế của FDI đến việc làm tại các địa phương vẫn còn nhiều vấn đề cần làm rõ, đặc biệt khi tỷ lệ lao động có tay nghề trong các doanh nghiệp FDI còn thấp và việc làm chưa phân bổ đồng đều giữa các vùng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng và phân tích mức độ tác động của FDI đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam trong giai đoạn 2010 - 2016. Nghiên cứu tập trung vào 47 tỉnh, thành phố có vốn FDI, nhằm xác định tác động của FDI và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác đến tổng lao động có việc làm, từ đó đề xuất các giải pháp phát huy tác động tích cực của FDI đối với việc làm. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ giúp các địa phương có góc nhìn chi tiết hơn về vai trò của FDI trong giải quyết việc làm mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính về FDI và việc làm:

1. Lý thuyết nội hóa (Buckley và Casson, 1976): Giải thích FDI như một hình thức nội hóa các giao dịch thương mại quốc tế nhằm giảm chi phí giao dịch và bảo vệ tài sản trí tuệ. Các công ty đa quốc gia sử dụng FDI để quản lý và vận hành các chi nhánh theo tiêu chuẩn toàn cầu, từ đó tạo ra việc làm tại nước tiếp nhận đầu tư.

2. Lý thuyết lựa chọn lợi thế (Mô hình OLI của Dunning, 2007): Một doanh nghiệp thực hiện FDI khi hội tụ ba lợi thế: sở hữu (Ownership), nội hóa (Internalisation) và vị trí đầu tư (Location). Lý thuyết này giúp giải thích tại sao các doanh nghiệp chọn đầu tư vào các địa phương cụ thể dựa trên lợi thế cạnh tranh và điều kiện kinh tế.

3. Lý thuyết lợi thế so sánh (David Ricardo, 1817): Mỗi quốc gia nên chuyên môn hóa sản xuất các mặt hàng mà mình có lợi thế so sánh để tối đa hóa lợi ích kinh tế. Việt Nam tận dụng lợi thế so sánh về lao động giá rẻ và tài nguyên để thu hút FDI, đồng thời các địa phương cần phát huy lợi thế riêng để thu hút đầu tư hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: lao động (người từ 15 tuổi trở lên có việc làm hoặc thất nghiệp), việc làm (theo Bộ Luật Lao động Việt Nam 2012), FDI (theo định nghĩa của IMF, OECD và Luật Đầu tư Việt Nam), cùng các biến kinh tế vĩ mô như xuất khẩu, nhập khẩu, tỷ giá hối đoái, lạm phát, lao động được đào tạo và tổng sản phẩm hàng hóa trong nước (GDP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ 47 tỉnh, thành phố có vốn FDI trong giai đoạn 2010 - 2016, tổng cộng 329 quan sát. Dữ liệu thứ cấp được lấy từ Niên giám Thống kê và các nguồn chính thức của Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Mô hình hồi quy tuyến tính được xây dựng với biến phụ thuộc là tổng lao động có việc làm (EMP) và 7 biến độc lập: vốn FDI, tổng giá trị xuất khẩu (EXP), tổng giá trị nhập khẩu (IMP), tỷ giá hối đoái (EXR), tỷ lệ lạm phát (INF), tỷ lệ lao động được đào tạo (EDU), và tổng sản phẩm hàng hóa trong nước (GDP). Các biến được đo lường bằng các chỉ tiêu cụ thể như tỷ đồng, triệu USD, phần trăm.

Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm Stata 12 với các kỹ thuật hồi quy OLS, mô hình hiệu ứng cố định (FEM) và hiệu ứng ngẫu nhiên (REM). Các kiểm định Breusch-Pagan, Hausman, kiểm định phương sai sai số và tự tương quan được thực hiện để lựa chọn mô hình phù hợp và đảm bảo tính chính xác của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tích cực của FDI đến việc làm: Kết quả hồi quy OLS cho thấy biến vốn FDI có hệ số hồi quy dương 0,0209 và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy khi vốn FDI tăng 1% thì tổng lao động có việc làm tăng khoảng 0,02%. Điều này khẳng định FDI đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm tại các địa phương.

2. Các yếu tố kinh tế vĩ mô khác: Tổng giá trị xuất khẩu (EXP) và tổng sản phẩm hàng hóa trong nước (GDP) cũng có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê cao (hệ số lần lượt 0,1374 và 0,1343). Tỷ giá hối đoái (EXR) và tỷ lệ lao động được đào tạo (EDU) cũng có ảnh hưởng tích cực đến việc làm với hệ số lần lượt 0,1408 và 0,0069, cho thấy vai trò của môi trường kinh tế ổn định và chất lượng nguồn nhân lực.

3. Tác động tiêu cực của nhập khẩu: Biến tổng giá trị nhập khẩu (IMP) có hệ số âm -0,0649 và có ý nghĩa thống kê, cho thấy nhập khẩu tăng có thể làm giảm việc làm tại các địa phương, có thể do cạnh tranh với sản xuất trong nước.

4. Mức độ giải thích của mô hình: Hệ số xác định bội hiệu chỉnh (R2) đạt 63,25%, cho thấy các biến độc lập giải thích được hơn 63% biến động của tổng lao động có việc làm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như của Okoro H. Johnson (2014) tại Nigeria và Netrja Mehra (2013) tại Ấn Độ, khi FDI được chứng minh có tác động tích cực đến việc làm. Sự khác biệt với nghiên cứu của Ying Wei (2013) tại Trung Quốc, nơi FDI không ảnh hưởng đến việc làm chung, có thể do khác biệt về cấu trúc kinh tế và trình độ lao động.

Việc FDI tạo ra việc làm chủ yếu ở các ngành thâm dụng lao động, tận dụng nguồn lao động giá rẻ, phù hợp với cơ cấu FDI tại Việt Nam tập trung vào công nghiệp chế biến, chế tạo và xây dựng. Tuy nhiên, khả năng tạo việc làm của FDI còn hạn chế do tỷ lệ lao động có tay nghề thấp và sự tập trung vốn FDI không đồng đều giữa các vùng.

Biểu đồ phân bố vốn FDI theo địa phương và ngành nghề cho thấy sự tập trung cao tại các vùng kinh tế trọng điểm như Nam Bộ và Bắc Bộ, với TP. Hồ Chí Minh chiếm khoảng 15% tổng vốn đăng ký. Điều này dẫn đến mất cân đối vùng miền trong tạo việc làm và phát triển kinh tế.

Bảng ma trận tương quan và kiểm định đa cộng tuyến cho thấy các biến độc lập có tương quan thuận chiều với việc làm, ngoại trừ nhập khẩu có tương quan nghịch chiều, đồng thời mô hình không bị đa cộng tuyến nghiêm trọng, đảm bảo tính tin cậy của kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu hút FDI chất lượng cao: Các địa phương cần xây dựng chính sách ưu đãi phù hợp nhằm thu hút các dự án FDI có giá trị gia tăng cao, sử dụng công nghệ hiện đại và tạo nhiều việc làm cho lao động có kỹ năng. Mục tiêu tăng tỷ lệ vốn FDI vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ chất lượng trong vòng 3-5 năm tới.

2. Phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng: Đẩy mạnh đào tạo nghề và nâng cao trình độ lao động tại các địa phương, đặc biệt là lao động trong các khu công nghiệp có vốn FDI. Các cơ sở đào tạo phối hợp với doanh nghiệp FDI để thiết kế chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế, nhằm tăng tỷ lệ lao động được đào tạo lên trên 25% trong 5 năm tới.

3. Cân bằng phân bổ FDI giữa các vùng: Chính phủ và các địa phương cần phối hợp điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư để giảm sự tập trung quá mức tại các vùng kinh tế trọng điểm, đồng thời phát triển các vùng kinh tế khó khăn nhằm tạo việc làm và phát triển kinh tế bền vững.

4. Kiểm soát nhập khẩu và thúc đẩy xuất khẩu: Áp dụng các chính sách nhằm hạn chế nhập khẩu các sản phẩm có thể sản xuất trong nước, đồng thời khuyến khích xuất khẩu để tạo thêm việc làm. Các biện pháp này cần được thực hiện đồng bộ trong vòng 2-3 năm tới với sự phối hợp của Bộ Công Thương và các địa phương.

5. Tăng cường quản trị nguồn nhân lực tại doanh nghiệp FDI: Các doanh nghiệp FDI cần được hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách nhân sự phù hợp, đảm bảo quyền lợi người lao động và nâng cao hiệu quả sử dụng lao động. Các chương trình đào tạo quản lý nguồn nhân lực nên được triển khai trong các khu công nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và lao động: Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực nghiệm giúp xây dựng chính sách thu hút FDI và phát triển việc làm phù hợp với từng địa phương.

2. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp FDI: Hiểu rõ tác động của FDI đến việc làm và các yếu tố kinh tế vĩ mô giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược đầu tư và quản trị nguồn nhân lực.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế, tài chính - ngân hàng: Luận văn cung cấp mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm có giá trị tham khảo cho các nghiên cứu liên quan đến FDI và thị trường lao động.

4. Các cơ sở đào tạo nghề và giáo dục: Thông tin về tỷ lệ lao động được đào tạo và tác động đến việc làm giúp các cơ sở này điều chỉnh chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động và doanh nghiệp FDI.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI có thực sự tạo ra nhiều việc làm tại các địa phương Việt Nam không?
   Có, nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến việc làm, với hệ số hồi quy dương và mức ý nghĩa 1%. Ví dụ, khi vốn FDI tăng 1%, tổng lao động có việc làm tăng khoảng 0,02%.

2. Các yếu tố kinh tế nào khác ảnh hưởng đến việc làm ngoài FDI?
   Tổng giá trị xuất khẩu, GDP địa phương, tỷ giá hối đoái và tỷ lệ lao động được đào tạo đều có tác động tích cực đến việc làm, trong khi nhập khẩu có tác động tiêu cực. Điều này phản ánh sự đa dạng của các yếu tố kinh tế ảnh hưởng đến thị trường lao động.

3. Tại sao nhập khẩu lại có tác động tiêu cực đến việc làm?
   Nhập khẩu tăng có thể làm giảm nhu cầu sản xuất trong nước, dẫn đến giảm việc làm trong các ngành nội địa. Ví dụ, nhập khẩu hàng hóa thành phẩm cạnh tranh với sản phẩm trong nước có thể làm giảm việc làm trong ngành sản xuất.

4. Tỷ lệ lao động được đào tạo ảnh hưởng thế nào đến việc làm?
   Tỷ lệ lao động được đào tạo có tác động tích cực đến việc làm, cho thấy chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để tận dụng hiệu quả FDI và phát triển kinh tế địa phương.

5. Làm thế nào để các địa phương cân bằng được sự tập trung FDI?
   Các địa phương cần xây dựng chính sách ưu đãi phù hợp, cải thiện môi trường đầu tư và phát huy lợi thế so sánh riêng để thu hút FDI đa dạng hơn, tránh tập trung quá mức vào một số vùng kinh tế trọng điểm.

Kết luận

• FDI có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam trong giai đoạn 2010 - 2016.
• Các yếu tố kinh tế vĩ mô như xuất khẩu, GDP, tỷ giá hối đoái và tỷ lệ lao động được đào tạo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm.
• Nhập khẩu có tác động tiêu cực đến việc làm, phản ánh sự cạnh tranh với sản xuất trong nước.
• Mô hình nghiên cứu giải thích được hơn 63% biến động của tổng lao động có việc làm, đảm bảo độ tin cậy cao.
• Đề xuất các giải pháp tăng cường thu hút FDI chất lượng, phát triển nguồn nhân lực, cân bằng phân bổ FDI và kiểm soát nhập khẩu nhằm phát huy tối đa tác động tích cực của FDI đến việc làm.

Tiếp theo, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu nên triển khai các chính sách và chương trình đào tạo phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về tác động của FDI đến các khía cạnh khác của phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Hành động ngay hôm nay để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu. Chương này trình bày lý do chọn đề tài, các mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, mô tả tổng quát các phương pháp áp dụng, ý nghĩa và điểm mới của đề tài, bố cục nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước về nguồn vốn FDI và tác động của FDI đến việc làm. Chương này trình bày nền tảng lý thuyết, nêu mối liên hệ của FDI và việc làm, nêu những nghiên cứu trước có liên quan.

Xây dựng mô hình nghiên cứu, quy trình nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương này trình bày về xây dựng bảng dữ liệu, cách thức thu thập dữ liệu nghiên cứu và trình bày phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

Chương này trình bày kết quả phân tích định lượng xem xét sự tác động của FDI đến việc làm tại các địa phương ở Việt Nam và lựa chọn mô hình thích hợp để diễn giải kết quả. Từ đó kết luận chấp nhận hay bác bỏ các giả thuyết đã xây dựng. Chương 5: Kết luận và kiến nghị. Trên cơ sở phân tích Chương 4, tác giả đề xuất kiến nghị để FDI tăng cường tác động tích cực đến việc làm cũng như hàm ý quản trị nguồn nhân lực tại các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam.

Đồng thời cũng nêu những đóng góp, hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ NGUỒN VỐN FDI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA FDI ĐẾN VIỆC LÀM 2.1 Các khái niệm có liên quan 2.1Khái niệm lao động Lao động là hoạt động có ý thức của con người, đó là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động lên đối tượng lao động cải biến nó tạo ra sản phẩm để thỏa mãn nhu cầu của mình và xã hội. Theo Tổng cục Thống kê (2016), lực lượng lao động bao gồm những người từ 15 tuổi trở lên có việc làm (đang làm việc) và những người thất nghiệp trong thời kỳ tham chiếu (07 ngày trước thời điểm quan sát). Số lao động trong nền kinh tế: Số người có việc làm gồm những người từ 15 tuổi trở lên trong thời kỳ 07 ngày tham chiếu làm việc được trả lương, trả công hoặc những người từ 15 tuổi trở lên trong thời kỳ tham chiếu tự làm hoặc làm chủ.2 Khái niệm việc làm Việc làm là một trong những vấn đề cơ bản nhất của mọi quốc gia nhằm góp phần bảo đảm sự an toàn, ổn định và phát triển của xã hội.

Vì vậy, việc mở rộng việc làm là một trong những nội dung cơ bản nhất trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của các nước trên thế giới. Điều 13, Bộ Luật Lao động Việt Nam (2012) quy định: “Mọi hoạt động tạo ra thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”. Trên thực tế việc làm nêu trên được thể hiện dưới 3 hình thức: - Một là, làm công việc để nhận tiền lương, tiền công hoặc hiện vật. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Hai là, làm công việc để thu lợi cho bản thân mà bản thân lại có quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu tư liệu sản xuất để tiến hành công việc đó.

- Ba là, làm các công việc cho hộ gia đình mình nhưng không được trả thù lao dưới hình thức tiền lương, tiền công cho công việc đó. Bao gồm sản xuất nông nghiệp, hoạt động kinh tế phi nông nghiệp do chủ hộ hoặc một thành viên khác trong gia đình có quyền sử dụng, sở hữu hoặc quản lý. Nguyễn Thúy Hà (2013), cho rằng “Việc làm là nhu cầu cơ bản của con người để đảm bảo cuộc sống và sự phát triển toàn diện, nó có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, không thể thiếu đối với từng cá nhân và toàn bộ nền kinh tế, là vấn đề cốt lõi và xuyên suốt trong các hoạt động kinh tế, nó có mối quan hệ mật thiết với kinh tế và xã hội, chi phối toàn bộ hoạt động của cá nhân và xã hội”.2 Tổng quan về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 2.1 Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) (1997), FDI là “một khoản đầu tư với những quan hệ lâu dài, theo đó, một tổ chức trong một nền kinh tế (nhà đầu tư trực tiếp) thu được lợi ích lâu dài từ một doanh nghiệp đặt tại một nền kinh tế khác. Mục đích của nhà đầu tư trực tiếp là muốn có nhiều ảnh hưởng trong việc quản lý doanh nghiệp đặt tại nền kinh tế khác đó”.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) (2008), “FDI là một loại đầu tư phản ánh mục tiêu của việc thiết lập mối quan tâm lâu dài của một doanh nghiệp thường trú tại một nền kinh tế (đầu tư trực tiếp) trong một doanh nghiệp (doanh nghiệp đầu tư trực tiếp) là cư dân trong một nền kinh tế khác hơn so với đầu tư trực tiếp. Sự quan tâm lâu dài ngụ ý sự tồn tại của một mối quan hệ lâu dài giữa các nhà đầu tư trực tiếp và các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp và một mức độ đáng kể ảnh hưởng đến việc quản lý của doanh nghiệp. Quyền sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp của 10% quyền biểu quyết của một doanh nghiệp trong một nền kinh tế bởi một nhà đầu tư trong nền kinh tế khác là bằng chứng của một mối quan hệ như vậy”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hiệp quốc (1996) cho rằng, FDI là “một sự đầu tư thực hiện để có được lợi ích lâu dài trong doanh nghiệp hoạt động bên ngoài của nền kinh tế của nhà đầu tư.

mục đích của chủ đầu tư là để đạt được một tiếng nói hiệu quả trong việc quản lý của doanh nghiệp”. Theo Luật Đầu tư năm 2005 (tại Điều 3), “Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư”, “Đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư”. Theo tác giả Nguyễn Thị Huyền Trang (2017), “FDI là hình thức đầu tư trực tiếp và chủ đầu tư là cá nhân hay tổ chức của một quốc gia đưa vốn là tiền hay tài sản cố định như máy móc, trang thiết bị công nghệ hiện đại và nhiều khoản đầu tư khác đầu tư tại một quốc gia nào đó. Đồng thời, các nhà đầu tư sẽ nắm giữ quyền sở hữu, quản lý và kiểm soát hoạt động đầu tư tại quốc gia tiếp nhận đầu tư với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận”.

Theo tác giả Phan Thị Quốc Hương (2015), “FDI là hình thức đầu tư do nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư ở Việt Nam hoặc nhà đầu tư Việt Nam bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư ở nước ngoài theo quy định của pháp luật”.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài Theo Luật Đầu tư Việt Nam (2014), FDI được thực hiện dưới các hình thức: - Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng là hình thức nhà đầu tư và nước nhận được đầu tư sẽ ký hợp đồng hợp tác kinh doanh. Theo hình thức đầu tư này nhà đầu tư nước ngoài là người cung cấp phần lớn hoặc toàn bộ nguồn vốn đầu tư. Bên nhận đầu tư sẽ đóng góp đất đai, nhà xưởng hoặc có thể góp một phần vốn. - Doanh nghiệp liên doanh, theo hình thức này doanh nghiệp được hình thành do sự góp vốn của các bên thuộc nước đầu tư và nước nhận đầu tư.

Doanh nghiệp liên doanh được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, có tư cách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 pháp nhân theo luật pháp nước nhận đầu tư. Mỗi bên liên doanh chịu trách nhiệm đối với bên kia, với doanh nghiệp liên doanh trong phạm vi phần vốn của mình trong vốn pháp định. Tỷ lệ góp vốn của bên nước ngoài do các bên thỏa thuận. Đối với nước chủ nhà, hình thức đầu tư này cho phép tranh thủ vốn từ bên ngoài, khai thác được lợi thế của nước sở tại về lao động và tài nguyên.

Nước tiếp nhận đầu tư có điều kiện tiếp nhận khoa học công nghệ tiên tiến, có thể nâng cao được chất lượng và hạ giá thành sản phẩm. Ngoài ra, hình thức đầu tư này cho phép nước chủ nhà tiếp thu kinh nghiệm quản lý sản xuất kinh doanh, bí quyết marketing của nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ của nước sở tại. - Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn có tư cách pháp nhân theo luật pháp của nước chủ nhà và là doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (tổ chức hoặc cá nhân người nước ngoài) do nhà đầu tư nước ngoài thành lập, tự quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài cũng là loại hình mà nhà đầu tư nước ngoài đầu tư 100% vốn, nên nước sở tại không phải bỏ vốn và thực hiện công tác quản lý trực tiếp mà vẫn thu được lợi từ các khoản thu thuế và giải quyết việc làm cho lao động.3 Các lý thuyết chính của FDI 2.1 Lý thuyết nội hóa Buckley và Casson (1976) đưa ra một giải thích khác về FDI bằng việc nhấn mạnh vào công nghệ và quản lý.

FDI là hình thức liên kết dọc và ngang trong mối liên hệ chia sẻ về tri thức, giảm chi phí giao dịch cho thị trường không hoàn hảo mang lại và nội hóa các sản phẩm trung gian. Buckley và Casson cho rằng lý thuyết nội hóa dựa trên 3 điều kiện: (i) Các công ty tối đa hóa lợi nhuận trong điều kiện thị trường không hoàn hảo; (ii) Các công ty giao dịch nội bộ với nhau khi thị trường sản phẩm trung gian không hoàn hảo; (iii) Thị trường nội bộ rộng khắp thế giới tập trung vào các công ty đa quốc gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 FDI giúp các công ty đa quốc gia bảo vệ tài sản trí thức, tăng thị phần quốc tế và tránh rủi ro trong giao dịch thông qua “nội hóa” các giao dịch thương mại quốc tế. Một công ty có xu hướng nghiên cứu và phát triển có thể tạo ra nguồn lực, quy trình quản lý hoặc công nghệ mới.