MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu Sống trong một thế giới ngày càng hiện đại, phát triển, nhu cầu của con người đối với chất lượng cuộc sống sẽ ngày càng tăng lên. Ở một thế giới mà người ta không cần phải lo lắng quá nhiều đến cái ăn cái mặc, không chỉ là “ăn no mặc ấm” mà là “ăn ngon mặc đẹp”. Tuy vậy, con người cũng phải vất vả chạy theo sự phát triển của thế giới nếu không muốn bản thân bị đào thải khỏi một xã hội ngày ngày chuyển động không ngừng ấy.
Bởi vậy mà ngày nay người ta không chỉ quan tâm đến những nhu cầu vật chất thiết yếu mà còn biết chăm lo đến sức khỏe thể chất, sức khỏe của “đời sống tinh thần”. Sau những ngày làm việc vất vả, mệt nhọc với nhịp sống hối hả, họ sẽ tìm đến những hoạt động nghỉ ngơi, thư giãn giúp giải tỏa căng thẳng, lấy lại sự cân bằng trong cuộc sống cũng như tạo ra được những nguồn năng lượng tích cực mới để khi họ trở về với công việc, cuộc sống hằng ngày, họ sẽ có được một tinh thần thư thái, một nguồn năng lượng dồi dào. Du lịch chính là một trong những hoạt động đó. Có thể thấy, chính vì nhu cầu được nghỉ ngơi, giải trí của con người ngày càng cao vậy nên du lịch cũng đang ngày càng được chú trọng đầu tư và phát triển với tốc độ phát triển nhanh chóng trên toàn thế giới.
Ở một số quốc gia, ngành công nghiệp không khói này trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn, chiếm phần lớn trong tổng số GDP, đem lại nguồn thu khổng lồ cho đất nước. Tại Việt Nam, ngành du lịch đã và đang có những đóng góp tích cực khiến nó trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần nâng cao tổng GDP của nước ta. Du lịch chiếm gần 10% GDP của Việt Nam năm 2018 (World Bank, 2019), có nhiều tác động tới phát triển kinh tế, xã hội tổng thể. Du lịch phát triển cũng thúc đẩy các ngành khác phát triển theo, đem lại một thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn,.
Bên cạnh những hiệu quả cao về kinh tế, ngành du lịch còn giúp tạo dựng những mối quan hệ hợp tác quốc tế tốt đẹp và giao lưu văn hóa. Các sản phẩm du lịch lần lượt ra đời là bước tiến quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, cho phép mọi người có những trải nghiệm thú vị, thư giãn ở những vùng đất thơ mộng ngay trong đất nước mình. Các hoạt động đa số đều hướng tới mọi thế hệ, mọi tầng lớp trong xã hội khi có nhu cầu khác nhau như giải trí, nghỉ dưỡng, tìm hiểu phong tục tập quán… lOMoARcPSD|12114775 2 Tuy vậy, vào cuối năm 2019 đầu năm 2020, đại dịch Covid đã bắt đầu bùng nổ tại Vũ Hán (Trung Quốc) và lan ra toàn cầu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế thế giới có cả Việt Nam, khiến ngành du lịch cũng bị chịu tác động nặng nề. Diễn biến phức tạp của dịch Covid-19 đã tác động trực tiếp đến hoạt động du lịch, nghỉ dưỡng của du khách Việt Nam nói riêng cũng như du khách trên thế giới nói chung.
Các lệnh cấm bay, hạn chế đi lại và sự e ngại của du khách do lo sợ ảnh hưởng của đại dịch là những nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp du lịch, các nhà hàng, khách sạn rơi vào khủng hoảng tài chính, doanh thu của ngành du lịch ở hầu hết các nước trên thế giới đều sụt giảm nghiêm trọng, trong đó có Việt Nam. Để thích ứng với hoàn cảnh dịch bệnh ngày nay, rất nhiều xu hướng du lịch mới đã xuất hiện. Khi mà những hoạt động du lịch bình thường không thể hoạt động trong thời kì dịch bệnh, du khách bắt đầu tìm đến những xu hướng du lịch khác phù hợp hơn, vừa đảm bảo an toàn cho sức khỏe, vừa thỏa mãn được nhu cầu đi du lịch. Nhóm nghiên cứu đã lựa chọn đề tài "Nghiên cứu sự ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến xu hướng du lịch của người dân trong bối cảnh hiện nay" để nghiên cứu sự ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến xu hướng du lịch của người dân.
Đề tài được thực hiện nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến xu hướng du lịch của người dân như thế nào. Qua đó, có cơ sở đưa ra những phương hướng và giải pháp nhằm đối mặt và khắc phục những hậu quả mà đại dịch Covid-19 gây ra cho ngành du lịch. Bài nghiên cứu này được viết ra như một tài liệu cung cấp thêm những đánh giá về sự ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 đến xu hướng du lịch của người dân. Bên cạnh đó, gợi ý cho mọi người những xu hướng du lịch mới an toàn, phù hợp trong mùa dịch, các doanh nghiệp du lịch cũng có thêm những ý tưởng để sáng tạo ra những sản phẩm du lịch mới mẻ, độc đáo, phù hợp nhu cầu của khách du lịch, đồng thời từng bước phục hồi ngành du lịch của Việt Nam.
Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung: Xác định rõ những ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 đến xu hướng du lịch của người dân trong bối cảnh hiện nay. Mục tiêu cụ thể : lOMoARcPSD|12114775 3 ▪ Xác định những xu hướng du lịch của du khách trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay. ▪ Xác định những yếu tố chính của đại dịch Covid-19 ảnh hưởng tới xu hướng du lịch của người dân trong giai đoạn này. ▪ Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến xu hướng du lịch ▪ Từ việc hiểu rõ những yếu tố chính trên, đề xuất ra những giải pháp trong việc khắc phục những ảnh hưởng của Covid-19, cũng như trong việc xây dựng các sản phẩm du lịch của các đơn vị lữ hành.
▪ Đề xuất những kế hoạch du lịch kiểu mới để đáp ứng xu hướng du lịch của người dân hiện nay. Tổng quan nghiên cứu 1. Xu hướng du lịch trong thời điểm dịch Covid 19 Theo Trần Doãn Cường (2021) đã đưa ra một số nhận định về xu hướng du lịch trong và ngoài nước hiện nay ở Việt Nam. Những nhận định này xuất phát từ: Thực tiễn nhu cầu của khách du lịch, hoạt động cung cấp các sản phẩm, dịch vụ du lịch của các công ty, đơn vị làm du lịch, và các chính sách ưu tiên trước mắt của nhà nước nhằm phát triển du lịch ở Việt Nam phù hợp xu hướng chung của du lịch trên thế giới đặc biệt là trong thời buổi dịch bệnh như hiện nay.
Một số xu hướng du lịch trong thời gian tới được đề cập bao gồm: Xu hướng du lịch điểm đến an toàn, thân thiện; Xu hướng du lịch được đảm bảo hơn về bảo hiểm và chăm sóc sức khỏe; Xu hướng du lịch dịch chuyển từ nhu cầu du lịch quốc tế sang nhu cầu du lịch nội địa; Xu hướng sử dụng sản phẩm du lịch trọn gói, các gói (combo) thiết kế sẵn dành cho các nhóm nhỏ hoặc du lịch gia đình; Xu hướng ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, internet để tìm hiểu kỹ hơn trước chuyến đi; Xu hướng du lịch quốc tế bằng hộ chiếu Vaccine… Trong nghiên cứu của nhóm tác giả Nguyễn Thị Minh Nghĩa, Nguyễn Thị Thúy Vân, Lê Văn Hòa (2019) đã cho thấy điểm đến du lịch thông minh là xu hướng mới nổi trong bối cảnh phát triển và ứng dụng của công nghệ thông tin và truyền thông ngày nay. Điểm đến du lịch thông minh không chỉ là sự ứng dụng các CNTT&TT vào điểm đến, mà nó bao gồm nhiều lớp thông minh bao gồm các công nghệ thông minh, du khách thông minh và quản lý điểm đến thông minh. Từ đó cung cấp cho các nhà nghiên cứu và quản lý điểm đến du lịch những kiến thức quan trọng lOMoARcPSD|12114775 4 trong việc vận hành và quản lý một điểm đến du lịch thông minh, cung cấp những hiểu biết sâu hơn về cách sử dụng CNTT&TT để đổi mới chiến lược, nâng cao trải nghiệm du lịch và đồng sáng tạo trải nghiệm du lịch. Bên cạnh đó So Young Bae & Po-Ju Chang (2020) nghiên cứu một xu hướng mới nổi ở Hàn Quốc đó là ‘untact’ tourism (du lịch không tiếp xúc).
“Không tiếp xúc’’ như một khái niệm để chỉ một hành vi du lịch ‘‘bình thường mới’’, đáp ứng mong muốn của các cá nhân là đi du lịch ngay cả trong thời kỳ đại dịch trong khi giảm thiểu các rủi ro nhận thấy từ bệnh tật. Tuy nhiên những phát hiện của nghiên cứu này dựa trên dân số Hàn Quốc và mô hình nghiên cứu cần được xác nhận trong các bối cảnh khác nhau. Tác động của dịch Covid 19 ngành du lịch Về tác động của đại dịch đến ngành du lịch, nhóm tác giả Phạm Trương Hoàng, Trần Huy Đức, Ngô Đức Anh (2020) phân tích tác động của đại dịch đối với các doanh nghiệp du lịch cũng như thách thức cụ thể là việc việc sụt giảm doanh thu và công suất sử dụng phòng, hiệu suất kinh doanh, chi phí… đồng thời cũng đưa ra các kịch bản của dịch bệnh Covid-19 tác động tới ngành du lịch Việt Nam và giải pháp giảm thiểu các tác động tiêu cực của dịch bệnh Covid-19 đối với ngành du lịch Việt Nam. Nhóm tác giả Đinh Thị Tuyết , Nguyễn Thị Thu Thủy, Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Trần Việt Hoàng, Đỗ Văn Phúc (Đại học Quốc gia Hà Nội, Việt Nam) cho biết du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, ngày càng có vị trí quan trọng đối với phát triển kinh tế, chính trị, xã hội và bảo vệ tài nguyên môi trường.
Tuy nhiên, hiện nay ngành “Công nghiệp không khói” này đã và đang chịu ảnh hưởng rất nghiêm trọng bởi đại dịch COVID-19. Tác động của COVID – 19 tới ngành du lịch được dự báo là rất lớn, vượt xa những đợt dịch bệnh mà Việt Nam trải qua trong vài thập kỷ gần đây. Theo Tổng cục thống kê năm 2021 (TCTK, 2021), lượng khách du lịch quốc tế cũng như du lịch trong nước sụt giảm nghiêm trọng so với trước khi dịch bệnh xuất hiện. Tính chung 5 tháng đầu năm 2021, khách quốc tế đến nước ta giảm 97,8% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khách đến bằng đường hàng giảm 98,3%, bằng đường bộ đạt giảm 94,5% ; bằng đường biển giảm 99,9%.
Có tới 98,3 % các doanh nghiệp khảo sát cho biết dịch bệnh COVID – 19 đang tác động đến hoạt động kinh doanh du lịch của lOMoARcPSD|12114775 5 mình.