Ảnh hưởng của độ mở nền kinh tế đến chính sách tiền tệ và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh ảnh hưởng của độ mở nền kinh tế đến tác động của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Xuân Minh Đức
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Thu Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng (Hướng Ứng Dụng)
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Độ Mở Nền Kinh Tế Đến Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ Lên Tăng Trưởng Kinh Tế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết quả kỳ vọng và những đóng góp của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Khái niệm, mục tiêu và công cụ của CSTT
• 2.1.1. Khái niệm CSTT
• 2.1.2. Mục tiêu của CSTT
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH, DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu cơ sở
• 3.3. Mô hình nghiên cứu điều chỉnh
• 3.4. Giải thích các biến và dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.1. Giải thích các biến
• 3.4.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích, mô tả thống kê các biến của mô hình
• 4.2. Xác định độ trễ của các biến độc lập và các kiểm định của mô hình
• 4.2.1. Xác định độ trễ của các biến độc lập
• 4.2.2. Các kiểm định của mô hình
• 4.2.2.1. Kiểm định tính dừng
• 4.2.2.2. Kiểm định tự tương quan
• 4.2.2.3. Kiểm định phương sai thay đổi
• 4.3. Kết quả ước lượng các mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Khuyến nghị điều hành CSTT trong điều kiện kinh tế mở
• KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1 – KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG
• PHỤ LỤC 2 – CÁC CÔNG CỤ CỦA CSTT

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của độ mở nền kinh tế đến chính sách tiền tệ

Độ mở nền kinh tế là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Sự gia tăng độ mở thương mại và tài chính đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho nền kinh tế. Nghiên cứu cho thấy rằng độ mở nền kinh tế không chỉ ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ mà còn tác động đến các yếu tố vĩ mô khác như lạm phát và tỷ giá hối đoái. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là cần thiết để xây dựng các chính sách kinh tế hiệu quả.

1.1. Độ mở nền kinh tế và chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Độ mở nền kinh tế tại Việt Nam đã tăng lên đáng kể trong những năm qua, đặc biệt sau khi gia nhập WTO. Điều này đã dẫn đến sự thay đổi trong cách thức thực hiện chính sách tiền tệ. Các nhà hoạch định chính sách cần xem xét các yếu tố bên ngoài khi điều chỉnh lãi suất và cung tiền.

1.2. Tác động của độ mở đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu cho thấy rằng khi độ mở nền kinh tế tăng, tác động của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế có thể giảm. Điều này có thể do sự gia tăng cạnh tranh và sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng độ mở thương mại và tài chính có thể làm giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Chính sách tiền tệ tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức do độ mở nền kinh tế ngày càng cao. Các yếu tố như lạm phát, tỷ giá hối đoái và sự biến động của thị trường tài chính toàn cầu đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách tiền tệ. Việc duy trì ổn định giá cả và tăng trưởng kinh tế bền vững là một nhiệm vụ khó khăn.

2.1. Lạm phát và độ mở nền kinh tế

Lạm phát là một trong những vấn đề lớn mà chính sách tiền tệ phải đối mặt. Khi độ mở nền kinh tế tăng, lạm phát có thể gia tăng do sự gia tăng giá cả hàng hóa nhập khẩu. Điều này đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải có những biện pháp kịp thời để kiểm soát lạm phát.

2.2. Tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ

Tỷ giá hối đoái cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ. Sự biến động của tỷ giá có thể làm thay đổi chi phí nhập khẩu và xuất khẩu, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Chính sách tiền tệ cần phải linh hoạt để ứng phó với những biến động này.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của độ mở nền kinh tế

Để đánh giá tác động của độ mở nền kinh tế đến chính sách tiền tệ và tăng trưởng kinh tế, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng. Mô hình nghiên cứu sẽ được điều chỉnh để phản ánh chính xác mối quan hệ giữa các biến số. Dữ liệu sẽ được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như World Bank và IMF.

3.1. Mô hình nghiên cứu và biến số

Mô hình nghiên cứu sẽ bao gồm các biến số như lãi suất, độ mở thương mại và độ mở tài chính. Việc xác định các biến này là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phương pháp ước lượng OLS và GLS

Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp ước lượng Ordinary Least Squares (OLS) và Generalized Least Squares (GLS) để phân tích dữ liệu. Các phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa độ mở nền kinh tế và chính sách tiền tệ một cách chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng độ mở nền kinh tế có tác động đáng kể đến chính sách tiền tệ và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Khi độ mở thương mại hoặc tài chính tăng, tác động của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế sẽ giảm. Những kết quả này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng các chiến lược phù hợp.

4.1. Kết quả ước lượng và phân tích

Kết quả ước lượng cho thấy rằng độ mở thương mại có tác động mạnh mẽ đến chính sách tiền tệ. Khi độ mở tăng 1%, tác động của chính sách tiền tệ sẽ giảm 0,3%. Điều này cho thấy rằng các nhà hoạch định chính sách cần phải xem xét độ mở khi điều chỉnh chính sách tiền tệ.

4.2. Ứng dụng thực tiễn cho chính sách tiền tệ

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để điều chỉnh chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa độ mở và chính sách tiền tệ sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn hơn.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng độ mở nền kinh tế có tác động lớn đến chính sách tiền tệ và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Các nhà hoạch định chính sách cần phải chú ý đến độ mở khi xây dựng và thực hiện chính sách tiền tệ. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc sử dụng các phương pháp đo lường độ mở khác để có cái nhìn tổng quát hơn.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng độ mở thương mại và tài chính có tác động làm giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét độ mở trong chính sách tiền tệ.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa độ mở và chính sách tiền tệ. Việc áp dụng các phương pháp đo lường mới sẽ giúp có cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007, Việt Nam đã đẩy mạnh tiến trình hội nhập quốc tế thông qua hàng loạt hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương như Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Nhật Bản năm 2008, Việt Nam - Hàn Quốc năm 2015, Cộng đồng Kinh tế ASEAN năm 2015, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương năm 2018 và Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh Châu Âu năm 2018. Số liệu thống kê từ Ngân hàng Thế giới cho thấy độ mở thương mại của Việt Nam đã tăng trưởng vượt bậc từ khoảng 120,0% tổng sản phẩm quốc nội vào đầu những năm 2000 lên mức 156,4% vào năm 2012 và vượt ngưỡng 190,0% vào năm 2017, đi kèm với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt từ 5,81% đến 6,81% mỗi năm.

Tuy nhiên, mức độ mở cửa kinh tế ngày càng sâu rộng cũng đặt ra thách thức lớn đối với công tác điều hành vĩ mô của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Khi nền kinh tế phụ thuộc chặt chẽ vào xuất nhập khẩu và các dòng vốn quốc tế, hiệu lực của chính sách tiền tệ trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế có thể bị suy giảm do các cú sốc bên ngoài và hiện tượng rò rỉ chính sách. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của học viên Nguyễn Xuân Minh Đức dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Đinh Thị Thu Hồng tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh được thực hiện nhằm lượng hóa tác động của độ mở kinh tế đến hiệu quả của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Nghiên cứu thực hiện trên bộ dữ liệu chuỗi thời gian 56 quý từ quý 1 năm 2004 đến quý 4 năm 2017. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khi độ mở thương mại tăng 1,0%, tác động thúc đẩy tăng trưởng của chính sách tiền tệ sẽ giảm đi 0,30%, và khi độ mở tài chính tăng 1,0%, hiệu lực chính sách tiền tệ giảm tới 1,49%, cung cấp luận cứ thực nghiệm giá trị cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các nền tảng lý thuyết kinh tế vĩ mô kinh điển về mối liên hệ giữa tiền tệ, sản lượng và mức độ mở cửa của nền kinh tế:

• Thuyết số lượng tiền tệ của Irving Fisher: Xác lập phương trình trao đổi danh nghĩa khẳng định mức cung tiền tác động trực tiếp đến giá cả và tổng sản lượng trong dài hạn.
• Lý thuyết ưa thích thanh khoản và mô hình IS-LM của John Maynard Keynes (1936): Giải thích cơ chế truyền dẫn gián tiếp của chính sách tiền tệ thông qua lãi suất, chi phí sử dụng vốn, đầu tư tư nhân và tổng cầu hàng hóa.
• Mô hình Mundell-Fleming (1962): Mở rộng mô hình IS-LM sang nền kinh tế mở bằng cách bổ sung đường cân bằng cán cân thanh toán BP, phân tích hiệu lực tương đối của chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa dưới các cơ chế tỷ giá cố định và tỷ giá thả nổi kết hợp mức độ chu chuyển vốn tự do.
• Khung phân tích biến tương tác của Georgios Karras (1999, 2001): Mô hình kinh tế lượng đo lường tác động biên của chính sách tiền tệ (thông qua cung tiền M1 và lãi suất chính sách) chịu sự điều tiết của các chỉ số độ mở thương mại (tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên GDP) và độ mở tài chính (vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI trên GDP).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với quy trình phân tích kinh tế lượng chặt chẽ trên chuỗi thời gian:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Toàn bộ dữ liệu thứ cấp gồm 56 quan sát chuỗi thời gian liên tục từ quý 1 năm 2004 đến quý 4 năm 2017 (tương ứng 14 năm liên tục), được thu thập và đồng bộ hóa từ cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO).
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả áp dụng phương pháp hồi quy bình phương bé nhất thông thường (OLS) kết hợp phương pháp bình phương bé nhất tổng quát (GLS). Việc lựa chọn mô hình GLS là bắt buộc nhằm khắc phục triệt để hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan bậc cao thường gặp trong dữ liệu kinh tế vĩ mô theo quý.
• Các bước kiểm định mô hình:
  • Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu thông qua kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP) ở mức ý nghĩa 1,0% và 5,0%.
  • Xác định độ trễ tối ưu của các biến độc lập (từ trễ 1 quý đến 4 quý) dựa trên tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC) và Schwarz (SC).
  • Thực hiện các kiểm định chẩn đoán sau hồi quy gồm kiểm định tự tương quan Breusch-Godfrey và kiểm định phương sai sai số thay đổi White test để đảm bảo ước lượng thu được là không chệch và có phương sai nhỏ nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả ước lượng kinh tế lượng từ mô hình OLS và GLS mang lại 4 phát hiện quan trọng có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc:

• Độ mở thương mại làm suy giảm hiệu lực của chính sách tiền tệ: Hệ số hồi quy của biến tương tác giữa độ mở thương mại và chính sách tiền tệ mang dấu âm (-0,30) với mức ý nghĩa thống kê 1,0%. Điều này chỉ ra rằng khi tỷ lệ kim ngạch xuất nhập khẩu trên GDP tăng thêm 1,0%, mức độ tác động tích cực của chính sách tiền tệ mở rộng lên tăng trưởng kinh tế sẽ giảm đi 0,30%.
• Độ mở tài chính làm giảm mạnh tác động của chính sách tiền tệ trong mô hình đơn lẻ: Khi xem xét riêng biệt, hệ số tương tác của độ mở tài chính mang giá trị âm (-1,49), cho thấy độ mở tài chính tăng 1,0% làm suy giảm hiệu quả kích thích kinh tế của chính sách tiền tệ tới 1,49%.
• Tính áp đảo của độ mở thương mại so với độ mở tài chính: Khi đưa đồng thời cả hai biến tương tác độ mở thương mại và độ mở tài chính vào cùng một mô hình hồi quy, biến độ mở tài chính mất ý nghĩa thống kê ở mức 5,0%, trong khi biến độ mở thương mại vẫn giữ nguyên ý nghĩa thống kê ở mức 1,0%, chứng minh độ mở thương mại là kênh dẫn truyền chi phối chủ đạo tại Việt Nam.
• Tác động quán tính của tăng trưởng và cú sốc giá dầu thế giới: Tăng trưởng kinh tế quý hiện tại chịu ảnh hưởng cùng chiều mạnh mẽ từ tăng trưởng của quý trước với hệ số dương đạt khoảng 0,45 (mức ý nghĩa 1,0%), trong khi biến động tăng 1,0% của giá dầu thực tế thế giới làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế nội địa khoảng 0,08%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh chính xác thực trạng của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2004 - 2017. Với tỷ lệ xuất nhập khẩu trên GDP vượt mức 156,4% vào năm 2012 và xấp xỉ 190,0% vào năm 2017, mức độ phụ thuộc vào thị trường quốc tế là rất cao. Khi Ngân hàng Nhà nước nới lỏng chính sách tiền tệ bằng cách hạ lãi suất hoặc tăng cung tiền, một phần đáng kể lượng thanh khoản bổ sung không đi vào khu vực sản xuất tiêu dùng nội địa mà bị rò rỉ ra nước ngoài thông qua việc gia tăng nhập khẩu nguyên liệu và máy móc thiết bị, làm suy yếu hiệu ứng số nhân tổng cầu.

Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các kết luận thực nghiệm của Karras (1999, 2001) trên mẫu 38 quốc gia, Berument và Dogan (2003) tại Thổ Nhĩ Kỳ, và Isik và Acar (2006) trên 42 nền kinh tế mới nổi. Ngược lại, kết quả có sự khác biệt với nghiên cứu của Ekpo và Effiong (2017) tại 37 quốc gia châu Phi (nơi độ mở làm tăng hiệu quả tiền tệ) do thị trường tài chính châu Phi có mức độ phân hóa và năng lực hấp thụ vốn thấp hơn đáng kể so với Việt Nam. Trong các báo cáo kinh tế lượng, các phát hiện này được trình bày trực quan qua bảng so sánh kết quả ước lượng OLS và GLS cùng biểu đồ xu hướng thể hiện sự phân kỳ giữa mức tăng độ mở thương mại và độ nhạy của sản lượng trước các cú sốc tiền tệ qua 56 quý nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu định lượng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ trong điều kiện nền kinh tế ngày càng mở rộng:

• Chuyển dịch linh hoạt cơ chế điều hành lãi suất và tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần duy trì cơ chế tỷ giá trung tâm có quản lý với biên độ dao động linh hoạt khoảng +/-3,0%, giảm thiểu can thiệp hành chính trực tiếp, phấn đấu kiểm soát lạm phát bình quân dưới 4,0%/năm và ổn định kỳ vọng thị trường ngoại hối giai đoạn 2020 - 2025.
• Nâng cao chất lượng công cụ thị trường mở và điều tiết cung tiền: Ngân hàng Nhà nước cần chủ động điều tiết thanh khoản qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO) và tái cấp vốn, duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn ngành ở mức hợp lý khoảng 13,0% - 15,0%/năm, bám sát các biến động lãi suất từ Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) để hạn chế hiện tượng dịch chuyển dòng vốn đầu cơ ngắn hạn.
• Tăng cường phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa: Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước cần thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu kinh tế vĩ mô định kỳ hàng tháng, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đạt tối thiểu 95,0% kế hoạch hàng năm để hỗ trợ tổng cầu nội địa, bù đắp cho sự suy giảm hiệu lực của chính sách tiền tệ khi độ mở thương mại vượt ngưỡng 180,0% GDP.
• Tái cơ cấu xuất nhập khẩu và nâng cao giá trị gia tăng nội địa: Bộ Công Thương và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư FDI có chọn lọc trong giai đoạn 2021 - 2030, ưu tiên các dự án công nghệ cao có cam kết chuyển giao công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa các ngành công nghiệp chế biến chế tạo từ mức 30,0% lên trên 50,0% nhằm giảm thiểu rủi ro rò rỉ thanh khoản khi thực thi chính sách nới lỏng tiền tệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo chuyên môn cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Cung cấp cơ sở thực nghiệm định lượng chính xác (hệ số co giãn -0,30 và -1,49) để đánh giá độ trễ và biên độ tác động của các công cụ lãi suất, dự trữ bắt buộc và cung tiền trong bối cảnh các cam kết thương mại quốc tế ngày càng sâu sắc.
• Khối chuyên gia phân tích vĩ mô tại các ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Hỗ trợ xây dựng mô hình dự báo biến động lãi suất, thanh khoản thị trường tiền tệ và tỷ giá hối đoái với độ trễ từ 1 đến 4 quý, phục vụ công tác quản trị rủi ro thanh khoản và định giá tài sản tài chính.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu tại các trường đại học khối kinh tế: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị cho các học phần Kinh tế vĩ mô nâng cao, Lý thuyết tài chính tiền tệ và Kinh tế lượng ứng dụng, minh họa sống động cách vận dụng mô hình Mundell-Fleming và khung phân tích của Karras.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là bài mẫu chuẩn mực về cấu trúc luận văn thạc sĩ kinh tế hướng ứng dụng, cung cấp quy trình xử lý dữ liệu chuỗi thời gian 56 quan sát và cách thực hiện các kiểm định chẩn đoán OLS/GLS chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Độ mở kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2004 - 2017 biến động như thế nào?
Trong giai đoạn 2004 - 2017, độ mở thương mại của Việt Nam tăng mạnh từ khoảng 120,0% lên 156,4% vào năm 2012 và đạt gần 190,0% vào năm 2017. Sự gia tăng nhanh chóng này xuất phát từ các mốc hội nhập quan trọng như gia nhập WTO năm 2007 và ký kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Vì sao độ mở kinh tế tăng lại làm giảm tác động của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng?
Khi nền kinh tế có độ mở cao, việc mở rộng cung tiền làm lãi suất giảm sẽ dẫn đến nguy cơ rò rỉ thanh khoản qua kênh nhập khẩu và chu chuyển dòng vốn ra nước ngoài. Doanh nghiệp và người dân tiêu thụ nhiều hàng ngoại nhập, làm giảm hiệu ứng kích cầu sản xuất trong nước của chính sách tiền tệ.

Mô hình nghiên cứu trong luận văn sử dụng phương pháp ước lượng kinh tế lượng nào?
Nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS) và bình phương bé nhất tổng quát (GLS) trên 56 quan sát quý. Phương pháp GLS giúp khắc phục triệt để hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi của sai số, đảm bảo kết quả ước lượng đạt độ tin cậy thống kê cao.

Tác động của độ mở tài chính khác độ mở thương mại như thế nào trong mô hình?
Khi xem xét riêng biệt, độ mở tài chính làm giảm hiệu lực chính sách tiền tệ tới 1,49% (cao hơn mức 0,30% của độ mở thương mại). Tuy nhiên, khi đưa cả hai biến vào mô hình tổng thể, độ mở thương mại chiếm ưu thế áp đảo và giữ vững ý nghĩa thống kê 1,0%, còn độ mở tài chính mất ý nghĩa thống kê.

Ngân hàng Nhà nước nên điều hành chính sách tiền tệ như thế nào trong điều kiện độ mở cao?
Ngân hàng Nhà nước cần kết hợp linh hoạt công cụ lãi suất và tỷ giá với biên độ dao động +/-3,0%, kiểm soát tăng trưởng tín dụng khoảng 13,0% - 15,0%/năm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để duy trì lạm phát mục tiêu dưới 4,0% và ổn định tăng trưởng vĩ mô.

Kết luận

• Tổng kết phát hiện cốt lõi: Luận văn đã chứng minh thực nghiệm rằng độ mở thương mại làm giảm 0,30% tác động của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam giai đoạn 2004 - 2017 với mức ý nghĩa 1,0%.
• Vai trò chi phối của thương mại: Độ mở thương mại đóng vai trò áp đảo so với độ mở tài chính trong việc điều tiết cơ chế truyền dẫn tiền tệ tại thị trường Việt Nam.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Công trình hoàn thiện mô hình Karras (1999, 2001) trong bối cảnh một quốc gia đang phát triển, cung cấp luận cứ định lượng giúp Ngân hàng Nhà nước chủ động hoạch định chính sách tiền tệ thận trọng.
• Định hướng nghiên cứu tiếp theo: Trong giai đoạn 2020 - 2030, các nghiên cứu mở rộng cần cập nhật chuỗi dữ liệu sau năm 2018, đồng thời bổ sung các chỉ số độ mở tài chính theo luật định (de jure) để đánh giá toàn diện hơn các cú sốc kinh tế toàn cầu.
• Lời kêu gọi hành động: Các chuyên gia vĩ mô, nhà nghiên cứu và học viên cao học hãy khai thác triệt để nguồn dữ liệu và khung phân tích GLS của luận văn này để ứng dụng vào công tác dự báo tài chính và hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu 1. Lý do chọn đề tài Trong thời gian vừa qua, Việt Nam ngày càng hội nhập với nền kinh tế toàn cầu với bước ngoặt lớn và quan trọng nhất là sự gia nhập Tổ Chức Thương mại Thế Giới (WTO) vào năm 2007. Theo GES-Kualalumpur 20131 và Tổng Cục Thống Kê Việt Nam (GSO), nhiều minh chứng khác cho thấy sự mở cửa nền kinh tế của Việt Nam gần đây như việc ký kết nhiều Hiệp định thương mại với các tổ chức quốc tế và các quốc gia trên thế giới như: Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam – Nhật Bản (2008), Việt Nam – Chi Lê (2011), 10 quốc gia ASEAN và Úc, New Zealand (2012), Việt Nam – Hàn Quốc (2015), Việt Nam – Liên minh Á Âu (2015), tham gia vào cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC – 2015); gần đây nhất là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP – 2018). Hai bên Việt Nam và Liên Minh Châu Âu (EVFTA) đã công bố chính thức hoàn tất việc rà soát pháp lý đối với Hiệp định Thương mại (EVFTA) và Hiệp định bảo hộ đầu tư (EVIPA) vào tháng 6/2018, vốn được tách ra từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (EVFTA).

Số liệu từ WorldBank, thể hiện tại hình 1.1 cho thấy Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế nổi bật trong 6 năm qua với tăng trưởng GDP và độ mở thương mại theo tỷ lệ tổng XNK trên GDP đạt cột mốc đáng kể sau các cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và nợ công châu Âu.0% 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Tăng trưởng GDP 5.81% Độ mở thương mại 156.4% Tăng trưởng GDP Độ mở thương mại (Nguồn: tổng hợp và tính toán từ số liệu World Bank) Hình 1.1 Tăng trưởng GDP và độ mở thương mại tại Việt Nam giai đoạn 2012 – 2017 1 GES-Kualalumpur 2013, 2018. Các hiệp định thương mại Việt Nam đã ký kết: quá trình và lợi thế. The Global Entrepreneurship Summit. AO Conventions & Event SDN BHD, Kuala Lumpur Malaysia.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Trường phái kinh tế học Keynesian cho rằng chính sách tiền tệ (CSTT) và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ gián tiếp thông qua tác động của lãi suất đối với đầu tư và XNK. Nhiều quan điểm khác cũng cho thấy CSTT ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các quốc gia thông qua các kênh khác nhau và tầm quan trọng tương đối của các kênh này phụ thuộc vào độ mở nền kinh tế (Romer, 1993; Karras, 2001; Rogoff, 2003; Berument, Konac và Seney, 2007). Không dừng lại ở đó, các nghiên cứu của Karras (1999, 2001), Berument và Dogan (2003), Berument, Konac và Seney (2007), Isik và Acar (2009), Hoàng Xuân Bình (2011) và Ekpo và Effiong (2017) cho thấy vai trò của độ mở nền kinh tế đến CSTT, tăng trưởng kinh tế, lạm phát và tỷ giá hối đoái. Các nghiên cứu của Karras (1999, 2001) kết luận rằng khi độ mở càng tăng, tác động của CSTT đến tăng trưởng kinh tế và tỷ giá càng yếu nhưng lại có tác động càng mạnh đến lạm phát.

Tuy nhiên, cũng có nghiên cứu cho ra kết quả không đồng nhất với các nghiên cứu của Karras. Nghiên cứu tại Thổ Nhĩ Kỳ, Berument và Dogan (2003) cho thấy mức tăng trưởng sản lượng và lạm phát có mối quan hệ ngược chiều với độ mở nền kinh tế. Nghiên cứu của Berument và Seney (2007) kết luận rằng tầm quan trọng của mối quan hệ giữa độ mở và hiệu quả của CSTT đối với tăng trưởng sản lượng và lạm phát tương ứng rất khác nhau giữa các quốc gia. Điều này cho thấy mối quan hệ giữa độ mở và hiệu quả của CSTT phụ thuộc vào các yếu tố khác, như sự khác biệt thực sự giữa CSTT và cơ chế truyền dẫn tiền tệ của các quốc gia.

Hoàng Xuân Bình (2011) có quan điểm cho rằng tăng trưởng kinh tế và độ mở thương mại có mối quan hệ tích cực, nhưng chưa xem xét đến sự tác động của độ mở thương mại đến CSTT. Ekpo và Effiong (2017) cũng có kết luận không đồng nhất rằng ở 37 quốc gia châu Phi, khi độ mở tăng lên sẽ đẩy mạnh tác động của CSTT lên tăng trưởng sản lượng và làm giảm tác dụng của CSTT đối với lạm phát, gia tăng độ mở dẫn đến giảm lạm phát. Như vậy, thông qua các nghiên cứu trên, vẫn chưa có kết quả nhất quán từ các nghiên cứu thực tiễn ở nhiều quốc gia. Thực tế, sự phát triển của nền kinh tế thế giới và Việt Nam đã chậm lại giai đoạn sau khủng hoảng tài chính năm 2008 và khủng hoảng nợ công châu Âu 2012.

Sau giai đoạn này, nền kinh tế Việt Nam ngày càng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 hội nhập hơn và đạt được nhiều số liệu kinh tế ấn tượng, đặc biệt là sự tăng trưởng kinh tế gắn liền với tỷ lệ độ mở nền kinh tế. Các yếu tố trên đã tạo cơ hội nghiên cứu cho luận văn này, nhằm xem xét sự ảnh hưởng của độ mở nền kinh tế lên tác động của CSTT lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu Luận văn được thực hiện nhằm đánh giá tác động của CSTT lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam khi độ mở cửa nền kinh tế thay đổi. Câu hỏi nghiên cứu Khi độ mở thay đổi, ảnh hưởng của CSTT lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào? 1.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu bao gồm tác động của CSTT tại Việt Nam (đại diện qua LSCS) dưới sự ảnh hưởng của độ mở nền kinh tế, thông qua hai thước đo là độ mở thương mại và độ mở tài chính. Phạm vi nghiên cứu là ảnh hưởng của độ mở nền kinh tế đến tác động của CSTT lên tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam trong giai đoạn từ quý 1/2004 đến quý 4/2017. Phương pháp nghiên cứu Luận văn tiến hành nghiên cứu bằng phương pháp định lượng, sử dụng mô hình do Georgios Karras (1999, 2001) xây dựng để đo lường ảnh hưởng của độ mở cửa nền kinh tế đến tác động của CSTT lên tăng trưởng kinh tế. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ WorldBank (WB) và Quỹ Tiền Tệ Thế Giới (IMF).

Dựa trên mô hình do Karras xây dựng, luận văn dự kiến sẽ điều chỉnh mô hình, bổ sung thêm biến nhằm xác định tác động của độ mở cửa tài chính (FDIj,t/GDPj,t) đến CSTT và tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó, luận văn sẽ sử dụng phương pháp ước lượng Ordinary Least Squares (OLS) và Generalized Least Squares (GLS), kết hợp với các kiểm định độ trễ, tính dừng, phương sai thay đổi và tự tương quan của các biến độc lập nhằm tăng tính khả thi của kết quả đạt được. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả kỳ vọng và những đóng góp của luận văn Luận văn kỳ vọng sẽ thu được kết quả đúng với giả thuyết nghiên cứu của luận văn được rút ra từ các bài nghiên cứu của Karras (1999, 2001), khi độ mở nền kinh tế tại Việt Nam càng lớn (nhỏ), tác động của CSTT lên tăng trưởng kinh tế sẽ càng yếu (mạnh).

Việc luận văn xem xét độ mở thương mại, độ mở tài chính riêng biệt từng trường hợp và đồng thời cả hai độ mở (thương mại và tài chính) đến tác động của CSTT lên tăng trưởng kinh tế bằng mô hình của Karras (1999, 2001) chưa được tìm thấy trong các nghiên cứu trước đây. Kết quả nghiên cứu này mang lại cơ sở thực nghiệm có ý nghĩa đối với việc hoạch định và thực hiện CSTT tại Việt Nam một cách thận trọng, có xem xét đến độ mở nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập với nền kinh tế thế giới thể hiện qua độ mở nền kinh tế ngày càng cao. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm 2. Khái niệm, mục tiêu và công cụ của CSTT 2.

Khái niệm CSTT Nhằm tạo cơ sở lý thuyết cho mục tiêu, công cụ và cơ chế truyền dẫn của CSTT, luận văn trình bày một số quan điểm về CSTT từ nghiên cứu của các nhà kinh tế học trước đây. Theo Lattie (2000), CSTT là các hành động được NHTW thực hiện nhằm tác động đến lượng tiền và tín dụng trong nền kinh tế. Khi làm như vậy, NHTW có thể xác định mức độ chi tiêu dùng hoặc đầu tư, và do đó ảnh hưởng đến giá cả và tăng trưởng kinh tế trong nước. CSTT hoạt động thông qua hệ thống tài chính – chủ yếu là các NHTM.

Khi đó, NHTW sẽ kiểm soát lượng tiền hoặc tín dụng (cho vay) thông qua các NHTM để tác động đến nền kinh tế. Theo quan điểm Loayza và Schmidt-Hebbell (2002), CSTT bao gồm các luật lệ và hành động được điều chỉnh bởi NHTW để đạt được mục tiêu của NHTW. Mathai (2009) lại cho rằng CSTT là việc điều chỉnh nguồn cung tiền trong nền kinh tế nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định sản lượng. Mishkin (2016), CSTT đơn giản là việc quản lý cung tiền và lãi suất trong nền kinh tế, được điều hành bởi NHTW.

Trước đây, Copeland (2005), cũng đã cho rằng CSTT mang nghĩa khác nhau trong một nền kinh tế mở. Đối với chế độ tỷ giá thả nổi, CSTT là sự quản lý cung tiền và ngược lại là sự quản lý tín dụng nội địa trong chế độ tỷ giá cố định. Như vậy, một cách tổng quát, CSTT là một chính sách kinh tế vĩ mô, được NHTW sử dụng như một công cụ điều chỉnh lượng cung tiền và lãi suất nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế đã đặt ra. Mục tiêu của CSTT CSTT hoạt động thông qua các công cụ, NHTW sẽ tác động vào các mục tiêu trung gian (cung tiền, lãi suất), từ đó tác động đến mục tiêu cuối cùng.

Mục tiêu duy trì mức giá ổn định ngày càng được các nhà hoạch định chính sách trên toàn thế giới quan tâm hơn. Sự ổn định về giá, mà các NHTW định nghĩa là lạm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 phát thấp và ổn định, ngày càng được xem là mục tiêu quan trọng nhất của CSTT. Các nghiên cứu của Kahn và Jacobson (1989), Loayza và Hebbel (2002), Ólafsson (2006) và Mishkin (1999), cho thấy mục tiêu chính và cơ bản của CSTT là ổn định giá cả. Tuy nhiên cũng có quan điểm không đồng nhất, Bordo và Wheelock (2007) cho rằng có ba mục tiêu quan trọng của CSTT là ổn định giá cả, ổn định kinh tế (tỷ lệ thất nghiệp thấp) và cuối cùng là ổn định hệ thống tài chính.